Vera Bueller<\/p>\n
Masz „genetyczny termostat wagi”Za indywidualn\u0105 mas\u0105 cia\u0142a stoi mechanizm por\u00f3wnywany przez naukowc\u00f3w do termostatu centralnego ogrzewania. Set-point to zaprogramowana w DNA waga docelowa, kt\u00f3rej organizm broni poprzez sygna\u0142y wysy\u0142ane z cia\u0142a do m\u00f3zgu<\/a>. Szacuje si\u0119, \u017ce geny odpowiadaj\u0105 za 40-80 proc. r\u00f3\u017cnic w masie cia\u0142a mi\u0119dzy lud\u017ami, a ilustracj\u0105 tej tezy s\u0105 badania nad bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi wychowanymi w r\u00f3\u017cnych rodzinach \u2014 ich waga jest niemal identyczna.<\/p>\n \u2014 Tak jak grzejniki uruchamiaj\u0105 si\u0119 wtedy, gdy trzeba, tak sygna\u0142y z naszego cia\u0142a sk\u0142aniaj\u0105 nas do spo\u017cycia odpowiedniej ilo\u015bci jedzenia \u2014 t\u0142umaczy Bernd Schultes, kierownik Centrum Metabolizmu w St. Gallen. Kluczow\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni tu leptyna, hormon informuj\u0105cy m\u00f3zg o wielko\u015bci zapas\u00f3w t\u0142uszczu. Ekspert zwraca uwag\u0119, \u017ce set-point reaguje wyra\u017anie silniej na spadek wagi ni\u017c na jej przyrost.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo Ewolucyjne dziedzictwo \u0142owc\u00f3w-zbieraczy<\/p>\n Schultes wskazuje, \u017ce korzeni tego mechanizmu nale\u017cy szuka\u0107 w historii gatunku ludzkiego. Ci nasi przodkowie, kt\u00f3rzy potrafili gromadzi\u0107 zapasy energetyczne, mieli wi\u0119ksze szanse na przetrwanie okres\u00f3w niedoboru po\u017cywienia. Dziedzictwo tamtych czas\u00f3w wci\u0105\u017c kszta\u0142tuje reakcje wsp\u00f3\u0142czesnego organizmu na deficyt kalorii.<\/p>\n \u2014 Jako \u0142owcy-zbieracze ludzie musieli by\u0107 przygotowani na okresy g\u0142odu. Ci, kt\u00f3rzy potrafili sprawnie magazynowa\u0107 kalorie, mieli wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na prze\u017cycie. To biologiczne dziedzictwo nosimy w sobie do dzi\u015b. Gdy waga spada, organizm w\u0142\u0105cza alarm. Spowalnia zu\u017cycie energii i wysy\u0142a sygna\u0142 do m\u00f3zgu: „potrzebuj\u0119 jedzenia” \u2014 wyja\u015bnia Schultes.<\/p>\n Na wag\u0119 docelow\u0105 wp\u0142ywaj\u0105 te\u017c jednak czynniki zewn\u0119trzne i spo\u0142eczne \u2014 badania obserwacyjne pokazuj\u0105, \u017ce po emigracji z kraj\u00f3w afryka\u0144skich do USA ludzie przeci\u0119tnie znacznie przybieraj\u0105 na wadze, a organizm zaczyna nast\u0119pnie broni\u0107 nowej masy.<\/p>\n Bezowocna walka z w\u0142asnym cia\u0142em<\/p>\n Do\u015bwiadczenie zderzenia z tym mechanizmem opisuje Livia, kt\u00f3rej imi\u0119 zosta\u0142o zmienione. Mimo radykalnej zmiany nawyk\u00f3w \u017cywieniowych, codziennego liczenia kalorii i wielomiesi\u0119cznych regularnych \u0107wicze\u0144 jej waga spad\u0142a jedynie z 94 do 91 kg. Pocz\u0105tkowo mia\u0142a poczucie, \u017ce dzieje si\u0119 to niesprawiedliwie i \u017ce robi co\u015b \u017ale.<\/p>\n Natascha Potoczna, specjalistka ds. oty\u0142o\u015bci z gabinetu metabolicznego Zentralschweiz, przyjmuje g\u0142\u00f3wnie osoby, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y ju\u017c wszystkich metod. Jak zaznacza, gdy nadwaga ju\u017c si\u0119 pojawi, cia\u0142o i psychika broni\u0105 jej „na czarn\u0105 godzin\u0119” \u2014 a odchudzanie zamienia si\u0119 w walk\u0119 z w\u0142asn\u0105 biologi\u0105. Specjalistka dodaje, \u017ce u kolejnych pacjent\u00f3w obserwuje ten sam schemat: waga najpierw si\u0119 obni\u017ca, potem stoi w miejscu, a ostatecznie wraca. Podkre\u015bla przy tym, \u017ce nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o kalorie.<\/p>\n \u2014 To wszystko jest o wiele bardziej z\u0142o\u017cone i zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w: od ci\u0105\u017cy, przez wychowanie, diet\u0119, aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, stres<\/a>, sen<\/a>, spos\u00f3b radzenia sobie z frustracj\u0105 i emocjami, a\u017c po indywidualne tempo spalania energii. W zale\u017cno\u015bci od gen\u00f3w ka\u017cdy z nas reaguje na te wp\u0142ywy inaczej \u2014 m\u00f3wi Potoczna. Zwraca te\u017c uwag\u0119, \u017ce predyspozycje do utrzymania okre\u015blonej wagi mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do talentu muzycznego czy plastycznego. Zastrzyki GLP-1 i pu\u0142apka efektu jo-joNowe zainteresowanie teori\u0105 set-pointu wywo\u0142a\u0142y leki oparte na hormonie jelitowym GLP-1. Substancje czynne w zastrzykach odchudzaj\u0105cych odtwarzaj\u0105 jego rol\u0119 w organizmie: powoduj\u0105, \u017ce m\u00f3zg odbiera informacj\u0119 o syto\u015bci, a pokarm d\u0142u\u017cej pozostaje w \u017co\u0142\u0105dku<\/a>. Schultes zauwa\u017ca, \u017ce mechanizmy te s\u0105 znane nauce od lat, ale dopiero nowoczesne terapie ponownie skierowa\u0142y na nie uwag\u0119.<\/p>\n Ekspert z St. Gallen ostrzega jednak przed nadmiernymi oczekiwaniami wobec farmakoterapii. Wed\u0142ug aktualnej wiedzy zastrzyki dzia\u0142aj\u0105 wy\u0142\u0105cznie w trakcie ich stosowania, a po zako\u0144czeniu kuracji waga najcz\u0119\u015bciej szybko wraca do wcze\u015bniejszego poziomu. Schultes prognozuje, \u017ce w ci\u0105gu najbli\u017cszych dziesi\u0119ciu lat pojawi si\u0119 wiele nowych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 bardzo op\u0142acalnym biznesem dla koncern\u00f3w farmaceutycznych.<\/p>\n Wed\u0142ug Potocznej podobny scenariusz towarzyszy wi\u0119kszo\u015bci diet: po pocz\u0105tkowym chudni\u0119ciu przychodzi stagnacja, a p\u00f3\u017aniej kilogramy wracaj\u0105 \u2014 nierzadko z nawi\u0105zk\u0105 w por\u00f3wnaniu ze stanem sprzed odchudzania. Potoczna przyznaje, \u017ce najch\u0119tniej zakaza\u0142aby wszystkich diet. Schultes dodaje, \u017ce kuracje odchudzaj\u0105ce nie s\u0142u\u017c\u0105 ani cia\u0142u, ani psychice, a popularne przekonanie o „kurczeniu si\u0119” \u017co\u0142\u0105dka jest nieprawdziwe.<\/p>\n Jako\u015b\u0107 \u017cycia zamiast liczby na wadze<\/p>\n Zamiast agresywnych kuracji Potoczna proponuje prac\u0119 nad r\u00f3wnowag\u0105 energetyczn\u0105, tak by organizm nie odbiera\u0142 sygna\u0142u do podnoszenia set-pointu. W jej podej\u015bciu wa\u017cniejsza od samej wagi jest jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta. Specjalistka podkre\u015bla, \u017ce zdrowe od\u017cywianie potrafi wiele zmieni\u0107 \u2014 cho\u0107 nie gwarantuje osi\u0105gni\u0119cia docelowej wagi, to jednak wyra\u017anie poprawia zdrowie.<\/p>\n