rozwi\u0144 ><\/p>\n
OKI bez limit\u00f3w wp\u0142at i bez podatku Belki? Jest jednak jeden haczyk \u2013 danin\u0119 zap\u0142acisz nawet przy stracie<\/p>\n
OKI b\u0119dzie mog\u0142a za\u0142o\u017cy\u0107 ka\u017cda osoba fizyczna po uko\u0144czeniu 18 lat, tak\u017ce nierezydent, i to w liczbie wi\u0119kszej ni\u017c jedno (art. 3 ustawy). Konto poprowadz\u0105 banki krajowe, domy maklerskie, fundusze inwestycyjne, zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 oraz dobrowolne fundusze emerytalne; bank lub dom maklerski mo\u017ce dodatkowo wyst\u0105pi\u0107 w roli koordynatora, spinaj\u0105c kilka form konta jedn\u0105 umow\u0105 parasolow\u0105 (art. 4). Przeno\u015bno\u015b\u0107 ma przy tym granice: wyp\u0142ata transferowa obejmuje wy\u0142\u0105cznie instrumenty notowane, wi\u0119c jednostek funduszy czy UFK nie przeniesiemy do innej instytucji inaczej ni\u017c przez umorzenie (art. 2 ust. 1 pkt 27). W odr\u00f3\u017cnieniu od IKE i IKZE ustawa nie przewiduje ani rocznego limitu wp\u0142at, ani blokady \u015brodk\u00f3w do wieku emerytalnego: wp\u0142aty i wyp\u0142aty s\u0105 mo\u017cliwe w ka\u017cdej chwili, a za samo prowadzenie konta, wp\u0142at\u0119, wyp\u0142at\u0119 czy transfer instytucja nie pobierze op\u0142at innych ni\u017c okre\u015blone w umowie (art. 18). Bankom os\u0142odzono przy tym udzia\u0142: \u015brodk\u00f3w zgromadzonych na OKI nie wlicza si\u0119 do podstawy rezerwy obowi\u0105zkowej NBP (art. 36), wi\u0119c depozyt na OKI jest dla banku ta\u0144szy w utrzymaniu ni\u017c zwyk\u0142a lokata. Nadz\u00f3r sprawuje KNF, a pos\u0142ugiwanie si\u0119 nazw\u0105 \u201eosobiste konto inwestycyjne\u201d lub skr\u00f3tem OKI bez uprawnienia zagro\u017cono grzywn\u0105 do 1 mln z\u0142 albo kar\u0105 do 3 lat pozbawienia wolno\u015bci, albo obiema karami \u0142\u0105cznie (art. 31), analogicznie do ochrony nazw IKE i IKZE.<\/p>\n
Sercem konstrukcji jest zamiana re\u017cimu podatkowego. Przychody z aktyw\u00f3w OKI zostaj\u0105 w ca\u0142o\u015bci wy\u0142\u0105czone z ustawy o PIT (nowy art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o PIT), co oznacza brak podatku Belki od zbycia instrument\u00f3w, odsetek i dywidend oraz brak wp\u0142ywu tych dochod\u00f3w na danin\u0119 solidarno\u015bciow\u0105. W zamian pojawia si\u0119 podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w: podstaw\u0105 jest suma \u015brednich warto\u015bci aktyw\u00f3w na wszystkich OKI podatnika w roku, liczona jako suma dziennych wycen powi\u0119kszona o wp\u0142aty i podzielona przez liczb\u0119 dni posiadania konta (art. 23). Wp\u0142aty co do zasady nie podnosz\u0105 podstawy, bo ustawa ka\u017ce je od niej odj\u0105\u0107; w podstawie zostaje jedynie cz\u0119\u015b\u0107 pokryta wyp\u0142atami z tego samego dnia, dzi\u0119ki czemu pieni\u0105dz wp\u0142acony rano i wycofany przed wieczorem nie znika fiskusowi z pola widzenia (art. 23 ust. 4). Opr\u00f3\u017cnienie konta na prze\u0142omie roku neutralizuje za\u015b sama \u015brednia dzienna, dla kt\u00f3rej dwudniowa przerwa to u\u0142amek podstawy. Wyceny aktyw\u00f3w walutowych przelicza si\u0119 po \u015brednim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzaj\u0105cego, a gromadzi\u0107 mo\u017cna aktywa w z\u0142otym oraz w walutach pa\u0144stw UE, EOG i OECD (art. 14, art. 24 ust. 6).<\/p>\n
W samej formule \u015bredniej kryje si\u0119 przy tym pu\u0142apka, o kt\u00f3rej uzasadnienie milczy: dzielnikiem jest liczba dni posiadania danego konta, nie liczba dni roku, a proraty dla rachunk\u00f3w otwieranych w trakcie roku ustawa nie przewiduje. Kwota 400 tys. z\u0142 w akcjach z\u0142otowych, ulokowana wy\u0142\u0105cznie w grudniu na OKI otwartym 1 grudnia, daje \u015bredni\u0105 400 tys. z\u0142 i 2 550 z\u0142 podatku od nadwy\u017cki ponad kwot\u0119 woln\u0105; identyczna operacja na koncie otwartym w styczniu rozmywa \u015bredni\u0105 do oko\u0142o 34 tys. z\u0142, kt\u00f3re w ca\u0142o\u015bci poch\u0142ania zwolnienie. Kalendarz otwarcia rachunku okazuje si\u0119 parametrem stawki, a wniosek praktyczny nasuwa si\u0119 sam: OKI warto za\u0142o\u017cy\u0107 jak najwcze\u015bniej, cho\u0107by mia\u0142o sta\u0107 puste.<\/p>\n
Symetria ryzyka jest jednostronna. Ustawa wymaga, aby inwestuj\u0105cy ju\u017c w umowie o prowadzenie OKI podpisa\u0142 o\u015bwiadczenie, \u017ce akceptuje opodatkowanie aktyw\u00f3w tak\u017ce w roku straty oraz \u017ce strata poniesiona na OKI nie stanowi straty podatkowej w PIT (art. 5 ust. 1 pkt 3 lit. c). Pa\u0144stwo rezygnuje z udzia\u0142u w zyskach, ale nie rezygnuje z daniny, gdy zysk\u00f3w nie ma.<\/p>\n
Nawet 100 tys. z\u0142 bez podatku. Te aktywa skorzystaj\u0105 z ulgi, a inne zap\u0142ac\u0105 od pierwszej z\u0142ot\u00f3wki<\/p>\n
Podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w obci\u0105\u017ca wy\u0142\u0105cznie nadwy\u017ck\u0119 ponad kwoty wolne z art. 26. Dla aktyw\u00f3w oszcz\u0119dno\u015bciowych (depozyty z\u0142otowe z wy\u0142\u0105czeniem lokat strukturyzowanych, skarbowe obligacje oszcz\u0119dno\u015bciowe, bony skarbowe, produkty PRIIP o wska\u017aniku ryzyka 1 z co najmniej 70 proc. aktyw\u00f3w kwalifikowanych) zwolnienie wynosi 25 tys. z\u0142 \u015bredniej warto\u015bci rocznej. Dla aktyw\u00f3w inwestycyjnych (akcje, prawa do akcji i prawa poboru sp\u00f3\u0142ek o kapitale zak\u0142adowym w z\u0142otych, obligacje i listy zastawne o nominale w z\u0142otych z wy\u0142\u0105czeniem obligacji strukturyzowanych, fundusze i UFK, kt\u00f3rych polityka przewiduje co najmniej 70 proc. aktyw\u00f3w kwalifikowanych) limit wynosi 100 tys. z\u0142. Oba koszyki \u0142\u0105czy wsp\u00f3lny sufit 100 tys. z\u0142, przy czym w pierwszej kolejno\u015bci konsumuje go koszyk oszcz\u0119dno\u015bciowy. Od 2030 r. kwoty wolne b\u0119d\u0105 waloryzowane wska\u017anikiem inflacji (art. 26 ust. 5 w zwi\u0105zku z art. 44).<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g materia\u0142u pod wideo<\/p>\n
Kluczowe jest to, czego w katalogu zwolnie\u0144 nie ma. Akcje sp\u00f3\u0142ek o kapitale w euro czy dolarze, obligacje o nominale walutowym, fundusze bez 70 proc. aktyw\u00f3w kwalifikowanych, depozyty walutowe: te pozycje mo\u017cna trzyma\u0107 na OKI, ale podatek od ich warto\u015bci nalicza si\u0119 od pierwszej z\u0142ot\u00f3wki. Aktywa kwalifikowane zdefiniowano bowiem przez kryterium waluty: obligacje, listy zastawne i akcje denominowane w z\u0142otych, notowane na rynku regulowanym lub w ASO (art. 26 ust. 4). Formalnie to kryterium neutralne. Materialnie to filtr, przez kt\u00f3ry przechodzi niemal wy\u0142\u0105cznie polski rynek kapita\u0142owy.<\/p>\n
Wysoko\u015b\u0107 nowego podatku zale\u017cy od decyzji RPP. Im wy\u017csze stopy, tym wi\u0119ksza danina<\/p>\n
Stawka podatku wynosi 19 proc. warto\u015bci stopy referencyjnej NBP z 31 pa\u017adziernika roku poprzedniego, nie mniej ni\u017c 0,1 proc., z zaokr\u0105gleniem w d\u00f3\u0142 do dw\u00f3ch miejsc po przecinku (art. 25). Na rok 2027 ustawodawca przes\u0105dzi\u0142 epizodycznie stawk\u0119 0,85 proc. (art. 43), co uzasadnienie wywodzi wprost ze stopy referencyjnej z 31 pa\u017adziernika 2025 r. (4,5 proc.) Przy obecnej stopie 3,75 proc. stawka na 2028 r. wynios\u0142aby 0,71 proc., o ile Rada Polityki Pieni\u0119\u017cnej nie zmieni parametr\u00f3w do ko\u0144ca pa\u017adziernika 2027 r. Warto przy tym rozbroi\u0107 mit kr\u0105\u017c\u0105cy w komentarzach: formu\u0142a z art. 25 ma pod\u0142og\u0119, ale nie ma sufitu. Ustawa nie przewiduje g\u00f3rnego pu\u0142apu stawki, wi\u0119c przy stopie referencyjnej 6 proc. danina wynios\u0142aby 1,14 proc. warto\u015bci aktyw\u00f3w rocznie; teza o rzekomym limicie 1 proc. nie znajduje oparcia w tek\u015bcie przekazanym do Senatu. Sama konstrukcja formu\u0142y nie jest przypadkowa: 19 proc. razy stopa referencyjna razy warto\u015b\u0107 aktyw\u00f3w to dok\u0142adnie tyle, ile wyni\u00f3s\u0142by podatek Belki, gdyby portfel zarobi\u0142 r\u00f3wno stop\u0119 referencyjn\u0105. Pa\u0144stwo opodatkowuje inwestora tak, jakby ten osi\u0105ga\u0142 stop\u0119 woln\u0105 od ryzyka; wszystko powy\u017cej nale\u017cy do inwestora bez podatku, wszystko poni\u017cej obci\u0105\u017ca go mimo braku zysku.<\/p>\n
Rozliczenie odbywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie cyfrowo. Instytucja finansowa do ko\u0144ca lutego przekazuje fiskusowi imienn\u0105 informacj\u0119 o koncie (art. 27), podatnik mi\u0119dzy 15 marca a 31 maja sk\u0142ada zeznanie przez konto w e-Urz\u0119dzie Skarbowym i w tym samym terminie p\u0142aci podatek (art. 29). Nowelizacja ustawy o KAS idzie dalej: pisma udost\u0119pnione w e-Urz\u0119dzie Skarbowym i wype\u0142nione danymi Szefa KAS b\u0119d\u0105 podlega\u0142y automatycznej akceptacji z up\u0142ywem terminu, je\u017celi podatnik ich wcze\u015bniej nie zatwierdzi (nowy art. 35ca ust. 4 ustawy o KAS). Milczenie podatnika stanie si\u0119 z\u0142o\u017ceniem zeznania.<\/p>\n
OKI czy podatek Belki? Dla cz\u0119\u015bci inwestor\u00f3w nowy system b\u0119dzie bardziej op\u0142acalny<\/p>\n
Regu\u0142a kciuka wynika wprost z konstrukcji stawki: w uj\u0119ciu rocznym OKI jest korzystniejsze od podatku Belki wtedy, gdy oczekiwana stopa zwrotu z portfela przekracza stop\u0119 referencyjn\u0105 NBP. Poni\u017cej kwot wolnych rachunek jest bezwarunkowy: portfel akcji z\u0142otowych o \u015bredniej warto\u015bci do 100 tys. z\u0142 nie zap\u0142aci ani podatku Belki, ani podatku od warto\u015bci aktyw\u00f3w, co czyni OKI rozwi\u0105zaniem w pe\u0142ni neutralnym podatkowo dla drobnych inwestor\u00f3w.<\/p>\n
Powy\u017cej progu zaczyna si\u0119 kalkulacja. Portfel akcji z\u0142otowych o \u015bredniej warto\u015bci 300 tys. z\u0142 zap\u0142aci w 2027 r. podatek od nadwy\u017cki 200 tys. z\u0142, czyli 1 700 z\u0142, niezale\u017cnie od wyniku. Ten sam portfel poza OKI, przy zrealizowanym zysku 8 proc. (24 tys. z\u0142), odda\u0142by fiskusowi 4 560 z\u0142 podatku Belki. Przewaga OKI: 2 860 z\u0142. Wystarczy jednak, aby rok zamkn\u0105\u0142 si\u0119 strat\u0105 10 proc., a proporcje si\u0119 odwracaj\u0105: podatek Belki wyniesie zero, podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w wci\u0105\u017c 1 700 z\u0142. Do rachunku trzeba doda\u0107 warto\u015b\u0107 odroczenia: podatek Belki p\u0142aci si\u0119 dopiero przy realizacji zysku, wi\u0119c strategia \u201ekup i trzymaj\u201d odracza go latami, podczas gdy podatek od aktyw\u00f3w pobierany jest co roku i pomniejsza kapita\u0142 pracuj\u0105cy na procent sk\u0142adany. Z drugiej strony OKI usuwa efekt zamro\u017cenia portfela: skoro realizacja zysku nie rodzi podatku, znika bodziec do sztucznego przetrzymywania pozycji wy\u0142\u0105cznie z przyczyn fiskalnych.<\/p>\n
Jak \u015bwiat opodatkowuje inwestor\u00f3w? Polska si\u0119ga po rozwi\u0105zanie znane za granic\u0105<\/p>\n
Konta inwestycyjne z preferencj\u0105 podatkow\u0105 to od dw\u00f3ch dekad standard pa\u0144stw rozwini\u0119tych. Rozwi\u0105zania uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w dwie rodziny: pe\u0142ne zwolnienie w ramach limitu wp\u0142at oraz zrycza\u0142towany podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w. Polska ustawa jest hybryd\u0105: bierze mechanizm z rodziny drugiej i dok\u0142ada kwot\u0119 woln\u0105 znan\u0105 z pierwszej.<\/p>\n
Wielka Brytania, Japonia i W\u0142ochy ju\u017c to maj\u0105. Czego Polska nie skopiowa\u0142a z zagranicznych modeli?<\/p>\n
Brytyjskie ISA pozwala wp\u0142aci\u0107 20 tys. funt\u00f3w rocznie, a wszystkie zyski, odsetki i dywidendy pozostaj\u0105 bezterminowo wolne od podatku; limit dotyczy strumienia wp\u0142at, nie warto\u015bci portfela, wi\u0119c zasobno\u015b\u0107 konta mo\u017ce rosn\u0105\u0107 bez ogranicze\u0144. Co znamienne, Londyn r\u00f3wnie\u017c steruje struktur\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci: od kwietnia 2027 r. cz\u0119\u015b\u0107 got\u00f3wkowa limitu dla os\u00f3b poni\u017cej 65 roku \u017cycia spadnie do 12 tys. funt\u00f3w, aby pchn\u0105\u0107 oszcz\u0119dzaj\u0105cych w stron\u0119 akcji, a odsetki od got\u00f3wki parkowanej w ISA akcyjnym obci\u0105\u017cy op\u0142ata 22 proc. (szczeg\u00f3\u0142y w nocie brytyjskiego rz\u0105du po Autumn Budget 2025). Kanadyjskie TFSA dzia\u0142a identycznie co do zasady: roczny limit wp\u0142at wynosi 7 tys. dolar\u00f3w kanadyjskich (2026 r.), niewykorzystane limity kumuluj\u0105 si\u0119 od 2009 r. do \u0142\u0105cznie 109 tys. dolar\u00f3w, a wyp\u0142aty s\u0105 wolne od podatku i nie wp\u0142ywaj\u0105 na \u015bwiadczenia (dane Canada Revenue Agency). Japonia po reformie z 2024 r. uczyni\u0142a NISA instrumentem bezterminowym: 3,6 mln jen\u00f3w rocznego limitu, 18 mln jen\u00f3w limitu \u017cyciowego liczonego wed\u0142ug cen nabycia, z odnawianiem limitu po sprzeda\u017cy aktyw\u00f3w (zestawienie Japan Securities Dealers Association). Francuski PEA zwalnia zyski z podatku dochodowego po 5 latach od pierwszej wp\u0142aty przy limicie wp\u0142at 150 tys. euro (225 tys. euro \u0142\u0105cznie z PEA PME), cho\u0107 daniny socjalne, podniesione od 2026 r. do 18,6 proc., pozostaj\u0105 nale\u017cne (opis re\u017cimu na service-public.fr, warunki kwalifikacji wed\u0142ug AMF). PEA jest przy tym jawnie selektywny geograficznie: kwalifikuj\u0105 si\u0119 akcje sp\u00f3\u0142ek z EOG i fundusze inwestuj\u0105ce w nie co najmniej 75 proc. aktyw\u00f3w. Preferencja francuska operuje jednak na poziomie ca\u0142ego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, podczas gdy polskie kryterium z\u0142otowe zaw\u0119\u017ca j\u0105 de facto do rynku jednego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego.<\/p>\n
Najbli\u017cszym polskiej filozofii sterowania precedensem s\u0105 w\u0142oskie piani individuali di risparmio. PIR, wprowadzone ustaw\u0105 bud\u017cetow\u0105 na 2017 r. w\u0142a\u015bnie po to, by skierowa\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci gospodarstw domowych do w\u0142oskich przedsi\u0119biorstw, oferuj\u0105 pe\u0142ne zwolnienie z 26 proc. podatku od dochod\u00f3w kapita\u0142owych oraz z podatku od spadk\u00f3w, pod warunkiem utrzymania inwestycji przez 5 lat, przy limicie 40 tys. euro rocznie i 200 tys. euro \u0142\u0105cznie; co najmniej 70 proc. planu musi przypada\u0107 na instrumenty sp\u00f3\u0142ek w\u0142oskich lub unijnych ze sta\u0142\u0105 organizacj\u0105 we W\u0142oszech, z subkoszykami wymuszaj\u0105cymi udzia\u0142 sp\u00f3\u0142ek spoza g\u0142\u00f3wnych indeks\u00f3w (opis w serwisie edukacyjnym Banca d\u2019Italia). Dwie rzeczy zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119 praktyka. Po pierwsze, W\u0142ochy steruj\u0105 jawnie kryterium emitenta, a mimo to pozostawiaj\u0105 furtk\u0119 dla sp\u00f3\u0142ek z innych pa\u0144stw UE<\/a> obecnych gospodarczo we W\u0142oszech; polskie kryterium walutowe nie zostawia nawet tej furtki. Po drugie, rozszerzaj\u0105c PIR na finansowanie mniejszych sp\u00f3\u0142ek, w\u0142oski ustawodawca sam uzale\u017cni\u0142 stosowanie preferencji od zgodno\u015bci z unijnym re\u017cimem pomocy publicznej (komunikat Ministero dell\u2019Economia e delle Finanze), co pokazuje, \u017ce problem styku takich zach\u0119t z prawem Unii by\u0142 w Rzymie widziany od pocz\u0105tku. Tolerowanie PIR przez Komisj\u0119 przez dekad\u0119 to fakt, ale tolerancja administracyjna nie jest tym samym co przes\u0105dzenie zgodno\u015bci z traktatami.<\/p>\n Polski OKI jest wzorowany na Szwecji. Tam podobny podatek dzia\u0142a od lat<\/p>\n Bezpo\u015brednim wzorem polskiej konstrukcji jest szwedzkie investeringssparkonto. Podstaw\u0105 jest tam \u015brednia warto\u015b\u0107 konta z pocz\u0105tk\u00f3w kwarta\u0142\u00f3w powi\u0119kszona o wp\u0142aty, i to bez pomniejszania o wyp\u0142aty (polska \u015brednia dzienna jest tu od pierwowzoru precyzyjniejsza), a stawk\u0119 wyznacza formu\u0142a: 30 proc. podatku od dochodu rycza\u0142towego r\u00f3wnego stopie po\u017cyczek rz\u0105dowych z 30 listopada plus 1 punkt procentowy. Na 2026 r. daje to 1,065 proc. warto\u015bci aktyw\u00f3w, wobec 0,888 proc. rok wcze\u015bniej; sama ta zmiana rok do roku dobrze ilustruje, jak silnie danina tego typu pod\u0105\u017ca za stopami. Co istotne, Szwecja przesz\u0142a w\u0142a\u015bnie t\u0119 sam\u0105 drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 Polska zaczyna: po latach opodatkowania od pierwszej korony wprowadzono w 2025 r. kwot\u0119 woln\u0105 150 tys. koron, podniesion\u0105 od 2026 r. do 300 tys. koron dla \u0142\u0105cznych oszcz\u0119dno\u015bci na ISK i w ubezpieczeniach kapita\u0142owych (zasady na stronie Skatteverket). Polski ustawodawca skopiowa\u0142 wi\u0119c mechanizm razem z jego najnowsz\u0105 poprawk\u0105. R\u00f3\u017cnice pozostaj\u0105 dwie. Techniczna: szwedzka kotwica dzia\u0142a po stronie podstawy, bo doch\u00f3d rycza\u0142towy nigdy nie spada poni\u017cej 1,25 proc. warto\u015bci aktyw\u00f3w niezale\u017cnie od stopy rz\u0105dowej, podczas gdy polska kotwica dzia\u0142a po stronie stawki, z minimum 0,1 proc. warto\u015bci aktyw\u00f3w. I zasadnicza: szwedzkie zwolnienie obejmuje aktywa bez selekcji walutowej, w tym akcje ameryka\u0144skie czy globalne fundusze ETF.<\/p>\n Holandia ju\u017c przetestowa\u0142a podatek od maj\u0105tku. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 sporami i zwrotami dla podatnik\u00f3w<\/p>\n Jest wreszcie przyk\u0142ad ostrzegawczy. Holandia od 2001 r. opodatkowuje w tzw. Box 3 fikcyjny, rycza\u0142towy doch\u00f3d z maj\u0105tku: w 2026 r. stawk\u0105 36 proc., przy kwocie wolnej maj\u0105tku 59 357 euro na osob\u0119 i domniemanym zwrocie 6 proc. dla aktyw\u00f3w innych ni\u017c depozyty, co dla portfela akcyjnego oznacza efektywnie oko\u0142o 2,16 proc. warto\u015bci rocznie, a wi\u0119c obci\u0105\u017cenie przesz\u0142o dwukrotnie wy\u017csze od polskiej stawki na 2027 r. W wyroku z 24 grudnia 2021 r., znanym jako Kerstarrest, Hoge Raad uzna\u0142, \u017ce system rycza\u0142tu narusza zakaz dyskryminacji z art. 14 EKPC oraz ochron\u0119 w\u0142asno\u015bci z art. 1 Protoko\u0142u nr 1, gdy fikcyjny doch\u00f3d przewy\u017csza rzeczywisty; kolejne wyroki z czerwca 2024 r. zmusi\u0142y fiskusa do masowych zwrot\u00f3w i wprowadzenia procedury dowodzenia rzeczywistego zwrotu. Naprawa systemu okaza\u0142a si\u0119 przy tym r\u00f3wnie grz\u0105ska jak jego obrona: ustaw\u0119 o opodatkowaniu rzeczywistego dochodu (Wet werkelijk rendement box 3), celowan\u0105 na 1 stycznia 2028 r., Tweede Kamer przyj\u0119\u0142a 12 lutego 2026 r., lecz wobec oporu senatu rz\u0105d zapowiedzia\u0142 z\u0142agodzenia (m.in. rozliczanie straty wstecz o rok, obni\u017ck\u0119 stawki do 35 proc.), a 30 czerwca 2026 r. Eerste Kamer wstrzyma\u0142a g\u0142osowanie do czasu przed\u0142o\u017cenia noweli (dossier ustawy 36.748 w Eerste Kamer, om\u00f3wienie rz\u0105dowe na rijksoverheid.nl). Lekcja dla Warszawy jest podw\u00f3jna: podatek od fikcji fiskalnej, pobierany przymusowo od ca\u0142ego maj\u0105tku, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zderza si\u0119 z prawem w\u0142asno\u015bci, a wychodzenie z takiego systemu potrafi zaj\u0105\u0107 dekad\u0119 i sparali\u017cowa\u0107 administracj\u0119 skarbow\u0105. Polska konstrukcja jest cz\u0119\u015bciowo zaimpregnowana na pierwszy zarzut przez dobrowolno\u015b\u0107: nikt nie musi zak\u0142ada\u0107 OKI, a kto za\u0142o\u017cy\u0142, podpisa\u0142 o\u015bwiadczenie o akceptacji regu\u0142. Cz\u0119\u015bciowo, bo dobrowolno\u015b\u0107 wej\u015bcia nie usuwa pytania o proporcjonalno\u015b\u0107 regu\u0142 ju\u017c wewn\u0105trz systemu, zw\u0142aszcza gdy wyj\u015bcie z niego oznacza powr\u00f3t pod podatek Belki.<\/p>\n \u201eBelgijska przestroga: podatek od rachunk\u00f3w i dyscyplina r\u00f3wno\u015bci\u201d<\/p>\n Drugim ostrze\u017ceniem, bli\u017cszym konstrukcyjnie polskiej daninie, jest belgijski podatek od rachunk\u00f3w papier\u00f3w warto\u015bciowych. Wersja z 2018 r. (0,15 proc. od rachunk\u00f3w o warto\u015bci ponad 500 tys. euro) zosta\u0142a uniewa\u017cniona przez Cour constitutionnelle wyrokiem z 17 pa\u017adziernika 2019 r. z powodu naruszenia zasad r\u00f3wno\u015bci i niedyskryminacji: arbitralnie dobrany katalog instrument\u00f3w i \u0142atwo\u015b\u0107 obej\u015bcia przez papiery imienne czyni\u0142 obci\u0105\u017cenie nier\u00f3wnym wobec maj\u0105tk\u00f3w tej samej wielko\u015bci. Ustawodawca wr\u00f3ci\u0142 z ustaw\u0105 z 17 lutego 2021 r.: roczna danina 0,15 proc. obci\u0105\u017ca ka\u017cdy rachunek o \u015bredniej warto\u015bci ponad 1 mln euro, liczonej z czterech dat referencyjnych, z mechanizmem koryguj\u0105cym przy progu; Trybuna\u0142 wyrokiem z 27 pa\u017adziernika 2022 r. utrzyma\u0142 rdze\u0144 podatku, uchylaj\u0105c jedynie szczeg\u00f3lne klauzule antyabuzywne i retroakcj\u0119 klauzuli og\u00f3lnej (audyt belgijskiego Trybuna\u0142u Obrachunkowego, om\u00f3wienie wyroku z 2022 r.). Dla polskiego czytelnika p\u0142yn\u0105 st\u0105d dwa wnioski. Konstrukcyjny: belgijska danina liczona od pojedynczego rachunku zaprasza do krojenia portfela mi\u0119dzy instytucje, czego polski ustawodawca unikn\u0105\u0142, sumuj\u0105c w art. 23 \u015brednie warto\u015bci ze wszystkich OKI podatnika. I ustrojowy: daniny od salda rachunku przechodz\u0105 kontrol\u0119 konstytucyjn\u0105 tylko wtedy, gdy zakres przedmiotowy traktuje r\u00f3wno maj\u0105tki o tej samej zdolno\u015bci p\u0142atniczej; polskie r\u00f3\u017cnicowanie zwolnie\u0144 wed\u0142ug waluty i typu aktywa b\u0119dzie musia\u0142o kiedy\u015b obroni\u0107 si\u0119 wed\u0142ug tej samej miary, tyle \u017ce przed TSUE, a nie tylko przed s\u0105dem krajowym.<\/p>\n Sp\u00f3r z UE, podw\u00f3jny podatek i automatyczne rozliczenia. To najwi\u0119ksze ryzyka nowej ustawy<\/p>\n Pierwsze ryzyko ma rang\u0119 traktatow\u0105 i oceniam je jako istotne (poziom: prawdopodobne). Zwolnienie zarezerwowane dla aktyw\u00f3w denominowanych w z\u0142otych, cho\u0107 formalnie neutralne, uprzywilejowuje de facto instrumenty krajowe wobec papier\u00f3w z pozosta\u0142ych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci od \u0107wier\u0107wiecza konsekwentnie uznaje krajowe preferencje podatkowe uzale\u017cnione od pochodzenia inwestycji za ograniczenie swobody przep\u0142ywu kapita\u0142u z art. 63 TFUE: tak w wyroku Verkooijen (C-35\/98, wyrok z 6 czerwca 2000 r.) w sprawie zwolnienia dywidend zastrze\u017conego dla sp\u00f3\u0142ek krajowych, tak w wyroku Manninen (C-319\/02, wyrok z 7 wrze\u015bnia 2004 r.) w sprawie kredytu podatkowego ograniczonego do akcji fi\u0144skich. Kryterium waluty zamiast siedziby daje ustawodawcy lini\u0119 obrony, ale orzecznictwo obejmuje r\u00f3wnie\u017c dyskryminacj\u0119 po\u015bredni\u0105, a trudno wskaza\u0107 sp\u00f3\u0142k\u0119 z kapita\u0142em zak\u0142adowym w z\u0142otych, kt\u00f3ra nie by\u0142aby sp\u00f3\u0142k\u0105 polsk\u0105. Trzeba te\u017c uczciwie rozwa\u017cy\u0107 lini\u0119 obrony Warszawy: rozw\u00f3j i stabilno\u015b\u0107 krajowego rynku kapita\u0142owego jako nadrz\u0119dny wym\u00f3g interesu og\u00f3lnego. Problem w tym, \u017ce Trybuna\u0142 ju\u017c w sprawie Verkooijen odm\u00f3wi\u0142 celom o charakterze czysto gospodarczym rangi takiego wymogu, a wzgl\u0119d\u00f3w bud\u017cetowych konsekwentnie nie uznaje za usprawiedliwienie ogranicze\u0144 swob\u00f3d; przekonanie sk\u0142adu orzekaj\u0105cego, \u017ce sterowanie oszcz\u0119dno\u015bciami obywateli ku gie\u0142dzie jednego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego s\u0142u\u017cy czemu\u015b wi\u0119cej ni\u017c gospodarce tego pa\u0144stwa, by\u0142oby zadaniem heroicznym. W\u0142oski precedens PIR pokazuje co najwy\u017cej, \u017ce Komisja potrafi latami tolerowa\u0107 jawne sterowanie krajowe; nie pokazuje, \u017ce przetrwa\u0142oby ono pytanie prejudycjalne, a w\u0142oska konstrukcja i tak pozostawia sp\u00f3\u0142kom z innych pa\u0144stw UE furtk\u0119 sta\u0142ego zak\u0142adu, kt\u00f3rej polskie kryterium walutowe nie przewiduje. Uzasadnienie kwituje przy tym ca\u0142\u0105 materi\u0119 jednym zdaniem o zgodno\u015bci projektu z prawem Unii, bez s\u0142owa o art. 63. Komisja Europejska ma tu gotowy materia\u0142 na pytanie o zgodno\u015b\u0107.<\/p>\n Drugie ryzyko dotyczy zakresu podmiotowego. Podatnikami s\u0105 inwestuj\u0105cy bez wzgl\u0119du na pa\u0144stwo miejsca zamieszkania, a opodatkowanie nie zale\u017cy od tego, gdzie aktywa s\u0105 inwestowane (art. 21 i 22). Nierezydent, kt\u00f3ry za\u0142o\u017cy OKI (praktyczn\u0105 przepustk\u0105 jest tu PESEL, bez kt\u00f3rego umowy nie da si\u0119 zawrze\u0107: art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. c), zap\u0142aci wi\u0119c polski podatek maj\u0105tkowy od globalnie inwestowanego portfela. Uzasadnienie nie zostawia tej kwestii otwartej, lecz rozstrzyga j\u0105 deklaracj\u0105 tyle\u017c stanowcz\u0105, co zaskakuj\u0105c\u0105: nowa danina nie mo\u017ce zosta\u0107 uznana ani za podatek dochodowy, ani za podatek maj\u0105tkowy, skoro jej podstaw\u0119 wyznacza ustawowy algorytm z wp\u0142atami i liczb\u0105 dni, a w konsekwencji umowy o unikaniu podw\u00f3jnego opodatkowania w og\u00f3le nie znajd\u0105 do niej zastosowania. Trudno o czystszy przyk\u0142ad projektodawcy zeznaj\u0105cego przeciwko tytu\u0142owi w\u0142asnej ustawy. O obj\u0119ciu daniny umow\u0105 rozstrzyga jednak jej rzeczywisty charakter, nie etykieta: Modelowa Konwencja OECD obejmuje podatki od element\u00f3w maj\u0105tku oraz daniny identyczne lub zasadniczo podobne wprowadzone po jej podpisaniu (art. 2 ust. 2 i 4 MK), a coroczny rycza\u0142t od \u015bredniej warto\u015bci portfela to podr\u0119cznikowy podatek maj\u0105tkowy. Przy umowach zawieraj\u0105cych artyku\u0142 maj\u0105tkowy teza rz\u0105du jest wi\u0119c krucha (poziom: pewne co do stanowiska uzasadnienia, prawdopodobne co do jego pora\u017cki). Paradoksalnie obj\u0119cie daniny umow\u0105 wcale nie musi by\u0107 dla fiskusa dobr\u0105 wiadomo\u015bci\u0105: ta sama Konwencja przyznaje w art. 22 wy\u0142\u0105czne prawo opodatkowania pozosta\u0142ych element\u00f3w maj\u0105tku, w tym portfeli finansowych, pa\u0144stwu rezydencji podatnika, wi\u0119c tam, gdzie polska umowa zawiera artyku\u0142 maj\u0105tkowy i obejmie nowy podatek, Polsce jako pa\u0144stwu prowadzenia rachunku mo\u017ce w og\u00f3le nie przys\u0142ugiwa\u0107 prawo poboru od nierezydenta. Tak wygl\u0105da pozycja rezydent\u00f3w Hiszpanii i Szwajcarii, kt\u00f3rych umowy z Polsk\u0105 obejmuj\u0105 tak\u017ce podatki od maj\u0105tku. Tam z kolei, gdzie umowa milczy, powstaje realne ryzyko podw\u00f3jnego obci\u0105\u017cenia bez mechanizmu zaliczenia: konwencja polsko-norweska z 2009 r. obejmuje wy\u0142\u0105cznie podatki od dochodu, wi\u0119c rezydent Norwegii zap\u0142aci od tego samego portfela i polsk\u0105 danin\u0119, i norweski formuesskatt. Osobnym kosztem jest podatek u \u017ar\u00f3d\u0142a od zagranicznych dywidend wp\u0142ywaj\u0105cych na OKI: skoro dywidenda nie podlega PIT, nie ma od czego odliczy\u0107 zagranicznego potr\u0105cenia, a same akcje zagraniczne i tak nie korzystaj\u0105 ze zwolnienia.<\/p>\n Trzecie ryzyko jest ustrojowe, cho\u0107 nie tam, gdzie podpowiada pierwsze wra\u017cenie. Automatyczna akceptacja zeznania z up\u0142ywem terminu (art. 35ca ust. 4 ustawy o KAS) nie jest bowiem nowo\u015bci\u0105: dla PIT-37 i PIT-38 dzia\u0142a w us\u0142udze Tw\u00f3j e-PIT od rozliczenia za 2018 r. (art. 45cd ust. 4 ustawy o PIT), \u0142\u0105cznie z bli\u017aniaczym siedmiodniowym wezwaniem do dop\u0142aty, a nowelizacja jedynie przenosi mechanizm do ustawy o KAS jako rozwi\u0105zanie ramowe i zachowuje amortyzatory: korekta b\u0142\u0119du powsta\u0142ego z winy organu nie rodzi odsetek (art. 35cb i 35cc). Nowe jest co innego. Dotychczasow\u0105 fikcj\u0119 legitymizowa\u0142a \u015bcie\u017cka alternatywna, bo kto rozliczy\u0142 si\u0119 poza us\u0142ug\u0105, ten wy\u0142\u0105cza\u0142 automat (art. 45cd ust. 5 pkt 2 ustawy o PIT); zeznanie OKI mo\u017cna tymczasem z\u0142o\u017cy\u0107 wy\u0142\u0105cznie przez e-Urz\u0105d Skarbowy, wi\u0119c wyj\u0105tek z art. 35ca ust. 6 nie ma si\u0119 do czego odnie\u015b\u0107. Milcz\u0105cy samowymiar pozbawiony wyj\u015bcia to konstrukcja, kt\u00f3r\u0105 warto od razu czyta\u0107 przez pryzmat art. 84 i art. 217 Konstytucji, wymagaj\u0105cych ustawowego okre\u015blenia ci\u0119\u017car\u00f3w publicznych, oraz wywodzonej z art. 2 zasady zaufania obywatela do pa\u0144stwa: fikcj\u0119 o\u015bwiadczenia woli, sporz\u0105dzonego za podatnika przez organ i uznanego za z\u0142o\u017cone przez sam up\u0142yw terminu, testowano dot\u0105d wy\u0142\u0105cznie tam, gdzie obywatel mia\u0142 dok\u0105d uciec (poziom: niepewne co do wyniku, pewne co do tego, \u017ce test kiedy\u015b nast\u0105pi). Do tego dochodzi test dost\u0119pno\u015bci: obowi\u0105zkowa wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 e-Urz\u0119du Skarbowego, na kt\u00f3r\u0105 inwestuj\u0105cy zgadza si\u0119 ju\u017c w umowie z instytucj\u0105 finansow\u0105, przenosi pe\u0142ne ryzyko cyfrowego wykluczenia na podatnika. Na li\u015bcie spraw do obserwacji pozostaj\u0105 wreszcie spory kwalifikacyjne wok\u00f3\u0142 definicji obligacji strukturyzowanych (art. 2 ust. 1 pkt 11), kt\u00f3re ustawa wy\u0142\u0105cza ze zwolnie\u0144, oraz dalszy bieg legislacyjny: Senat ma czas na stanowisko, a do\u015bwiadczenia ostatnich kwarta\u0142\u00f3w z wetami wobec ustaw gospodarczych nakazuj\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 w traktowaniu daty 1 stycznia 2027 r. jako pewnika, cho\u0107 wynik g\u0142osowania sejmowego czyni scenariusz zablokowania ustawy ma\u0142o prawdopodobnym.<\/p>\n To nie likwidacja podatku Belki, lecz nowy podatek od maj\u0105tku. Kto zyska, a kto straci na OKI?<\/p>\n Ustawa o OKI jest intelektualnie uczciwsza, ni\u017c sugeruje jej marketing polityczny. Nie znosi podatku Belki, lecz proponuje zamian\u0119: rezygnacj\u0119 pa\u0144stwa z udzia\u0142u w zyskach za gwarantowany strumie\u0144 z substancji maj\u0105tku, wed\u0142ug stawki r\u00f3wnej podatkowi od hipotetycznego zysku na poziomie stopy wolnej od ryzyka. Dla portfeli do 100 tys. z\u0142 w polskich aktywach to czysta korzy\u015b\u0107. Powy\u017cej tego progu wyb\u00f3r mi\u0119dzy OKI a podatkiem Belki staje si\u0119 decyzj\u0105 strategiczn\u0105, zale\u017cn\u0105 od oczekiwanej stopy zwrotu, horyzontu, tolerancji na opodatkowanie strat i warto\u015bci odroczenia. Na tle \u015bwiata Polska wybra\u0142a wariant szwedzki zamiast anglosaskiego, dok\u0142adaj\u0105c selekcj\u0119 walutow\u0105, jakiej w tej postaci nie stosuje nikt: Francja steruje kapita\u0142em w granicach ca\u0142ego EOG, W\u0142ochy jawnie premiuj\u0105 emitenta krajowego, lecz zostawiaj\u0105 furtk\u0119 sta\u0142ego zak\u0142adu, a Szwecja nie selekcjonuje wcale. Belgijska saga konstytucyjna i holenderska dekada spor\u00f3w o Box 3 dopowiadaj\u0105, \u017ce daniny liczone od salda maj\u0105tku wybaczaj\u0105 b\u0142\u0119dy projektowe rzadziej ni\u017c podatki dochodowe. Ordolibera\u0142 pochwali formu\u0142\u0119 i zgani sterowanie, libertarianin doceni dobrowolno\u015b\u0107 i odrzuci milcz\u0105c\u0105 akceptacj\u0119, Austriak wska\u017ce procykliczn\u0105 konsumpcj\u0119 kapita\u0142u i sprz\u0119\u017cenie fiskusa z bankiem centralnym, przyznaj\u0105c zarazem, \u017ce znikni\u0119cie efektu zamro\u017cenia portfela to realny zysk alokacyjny. Wszyscy trzej zgodz\u0105 si\u0119 co do jednego: pod szyldem ulgi Sejm uchwali\u0142 pierwszy polski podatek maj\u0105tkowy od aktyw\u00f3w finansowych, a precedensy podatkowe maj\u0105 to do siebie, \u017ce kwoty wolne i stawki bywaj\u0105 w nich najmniej trwa\u0142ym elementem.<\/p>\n Dla inwestor\u00f3w z portfelami przekraczaj\u0105cymi kwoty wolne, dla nierezydent\u00f3w rozwa\u017caj\u0105cych polskie konto oraz dla instytucji finansowych przygotowuj\u0105cych si\u0119 do roli instytucji finansowej OKI lub koordynatora, najbli\u017csze p\u00f3\u0142rocze to w\u0142a\u015bciwy moment na analiz\u0119. Kancelaria Prawna Skarbiec przeprowadza kalkulacje op\u0142acalno\u015bci OKI wzgl\u0119dem podatku Belki dla konkretnych portfeli, opiniuje skutki transgraniczne, w tym pozycj\u0119 nierezydent\u00f3w i zbieg z zagranicznymi podatkami maj\u0105tkowymi, oraz wspiera instytucje finansowe we wdro\u017ceniu obowi\u0105zk\u00f3w informacyjnych, um\u00f3w parasolowych i wymog\u00f3w nadzorczych wynikaj\u0105cych z ustawy.<\/p>\n Co to jest Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI)?<\/p>\n Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to nowy rodzaj rachunku inwestycyjnego, kt\u00f3ry ma zast\u0105pi\u0107 podatek Belki podatkiem od warto\u015bci aktyw\u00f3w zgromadzonych na koncie. Na OKI mo\u017cna inwestowa\u0107 m.in. w akcje, obligacje, fundusze inwestyjne oraz lokaty, a zyski kapita\u0142owe nie b\u0119d\u0105 obj\u0119te podatkiem Belki.<\/p>\n Czy OKI likwiduje podatek Belki?<\/p>\n Nie. OKI nie znosi podatku Belki w ca\u0142ym systemie podatkowym. Zamiast podatku od osi\u0105gni\u0119tego zysku wprowadza nowy podatek naliczany od warto\u015bci aktyw\u00f3w zgromadzonych na koncie inwestycyjnym.<\/p>\n Kto mo\u017ce za\u0142o\u017cy\u0107 OKI?<\/p>\n OKI b\u0119dzie mog\u0142a otworzy\u0107 ka\u017cda osoba fizyczna, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a 18 lat, r\u00f3wnie\u017c nierezydent. Konto b\u0119dzie mo\u017cna prowadzi\u0107 w bankach, domach maklerskich, funduszach inwestycyjnych, zak\u0142adach ubezpiecze\u0144 oraz dobrowolnych funduszach emerytalnych.<\/p>\n Czy na OKI obowi\u0105zuje limit wp\u0142at?<\/p>\n Nie. Projekt ustawy nie przewiduje rocznego limitu wp\u0142at, jak ma to miejsce w przypadku IKE czy IKZE. \u015arodki mo\u017cna wp\u0142aca\u0107 oraz wyp\u0142aca\u0107 w dowolnym momencie.<\/p>\n Czy mo\u017cna wyp\u0142aci\u0107 pieni\u0105dze<\/a> z OKI w ka\u017cdej chwili?<\/p>\n Tak. \u015arodki zgromadzone na OKI nie s\u0105 zamro\u017cone do osi\u0105gni\u0119cia okre\u015blonego wieku. Wyp\u0142ata jest mo\u017cliwa w dowolnym czasie.<\/p>\n Czy na OKI zap\u0142ac\u0119 podatek nawet przy stracie?<\/p>\n Tak. To jedna z najwi\u0119kszych r\u00f3\u017cnic wzgl\u0119dem podatku Belki. Podatek od warto\u015bci aktyw\u00f3w mo\u017ce by\u0107 nale\u017cny nawet wtedy, gdy inwestor poni\u00f3s\u0142 strat\u0119 na swoich inwestycjach.<\/p>\n Jak obliczany jest podatek od OKI?<\/p>\n Podatek jest liczony od \u015bredniej warto\u015bci aktyw\u00f3w zgromadzonych na wszystkich rachunkach OKI podatnika w ci\u0105gu roku. Wysoko\u015b\u0107 podatku zale\u017cy r\u00f3wnie\u017c od aktualnej stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego.<\/p>\n Jaka jest stawka podatku na OKI?<\/p>\n Stawka podatku wynosi 19% stopy referencyjnej NBP obowi\u0105zuj\u0105cej na koniec pa\u017adziernika poprzedniego roku, przy czym nie mo\u017ce by\u0107 ni\u017csza ni\u017c 0,1% warto\u015bci aktyw\u00f3w. Dla 2027 r. projekt<\/a> przewiduje stawk\u0119 0,85%.<\/p>\n Czy wszystkie inwestycje na OKI korzystaj\u0105 ze zwolnienia podatkowego?<\/p>\n Nie. Preferencje obejmuj\u0105 przede wszystkim wybrane aktywa denominowane w z\u0142otych, takie jak akcje polskich sp\u00f3\u0142ek, obligacje w PLN czy wybrane fundusze inwestycyjne. Cz\u0119\u015b\u0107 aktyw\u00f3w zagranicznych b\u0119dzie opodatkowana od pierwszej z\u0142ot\u00f3wki.<\/p>\n Ile wynosi kwota wolna od podatku na OKI?<\/p>\n Projekt przewiduje dwie kwoty wolne:<\/p>\n \u0141\u0105czny limit zwolnienia wynosi 100 000 z\u0142.<\/p>\n Czy OKI b\u0119dzie korzystniejsze od podatku Belki?<\/p>\n To zale\u017cy od osi\u0105ganych wynik\u00f3w inwestycyjnych. Dla inwestor\u00f3w osi\u0105gaj\u0105cych wysokie stopy zwrotu OKI mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardziej op\u0142acalne ni\u017c podatek Belki<\/a>. Natomiast przy s\u0142abych wynikach lub stracie inwestor<\/a> nadal mo\u017ce by\u0107 zobowi\u0105zany do zap\u0142aty podatku od warto\u015bci aktyw\u00f3w.<\/p>\n Czy OKI jest lepsze od IKE i IKZE?<\/p>\n\n