{"id":57699,"date":"2025-10-19T19:40:18","date_gmt":"2025-10-19T19:40:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/57699\/"},"modified":"2025-10-19T19:40:18","modified_gmt":"2025-10-19T19:40:18","slug":"grzechy-polskiego-wojska-pulkownik-kozerawski-podam-panu-kilka-przykladow-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/57699\/","title":{"rendered":"„Grzechy” polskiego wojska. Pu\u0142kownik Kozerawski: podam panu kilka przyk\u0142ad\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Piotr Gruszka: Ostatnio sekretarz wojny USA Pete Hegseth pochwali\u0142 m.in. Polsk\u0119 za nasze d\u0105\u017cenie do osi\u0105gni\u0119cia 5 proc. PKB rocznie, kt\u00f3re jest inwestowane w nasz\u0105 obronno\u015b\u0107. Czy rzeczywi\u015bcie wydawanie takich ogromnych \u015brodk\u00f3w ma sens?<\/p>\n

Prof. Dariusz Kozerawski: Powiedzmy sobie otwarcie \u2014 mamy w Polsce ponad dwie dekady zaniecha\u0144, si\u0119gaj\u0105cych ko\u0144ca lat 90. Wtedy weszli\u015bmy do NATO, a jednocze\u015bnie mieli\u015bmy za sob\u0105 trudny okres strategicznej neutralno\u015bci \u2014 nie byli\u015bmy ani w Uk\u0142adzie Warszawskim, ani w Sojuszu. Po 1999 r. trzeba by\u0142o budowa\u0107 konkretne zdolno\u015bci interoperacyjne, ale nie tylko Polska mia\u0142a z tym problem.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu zimnej wojny wi\u0119kszo\u015b\u0107 pa\u0144stw europejskich zacz\u0119\u0142a oszcz\u0119dza\u0107 na bezpiecze\u0144stwie. Wska\u017aniki wydatk\u00f3w spada\u0142y \u2014 o 1\/2, 1\/3, czasem 1\/4 w por\u00f3wnaniu do wcze\u015bniejszego poziomu. Pa\u0144stwa inwestowa\u0142y w programy socjalne i gospodark\u0119, jak cho\u0107by Niemcy. To by\u0142o \u017cycie na kredyt bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego udziela\u0142y Stany Zjednoczone.<\/p>\n

Donald Trump ju\u017c jednak nie chce bezwarunkowo wspomaga\u0107 Europ\u0119.<\/p>\n

Dzi\u015b ju\u017c widzimy, \u017ce architektura bezpiecze\u0144stwa si\u0119 zmieni\u0142a. Donald Trump, ze swoim podej\u015bciem biznesowo-transakcyjnym, jasno powiedzia\u0142: „Chcecie gwarancji bezpiecze\u0144stwa od USA? Musicie si\u0119 dozbroi\u0107.” I mia\u0142 racj\u0119. Gdyby przez lata inwestowano w utrzymanie podstawowych zdolno\u015bci, 2,5 proc. PKB mog\u0142oby wystarczy\u0107. Ale przez ogromne zaniedbania nawet 5 proc. nie wystarczy, by w kilka lat nadrobi\u0107 braki \u2014 i nie chodzi tu tylko o sprz\u0119t, ale przede wszystkim o zasoby osobowe.<\/p>\n

Czyli najwi\u0119kszym problemem s\u0105 ludzie, a nie sprz\u0119t?<\/p>\n

Dok\u0142adnie. Ukraina pokaza\u0142a, jak kluczowe s\u0105 zasoby ludzkie. Bez 900 tys. wyszkolonych rezerwist\u00f3w nie by\u0142oby mowy o skutecznej obronie w lutym 2022 r. Pomoc Zachodu przysz\u0142a p\u00f3\u017aniej, a oni obronili si\u0119 w\u0142asnymi si\u0142ami \u2014 dzi\u0119ki wyszkolonym rezerwom.<\/p>\n

<\/a>\"Ukrai\u0144scyAA\/ABACA \/ PAP<\/p>\n

Ukrai\u0144scy \u017co\u0142nierze<\/p>\n

Mieli 247 tys. \u017co\u0142nierzy zawodowych i blisko 900 tys. przeszkolonych rezerwist\u00f3w. To pozwoli\u0142o im wytrzyma\u0107 pierwsze uderzenie i zorganizowa\u0107 obron\u0119. To prosty, ale twardy wska\u017anik \u2014 je\u015bli masz proporcj\u0119 zawodowych do wyszkolonych rezerw na poziomie 1:3, masz szans\u0119 przetrwa\u0107 pierwszy etap wojny. Polska deklaruje ma oko\u0142o 350 tys. rezerwist\u00f3w, ale ilu z nich jest faktycznie wyszkolonych? Dziesi\u0119\u0107, mo\u017ce trzydzie\u015bci tysi\u0119cy. To margines margines\u00f3w.<\/p>\n

Podam panu przyk\u0142ad jednego pa\u0144stwa, kt\u00f3re poka\u017ce skal\u0119 naszych zaniedba\u0144.<\/p>\n

S\u0142ucham.<\/p>\n

Jest to Finlandia<\/a>. W 2024 r. Polska wyda\u0142a 4,12 proc. PKB na obronno\u015b\u0107, a blisko siedmiokrotnie mniej liczna ludno\u015bciowo Finlandia \u2014 2,45 proc. PKB. Oba pa\u0144stwa granicz\u0105 z Federacj\u0105 Rosyjsk\u0105 i s\u0105 zlokalizowane na wschodniej flance Sojuszu. Jednak w kwestii budowania realnych zdolno\u015bci obronnych pa\u0144stwa, Finlandia posiada 870 tys. wyszkolonych rezerw osobowych, a Polska deklaruje jedynie 350 tys., kt\u00f3rych si\u0119 obecnie profesjonalnie nie szkoli (indywidualnie, zespo\u0142owo, szkolenie i zgrywanie sztab\u00f3w batalion\u00f3w i brygad rezerwowych, szkolenie ca\u0142ych jednostek rezerwowych na poligonach ze strzelaniem amunicj\u0105 bojow\u0105).<\/p>\n

W Finlandii funkcjonuje obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa, a Polsce zosta\u0142a zawieszona w 2009 r., a zasoby wyszkolonych rezerw osobowych topniej\u0105 i starzej\u0105 si\u0119.<\/p>\n

\"GranicaJANNE KURONEN \/ PAP<\/p>\n

Granica mi\u0119dzy Finlandi\u0105 a Rosj\u0105 w Vartius (czerwiec 2025 r.)<\/p>\n

Nasze rezerwy nie s\u0105 realn\u0105 si\u0142\u0105?<\/p>\n

W Polsce rezerwy s\u0105 tylko na papierze. Od lat nie szkoli si\u0119 rezerwist\u00f3w. Kwalifikacja wojskowa, kt\u00f3r\u0105 og\u0142asza si\u0119 co roku, polega wy\u0142\u0105cznie na wezwaniu osoby na komisj\u0119 lekarsk\u0105. Lekarz orzeka, czy kto\u015b si\u0119 nadaje do s\u0142u\u017cby \u2014 i na tym koniec. Potem taka osoba wraca do domu i przez ca\u0142e lata nikt si\u0119 z ni\u0105 nie kontaktuje, nikt jej nie szkoli.<\/p>\n

Kiedy przychodzi kryzys, powo\u0142ywanie ludzi bez przeszkolenia to droga do tragedii.<\/p>\n

Wysy\u0142anie ich w mundurach na front, bez umiej\u0119tno\u015bci i przygotowania, to prosta droga do bezpowrotnych strat. Ucz\u0119 student\u00f3w od ponad trzydziestu lat. To m\u0105dre, ambitne osoby, kt\u00f3re w odpowiednim systemie szkolenia mog\u0142yby stanowi\u0107 ogromny potencja\u0142. Ale przez dekady \u017cadna w\u0142adza \u2014 niezale\u017cnie od barw politycznych \u2014 nie stworzy\u0142a skutecznego systemu szkolenia rezerw. W Polsce cz\u0119sto dzia\u0142a mechanizm pozorowania realnych dzia\u0142a\u0144 na potrzeby polityczne \u2014 du\u017co si\u0119 m\u00f3wi, robi konferencje prasowe, ale realnych efekt\u00f3w brak.<\/p>\n

Polska, jako pa\u0144stwo, wie, czego potrzebuje najbardziej?<\/p>\n

Na poziomie NATO, ju\u017c kilka miesi\u0119cy po inwazji Rosji na Ukrain\u0119 (luty 2022) wydano now\u0105 „Koncepcj\u0119 strategiczn\u0105 NATO” og\u0142oszon\u0105 na szczycie Sojuszu w Madrycie (czerwiec 2022). Zatem wszystkie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie mia\u0142y merytoryczn\u0105 podstaw\u0119 do modyfikacji lub opracowania nowych narodowych strategii bezpiecze\u0144stwa. Niestety du\u017ca liczba pa\u0144stw nie wykona\u0142a tego zadania.<\/p>\n

Przyk\u0142adowo, Polska jako frontowe pa\u0144stwo NATO, granicz\u0105ce z Federacj\u0105 i Rosyjsk\u0105 oraz Bia\u0142orusi\u0105 w pe\u0142ni podporz\u0105dkowan\u0105 przez Kreml nie opracowa\u0142a nowej, aktualnej „Strategii bezpiecze\u0144stwa narodowego RP”, kt\u00f3r\u0105 rz\u0105d PiS powinien implementowa\u0107 do ko\u0144ca 2022 r. Kolejna ekipa rz\u0105dz\u0105ca potrzebowa\u0142a blisko dwa lata, aby przygotowa\u0107 projekt tego dokumentu, kt\u00f3ry stanowi obecnie przedmiot sporu politycznego z obozem prezydenckim.<\/p>\n

Polska na zbrojenia wydaje ogromne \u015brodki. Ile z tych wydatk\u00f3w to realne wzmocnienie bezpiecze\u0144stwa, a ile polityczny PR?<\/p>\n

Przeznaczanie ponad 4 proc. PKB na obronno\u015b\u0107 nie powoduje realnego zwi\u0119kszenia zdolno\u015bci \u2014 szczeg\u00f3lnie w obszarze systemu obrony przeciwlotniczej, antyrakietowej i antydronowej. Obecne programy modernizacji Si\u0142 Zbrojnych RP to kontynuacja program\u00f3w poprzedniej ekipy rz\u0105dz\u0105cej, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na wcze\u015bniejsz\u0105 bierno\u015b\u0107 w tym zakresie (2015-2022), po wybuchu pe\u0142noskalowego konfliktu zbrojnego w Ukrainie, ze wzgl\u0119du na zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 w Polsce wybory parlamentarne (pa\u017adziernik 2023), podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania szybkich, nieprzemy\u015blanych strategicznie zakup\u00f3w.<\/p>\n

Za czas\u00f3w rz\u0105du PiS, jak obecnej ekipy rz\u0105dowej program modernizacji wojska oraz inne inwestycje na rzecz obronno\u015bci pa\u0144stwa wykorzystywane s\u0105 jako elementy PR politycznego. PSL, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 do obsadzenia resort obrony narodowej nie posiada\u0142 w\u0142asnych profesjonalnie przygotowanych zasob\u00f3w osobowych w obszarze obronno\u015bci pa\u0144stwa. Decyzje personalne dot. obsady kluczowych stanowisk w resorcie, powo\u0142anie na doradc\u00f3w i pe\u0142nomocnik\u00f3w ministra, dyrektor\u00f3w departament\u00f3w i innych kluczowych instytucji \u2014 leciwych genera\u0142\u00f3w w stanie spoczynku lub innych os\u00f3b bez kompetencji z obszaru bezpiecze\u0144stwa, wyra\u017anie pokazuje o braku zasob\u00f3w w\u0142asnego \u015brodowiska politycznego oraz przygotowywanie pa\u0144stwa do konfliktu z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Jest a\u017c tak \u017ale?<\/p>\n

Podam panu kilka przyk\u0142ad\u00f3w du\u017co m\u00f3wi\u0105cych o stanie naszej armii. Prosz\u0119 sobie przypomnie\u0107 wrze\u015bniowe wtargni\u0119cie grupy rosyjskich dron\u00f3w w przestrze\u0144 powietrzn\u0105 NATO i Polski. <\/a>Sytuacja ta ukaza\u0142a brak zdolno\u015bci obrony antydronowej na wschodniej flance Sojuszu i w Polsce. Wykorzystanie do zniszczenia rosyjskich dron\u00f3w kosztownego lotnictwa my\u015bliwskiego i pocisk\u00f3w rakietowych oraz niska skuteczno\u015b\u0107 tych dzia\u0142a\u0144 (z 21 dron\u00f3w zneutralizowano tylko 3, co stanowi ok. 14 proc., a zdolno\u015bci w tym obszarze Ukrainy to 80-90 proc. skuteczno\u015bci w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w meteorologicznych) jednoznacznie wskazuj\u0105 wieloletnie zaniedbania sojusznicze i narodowe oraz brak realnych zdolno\u015bci w tym zakresie.<\/p>\n

Innym przyk\u0142adem typowo PR-owego podej\u015bcia do sprawy bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa by\u0142a koncepcja budowy „najwi\u0119kszej armii l\u0105dowej w Europie” zapocz\u0105tkowana za rz\u0105d\u00f3w PiS i bezrefleksyjnie kontynuowana przez obecne w\u0142adze MON. Og\u0142oszenie utworzenia dw\u00f3ch nowych zwi\u0105zk\u00f3w taktycznych szczebla dywizji, formowanych metod\u0105 „kanibalizmu organizacyjnego”, czyli kosztem zasob\u00f3w kadrowych, struktur organizacyjnych i sprz\u0119tu ju\u017c funkcjonuj\u0105cych jednostek wojskowych, zmniejsza\u0142o realne zdolno\u015bci bojowe ju\u017c istniej\u0105cych struktur organizacyjnych Wojska Polskiego. Zatem mo\u017cna po raz kolejny stwierdzi\u0107, i\u017c idea by\u0142a s\u0142uszna, ale jej wykonanie przez rz\u0105d PiS \u2014 wadliwe i destrukcyjnie wp\u0142ywaj\u0105ce na \u00f3wczesne zdolno\u015bci obronne pa\u0144stwa.<\/p>\n

A widzi pan jakie\u015b pozytywy? Mo\u017cemy si\u0119 czym\u015b pochwali\u0107?<\/p>\n

Najwi\u0119kszym sukcesem jest to, \u017ce w Polsce \u2014 po raz pierwszy od wielu lat \u2014 osi\u0105gni\u0119to polityczny konsensus w kwestii wydatk\u00f3w na bezpiecze\u0144stwo. Ponad podzia\u0142ami, niezale\u017cnie od tego, kto jest u w\u0142adzy, wszyscy zgadzaj\u0105 si\u0119 co do jednego: trzeba inwestowa\u0107 w obronno\u015b\u0107.<\/p>\n

To ogromny krok naprz\u00f3d. Wreszcie rozumiemy, \u017ce bezpiecze\u0144stwo narodowe nie jest luksusem, tylko warunkiem przetrwania. Ta \u015bwiadomo\u015b\u0107, wsparta presj\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wymusi\u0142a decyzje, kt\u00f3re jeszcze dekad\u0119 temu by\u0142yby nie do pomy\u015blenia.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie struktura wydatk\u00f3w nie jest idealna \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy wci\u0105\u017c wydaje si\u0119 w spos\u00f3b nieefektywny \u2014 ale sam fakt, \u017ce Polska jako pa\u0144stwo przeznacza na bezpiecze\u0144stwo oko\u0142o 5 proc. PKB, to wielki sukces. Nie wszystkie kraje potrafi\u0105 zdoby\u0107 si\u0119 na tak\u0105 determinacj\u0119.<\/p>\n

Co powinni\u015bmy zrobi\u0107 lepiej? Jak sprawi\u0107, by system bezpiecze\u0144stwa rzeczywi\u015bcie dzia\u0142a\u0142, a nie tylko dobrze wygl\u0105da\u0142 na papierze?<\/p>\n

Przede wszystkim potrzebujemy kadr \u2014 kompetentnych ludzi na kluczowych stanowiskach. U nas jest z tym fatalnie. Ka\u017cda nowa ekipa, ka\u017cdy rz\u0105d przychodzi i obsadza stanowiska swoimi lud\u017ami, cz\u0119sto bez przygotowania merytorycznego.<\/p>\n

Osoby bez do\u015bwiadczenia w obszarze bezpiecze\u0144stwa zostaj\u0105 wiceministrami czy dyrektorami departament\u00f3w. Nigdy wcze\u015bniej nie pracowa\u0142y w tych strukturach, nie maj\u0105 ani praktyki, ani wiedzy.<\/p>\n

Na Zachodzie wygl\u0105da to zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n

Jak?<\/p>\n

Przysz\u0142ych polityk\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych wysy\u0142a si\u0119 na specjalistyczne studia strategiczne \u2014 np. do \u00c9cole de Guerre w Pary\u017cu. Uczestnicz\u0105 w nich oficerowie, politycy i przedstawiciele przemys\u0142u obronnego. Dzi\u0119ki temu, kiedy trafiaj\u0105 na stanowiska decyzyjne, wiedz\u0105, o czym m\u00f3wi\u0105 i jakie decyzje podejmuj\u0105.<\/p>\n

W Polsce takich praktyk nie ma. Wielu naszych decydent\u00f3w nie ma \u017cadnego do\u015bwiadczenia zawodowego \u2014 przechodz\u0105 z m\u0142odzie\u017c\u00f3wek partyjnych prosto do parlamentu, a potem do rz\u0105du. I to si\u0119 p\u00f3\u017aniej przek\u0142ada na jako\u015b\u0107 decyzji.<\/p>\n

Politycy to jedna sprawa. A jaka sytuacja panuje w wojsku?<\/p>\n

W 2016\u20132017 r. przeprowadzono ogromne czystki kadrowe. Z armii odesz\u0142o wielu do\u015bwiadczonych oficer\u00f3w, a w ich miejsce przyszli m\u0142odsi, ambitni, ale pozbawieni mentor\u00f3w. Dzi\u015b cz\u0119\u015b\u0107 z nich to ju\u017c genera\u0142owie \u2014 tylko \u017ce bez realnego do\u015bwiadczenia dow\u00f3dczego.<\/p>\n

Problem le\u017cy wy\u017cej, w politykach, kt\u00f3rzy wyznaczaj\u0105 oficer\u00f3w na kluczowe stanowiska w si\u0142ach zbrojnych bez odpowiednich kompetencji, kt\u00f3re w wojsku s\u0105 kluczowe. Je\u015bli na szczytach dowodzenia brakuje do\u015bwiadczenia, to nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce ca\u0142y system traci sp\u00f3jno\u015b\u0107.<\/p>\n

Obok nich mamy ca\u0142e katalogi b\u0142\u0119d\u00f3w i zaniedba\u0144, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0105 si\u0119 latami.<\/p>\n

Jakie jeszcze b\u0142\u0119dy ma pan na my\u015bli?<\/p>\n

Poza tymi o kt\u00f3rych ju\u017c wspomina\u0142em jednym z najbardziej ra\u017c\u0105cych przyk\u0142ad\u00f3w to czo\u0142gi. Polska jest jedynym pa\u0144stwem w NATO, kt\u00f3re nie ma jednego podstawowego typu czo\u0142gu. Mamy cztery r\u00f3\u017cne modele: Leopardy, PT-91, korea\u0144skie K2 i ameryka\u0144skie Abramsy. To czysta niekompatybilno\u015b\u0107.<\/p>\n

\"Czo\u0142gAlbert Zawada \/ PAP<\/p>\n

Czo\u0142g Leopard 2PL<\/p>\n

Ka\u017cdy z tych czo\u0142g\u00f3w ma inne standardy, inne cz\u0119\u015bci, inne paliwo. Abramsy maj\u0105 turbiny wymagaj\u0105ce paliwa lotniczego, K2 \u2014 inny system miar, anglosaski, czyli cale zamiast centymetr\u00f3w.<\/p>\n

Teraz prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107 logistyk\u0119 na polu walki. W sytuacji dynamicznej, pod ostrza\u0142em, jednostki techniczne musz\u0105 naprawia\u0107 sprz\u0119t i ewakuowa\u0107 za\u0142ogi. A my wymagamy od nich, by mieli pod r\u0119k\u0105 zestawy cz\u0119\u015bci do czterech r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w czo\u0142g\u00f3w. To koszmar logistyczny. Takie decyzje \u015bwiadcz\u0105 o braku sp\u00f3jnej strategii zakupowej. O wymianie i uzupe\u0142nianiu za\u0142\u00f3g na skutek ponoszonych podczas dzia\u0142a\u0144 bojowych strat w ludziach i sprz\u0119cie ju\u017c nie wspominam. Z tego powodu wi\u0119kszo\u015b\u0107 armii NATO bazuje na czo\u0142gu podstawowym, a nie czterech r\u00f3\u017cnych jak u nas.<\/p>\n

Czy widzi pan nadziej\u0119 na popraw\u0119? Czy to w og\u00f3le da si\u0119 naprawi\u0107?<\/p>\n

Zawsze jest nadzieja. Polska ma ogromny kapita\u0142 ludzki i intelektualny. Mamy zdolnych oficer\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w, naukowc\u00f3w. Je\u015bli uda si\u0119 stworzy\u0107 stabilny system zarz\u0105dzania i przesta\u0107 traktowa\u0107 armi\u0119 jako narz\u0119dzie rozgrywek lub PR-u politycznego, to mo\u017cemy zbudowa\u0107 naprawd\u0119 silne i nowoczesne si\u0142y zbrojne. Ale to wymaga czasu, konsekwencji i \u2014 co najwa\u017cniejsze \u2014 odwagi, by odsun\u0105\u0107 od decyzyjnych funkcji ludzi nieprzygotowanych do ich pe\u0142nienia. Bez tego \u017caden sprz\u0119t, cho\u0107by najnowocze\u015bniejszy, nie zagwarantuje nam bezpiecze\u0144stwa. A bez wyszkolenia odpowiednich zasob\u00f3w wojskowych rezerw osobowych, jako pa\u0144stwo frontowe NATO, nie osi\u0105gniemy wystarczaj\u0105cych zdolno\u015bci obronnych jako pa\u0144stwo, wojna w Ukrainie to brutalnie potwierdzi\u0142a.<\/p>\n

*P\u0142k rez. prof. zw. dr hab. Dariusz Kozerawski \u2014 pracownik Katedry Bezpiecze\u0144stwa Narodowego Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Pu\u0142kownik rezerwy Wojska Polskiego, by\u0142y rektor-komendant Akademii Obrony Narodowej, kierownik Katedry Strategii i Geostrategii, cz\u0142onek Bractwa Weteran\u00f3w w Polsce oraz Stowarzyszenia Kombatant\u00f3w Misji Pokojowych ONZ. Uczestniczy\u0142 w operacjach mi\u0119dzynarodowych, prowadzi\u0142 badania w strefach dzia\u0142a\u0144 wojennych i stabilizacyjnych w: Bo\u015bni i Hercegowinie, Kosowie, Iraku, Afganistanie, Mo\u0142dawii, Jordanii, Armenii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Piotr Gruszka: Ostatnio sekretarz wojny USA Pete Hegseth pochwali\u0142 m.in. Polsk\u0119 za nasze d\u0105\u017cenie do osi\u0105gni\u0119cia 5 proc.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":57700,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,32,33,58,36,37,66,27,67,34,35,28,31,53,25,164,52,68,51,55,4707,42,38,40,39,2847,41,62,47,29,30,50,26,711],"class_list":{"0":"post-57699","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump_prezydent_usa","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-give_me_perspective","15":"tag-headlines","16":"tag-intextvideo_splayer","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-new_header","22":"tag-news","23":"tag-onet_data","24":"tag-onet3","25":"tag-onet3d","26":"tag-onet3d_2i","27":"tag-phx","28":"tag-pieniadze_pieniadz_finanse","29":"tag-pl","30":"tag-poland","31":"tag-polish","32":"tag-polska","33":"tag-polska_polak_polka_polacy_polki","34":"tag-polski","35":"tag-rosja_kraj_rosjanin_rosjanie_rosjanka_rosjanki","36":"tag-screening_general","37":"tag-top-stories","38":"tag-topstories","39":"tag-v2021","40":"tag-wiadomosci","41":"tag-wojsko_sily_zbrojne_armia"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57699","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57699"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57699\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}