{"id":57414,"date":"2025-10-19T16:01:09","date_gmt":"2025-10-19T16:01:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/57414\/"},"modified":"2025-10-19T16:01:09","modified_gmt":"2025-10-19T16:01:09","slug":"przewrot-na-rajskiej-wyspie-rewolucja-pokolenia-z-obalila-prezydenta-dalsze-losy-kraju-sa-niepewne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/57414\/","title":{"rendered":"Przewr\u00f3t na rajskiej wyspie. Rewolucja pokolenia Z obali\u0142a prezydenta. Dalsze losy kraju s\u0105 niepewne"},"content":{"rendered":"

Po tym, jak latem rewolucja opanowa\u0142a ulice Katmandu w Nepalu<\/a>, m\u0142odzi ludzie dokonali prze\u0142omu r\u00f3wnie\u017c na Madagaskarze. Wyspa, znana ze swojej przyrody, lecz uboga, do\u015bwiadcza najwi\u0119kszych protest\u00f3w od 2010 r. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi wype\u0142ni\u0142y ulice stolicy Antananarywa, ale tak\u017ce innych miast, aby wyrazi\u0107 swoje oburzenie. Nie maj\u0105 bowiem nawet najbardziej podstawowych \u015brodk\u00f3w do \u017cycia \u2014 wody i pr\u0105du.<\/p>\n

W konsekwencji dokona\u0142a si\u0119 rewolucja zainicjowana przez pokolenie Z. M\u0142odzi obalili prezydenta. W\u0142adz\u0119 przej\u0119\u0142a elitarna jednostka wojskowa CAPSAT. Armia twierdzi, \u017ce nie by\u0142 to zamach stanu, lecz „przej\u0119cie odpowiedzialno\u015bci za kraj na skraju upadku”. Unia Afryka\u0144ska zareagowa\u0142a jednak natychmiast \u2014 zawiesi\u0142a Madagaskar i pot\u0119pi\u0142a „niekonstytucyjn\u0105 zmian\u0119 w\u0142adzy”.<\/p>\n

M\u0142odzi rewolucjoni\u015bci z internetu<\/p>\n

Prezydent Rajoelina, kt\u00f3ry sam doszed\u0142 do w\u0142adzy po interwencji wojskowej w 2009 r., uciek\u0142 z kraju<\/a>, a m\u0142ode pokolenie \u2014 ruch „Gen Z Mada” \u2014 \u015bwi\u0119tuje swoje wielkie zwyci\u0119stwo. Z drugiej strony jednak wielu m\u0142odych ludzi nie ukrywa obaw przed tward\u0105 r\u0119k\u0105 oddzia\u0142\u00f3w wojskowych CAPSAT.<\/p>\n

Rewolucja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 19 wrze\u015bnia, gdy madagaskarskie si\u0142y policyjne zatrzyma\u0142y dw\u00f3ch regionalnych polityk\u00f3w. Planowali oni pokojowe demonstracje w stolicy Antananarywie. Protest mia\u0142 by\u0107 reakcj\u0105 na niepowodzenie rz\u0105du w rozwi\u0105zaniu kryzysu zwi\u0105zanego z brakiem wody i energii elektrycznej, kt\u00f3ry sparali\u017cowa\u0142 \u017cycie w wielu regionach kraju.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Dla mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o to symbolem niezdolno\u015bci pa\u0144stwa do zaspokojenia nawet najbardziej podstawowych potrzeb<\/a>. Dlatego op\u00f3r zacz\u0105\u0142 przekszta\u0142ca\u0107 si\u0119 w walk\u0119 o przetrwanie.<\/p>\n

Ruch „Gen Z Mada” narodzi\u0142 si\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, gdzie m\u0142odzi ludzie organizowali protesty za po\u015brednictwem serwis\u00f3w takich jak Facebook czy TikTok. Pierwotna z\u0142o\u015b\u0107 wyra\u017cana w internecie przerodzi\u0142a si\u0119 w og\u00f3lnokrajowy ruch, kt\u00f3ry zjednoczy\u0142 student\u00f3w, aktywist\u00f3w i zwyk\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w. Po wst\u0119pnych demonstracjach powsta\u0142 komitet koordynacyjny, kt\u00f3ry wraz z organizacjami obywatelskimi i niekt\u00f3rymi lokalnymi politykami zaplanowa\u0142 kolejne dzia\u0142ania.<\/p>\n

Stopniowo do m\u0142odzie\u017cy do\u0142\u0105czy\u0142y r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zki zawodowe, w tym najwi\u0119ksza organizacja \u2014 Solidarno\u015b\u0107 Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych Madagaskaru (Malagasy Trade Union Solidarity) \u2014 a protesty zyska\u0142y szersze poparcie spo\u0142ecze\u0144stwa. Organizacje obywatelskie wezwa\u0142y ko\u015bcio\u0142y do po\u015bredniczenia w dialogu i zapobiegania pogr\u0105\u017ceniu si\u0119 kraju w chaosie lub wojnie domowej.<\/p>\n

Liderzy opozycji, Siteny Randrianasoloniaiko i by\u0142y prezydent Marc Ravalomanana, wyrazili solidarno\u015b\u0107 z demonstrantami i odrzucili propozycje wst\u0105pienia do rz\u0105du Rajoelina. Nazwali jego post\u0119powanie „zdrad\u0105 narodu malgaskiego”.<\/p>\n

„Sytuacja przerodzi\u0142a si\u0119 w chaos”<\/p>\n

Ruch nie mia\u0142 jednolitego manifestu, ale jego postulaty szybko si\u0119 rozprzestrzeni\u0142y. M\u0142odzi domagali si\u0119 nie tylko dymisji prezydenta, ale tak\u017ce oczyszczenia Zgromadzenia Narodowego, zbadania przypadk\u00f3w \u015bmierci spowodowanych przez s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa oraz zmiany systemu, kt\u00f3ry ich zdaniem od lat sprzyja\u0142 korupcji. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wezwania do rozwi\u0105zania komisji wyborczej i s\u0105du najwy\u017cszego.<\/p>\n

\n

Protesty ostatecznie poch\u0142on\u0119\u0142y \u017cycie 22 os\u00f3b, a ponad sto zosta\u0142o rannych. Mimo to ruch nie straci\u0142 determinacji i przez ca\u0142y pa\u017adziernik kontynuowa\u0142 protesty przeciwko rz\u0105dowi.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Po kilku dniach krwawych protest\u00f3w 29 wrze\u015bnia prezydent Andry Rajoelina odwo\u0142a\u0142 sw\u00f3j rz\u0105d na czele z premierem. Sam jednak pozosta\u0142 na czele rz\u0105du. Decyzja ta jeszcze bardziej rozgniewa\u0142a protestuj\u0105cych i wielu z nich przekona\u0142a, \u017ce jest to tylko pr\u00f3ba utrzymania si\u0119 przy w\u0142adzy. Wiele os\u00f3b zdecydowa\u0142o si\u0119 wi\u0119c do\u0142\u0105czy\u0107 do demonstrant\u00f3w.<\/p>\n

Po fali masowych demonstracji nieca\u0142e dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej nadesz\u0142a nieoczekiwana wiadomo\u015b\u0107 \u2014 51-letni prezydent Rajoelina uciek\u0142 z kraju francuskim samolotem wojskowym<\/a> i ukrywa si\u0119 w nieznanym miejscu. Informacj\u0119 t\u0119 przekaza\u0142 sam Rajoelina w filmie, w kt\u00f3rym twierdzi\u0142, \u017ce chodzi o jego \u017cycie i dlatego musia\u0142 chroni\u0107 siebie i swoj\u0105 rodzin\u0119. W swoim przem\u00f3wieniu stwierdzi\u0142, \u017ce od ko\u0144ca wrze\u015bnia by\u0142 nara\u017cony na „pr\u00f3by zamachu i wojskowego zamachu stanu” oraz \u017ce „grupa \u017co\u0142nierzy i polityk\u00f3w planowa\u0142a jego zab\u00f3jstwo”.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie przeciwko niemu zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c elitarna jednostka CAPSAT, kt\u00f3ra w 2009 r. pomog\u0142a mu doj\u015b\u0107 do w\u0142adzy. Tym razem odm\u00f3wi\u0142a strzelania do cywil\u00f3w, a jej oficerowie do\u0142\u0105czyli do demonstrant\u00f3w. Sytuacja przerodzi\u0142a si\u0119 w chaos \u2014 \u015bwiadkowie twierdz\u0105, \u017ce si\u0142y bezpiecze\u0144stwa strzela\u0142y ostr\u0105 amunicj\u0105 i u\u017cywa\u0142y gazu \u0142zawi\u0105cego. Podczas jednego z atak\u00f3w po wdychaniu gazu zmar\u0142o nowo narodzone dziecko.<\/p>\n

Nieznany „s\u0142uga ludu” u ster\u00f3w pa\u0144stwa<\/p>\n

Po ucieczce prezydenta Rajoelina pr\u00f3\u017cnia w\u0142adzy zosta\u0142a wype\u0142niona szybciej, ni\u017c ktokolwiek si\u0119 spodziewa\u0142. Parlament przeg\u0142osowa\u0142 impeachment, czyli odwo\u0142anie go ze stanowiska, a na ulice Antananarywy wkroczy\u0142a elitarna jednostka wojskowa CAPSAT, kt\u00f3ra do tej pory odmawia\u0142a interwencji przeciwko demonstrantom.<\/p>\n

Na jej czele sta\u0142 dotychczas prawie nieznany pu\u0142kownik Michael Randrianirina \u2014 cz\u0142owiek, o kt\u00f3rym kilka dni temu wi\u0119kszo\u015b\u0107 Madagaskarczyk\u00f3w nie wiedzia\u0142a nic.<\/p>\n

\"Pu\u0142kownik<\/p>\n

Pu\u0142kownik Michael Randrianirina, przyw\u00f3dca grupy wojskowej, kt\u00f3ra przej\u0119\u0142a w\u0142adz\u0119 przy wsparciu armii, zosta\u0142 zaprzysi\u0119\u017cony na tymczasowego prezydenta, 17 pa\u017adziernika 2025 r.Rafalia Henitsoa \/ ANADOLU \/ Anadolu via AFP \/ AFP<\/p>\n

W ci\u0105gu trzech dni sta\u0142 si\u0119 jednak najbardziej wp\u0142ywow\u0105 osob\u0105 w kraju. W sobot\u0119, 17 pa\u017adziernika, wraz ze swoimi \u017co\u0142nierzami przyby\u0142 do centrum stolicy i do\u0142\u0105czy\u0142 do tysi\u0119cy demonstrant\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 dymisji prezydenta. Po opuszczeniu kraju przez Rajoelin\u0119 i oficjalnym pozbawieniu go urz\u0119du przez pos\u0142\u00f3w Randrianirina stan\u0105\u0142 przed opuszczonym pa\u0142acem prezydenckim i og\u0142osi\u0142, \u017ce CAPSAT przejmuje w\u0142adz\u0119. Kilka godzin p\u00f3\u017aniej s\u0105d konstytucyjny og\u0142osi\u0142 go nowym tymczasowym przyw\u00f3dc\u0105 Madagaskaru.<\/p>\n

Randrianirina, 51-letni oficer, pochodzi z wioski Sevohipoty w po\u0142udniowym regionie Androy. W przesz\u0142o\u015bci pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 gubernatora tego regionu, a p\u00f3\u017aniej dowodzi\u0142 batalionem piechoty w mie\u015bcie Toliara. By\u0142 znanym krytykiem Rajoelina, a w 2023 r. trafi\u0142 do wi\u0119zienia bez procesu \u2014 oskar\u017cony o planowanie zamachu stanu. Po trzech miesi\u0105cach zosta\u0142 zwolniony, ale od tego czasu opinia publiczna prawie nic o nim nie s\u0142ysza\u0142a.<\/p>\n

Nowy przyw\u00f3dca wojskowy okre\u015bla si\u0119 mianem „s\u0142ugi ludu” i twierdzi, \u017ce jego celem jest odbudowa spo\u0142eczna kraju, w kt\u00f3rym ponad 75 proc. mieszka\u0144c\u00f3w \u017cyje poni\u017cej progu ub\u00f3stwa<\/a>. Og\u0142osi\u0142, \u017ce armia b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0107 maksymalnie przez dwa lata we wsp\u00f3\u0142pracy z rz\u0105dem cywilnym, a\u017c do przeprowadzenia nowych wybor\u00f3w.<\/p>\n

Randrianirina jest pobo\u017cnym chrze\u015bcijaninem, zachowuje si\u0119 skromnie, ale zdecydowanie. Odmawia m\u00f3wienia po francusku \u2014 j\u0119zyku by\u0142ych kolonizator\u00f3w \u2014 i nalega na u\u017cywanie j\u0119zyka malgaskiego. Wielu postrzega go jako symbol niepodleg\u0142o\u015bci i nadziei, inni jako kolejnego m\u0119\u017cczyzn\u0119 w mundurze, kt\u00f3ry obiecuje zmiany.<\/p>\n

Reakcja na przewr\u00f3t ze strony pa\u0144stw afryka\u0144skich nadesz\u0142a bardzo szybko. Unia Afryka\u0144ska zawiesi\u0142a cz\u0142onkostwo Madagaskaru, co mo\u017ce stanowi\u0107 powa\u017cny problem dla jednego z najbiedniejszych kraj\u00f3w Afryki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Po tym, jak latem rewolucja opanowa\u0142a ulice Katmandu w Nepalu, m\u0142odzi ludzie dokonali prze\u0142omu r\u00f3wnie\u017c na Madagaskarze. Wyspa,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":57415,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[6306,56,32,33,27,34,35,12990,28,31,48,25,46,15153,40,41,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-57414","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-afryka","9":"tag-article_premium","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-madagaskar","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-nat_styl","19":"tag-news","20":"tag-omp","21":"tag-pokolenie_z","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-screening_general","25":"tag-swiat","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57414"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57414\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}