{"id":56648,"date":"2025-10-19T07:37:16","date_gmt":"2025-10-19T07:37:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/56648\/"},"modified":"2025-10-19T07:37:16","modified_gmt":"2025-10-19T07:37:16","slug":"jak-bedzie-wygladac-pierwsza-wojna-w-kosmosie-te-kraje-juz-sie-uzbroily","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/56648\/","title":{"rendered":"Jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 pierwsza wojna w kosmosie? Te kraje ju\u017c si\u0119 &#8222;uzbroi\u0142y&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Poni\u017cszy fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki pt. &#8222;W\u0142adcy wszech\u015bwiata. Wy\u015bcig o geopolityczny podb\u00f3j kosmosu&#8221; Emilia Cozzi&#8217;ego wydanej 24 wrze\u015bnia 2025 roku nak\u0142adem Wydawnictwa Szczeliny.<\/p>\n<p>Na szczycie NATO w Brukseli w czerwcu 2019\u00a0roku ministrowie obrony pa\u0144stw cz\u0142onkowskich przyj\u0119li pierwsz\u0105 NATO Space Policy, po czym na szczycie w Londynie w grudniu tego samego roku uznano przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 za &#8222;pi\u0105t\u0105 domen\u0119 operacyjn\u0105&#8221; obok l\u0105du, wody, powietrza i cyberprzestrzeni. Od tego czasu przestrze\u0144 pozaatmosferyczna jest pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem istotna. Zosta\u0142o to podkre\u015blone przez deklaracj\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w: &#8222;Og\u0142osili\u015bmy przestrze\u0144 kosmiczn\u0105 domen\u0105 operacyjn\u0105 NATO, uznaj\u0105c jej znaczenie dla zapewnienia nam bezpiecze\u0144stwa i sprostania zwi\u0105zanym z tym wyzwaniom, przy jednoczes\u00adnym poszanowaniu prawa mi\u0119dzynarodowego&#8221;. Jakby tego nie by\u0142o do\u015b\u0107, 22 pa\u017adziernika 2020\u00a0roku w siedzibie Sojuszniczego Dow\u00f3dztwa Powietrznego w Ramstein w Niemczech utworzono natowskie Centrum Kosmiczne, kt\u00f3rego zadaniem jest usprawnienie relacji mi\u0119dzy organizacj\u0105 a pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi w zakresie wykorzystania zasob\u00f3w kosmicznych oraz u\u0142atwienie dow\u00f3dcom sojuszu dost\u0119pu do zasob\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw.<\/p>\n<p>Proces, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 od zdefiniowania przestrzeni kosmicznej jako domeny operacyjnej, zosta\u0142 zwie\u0144czony na szczycie w Brukseli w 2021\u00a0roku, gdzie przyw\u00f3dcy pa\u0144stw sojuszniczych stwierdzili, \u017ce &#8222;ataki na przestrze\u0144 kosmiczn\u0105, z niej lub w jej obr\u0119bie stanowi\u0105 wyra\u017ane wyzwanie dla bezpiecze\u0144stwa sojuszu i mog\u0142yby zagrozi\u0107 narodowemu, a tak\u017ce euroatlantyckiemu dobrobytowi, bezpiecze\u0144stwu oraz stabilno\u015bci i mog\u0142yby by\u0107 r\u00f3wnie szkodliwe dla wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw jak ataki konwencjonalne. Takie ataki mog\u0105 prowadzi\u0107 do powo\u0142ania si\u0119 na artyku\u0142 5.&#8221;. To w\u0142a\u015bnie ten ostatni punkt zawiera najwa\u017cniejsz\u0105 nowo\u015b\u0107: zr\u00f3wnanie ataku z przestrzeni kosmicznej lub na ten obszar z agresj\u0105 opisan\u0105 w artykule 5., czyli wystarczaj\u0105co powa\u017cn\u0105, aby uzasadni\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 obron\u0119 przez sojusznik\u00f3w. &#8222;Decyzja o tym, kiedy takie ataki doprowadz\u0105 do powo\u0142ania si\u0119 na artyku\u0142 5. &#8211; stwierdzono &#8211; zostanie podj\u0119ta przez Rad\u0119 P\u00f3\u0142nocnoatlantyck\u0105 na podstawie indywidualnych przypadk\u00f3w\u201d.<\/p>\n<p>\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" data-ot-ignore=\"\" class=\" \" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Wladcy-wszechswiata.-Wyscig-o-geopolityczny-podboj-kosmosu-Emilio-Cozzi_size-720w.jpg\" width=\"720\" height=\"1085\" alt=\"\" w=\"\" wszech=\"\" wy=\"\" o=\"\" geopolityczny=\"\" podb=\"\" kosmosu=\"\" emilio=\"\" cozzi=\"\" data- loading=\"lazy\"\/><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\tfot.<\/p>\n<p>Wydawnictwo Szczeliny<\/p>\n<p>Najwi\u0119ksze obawy, szczeg\u00f3lnie ze strony Stan\u00f3w Zjednoczonych, wywo\u0142uj\u0105 Rosja i Chiny, kt\u00f3re &#8222;uzbroi\u0142y przestrze\u0144 kosmiczn\u0105&#8221;. Wprost napisano o tym w podsumowaniu strategii kosmicznej Departamentu Obrony USA opublikowanym w czerwcu 2020\u00a0roku, gdzie kilkakrotnie wspomina si\u0119 o mo\u017cliwej &#8222;wojnie kosmicznej&#8221;, konflikcie, kt\u00f3ry nale\u017cy wygra\u0107, wyprzedzaj\u0105c wszystkich innych pod wzgl\u0119dem rozwoju technologicznego. R\u00f3wnie\u017c dlatego \u017ce &#8211; co nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 &#8211; nie ma pewno\u015bci co do przewagi technologicznej sojusznik\u00f3w (w tym Stan\u00f3w Zjednoczonych) ponad ziemskim niebem. Innymi s\u0142owy, przestrze\u0144 kosmiczna jest obszarem, kt\u00f3ry ma by\u0107 obsadzony za\u0142ogami i regulowany, a operacje wojskowe stan\u0105 si\u0119 w nim bardziej intensywne. A jak ju\u017c wykazano w Ukrainie, w obs\u0142ug\u0119 system\u00f3w o du\u017cej warto\u015bci strategicznej zaanga\u017cowane b\u0119d\u0105 rozmaite podmioty. (&#8230;)<\/p>\n<p>\t\t<a name=\"eztoc31307076_0_3\" id=\"eztoc31307076_0_3\"\/>Starzy bohaterowie\u2026<\/p>\n<p>To, \u017ce gwiezdne wojny s\u0105 coraz bardziej prawdopodobne, nie oznacza, \u017ce pokojowe wykorzystanie przestrzeni kosmicznej i dyplomacja kosmiczna przestan\u0105 istnie\u0107. Wr\u0119cz przeciwnie, b\u0119d\u0105 one jednym z najskuteczniejszych bod\u017ac\u00f3w do rozwoju tego sektora. Niekt\u00f3rzy, jak Simonetta Di Pippo, by\u0142a dyrektor Biura ONZ ds. Przestrzeni Kosmicznej (UNOOSA), sugeruj\u0105, \u017ce coraz g\u0142\u0119bsza eksploracja kosmosu przyczyni si\u0119 do z\u0142agodzenia napi\u0119\u0107 na Ziemi. Niemniej starzy i nowi protagoni\u015bci globalnej geopolityki &#8211; Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja &#8211; postrzegaj\u0105 obecnie kosmos jako fundamentalnie istotne pole bitwy o skonsolidowanie lub zdobycie statusu wielkich mocarstw przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Od czasu wojny w Zatoce Perskiej w 1991\u00a0roku ameryka\u0144skie koncepcje operacyjne i bojowe sta\u0142y si\u0119 \u015bci\u015ble zale\u017cne od zdolno\u015bci kosmicznych. R\u00f3wnie\u017c Moskwa jest przekonana, \u017ce kontrola przestrzeni kosmicznej to warunek konieczny dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa narodowego i strategicznego odstraszania. Wprawdzie najs\u0142ynniejszym miejscem start\u00f3w jest kosmodrom Bajkonur, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich odbywa si\u0119 z innego miejsca, po\u015brodku tajgi, z Plesiecka, 800 kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od stolicy. W por\u00f3wnaniu z kosmodromem Bajkonur syberyjski o\u015brodek nie tylko zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 start\u00f3w na orbity o du\u017cym nachyleniu, idealne do p\u0142ynnego badania powierzchni Ziemi, ale tak\u017ce pozwala rakietom balistycznym na orientacj\u0119 w kierunku bieguna p\u00f3\u0142nocnego i dotarcie do Stan\u00f3w Zjednoczonych w kr\u00f3tszym czasie ni\u017c z Kazachstanu, gdzie znajduje si\u0119 Bajkonur. Od 1957\u00a0roku Plesieck odnotowa\u0142 ponad 1600 start\u00f3w.<\/p>\n<p>Po upadku Zwi\u0105zku Radzieckiego i demonta\u017cu wi\u0119kszo\u015bci nale\u017c\u0105cych do niego aktyw\u00f3w kosmicznych, kiedy nawet ludzie pracuj\u0105cy w Bajkonurze nagle odkryli, \u017ce s\u0105 Rosjanami na obcej ziemi, Federacja w znacznym stopniu przywr\u00f3ci\u0142a swoj\u0105 infrastruktur\u0119 wczesnego ostrzegania i nigdy nie przesta\u0142a wyra\u017ca\u0107 silnych obaw o podatno\u015b\u0107 na ataki spoza atmosfery. Dlatego stworzy\u0142a prawdopodobnie najbardziej wyrafinowany arsena\u0142 ASat na \u015bwiecie z systemami kinetycznymi, wsp\u00f3\u0142orbitalnymi i energetycznymi bezpo\u015bredniego uderzenia. W zwi\u0105zku z tym &#8211; a tak\u017ce kieruj\u0105c si\u0119 wzgl\u0119dami polityki wewn\u0119trznej USA &#8211; w lutym 2024\u00a0roku sekretarz stanu USA Antony Blinken wyrazi\u0142 wobec swoich chi\u0144skich i indyjskich odpowiednik\u00f3w obaw\u0119, \u017ce Rosja mo\u017ce przenosi\u0107 poza atmosfer\u0119 bro\u0144 j\u0105drow\u0105. W 2015\u00a0roku Federacja Rosyjska zreorganizowa\u0142a swoj\u0105 obron\u0119, w tym si\u0142y powietrzne i kosmiczne oraz si\u0142y obrony powietrznej i przeciwrakietowej w ramach jednej s\u0142u\u017cby &#8211; Si\u0142 Powietrzno-Kosmicznych.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c w 2015\u00a0roku w Chinach Armia Ludowo-Wyzwole\u0144cza, czyli si\u0142y zbrojne Republiki i Partii, przegrupowa\u0142a kilka swoich komponent\u00f3w zbrojnych w specjaln\u0105 sekcj\u0119, nazwan\u0105 Si\u0142ami Wsparcia Strategicznego (SSF), do prowadzenia wojny cybernetycznej, elektromagnetycznej i kosmicznej. Reorganizacja zbieg\u0142a si\u0119 w czasie z przyj\u0119ciem strategii &#8222;wygrywania lokalnych wojen informacyjnych&#8221;. Podkre\u015blono przy tym, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 Pekin przypisuje przestrzeni kosmicznej w pozyskiwaniu i rozpowszechnianiu informacji. Wed\u0142ug Starlinga, Mas\u00adsy, Muldera i Siegela, autor\u00f3w The Future of Security in Space: A Thirty-year USA Strategy (2021), jest &#8222;wiele niewiadomych dotycz\u0105cych SSF i nie do ko\u0144ca wiadomo, w jakim stopniu rozw\u00f3j Chin w kosmosie, w tym obserwacja Ziemi, bezpieczna komunikacja oraz monitorowanie start\u00f3w rakiet strategicznych mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 gotowo\u015b\u0107 tego kraju do zastosowania kosmicznych \u015brodk\u00f3w zaradczych w konflikcie. Oczywiste jest jednak, \u017ce chi\u0144ska armia uwa\u017ca orbit\u0119 oko\u0142oziemsk\u0105 za bardzo wa\u017cn\u0105 w obecnej i przysz\u0142ej rywalizacji wojskowej&#8221;.<\/p>\n<p>\t\t<a name=\"eztoc31307076_0_4\" id=\"eztoc31307076_0_4\"\/>\u200a&#8230;i nowi aktorzy<\/p>\n<p>Naszkicowany do tej pory obraz komplikuje to, \u017ce opr\u00f3cz Stan\u00f3w Zjednoczonych, Chin, Rosji i Europy w kosmicznym wy\u015bcigu uczestniczy obecnie co najmniej osiemdziesi\u0105t innych kraj\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 Indie, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Arabia Saudyjska, kilka kraj\u00f3w afryka\u0144skich, Nowa Zelandia, Izrael, Korea Po\u0142udniowa, Turcja, a nawet Paragwaj i Luksemburg, najmniejszy oraz najmniej zaludniony kraj Unii Europejskiej. Nic dziwnego. Przestrze\u0144 kosmiczna umo\u017cliwia relacje, polityk\u0119 handlow\u0105 i przemys\u0142ow\u0105 mog\u0105ce doprowadzi\u0107 do zmiany r\u00f3wnowagi na \u015bwiecie. Co wi\u0119cej, nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce kraje obecnie uwa\u017cane za wschodz\u0105ce mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 przysz\u0142ymi pot\u0119gami, podczas gdy bardziej znani gracze zostan\u0105 sprowadzeni do roli statyst\u00f3w na nowej scenie. Ograniczenie si\u0119 do relacji z zachodnim blokiem demokratycznym, sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, Kanady, Europy, Australii i Japonii, oraz blokiem chi\u0144sko-rosyjskim nie pozwoli\u0142oby zobaczy\u0107, jak bardzo aktywne s\u0105 kraje Indo-Pacyfiku, Ameryki Po\u0142udniowej i Afryki, kt\u00f3re ch\u0119tnie szukaj\u0105 sojuszy.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adowo 23 sierpnia 2023\u00a0roku Indie umie\u015bci\u0142y l\u0105downik Vikram z misji Chandrayaan-3 na Ksi\u0119\u017cycu, staj\u0105c si\u0119 czwartym pa\u0144stwem na \u015bwiecie fizycznie obecnym na ksi\u0119\u017cycowym globie. Gdy Vikram zako\u0144czy\u0142 swoje ksi\u0119\u017cycowe zej\u015bcie, na Ziemi trwa\u0142o spotkanie kraj\u00f3w BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA) b\u0119d\u0105cych wschodz\u0105cymi gospodarkami \u015bwiata, na kt\u00f3rym zatwierdzono przyj\u0119cie sze\u015bciu nowych cz\u0142onk\u00f3w: Etiopii, Iranu, Egiptu, Zjednoczonych Emirat\u00f3w Arabskich, Arabii Saudyjskiej i Argentyny.<\/p>\n<p>Cztery ostatnie kraje, wraz z RPA i Keni\u0105, wykaza\u0142y zainteresowanie do\u0142\u0105czeniem do zachodnich i chi\u0144skich ekosystem\u00f3w. Je\u015bli napi\u0119cie mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami mia\u0142oby wzrosn\u0105\u0107, mogliby\u015bmy rzeczywi\u015bcie by\u0107 \u015bwiadkami powstania trzeciego bieguna lub wsp\u00f3\u0142pracy wschodz\u0105cych pot\u0119g z obiema stronami: przyk\u0142adem tego s\u0105 Zjednoczone Emiraty Arabskie, kt\u00f3re podpisa\u0142y zar\u00f3wno porozumienia Artemis w ramach ameryka\u0144skiego programu ksi\u0119\u017cycowego, jak i partnerstwo z Chinami zmierzaj\u0105ce do przeprowadzenia wsp\u00f3lnej misji na Ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n<p>Potwierdza te prognozy wielu analityk\u00f3w przekonanych, \u017ce w nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach, kiedy \u015bwiat mo\u017ce bezpo\u015brednio do\u015bwiadczy\u0107 konfliktu kosmicznego, w walce o prymat ze Stanami Zjednoczonymi stan\u0105 kraje, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 uwa\u017cane za outsider\u00f3w cho\u0107by ze wzgl\u0119du na rozmiar lub histori\u0119 ich program\u00f3w pozaziemskich. Ponownie, zdaniem George\u2019a Friedmana, upadaj\u0105c pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnych sprzeczno\u015bci spo\u0142eczno-gospodarczych Rosja i Chiny pozwol\u0105 rywalizowa\u0107 o kosmiczn\u0105, ergo globaln\u0105 suwerenno\u015b\u0107 dw\u00f3m blokom: sojuszowi (sk\u0142adaj\u0105cemu si\u0119 z USA, Polski i Wielkiej Brytanii) oraz koalicji (sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z Japonii i Turcji). Wed\u0142ug autora, kt\u00f3ry ju\u017c w 2009\u00a0roku zapewnia\u0142, \u017ce polega na &#8222;rozs\u0105dnych ekstrapolacjach&#8221; ewolucji technologicznej i planowania wojennego, do 2045\u00a0roku Stany Zjednoczone b\u0119d\u0105 polega\u0107 na Battle Stars, p\u0142ywaj\u0105cych infrastrukturach na orbicie geostacjonarnej, uzbrojonych i obsadzonych przez setki wojskowych: &#8222;Battle Stars b\u0119d\u0105 kontrolowa\u0107 bezza\u0142ogowe platformy pomocnicze stanowi\u0105ce ich wsparcie. B\u0119d\u0105 obserwowa\u0107 powierzchni\u0119 Ziemi z niezwyk\u0142\u0105 precyzj\u0105 i b\u0119d\u0105 zdolne zarz\u0105dzi\u0107 w razie potrzeby nadd\u017awi\u0119kowe ataki powietrzne, uderzenia, kt\u00f3re mog\u0105 trafi\u0107 w swoje cele wielokrotnie w ci\u0105gu kilku minut. B\u0119d\u0105 w stanie namierzy\u0107 grup\u0119 podk\u0142adaj\u0105c\u0105 \u0142adunki wybuchowe na poboczu drogi albo flot\u0119 gotow\u0105 do wyp\u0142yni\u0119cia na morze. Cokolwiek zobacz\u0105, b\u0119d\u0105 zdolne szybko w to uderzy\u0107&#8221;. W ci\u0105gu kilku dziesi\u0119cioleci satelity zostan\u0105 rozmieszczone w grupach bojowych, niezb\u0119dnych do zdobycia wiedzy o ruchach wroga i rozmieszczenia jego si\u0142. &#8222;Walka w XXI wieku &#8211; wyja\u015bnia Friedman &#8211; b\u0119dzie wymaga\u0142a zaawansowanej komunikacji. Fundamentalne znaczenie w ewolucji space warfare b\u0119dzie mia\u0142o przeniesienie g\u0142\u00f3wnych struktur dowodzenia i kontroli w przestrze\u0144 kosmiczn\u0105&#8221;.<\/p>\n<p>Wiarygodno\u015b\u0107 przewidywa\u0144, kto i jak rozpocznie pierwsz\u0105 wojn\u0119 &#8222;poza \u015bwiatem&#8221; (spoiler: Japonia, i b\u0119dzie to co\u015b w rodzaju ksi\u0119\u017cycowego Pearl Harbor), liczy si\u0119 mniej ni\u017c kilka hipotez ju\u017c zweryfikowanych przez histori\u0119. Jak potwierdza wej\u015bcie w ostatnich latach na scen\u0119 innego systemu broni uwa\u017canego za rewolucyjny, czyli pocisk\u00f3w hipersonicznych przywo\u0142anych przez Friedmana, przestrze\u0144 kosmiczna jest obecnie kluczowym wsparciem dla operacji wojskowych. Do tego stopnia, \u017ce sta\u0142a si\u0119 niezb\u0119dna.<\/p>\n<p>To nie przypadek, \u017ce inna zrealizowana prognoza dotyczy utworzenia pozaziemskich si\u0142 zbrojnych. W tej kwestii Friedman by\u0142 bliski proroctwa: jego zdaniem prze\u0142omowy dla si\u0142 kosmicznych b\u0119dzie rok\u00a02020. Historia wyprzedzi\u0142a go o w\u0142os.<\/p>\n<p>Pos\u0142uchaj:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Poni\u017cszy fragment pochodzi z ksi\u0105\u017cki pt. &#8222;W\u0142adcy wszech\u015bwiata. Wy\u015bcig o geopolityczny podb\u00f3j kosmosu&#8221; Emilia Cozzi&#8217;ego wydanej 24 wrze\u015bnia&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":56649,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,85,14985,27,4622,34,35,28,31,25,40,41,87,80,29,30,71,26,892,82,83,84],"class_list":{"0":"post-56648","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-chiny","11":"tag-fragment-ksiazki","12":"tag-headlines","13":"tag-kosmos","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-news","19":"tag-polish","20":"tag-polski","21":"tag-rosja","22":"tag-swiat","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-usa","26":"tag-wiadomosci","27":"tag-wojna","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56648"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56648\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}