\n\u017baden inny europejski nar\u00f3d nie\u00a0do\u015bwiadczy\u0142 w\u00a0takim stopniu rozproszenia, a\u00a0jednocze\u015bnie nie\u00a0zachowa\u0142 tak silnej wi\u0119zi z\u00a0ojczyzn\u0105. W\u0142a\u015bnie dlatego refleksja nad rol\u0105 Polonii zawsze stanowi\u0142a element polskiej my\u015bli politycznej. Zmienia\u0142y si\u0119 jednak cele, jakie przed ni\u0105 stawiano.
\n<\/p>\n
\nOd walki o\u00a0niepodleg\u0142o\u015b\u0107, przez obron\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa i\u00a0piel\u0119gnowanie wolnej my\u015bli, a\u017c\u00a0po\u00a0wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 koncepcj\u0119 Pax Polonica, mo\u017cna dostrzec wyra\u017an\u0105 ewolucj\u0119 rozumienia miejsca Polonii w\u00a0\u017cyciu narodu. Nie\u00a0jest to\u00a0historia kolejnych organizacji emigracyjnych. Jest to\u00a0historia dojrzewania przekonania, \u017ce\u00a0nar\u00f3d polski jest wsp\u00f3lnot\u0105 znacznie szersz\u0105 ni\u017c\u00a0granice Rzeczypospolitej.
\n<\/p>\n
Paderewski \u2013\u00a0Polonia jako si\u0142a odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci <\/p>\n
\nPierwszym polskim m\u0119\u017cem stanu, kt\u00f3ry dostrzeg\u0142 strategiczny potencja\u0142 Polonii, by\u0142 Ignacy Jan Paderewski. Rozumia\u0142 on, \u017ce\u00a0miliony Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza krajem nie\u00a0s\u0105 jedynie emigracj\u0105 zarobkow\u0105 czy\u00a0polityczn\u0105, lecz cz\u0119\u015bci\u0105 narodu zdoln\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na\u00a0bieg historii.
\n<\/p>\n
\nTo w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki mobilizacji Polonii, szczeg\u00f3lnie w\u00a0Stanach Zjednoczonych, uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 poparcie dla\u00a0sprawy polskiej w\u00a0administracji prezydenta Woodrowa Wilsona. Polonia wspar\u0142a organizacj\u0119 Armii Polskiej we\u00a0Francji, prowadzi\u0142a intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandow\u0105 i\u00a0finansow\u0105 oraz\u00a0stworzy\u0142a mi\u0119dzynarodowe zaplecze dla\u00a0odbudowy pa\u0144stwa polskiego. O\u00a0czym dzisiejsze elity w\u00a0Polsce nie\u00a0pami\u0119taj\u0105.
\n<\/p>\n
\nPaderewski pozostawi\u0142 po\u00a0sobie zasad\u0119, kt\u00f3ra do\u00a0dzi\u015b zachowuje aktualno\u015b\u0107: nar\u00f3d polski jest wi\u0119kszy ni\u017c\u00a0pa\u0144stwo polskie. W\u00a0jego wizji Polonia nie\u00a0by\u0142a dodatkiem do\u00a0Polski. By\u0142a jednym z\u00a0filar\u00f3w polskiej polityki.
\n<\/p>\n
Sosnkowski \u2013\u00a0Emigracja jako stra\u017cnik ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa <\/p>\n
\nPo II\u00a0wojnie \u015bwiatowej sytuacja uleg\u0142a zasadniczej zmianie. Polska formalnie istnia\u0142a, lecz znalaz\u0142a si\u0119 pod\u00a0dominacj\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego. W\u00a0tych warunkach najwa\u017cniejszym zadaniem emigracji sta\u0142o si\u0119 zachowanie legalnej ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa oraz\u00a0podtrzymanie \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce\u00a0Polska pozostaje cz\u0119\u015bci\u0105 cywilizacji Zachodu.
\n<\/p>\n
\nTak\u0105 misj\u0119 podj\u0105\u0142 gen. Kazimierz Sosnkowski.
\n<\/p>\n
\nPo \u015bmierci prezydenta W\u0142adys\u0142awa Raczkiewicza w\u00a01947 roku \u015brodowiska emigracyjne pogr\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 w\u00a0g\u0142\u0119bokim konflikcie. Obj\u0119cie urz\u0119du przez Augusta Zaleskiego doprowadzi\u0142o do\u00a0spor\u00f3w pomi\u0119dzy g\u0142\u00f3wnymi nurtami politycznymi emigracji. Pi\u0142sudczycy, narodowcy, ludowcy i\u00a0socjali\u015bci coraz cz\u0119\u015bciej prowadzili walk\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 zamiast wsp\u00f3lnie reprezentowa\u0107 interes Polski.
\n<\/p>\n
\nW 1952 roku Sosnkowski przyby\u0142 z\u00a0Kanady do\u00a0Londynu jako mediator. Dzi\u0119ki autorytetowi zdobytemu podczas walk o\u00a0niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nazywano go\u00a0nawet \u201eKazimierzem Pogodzicielem\u201d. Efektem jego wysi\u0142k\u00f3w by\u0142o podpisanie w\u00a0marcu 1954 roku Aktu Zjednoczenia Narodowego, okre\u015blanego mianem Wielkiej Karty Emigracji.
\n<\/p>\n
\nPorozumienie okaza\u0142o si\u0119 jednak niepe\u0142ne. Zaleski nie\u00a0dotrzyma\u0142 ustale\u0144 dotycz\u0105cych przekazania urz\u0119du, co\u00a0\u2013 jak wskazuje historyk Pawe\u0142 Zi\u0119tara \u2013\u00a0przekre\u015bli\u0142o szans\u0119 na\u00a0trwa\u0142e zjednoczenie emigracji. Sosnkowski wycofa\u0142 si\u0119 z\u00a0\u017cycia politycznego i\u00a0po\u015bwi\u0119ci\u0142 dzia\u0142alno\u015bci publicystycznej w\u00a0Ameryce P\u00f3\u0142nocnej.
\n<\/p>\n
\nTo do\u015bwiadczenie doprowadzi\u0142o go\u00a0do\u00a0wa\u017cnego wniosku: silna Polska potrzebuje zjednoczonej Polonii.
\n<\/p>\n
\nJedno\u015b\u0107 nie\u00a0by\u0142a dla\u00a0niego warto\u015bci\u0105 symboliczn\u0105 ani moralnym postulatem. Stanowi\u0142a warunek skuteczno\u015bci politycznej.
\n<\/p>\n
\nW swoich przem\u00f3wieniach i\u00a0listach Sosnkowski konsekwentnie wskazywa\u0142 przyczyny rozbicia Polonii. Najgro\u017aniejsze by\u0142o przenoszenie spor\u00f3w partyjnych z\u00a0kraju do\u00a0\u015brodowisk emigracyjnych. Zamiast budowa\u0107 wsp\u00f3lny front wok\u00f3\u0142 polskiej racji stanu, organizacje anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w\u00a0rywalizacj\u0119 polityczn\u0105. Genera\u0142 podkre\u015bla\u0142, \u017ce\u00a0interes pa\u0144stwa powinien zawsze sta\u0107 ponad interesami stronnictw.
\n<\/p>\n
\nDrugim \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0142abo\u015bci by\u0142y ambicje przyw\u00f3dc\u00f3w. Zbyt cz\u0119sto prowadzi\u0142y one do\u00a0tworzenia nowych organizacji zamiast wzmacniania ju\u017c istniej\u0105cych. W\u00a0rezultacie energia Polonii ulega\u0142a rozproszeniu.
\n<\/p>\n
\nSosnkowski dostrzega\u0142 r\u00f3wnie\u017c brak wsp\u00f3lnego celu strategicznego. Wed\u0142ug niego dzia\u0142alno\u015b\u0107 Polonii powinna koncentrowa\u0107 si\u0119 na\u00a0obronie niepodleg\u0142o\u015bci Polski, reprezentowaniu interes\u00f3w narodu, zachowaniu j\u0119zyka i\u00a0kultury oraz\u00a0informowaniu opinii publicznej Zachodu o\u00a0sytuacji Polski. Organizacje ograniczaj\u0105ce si\u0119 jedynie do\u00a0dzia\u0142alno\u015bci lokalnej lub\u00a0towarzyskiej traci\u0142y zdolno\u015b\u0107 oddzia\u0142ywania politycznego.
\n<\/p>\n
\nWa\u017cnym problemem by\u0142y tak\u017ce podzia\u0142y pokoleniowe. Emigracja niepodleg\u0142o\u015bciowa, \u017co\u0142nierze Polskich Si\u0142 Zbrojnych, emigracja powojenna i\u00a0wcze\u015bniejsza emigracja zarobkowa funkcjonowa\u0142y cz\u0119sto obok siebie, zamiast budowa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 reprezentacj\u0119.
\n<\/p>\n
\nGenera\u0142 ostrzega\u0142 ponadto przed stopniow\u0105 utrat\u0105 to\u017csamo\u015bci narodowej. Za\u00a0najwa\u017cniejsze instytucje podtrzymuj\u0105ce wi\u0119\u017a z\u00a0Polsk\u0105 uwa\u017ca\u0142 rodzin\u0119, polsk\u0105 szko\u0142\u0119, Ko\u015bci\u00f3\u0142, organizacje spo\u0142eczne oraz\u00a0pras\u0119 polonijn\u0105.
\n<\/p>\n
\nW jego przekonaniu patriotyzm oznacza\u0142 nie\u00a0tylko uczucia, lecz tak\u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107, lojalno\u015b\u0107 wobec wsp\u00f3lnego celu i\u00a0gotowo\u015b\u0107 do\u00a0kompromisu.
\n<\/p>\n
\nCo znamienne, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych diagnoz pozostaje aktualna r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b. Rozproszenie organizacyjne, wp\u0142yw obcych wywiad\u00f3w, rywalizacja lider\u00f3w, asymilacja kolejnych pokole\u0144 i\u00a0brak d\u0142ugofalowej wizji i\u00a0strategii nadal ograniczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywania \u015brodowisk polonijnych.
\n<\/p>\n
Giedroy\u0107 \u2013\u00a0Polonia jako \u015brodowisko wolnej my\u015bli <\/p>\n
\nKolejny etap rozwoju polskiej my\u015bli emigracyjnej wi\u0105\u017ce si\u0119 z\u00a0dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Jerzego Giedroycia.
\n<\/p>\n
\nW przeciwie\u0144stwie do\u00a0Paderewskiego i\u00a0Sosnkowskiego nie\u00a0koncentrowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim na\u00a0strukturach politycznych. Tworzy\u0142 niezale\u017cny o\u015brodek intelektualny, kt\u00f3ry przez dziesi\u0119ciolecia wywiera\u0142 wp\u0142yw na\u00a0debat\u0119 o\u00a0przysz\u0142o\u015bci Polski i\u00a0Europy \u015arodkowo-Wschodniej.
\n<\/p>\n
\nParyska Kultura sta\u0142a si\u0119 laboratorium idei. To\u00a0w\u0142a\u015bnie tam powstawa\u0142y koncepcje, kt\u00f3re po\u00a01989 roku ukszta\u0142towa\u0142y polsk\u0105 polityk\u0119 wschodni\u0105 oraz\u00a0fundamenty pojednania z\u00a0s\u0105siadami.
\n<\/p>\n
\nGiedroy\u0107 udowodni\u0142, \u017ce\u00a0Polonia mo\u017ce by\u0107 nie\u00a0tylko odbiorc\u0105 polityki prowadzonej przez pa\u0144stwo, lecz tak\u017ce producentem idei wyprzedzaj\u0105cych swoje czasy.
\n<\/p>\n
Pax Polonica \u2013\u00a0Polonia jako strategiczny partner pa\u0144stwa polskiego. <\/p>\n
\nXXI wiek otworzy\u0142 przed Polsk\u0105 zupe\u0142nie now\u0105 sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105. Po\u00a0raz pierwszy od\u00a0wielu stuleci Polska jednocze\u015bnie posiada w\u0142asne suwerenne pa\u0144stwo, nale\u017cy do\u00a0NATO i\u00a0Unii Europejskiej oraz\u00a0dysponuje wielomilionow\u0105 diaspor\u0105 rozsian\u0105 po\u00a0wszystkich kontynentach.
\n<\/p>\n
\nPowstaje wi\u0119c pytanie, kt\u00f3rego nie\u00a0musieli zadawa\u0107 ani Paderewski, ani Sosnkowski, ani Giedroy\u0107: jak wykorzysta\u0107 ten potencja\u0142 dla\u00a0dobra ca\u0142ego narodu?
\n<\/p>\n
\nOdpowiedzi\u0105 mo\u017ce by\u0107 koncepcja Pax Polonica.
\n<\/p>\n
\nNie jest ona projektem budowy imperium ani pr\u00f3b\u0105 dominacji nad innymi narodami. Zak\u0142ada stworzenie globalnej wsp\u00f3lnoty wsp\u00f3\u0142pracy opartej na\u00a0trzech filarach: suwerenno\u015bci, bezpiecze\u0144stwie i\u00a0kulturze.
\n<\/p>\n
\nW tej wizji Polonia przestaje by\u0107 postrzegana jako emigracja czy\u00a0diaspora pozostaj\u0105ca na\u00a0marginesie pa\u0144stwa. Staje si\u0119 elementem \u015bwiatowej sieci polskiego kapita\u0142u spo\u0142ecznego \u2013\u00a0partnerem pa\u0144stwa w\u00a0realizacji jego interes\u00f3w gospodarczych, naukowych, kulturalnych i\u00a0geopolitycznych.
\n<\/p>\n
\nNie chodzi o\u00a0podporz\u0105dkowanie \u015brodowisk polonijnych administracji pa\u0144stwowej. Chodzi o\u00a0stworzenie trwa\u0142ego partnerstwa, w\u00a0kt\u00f3rym Polska i\u00a0Polonia wzajemnie wzmacniaj\u0105 sw\u00f3j potencja\u0142.
\n<\/p>\n
\nNowy etap polskiej my\u015bli politycznej- \u201eod Chicago do\u00a0Tobolska\u201d.
\n<\/p>\n
\nKa\u017cde pokolenie Polak\u00f3w mia\u0142o w\u0142asne historyczne zadanie.
\n<\/p>\n
\nPaderewski mobilizowa\u0142 \u015bwiat do\u00a0odbudowy niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa.
\n<\/p>\n
\nSosnkowski broni\u0142 jego legalnej ci\u0105g\u0142o\u015bci i\u00a0apelowa\u0142 o\u00a0jedno\u015b\u0107 rozproszonego narodu.
\n<\/p>\n
\nGiedroy\u0107 przygotowywa\u0142 intelektualne fundamenty przysz\u0142ej wolnej Polski.
\n<\/p>\n
\nDzisiaj zadaniem wsp\u00f3\u0142czesnego pokolenia staje si\u0119 zbudowanie trwa\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy pa\u0144stwem polskim a\u00a0milionami Polak\u00f3w \u017cyj\u0105cych poza jego granicami.
\n<\/p>\n
\nNie wymaga to\u00a0tworzenia kolejnej organizacji ani nowego ruchu politycznego. Wymaga przede wszystkim zmiany sposobu my\u015blenia.
\n<\/p>\n
\nPolonia nie\u00a0jest \u201ezagranic\u0105\u201d. Nie\u00a0jest zewn\u0119trznym otoczeniem pa\u0144stwa. Jest cz\u0119\u015bci\u0105 narodu i\u00a0jednym z\u00a0jego najwa\u017cniejszych zasob\u00f3w strategicznych.
\n<\/p>\n
\nJe\u017celi Polska chce skutecznie konkurowa\u0107 w\u00a0\u015bwiecie XXI wieku, musi nauczy\u0107 si\u0119 wykorzystywa\u0107 ca\u0142y potencja\u0142 narodowy \u2013\u00a0niezale\u017cnie od\u00a0miejsca zamieszkania jego obywateli i\u00a0ludzi polskiego pochodzenia.
\n<\/p>\n
\nBy\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to\u00a0jest najwa\u017cniejsza lekcja pozostawiona przez Paderewskiego, Sosnkowskiego i\u00a0Giedroycia.
\n<\/p>\n
\nPax Polonica nie\u00a0zrywa z\u00a0ich dziedzictwem. Stanowi jego naturaln\u0105 i\u00a0tw\u00f3rcz\u0105 kontynuacj\u0119. Jest pr\u00f3b\u0105 przekszta\u0142cenia do\u015bwiadcze\u0144 minionych pokole\u0144 w\u00a0nowoczesn\u0105 strategi\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy pa\u0144stwa z\u00a0globalnym narodem polskim \u2013\u00a0strategi\u0119 odpowiadaj\u0105c\u0105 wyzwaniom XXI wieku.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u017baden inny europejski nar\u00f3d nie\u00a0do\u015bwiadczy\u0142 w\u00a0takim stopniu rozproszenia, a\u00a0jednocze\u015bnie nie\u00a0zachowa\u0142 tak silnej wi\u0119zi z\u00a0ojczyzn\u0105. W\u0142a\u015bnie dlatego refleksja…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":579630,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[98,49,102,42,38,40,3523,39,41,2846,71],"class_list":["post-579629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-dorzeczy","tag-kraj","tag-opinie","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polonia","tag-polska","tag-polski","tag-tylko-na-dorzeczy-pl","tag-usa"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/116982487816749381","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/579629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=579629"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/579629\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/579630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=579629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=579629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=579629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}