![\"Autorzy](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/AW9k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy82Y2FmNWVlOGFlZWZlZDMyZDIxOWQwZjcwODY1OWVkZS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\nSzymon Piegza, Onet: Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest dla was synonimem gehenny?<\/p>\n
Artur Nowak: Nie ma kraju, w kt\u00f3rym Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2014 gdy tylko zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do w\u0142adzy \u2014 odegra\u0142by jak\u0105kolwiek pozytywn\u0105 rol\u0119.<\/p>\n
W Polsce te\u017c nie?<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 potrzebuje w\u0142adzy, \u017ceby utrzyma\u0107 wp\u0142ywy, pieni\u0105dze i przywileje. W\u0142adza potrzebuje Ko\u015bcio\u0142a, \u017ceby sakralizowa\u0107 swoje decyzje, rz\u0105dzi\u0107 nie tylko cia\u0142ami, ale i sumieniami.<\/p>\n
Czyli deal.<\/p>\n
W tym sensie tworem ta instytucja w Polsce jest antyreligijna \u2014 nie prowadzi do duchowo\u015bci, ale od niej odci\u0105ga. Rz\u0105dzi poprzez strach, gro\u017ab\u0119 piek\u0142a i wiecznego pot\u0119pienia, zamiast karmi\u0107 cz\u0142owieka czym\u015b, co mog\u0142oby go naprawd\u0119 duchowo rozwija\u0107.<\/p>\n
Stanis\u0142aw Obirek: Dla mnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest gehenn\u0105. Tytu\u0142 naszej ksi\u0105\u017cki m\u00f3wi o patologiach. Nie interesuje nas to, co jest dobre, pi\u0119kne i prawdziwe, by powt\u00f3rzy\u0107 triad\u0119, na kt\u00f3rej apologeci ko\u015bcio\u0142a ch\u0119tnie si\u0119 zatrzymuj\u0105 i dostrzegaj\u0105 w tej instytucji same jasne strony.<\/p>\n
Moim zdaniem to nie jest obraz ani prawdziwy, ani pi\u0119kny. Jest po prostu fa\u0142szywy.<\/p>\n
Napisali o „ko\u015bcielnej okupacji Polski”. „Biskupi zgotowali katolikom gehenn\u0119”<\/p>\n
Chcecie go odk\u0142ama\u0107?<\/p>\n
Stanis\u0142aw Obirek: Chcemy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ciemne strony. Uwa\u017camy, \u017ce to mo\u017ce mie\u0107 walor przebudzenia nawet dla ludzi Ko\u015bcio\u0142a, w tym kleru, a zw\u0142aszcza biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy zrobili najwi\u0119cej by zgotowa\u0107 katolikom ju\u017c tu na ziemi gehenn\u0119.<\/p>\n
Piszecie wprost, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki okupuje Polsk\u0119.<\/p>\n
Artur Nowak: Ta okupacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 z samym pocz\u0105tkiem naszej pa\u0144stwowo\u015bci. Chrzest Polski by\u0142 narzuceniem nowej religii przemoc\u0105 i kalkulacj\u0105 polityczn\u0105, nie \u017cadnym „aktem wiary”.<\/p>\n
Okupacja mia\u0142a tak\u017ce wymiar kulturowy i edukacyjny. Ko\u015bci\u00f3\u0142 chcia\u0142 kontrolowa\u0107 umys\u0142y i j\u0119zyk: cenzurowa\u0142 ksi\u0105\u017cki, tworzy\u0142 indeksy, decydowa\u0142, co wolno czyta\u0107, a co jest grzechem. Reformy o\u015bwieceniowe, konstytucyjne i edukacyjne \u2014 w\u0142\u0105cznie z Konstytucj\u0105 3 maja \u2014 zosta\u0142y w du\u017cej mierze zatrzymane przy wsp\u00f3\u0142udziale biskup\u00f3w. P\u00f3\u017aniej papie\u017ce pot\u0119piali powstania narodowe, a w czasie rozbior\u00f3w stawali po stronie zaborc\u00f3w. To s\u0105 fakty.<\/p>\n
Dalej jest jeszcze mocniej. Uwa\u017cacie, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 umacnia patologie spo\u0142eczne.<\/p>\n
Wystarczy spojrze\u0107 na doktryn\u0119 przebaczenia: kobieta, kt\u00f3ra jest bita, gwa\u0142cona, poni\u017cana, ma „przebacza\u0107 siedemdziesi\u0105t siedem razy”. To religia, kt\u00f3ra uczy ofiar uleg\u0142o\u015bci wobec oprawc\u00f3w. Wmawia ludziom, \u017ce cierpienie ma sens, \u017ce to „krzy\u017c, kt\u00f3ry trzeba nie\u015b\u0107”.<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zrozumia\u0142, \u017ce przemoc nie jest \u017cadn\u0105 warto\u015bci\u0105. Kiedy dzieci w XXI w. kl\u0119kaj\u0105 przed doros\u0142ymi m\u0119\u017cczyznami w sutannach, \u017ceby wyznawa\u0107 im „grzechy”, to nie jest rytua\u0142 duchowy \u2014 to tresura pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n
Stanis\u0142aw Obirek: Patrz\u0119 na to przez pryzmat w\u0142asnej biografii, w kt\u00f3rej zawiera si\u0119 d\u0142ugi epizod niemal 30-letniej przynale\u017cno\u015bci do zakonu jezuit\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 kategori\u0105 socjologii, \u017ce wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142em okupacj\u0119 Polski w latach 1976-2005.<\/p>\n
Do\u015b\u0107 bolesna diagnoza.<\/p>\n
Ale w\u0142a\u015bnie ja nie mam poczucia, \u017ce tak by\u0142o, bo zawsze stara\u0142em si\u0119 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 katolicyzm liberalny i wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cy demokratyczny system w naszym kraju po 1989 r.<\/p>\n
To si\u0119 nie uda\u0142o, o czym piszemy w „Gehennie”. Zwyci\u0119\u017cy\u0142a „druga strona”, czyli konserwatywna, fundamentalistyczna i d\u0105\u017c\u0105ca do podporz\u0105dkowania sobie niemal wszystkim wymiar\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego. Takie d\u0105\u017cenia s\u0105 przejawem okupacji w duchu Tadeusza Boya-\u017bele\u0144skiego.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\nKsi\u0105\u017cka o „ko\u015bcielnej okupacji Polski”. „Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu Jan Pawe\u0142 II”<\/p>\n
Kto odpowiada za okupacj\u0119? Kim jest ta „druga strona”?<\/p>\n
Artur Nowak: Odpowiedzialno\u015b\u0107 jest systemowa. Ale szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu Jan Pawe\u0142 II, bo on ten system uhierarchizowa\u0142 i utrwali\u0142. Jego pontyfikat by\u0142 pastoralnie konserwatywny, a politycznie autorytarny. Z jednej strony Polacy widzieli w nim obro\u0144c\u0119 przed komun\u0105, z drugiej \u2014 nie zauwa\u017cyli, \u017ce on sam by\u0142 dzieckiem totalitaryzmu, wychowanym w kulcie w\u0142adzy i dyscypliny.<\/p>\n
Wojty\u0142a nie rozumia\u0142 wolno\u015bci. L\u0119ka\u0142 si\u0119 jej. Cywilizacja Zachodu by\u0142a dla niego projekcj\u0105 „cywilizacji \u015bmierci”.<\/p>\n
Stanis\u0142aw Obirek: Cho\u0107 nie mo\u017cna sprowadza\u0107 obecnej sytuacji w Polsce i miejsca religii w przestrzeni publicznej wy\u0142\u0105cznie do polskiego papie\u017ca. On z chwil\u0105, gdy zosta\u0142 wybrany, by\u0142 przekonany, \u017ce Opatrzno\u015b\u0107 wyznaczy\u0142a mu specjaln\u0105 misj\u0119 i to przekraczaj\u0105c\u0105 granic\u0119 naszego kraju.<\/p>\n
Nie by\u0142 w tym odosobniony.<\/p>\n
Niemal ca\u0142a Polska, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to wielu przekonanych ludzi lewicy, a nawet osoby areligijne, zobaczy\u0142y w Janie Pawle II dziejow\u0105 szans\u0119 dla naszego kraju. Jednak chyba nikt nie przewidzia\u0142, \u017ce wizja Ko\u015bcio\u0142a, jak\u0105 piel\u0119gnowa\u0142 przez okres ca\u0142ego pontyfikatu i d\u0142ugo po jego zako\u0144czeniu w praktyce sprowadzi si\u0119 do pr\u00f3by narzucenia swoistej teokracji.<\/p>\n
W tym sensie polski papie\u017c odegra\u0142 kluczow\u0105 rol\u0119 w ukszta\u0142towaniu autorytarnego katolicyzmu, kt\u00f3ry wielu postrzega jako instytucj\u0119 opresyjn\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Autorzy ksi\u0105\u017ckiAgora<\/p>\n
Piszecie nawet, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowa\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 na zak\u0142amanych mitach.<\/p>\n
Artur Nowak: Chrze\u015bcija\u0144stwo nie by\u0142o wyborem, tylko przymusem pod gro\u017ab\u0105 rzezi. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce przez stulecia by\u0142 feudalnym panem, stra\u017cnikiem ciemnoty, kolaborantem z zaborcami. Ale ludzie wci\u0105\u017c karmieni s\u0105 mitami o „obronie Jasnej G\u00f3ry” czy „Cudzie nad Wis\u0142\u0105”.<\/p>\n
Histori\u0119 Polski pisa\u0142 kler: D\u0142ugosz, Kad\u0142ubek, kronikarze zakonni. To oni stworzyli mit narodu wybranego, cierpi\u0105cego za wiar\u0119, oblubienicy Chrystusa. To nie historia, tylko katecheza narodowa.<\/p>\n
Stanis\u0142aw Obirek: Moim zdaniem najwi\u0119kszym i najbardziej niszcz\u0105cym dla polskiej samo\u015bwiadmo\u015bci jest przekonanie, \u017ce „bez Chrystusa nie mo\u017cna zrozumie\u0107 polskich dziej\u00f3w” i \u017ce „cz\u0142owiek jest drog\u0105 Ko\u015bcio\u0142a”. Jeden i drugi spopularyzowa\u0142 i narzuci\u0142 Jan Pawe\u0142 II.<\/p>\n
W tym pierwszym zostaje wzmocnione przekonanie, \u017ce „poza Ko\u015bcio\u0142em nie ma zbawienia” oraz \u017ce „tylko ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowi sensown\u0105 i racjonaln\u0105 drog\u0119 dla cz\u0142owieka”. Wszystko inne jest ska\u017cone, niepe\u0142ne, a tak naprawd\u0119 fa\u0142szywe i prowadz\u0105ce go zguby i to ju\u017c tutaj na ziemi. To s\u0105 bardzo trudne do zdekonstruowania sposoby postrzegania rzeczywisto\u015bci. Jednak uratowanie polskiej demokracji jest warunkowane w\u0142a\u015bnie dekonstrukcj\u0105 tych mit\u00f3w.<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 przechodzi wielki kryzys. „Ko\u015bci\u00f3\u0142 stworzy\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo bez kr\u0119gos\u0142upa obywatelskiego”<\/p>\n
Ta dekonstrukcja w\u0142a\u015bnie nachodzi?<\/p>\n
Wed\u0142ug mnie ona ju\u017c si\u0119 dokona\u0142a. Najnowsze dane na temat Ko\u015bcio\u0142a katolickiego s\u0105 znamienne. Uczestnictwo w praktykach religijnych spad\u0142o poni\u017cej 30 proc. i ta tendencja post\u0119puje. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy pokoleniem Z i ich rodzicami jest najwi\u0119ksza na \u015bwiecie.<\/p>\n
Moim zdaniem nadchodzi czas, gdy to samo kropid\u0142o b\u0119dzie \u017ar\u00f3d\u0142em spadku g\u0142os\u00f3w poparcia i wtedy sekularyzacja stanie si\u0119 galopuj\u0105ca. W tej chwili w\u0142a\u015bnie politycy i media s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em u\u0142udy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 ci\u0105gle jest istotnym graczem politycznym z jednej strony i \u017ar\u00f3d\u0142em sensu z drugiej. I jedno i drugie odchodzi do lamusa.<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ci\u0105gu dziewi\u0119ciu lat straci\u0142 zaufanie prawie jednej czwartej spo\u0142ecze\u0144stwa \u2014 wynika z sonda\u017cu przeprowadzonego przez IBRiS dla Polskiej Agencji Prasowej.<\/a><\/p>\n Artur Nowak: Pa\u0144stwo nigdy nie odwa\u017cy\u0142o si\u0119 wej\u015b\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em w konfrontacj\u0119 ideow\u0105. Nie rozliczy\u0142o jego wp\u0142ywu na edukacj\u0119, wychowanie, kultur\u0119 cielesno\u015bci i my\u015blenie o w\u0142adzy. Katolicka nauka spo\u0142eczna przez lata promowa\u0142a trzy filary zniewolenia: pos\u0142usze\u0144stwo, ofiarno\u015b\u0107 i uleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Nie ma w polskim katolicyzmie poj\u0119cia obywatelskiego niepos\u0142usze\u0144stwa. Biskupi mog\u0105 by\u0107 pijakami, homofobami, dusigroszami \u2014 i dalej odprawiaj\u0105 msze. Ludzie nie potrafi\u0105 si\u0119 buntowa\u0107, bo przez pokolenia byli tresowani do roli owiec. Polska religijno\u015b\u0107 nie ma w sobie ducha wolno\u015bci, tylko refleks kl\u0119kania. To jest przyczyna kryzysu: Ko\u015bci\u00f3\u0142 stworzy\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo bez kr\u0119gos\u0142upa obywatelskiego.<\/p>\n Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 przechodzi kryzys zaufania o niespotykanej dot\u0105d dynamice \u2014 uwa\u017caj\u0105 specjali\u015bci.<\/p>\n Stanis\u0142aw Obirek: I o tym jest ta ksi\u0105\u017cka. Gdybym mia\u0142 wymieni\u0107 najwa\u017cniejsze przyczyny tego kryzysu, to wskaza\u0142bym na dwie.<\/p>\n Jakie?<\/p>\n Pierwsza to wprowadzenie na si\u0142\u0119 lekcji religii w 1991 r. do szk\u00f3\u0142 publicznych przez ministra Henryka Samsonowicza, w wyniku nakazu premiera Tadeusza Mazowieckiego, kt\u00f3ry ze swej strony jako katolik uleg\u0142 presji prymasa J\u00f3zefa Glempa.<\/p>\n Druga to obsesja Ko\u015bcio\u0142a na punkcie aborcji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do najbardziej restrykcyjnego w Europie prawa antyaborcyjnego. Tutaj nie chodzi tylko o doktryn\u0119, ale o zalegalizowan\u0105 hipokryzj\u0119, bo przecie\u017c wiadomo, \u017ce polskie kobiety, w tym katoliczki dokonuj\u0105 aborcji i to w warunkach cz\u0119sto niebezpiecznych dla zdrowia, ale o kontrol\u0119 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n Gehenna. Ko\u015bcielna okupacja Polski, Artur Nowak, Stanis\u0142aw Obirek, wyd. Agora.Agora<\/p>\n „Je\u015bli Ko\u015bci\u00f3\u0142 chce by\u0107 autorytetem, niech b\u0119dzie obecno\u015bci\u0105, a nie okupantem”<\/p>\n Reforma Ko\u015bcio\u0142a jest w og\u00f3le mo\u017cliwa?<\/p>\n Stanis\u0142aw Obirek: To dla mnie bardzo trudne pytanie. Z jednej strony w akademickich publikacjach od lat popularyzuj\u0119 poj\u0119cie postsekularyzmu, a wi\u0119c realnej mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142istnienie r\u00f3\u017cnych pogl\u0105d\u00f3w w jednym spo\u0142ecze\u0144stwie, w tym przekona\u0144 religijnych i ateistycznych, a z drugiej widz\u0119, \u017ce jest to my\u015blenie w du\u017cym stopniu \u017cyczeniowe. Nie s\u0105 takimi rozwi\u0105zaniami zainteresowani ani wierz\u0105cy, ani niewierz\u0105cy.<\/p>\n Uwa\u017cam, \u017ce w dzisiejszym zglobalizowanym \u015bwiecie nie ma alternatywy dla postsekularyzmu. Zderzenie cywilizacji jest drog\u0105 do samozag\u0142ady. Wi\u0119c musimy si\u0119 dogadywa\u0107, je\u015bli jako ludzko\u015b\u0107 chcemy przetrwa\u0107.<\/p>\n Ale wy chcecie Polski bez zanurzenia w tradycji katolickiej. B\u0119dzie trudno dogada\u0107 si\u0119 z reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n Artur Nowak: Taka Polska ju\u017c si\u0119 wy\u0142ania \u2014 Polska Ko\u015bciuszki, Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, Olgi Tokarczuk. Polska otwarta, \u015bwiecka, nowoczesna, kt\u00f3ra nie potrzebuje b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa z Watykanu, \u017ceby wiedzie\u0107, czym jest dobro i solidarno\u015b\u0107.<\/p>\n Nie mamy nic przeciw wierze \u2014 mamy przeciw temu, \u017ceby Ko\u015bci\u00f3\u0142 okupowa\u0142 przestrze\u0144 publiczn\u0105: szko\u0142y, media, parlament, szpitale. Pa\u0144stwo musi odzyska\u0107 neutralno\u015b\u0107. Wtedy dopiero Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 tym, czym powinien by\u0107 \u2014 wsp\u00f3lnot\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105 potrzebuj\u0105cym.<\/p>\n W Polsce jest dzi\u015b mn\u00f3stwo samotno\u015bci, biedy, rozpadu wi\u0119zi. Je\u015bli Ko\u015bci\u00f3\u0142 chce by\u0107 autorytetem spo\u0142ecznym, niech tam p\u00f3jdzie \u2014 niech b\u0119dzie obecno\u015bci\u0105, a nie okupantem. Tylko wtedy przestaniemy \u017cy\u0107 w gehennie.<\/p>\n Chcesz porozmawia\u0107 z autorem? Napisz: szymon.piegza@redakcjaonet.pl<\/a><\/p>\n![\"Gehenna.](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/iSek9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xYTYyMDc2YzYyNTBmNDE1MmZlNDUyODVmZTlkNGMwMy5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n