Paulina W\u00f3jtowicz, Medonet.pl: Jak gor\u0105co jest obecnie w Hiszpanii?<\/p>\n
Lek. Marzena Haja: Hiszpania to kraj, w kt\u00f3rym wysokie temperatury s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia przez wiele miesi\u0119cy w roku, ale oczywi\u015bcie nie wszystkie regiony odczuwaj\u0105 upa\u0142y w taki sam spos\u00f3b. Najwy\u017csze temperatury wyst\u0119puj\u0105 zazwyczaj w g\u0142\u0119bi kraju, szczeg\u00f3lnie w Andaluzji, w dolinie rzeki Gwadalkiwir, a tak\u017ce w Estremadurze. Miasta takie jak Kordoba, Sewilla, Ja\u00e9n czy Badajoz s\u0105 znane z bardzo gor\u0105cych lat, podczas kt\u00f3rych w okresach ekstremalnych upa\u0142\u00f3w temperatura mo\u017ce znacznie przekracza\u0107 40 st. C.<\/p>\n
Na wybrze\u017cu sytuacja wygl\u0105da troch\u0119 inaczej. W Jerez de la Frontera, gdzie mieszkam, lato mo\u017ce by\u0107 naprawd\u0119 ekstremalnie gor\u0105ce. W ubieg\u0142ym roku mieli\u015bmy wyj\u0105tkowo wysokie temperatury i szczeg\u00f3lnie zapami\u0119ta\u0142am temperatur\u0119 45,8 st. C odnotowan\u0105 na stacji meteorologicznej lotniska w Jerez 18 sierpnia 2025 r. Wp\u0142yw Atlantyku sprawia, \u017ce temperatury mog\u0105 by\u0107 nieco ni\u017csze ni\u017c w g\u0142\u0119bi l\u0105du, ale to wcale nie oznacza, \u017ce lato jest tutaj \u0142atwe do zniesienia. Mamy r\u00f3wnie\u017c wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107 i wiatr, kt\u00f3re mog\u0105 znacznie zmienia\u0107 odczuwanie temperatury.<\/p>\n
Rzadko pami\u0119tamy, \u017ce gdy m\u00f3wimy o upa\u0142ach, nie powinni\u015bmy patrze\u0107 wy\u0142\u0105cznie na temperatur\u0119 wskazywan\u0105 przez termometr. <\/p>\n
Tak, znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wilgotno\u015b\u0107 powietrza, promieniowanie s\u0142oneczne, wiatr, a przede wszystkim temperatury w nocy. Je\u015bli przez kilka kolejnych dni temperatura noc\u0105 nie spada wystarczaj\u0105co, organizm ma znacznie mniej mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby si\u0119 zregenerowa\u0107. 35 st. C w suchym klimacie nie odczuwa si\u0119 tak samo, jak podobnej temperatury przy wysokiej wilgotno\u015bci. Odczuwalna temperatura i zdolno\u015b\u0107 organizmu do oddawania ciep\u0142a mog\u0105 si\u0119 znacznie r\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n
W Kadyksie bardzo du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o Levante. Czym jest i jak wp\u0142ywa na odczuwanie ciep\u0142a?<\/p>\n
Levante to charakterystyczny wiatr wyst\u0119puj\u0105cy w rejonie Cie\u015bniny Gibraltarskiej i prowincji Kadyks. Wieje ze wschodu i w okre\u015blonych okresach roku mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 bardzo du\u017c\u0105 si\u0142\u0119. Dla os\u00f3b, kt\u00f3re tutaj mieszkaj\u0105, Levante jest cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego \u017cycia. Doskonale wiemy, kiedy zaczyna wia\u0107 i jak bardzo mo\u017ce zmieni\u0107 ca\u0142y dzie\u0144. Mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 przez kilka dni i kiedy wieje mocno, nie chodzi ju\u017c tylko o sam\u0105 temperatur\u0119.<\/p>\n
Kiedy Levante jest silny i jednocze\u015bnie panuj\u0105 wysokie temperatury, mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c bardzo m\u0119cz\u0105cy. Niekt\u00f3re osoby odczuwaj\u0105 wtedy b\u00f3l g\u0142owy<\/a>, zm\u0119czenie, rozdra\u017cnienie czy og\u00f3lne z\u0142e samopoczucie. Z medycznego punktu widzenia nie mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107, \u017ce wszystkie te objawy s\u0105 spowodowane wy\u0142\u0105cznie przez wiatr. Wp\u0142yw mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c upa\u0142, odwodnienie<\/a>, ekspozycja na s\u0142o\u0144ce, brak odpoczynku czy zmiany warunk\u00f3w atmosferycznych. Jednak osoby mieszkaj\u0105ce w Kadyksie doskonale znaj\u0105 to uczucie, kiedy przez kilka dni wieje silny, ciep\u0142y wiatr i cz\u0142owiek zaczyna czu\u0107 si\u0119 bardziej zm\u0119czony i rozdra\u017cniony.<\/p>\n Levante ca\u0142kowicie zmienia r\u00f3wnie\u017c plany. Czasami nie mo\u017cna normalnie korzysta\u0107 z pla\u017cy, poniewa\u017c piasek uderza w sk\u00f3r\u0119, wsz\u0119dzie fruwa i przebywanie na pla\u017cy staje si\u0119 po prostu niekomfortowe. S\u0105 takie dni, kiedy m\u00f3wimy: „Dzisiaj na pla\u017c\u0119 nie idziemy”. Oczywi\u015bcie w zale\u017cno\u015bci od ukszta\u0142towania wybrze\u017ca s\u0105 miejsca bardziej os\u0142oni\u0119te od wiatru, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 lepsze warunki.<\/p>\n Hiszpanie chyba s\u0105 do tego przyzwyczajeni?<\/p>\n Na pewno bardziej ni\u017c obcokrajowcy. Ja mieszkam w Hiszpanii od wielu lat, a mimo to nadal odczuwam upa\u0142y bardziej ni\u017c m\u00f3j m\u0105\u017c, kt\u00f3ry jest Hiszpanem. Zaskakuje mnie r\u00f3wnie\u017c moja te\u015bciowa, kt\u00f3ra ma 80 lat i potrafi jecha\u0107 na pla\u017c\u0119 oraz znosi\u0107 wysokie temperatury znacznie lepiej ode mnie.<\/p>\n Rozmawia\u0142am o tym ostatnio r\u00f3wnie\u017c z moimi hiszpa\u0144skimi znajomymi z pracy. Wielu z nich m\u00f3wi\u0142o, \u017ce oczywi\u015bcie pami\u0119taj\u0105 bardzo gor\u0105ce lata, ale kiedy por\u00f3wnuj\u0105 je z ostatnimi latami, maj\u0105 wra\u017cenie, \u017ce upa\u0142y zaczynaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej i trwaj\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej. Kiedy\u015b fala bardzo wysokich temperatur trwa\u0142a dwa czy trzy dni, a p\u00f3\u017aniej temperatura spada\u0142a i mo\u017cna by\u0142o troch\u0119 odpocz\u0105\u0107 od upa\u0142u. Dzisiaj gor\u0105ce okresy s\u0105 d\u0142u\u017csze, pojawiaj\u0105 si\u0119 wcze\u015bniej i powtarzaj\u0105 si\u0119 przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 lata.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo <\/p>\n Jak wygl\u0105da codzienne \u017cycie w tak upalne dni?<\/p>\n Kiedy tu mieszkasz, uczysz si\u0119 organizowa\u0107 swoje \u017cycie wok\u00f3\u0142 upa\u0142\u00f3w. S\u0105 godziny w ci\u0105gu dnia, kiedy po prostu nie chce si\u0119 wychodzi\u0107 na zewn\u0105trz. Sama pami\u0119tam sytuacj\u0119, kiedy wysz\u0142am z pracy i samoch\u00f3d by\u0142 tak rozgrzany, \u017ce nie mog\u0142am nawet dotkn\u0105\u0107 kierownicy, poniewa\u017c by\u0142a tak gor\u0105ca. Musia\u0142am najpierw w\u0142\u0105czy\u0107 klimatyzacj\u0119 i poczeka\u0107 kilka minut, zanim w og\u00f3le wesz\u0142am do samochodu. M\u00f3j samoch\u00f3d ma nawet system ch\u0142odzenia foteli. Kiedy mieszka\u0142am w Polsce, wydawa\u0142o mi si\u0119 to czym\u015b zupe\u0142nie niepotrzebnym, ale tutaj, podczas najbardziej upalnych dni, okazuje si\u0119 niemal niezb\u0119dnym luksusem.<\/p>\n Hiszpanie nauczyli si\u0119 organizowa\u0107 swoje \u017cycie wok\u00f3\u0142 upa\u0142\u00f3w. Unikaj\u0105 najgor\u0119tszych godzin dnia, szukaj\u0105 cienia, korzystaj\u0105 z klimatyzacji, chodz\u0105 na basen i pla\u017c\u0119, a aktywno\u015b\u0107 na \u015bwie\u017cym powietrzu planuj\u0105 na wczesne godziny poranne lub p\u00f3\u017ane popo\u0142udnie i wiecz\u00f3r. W restauracjach i na tarasach cz\u0119sto znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c specjalne rozpylacze wody, kt\u00f3re pomagaj\u0105 och\u0142odzi\u0107 powietrze. Klimatyzacja jest praktycznie cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego \u017cycia: mamy j\u0105 w domach, w pracy, w samochodach i w wielu miejscach publicznych.<\/p>\n Bardzo wa\u017cny jest te\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania latem. Kiedy temperatury s\u0105 bardzo wysokie, Hiszpanie cz\u0119sto wybieraj\u0105 lekkie i \u015bwie\u017ce potrawy, takie jak sa\u0142atki, warzywa, ryby, owoce, gazpacho czy salmorejo.<\/p>\n Gazpacho to tradycyjny hiszpa\u0144ski ch\u0142odnik przygotowywany g\u0142\u00f3wnie z pomidor\u00f3w, og\u00f3rka, papryki, czosnku, oliwy z oliwek i octu. Jest bardzo orze\u017awiaj\u0105cy i pomaga r\u00f3wnie\u017c w nawodnieniu organizmu. Salmorejo, typowe dla Andaluzji, a szczeg\u00f3lnie dla Kordoby, to r\u00f3wnie\u017c zimny krem pomidorowy, ale znacznie g\u0119stszy i bardziej syc\u0105cy ni\u017c gazpacho. Przygotowuje si\u0119 go przede wszystkim z pomidor\u00f3w, chleba, oliwy z oliwek, czosnku i soli. Tradycyjnie podaje si\u0119 go z jajkiem na twardo i szynk\u0105. Jest bardzo po\u017cywny i dostarcza energii, ale jest bardziej tre\u015bciwy ni\u017c gazpacho.<\/p>\n I jest s\u0142ynna hiszpa\u0144ska sjesta.<\/p>\n Kiedy turysta przyje\u017cd\u017ca do Hiszpanii, szczeg\u00f3lnie do Andaluzji, mo\u017ce by\u0107 zaskoczony, \u017ce oko\u0142o czwartej po po\u0142udniu wiele sklep\u00f3w jest zamkni\u0119tych. Ale sjesta nie oznacza koniecznie wielogodzinnego snu. Cz\u0119sto oznacza po prostu powr\u00f3t do domu, obiad, chwil\u0119 odpoczynku i regeneracj\u0119. Mo\u017ce to by\u0107 10 czy 15 minut snu albo po prostu siedzenie przez chwil\u0119 na kanapie i odpoczynek.<\/p>\n Inny jest r\u00f3wnie\u017c rytm dnia. Poniewa\u017c w ci\u0105gu dnia jest bardzo gor\u0105co, ludzie wychodz\u0105 z domu dopiero wieczorem i \u017cycie towarzyskie trwa do p\u00f3\u017anych godzin nocnych. Normalne jest wyj\u015bcie na spacer o 10-11, a nawet o p\u00f3\u0142nocy. Sama niedawno wysz\u0142am z m\u0119\u017cem na spacer dopiero kwadrans po p\u00f3\u0142nocy i wr\u00f3cili\u015bmy do domu oko\u0142o godziny p\u00f3\u017aniej. Dzieci r\u00f3wnie\u017c chodz\u0105 latem spa\u0107 znacznie p\u00f3\u017aniej. W ten spos\u00f3b mo\u017cna korzysta\u0107 z godzin, kiedy temperatura spada, i sp\u0119dza\u0107 wi\u0119cej czasu na \u015bwie\u017cym powietrzu.<\/p>\n Jako lekarka zauwa\u017casz wi\u0119cej problem\u00f3w zdrowotnych podczas fal upa\u0142\u00f3w?<\/p>\n Tak. Kiedy temperatury bardzo rosn\u0105, szczeg\u00f3lnie je\u015bli przez kilka dni utrzymuj\u0105 si\u0119 na wysokim poziomie, obserwujemy wi\u0119cej problem\u00f3w bezpo\u015brednio lub po\u015brednio zwi\u0105zanych z upa\u0142em. Cz\u0119\u015bciej spotykamy si\u0119 z odwodnieniem, wyczerpaniem cieplnym, udarem cieplnym<\/a>, zawrotami g\u0142owy, omdleniami<\/a> czy zas\u0142abni\u0119ciami. U os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119<\/a> mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 zaburzenia poziomu glukozy, a upa\u0142 mo\u017ce obci\u0105\u017ca\u0107 osoby z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 osoby starsze, niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci, pacjenci z chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, osoby z cukrzyc\u0105 oraz osoby cierpi\u0105ce na niekt\u00f3re choroby przewlek\u0142e. Dlatego podczas du\u017cych upa\u0142\u00f3w nie chodzi tylko o to, \u017ceby „wytrzyma\u0107”. Trzeba odpowiednio si\u0119 nawadnia\u0107, unika\u0107 przebywania na s\u0142o\u0144cu w najgor\u0119tszych godzinach i zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na osoby nale\u017c\u0105ce do grup ryzyka.<\/p>\n