{"id":58652,"date":"2025-10-20T10:51:10","date_gmt":"2025-10-20T10:51:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/58652\/"},"modified":"2025-10-20T10:51:10","modified_gmt":"2025-10-20T10:51:10","slug":"zachodni-brzeg-to-pieklo-osadnicy-rzucili-we-mnie-kijem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/58652\/","title":{"rendered":"Zachodni Brzeg to piek\u0142o. „Osadnicy rzucili we mnie kijem”"},"content":{"rendered":"

Palesty\u0144scy aktywi\u015bci Mohammed i Issa mieszkaj\u0105 na wzg\u00f3rzu, 10 minut spacerem od centrum starego Hebronu <\/a>[arab. Al-Chalil]. Jest gor\u0105co, w mie\u015bcie rozbrzmiewa wezwanie do muzu\u0142ma\u0144skiej modlitwy. Obok mnie przechodzi grupa nastolatk\u00f3w w jarmu\u0142kach \u2014 tradycyjnych \u017cydowskich nakryciach g\u0142owy, symbolizuj\u0105cych pokor\u0119 wobec Boga. Witaj\u0105 si\u0119 ze mn\u0105 po hebrajsku.<\/p>\n

Po lewej stronie ci\u0105gnie si\u0119 ogrodzenie z drutu kolczastego, oddzielaj\u0105ce strefy kontrolowane przez Izrael i Autonomi\u0119 Palesty\u0144sk\u0105. W 1995 r., w ramach porozumie\u0144 z Oslo, Hebron zosta\u0142 podzielony na dwie cz\u0119\u015bci: H1 (podlegaj\u0105c\u0105 Autonomii Palesty\u0144skiej, ok. 80 proc. miasta) i H2 (podlegaj\u0105c\u0105 wojskowej i cywilnej administracji Izraela, pozosta\u0142e 20 proc.). Wed\u0142ug najnowszych danych w mie\u015bcie \u017cyje ok. 200 tys. Palesty\u0144czyk\u00f3w (wi\u0119kszo\u015b\u0107 w strefie H1) i ok. 1 tys. \u017byd\u00f3w. Je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 najbli\u017csze osady, liczba \u017byd\u00f3w wzrasta do kilku tysi\u0119cy.<\/p>\n

Nieco wy\u017cej, na zboczu wzg\u00f3rza, rozci\u0105ga si\u0119 widok na miasto: g\u0119sta zabudowa, identyczne wielopi\u0119trowe budynki z jasnego kamienia. Pod drzewem oliwnym le\u017cy rudy pies. Budynek, kt\u00f3rego szukam, ogrodzony p\u0142otem, znajduje si\u0119 nieco dalej od dom\u00f3w izraelskich osadnik\u00f3w<\/a>. Rozpoznaj\u0119 go po napisie „Palestine” wyrytym na bramie.<\/p>\n

Bram\u0119 otwiera Issa \u2014 m\u0119\u017cczyzna w \u015brednim wieku z g\u0119st\u0105 brod\u0105. Kiedy s\u0142yszy, \u017ce pochodz\u0119 z Rosji, pyta, dlaczego stamt\u0105d wyjecha\u0142am. Kiedy wyja\u015bniam, \u017ce w Rosji nie mo\u017cna krytykowa\u0107 w\u0142adzy, Issa kiwa g\u0142ow\u0105.<\/p>\n

\u2014 Tak, s\u0142ysza\u0142em. Jeszcze w Chinach i Korei Po\u0142udniowej! Albo w Korei P\u00f3\u0142nocnej \u2014 waha si\u0119 Issa. \u2014 A gdzie jeszcze mamy dyktatury? Nie zapomnia\u0142em o niczym?<\/p>\n

Przypominam mu o Iranie, ale Issa m\u00f3wi, \u017ce si\u0119 myl\u0119. Zaczynamy rozmawia\u0107 o wolno\u015bci s\u0142owa. Na moje pytanie, czy Palesty\u0144czycy mog\u0105 krytykowa\u0107 swoj\u0105 administracj\u0119 i Hamas<\/a>, Palesty\u0144czyk odpowiada z przekonaniem. \u2014 Mo\u017cemy. Tylko \u017ce od 2006 r. nie mieli\u015bmy wybor\u00f3w \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\n„Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, jakiej do\u015bwiadczy\u0142em po urodzeniu, by\u0142a izraelska okupacja”<\/p>\n

Dwupi\u0119trowy bia\u0142y dom z zielonymi okiennicami i przytulnym tarasem z girland\u0105 lampion\u00f3w wygl\u0105da na zadbany, a nawet elegancki. Na fasadzie wisi du\u017ca palesty\u0144ska flaga, a na jednym z drzew obok tabliczka z napisem „FREE PALESTINE”.<\/p>\n

Ca\u0142y teren wok\u00f3\u0142 domu jest ogrodzony solidn\u0105 metalow\u0105 siatk\u0105 \u2014 to \u015brodek ochronny przed kamieniami, kt\u00f3rymi od czasu do czasu obrzucaj\u0105 dom s\u0105siedzi-osadnicy.<\/p>\n

Podczas drugiej intifady w tym domu mieszka\u0142a palesty\u0144ska rodzina, ale zosta\u0142a wyrzucona przez izraelskich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy zamienili budynek w baz\u0119 wojskow\u0105. Mieli si\u0119 tam wprowadzi\u0107 osadnicy, ale w 2006 r. Issa postanowi\u0142 go odzyska\u0107. Wraz z innymi aktywistami wszed\u0142 do domu i po prostu odm\u00f3wi\u0142 opuszczenia go \u2014 tak samo, jak kiedy\u015b zrobili to osadnicy. Od tego czasu miejsce to znane jest jako palesty\u0144skie centrum spo\u0142eczne \u2014 punkt spotka\u0144 aktywist\u00f3w, obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka i dziennikarzy.<\/p>\n

Na taras wchodzi 32-letni Mohammed, kt\u00f3ry, cho\u0107 nie mieszka w tym domu, woli umawia\u0107 si\u0119 na spotkania w\u0142a\u015bnie tutaj. Urodzi\u0142 si\u0119 i wychowa\u0142 w Hebronie, uko\u0144czy\u0142 dziennikarstwo, relacjonowa\u0142 wydarzenia sportowe w palesty\u0144skiej telewizji. Po ataku Hamasu na Izrael 7 pa\u017adziernika 2023 r. wydarzenia sportowe w Judei i Samarii zosta\u0142y wstrzymane, a on straci\u0142 prac\u0119. Obecnie Mohammed zarabia jako t\u0142umacz angielsko-arabski i fixer dla zagranicznych dziennikarzy. Dobrze m\u00f3wi po hebrajsku, nie przestrzega tradycji religijnych i nazywa siebie dzia\u0142aczem pokojowym.<\/p>\n

\u2014 Urodzi\u0142em si\u0119 i mieszkam pi\u0119\u0107 minut od tego domu. Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, jakiej do\u015bwiadczy\u0142em po urodzeniu, by\u0142a izraelska okupacja \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Nast\u0119pnie ton Mohammeda staje si\u0119 powa\u017cny, jego twarz smutnieje. M\u0119\u017cczyzna spuszcza wzrok na pod\u0142og\u0119. Wed\u0142ug Palesty\u0144czyka dom jest regularnie atakowany przez osadnik\u00f3w: Izraelczycy rzucaj\u0105 kamieniami, obra\u017caj\u0105, gro\u017c\u0105.<\/p>\n

\n

\u2014 Raz ostrzelali dom, dwa razy pr\u00f3bowali go podpali\u0107. Chc\u0105 nas wyrzuci\u0107, ale my nie odejdziemy \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W czerwcu i lipcu tego roku ataki mia\u0142y miejsce kilka razy dziennie. Mohammed pokazuje mi film, na kt\u00f3rym zamaskowani m\u0119\u017cczy\u017ani i dzieci obrzucaj\u0105 dom kamieniami. Wed\u0142ug niego policjanci r\u00f3wnie\u017c widzieli ten film, ale nie podj\u0119li \u017cadnych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

Na pytanie, czy izraelska armia chroni Palesty\u0144czyk\u00f3w, Mohammed wzdycha. \u2014 Raczej nie. Dla nich jeste\u015bmy wrogami. M\u00f3wi\u0105 o tym otwarci \u2014 m\u00f3wi. Przypomina sobie, jak kilka miesi\u0119cy temu czterech \u017co\u0142nierzy po\u0142o\u017cy\u0142o go twarz\u0105 do ziemi i bez \u017cadnego powodu sprawdzi\u0142o jego telefon. \u2014 Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy narusza nasze prawa i nie ponosi za to \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci. Po 7 pa\u017adziernika prawie wszyscy stali si\u0119 okrutni i bezlito\u015bni wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w \u2014 dodaje Mohammed.<\/p>\n

\"Izraelscy<\/p>\n

Izraelscy \u017co\u0142nierze w Hebronie, 9 pa\u017adziernika 2025 r.HAZEM BADER \/ AFP<\/p>\n

Izraelskie blokady<\/p>\n

\u017bycie Palesty\u0144czyk\u00f3w w Hebronie wi\u0105\u017ce si\u0119 z ograniczeniami i obecno\u015bci\u0105 wojska. Badaczka konfliktu Anna Katz nazywa re\u017cim „brutalnym i represyjnym”. \u2014 G\u0142\u00f3wnym zadaniem armii jest ochrona osadnik\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 ulic w Hebronie jest ca\u0142kowicie niedost\u0119pna dla Palesty\u0144czyk\u00f3w. Na przyk\u0142ad po zamachu Barucha Goldsteina w Grocie Patriarch\u00f3w (29 ofiar \u015bmiertelnych, 120 rannych) prowadz\u0105ca do niej ulica zosta\u0142a zamkni\u0119ta dla ruchu samochod\u00f3w prywatnych i transportu publicznego Palesty\u0144czyk\u00f3w. Zamkni\u0119to znajduj\u0105cy si\u0119 przy tej ulicy targ, palesty\u0144skie domy wychodz\u0105ce na ulic\u0119 zosta\u0142y zabite deskami, wej\u015bcia zamkni\u0119to metalowymi kratami, a ich mieszka\u0144cy byli zmuszeni dostawa\u0107 si\u0119 do swoich dom\u00f3w przez dachy s\u0105siednich budynk\u00f3w \u2014 m\u00f3wi badaczka.<\/p>\n

Mohammed szczeg\u00f3\u0142owo wyja\u015bnia, w jaki spos\u00f3b ograniczona jest swoboda przemieszczania si\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w w Hebronie: aby dosta\u0107 si\u0119 z izraelskiej cz\u0119\u015bci miasta do palesty\u0144skiej, trzeba przej\u015b\u0107 przez blokady.<\/p>\n

\u2014 Do 7 pa\u017adziernika blokady by\u0142y zawsze otwarte, teraz tak nie jest. W tym tygodniu \u017co\u0142nierz zatrzyma\u0142 mnie na blokadzie na trzy godziny: powiedzia\u0142, \u017ce co\u015b jest nie tak z moim dowodem to\u017csamo\u015bci, a potem po prostu mnie pu\u015bci\u0142. Dzisiaj, kiedy wyszed\u0142em po zakupy, zamkn\u0105\u0142 blokad\u0119, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na jakie\u015b zdarzenie. Za ka\u017cdym razem, wychodz\u0105c z domu, zadajesz sobie pytanie, na ile jest to konieczne. Je\u015bli idziesz na \u015blub, nie mo\u017cesz by\u0107 pewien, \u017ce wr\u00f3cisz do domu tego samego dnia. Czasami zamykaj\u0105 blokady na ca\u0142\u0105 noc lub dzie\u0144. Wyobra\u017a sobie: rano dzieci id\u0105 do szko\u0142y, a wieczorem nie mog\u0105 wr\u00f3ci\u0107. Czasami Palesty\u0144czycy musz\u0105 przeskakiwa\u0107 przez drut kolczasty oddzielaj\u0105cy strefy, ale jest to niebezpieczne.<\/p>\n

\u2014 Mo\u017cesz zosta\u0107 aresztowany, pobity, a nawet zastrzelony \u2014 m\u00f3wi by\u0142y dziennikarz sportowy. \u2014 Sam musia\u0142 podj\u0105\u0107 ryzyko, gdy w lipcu tego roku izraelska firma sprzedaj\u0105ca wod\u0119 ograniczy\u0142a dostawy o 40 proc. w strefie H2 i wielu ludzi po prostu nie mia\u0142o co pi\u0107. \u2014 Nie wolno nam kopa\u0107 studni, wi\u0119c musieli\u015bmy przynosi\u0107 wod\u0119 z H1 \u2014 wyja\u015bnia m\u0119\u017cczyzna.<\/p>\n

Aby wjecha\u0107 na terytorium Izraela, Palesty\u0144czycy potrzebuj\u0105 specjalnego zezwolenia, kt\u00f3rego Mohammed nie ma szansy otrzyma\u0107, poniewa\u017c jest aktywist\u0105. Je\u015bli musi wyjecha\u0107 z kraju, musi uda\u0107 si\u0119 do Jordanii<\/a>. Kolejnym problemem jest wezwanie karetki pogotowia. Aby wjecha\u0107 do H2, karetka potrzebuje zezwolenia. \u2014 Je\u015bli masz nag\u0142y wypadek, umrzesz, zanim karetka tu dotrze. Zamiast jednego telefonu musimy wykona\u0107 sze\u015b\u0107 \u2014 od palesty\u0144skiego szpitala do punktu kontrolnego. Izraelskie karetki tutaj nie przyje\u017cd\u017caj\u0105, mimo \u017ce palesty\u0144ska administracja przekazuje Izraelowi cz\u0119\u015b\u0107 naszych podatk\u00f3w \u2014 skar\u017cy si\u0119 Mohammed.<\/p>\n

Warunki nie do \u017cycia<\/p>\n

Zezwolenie jest r\u00f3wnie\u017c potrzebne do importu materia\u0142\u00f3w budowlanych, dlatego, wed\u0142ug Mohammeda, Palesty\u0144czycy nie mog\u0105 budowa\u0107 schron\u00f3w przeciwbombowych w H2. \u2014 Kiedy rozlega si\u0119 syrena, nie mamy gdzie si\u0119 schroni\u0107. Niestety, rakiety nie pytaj\u0105, czy jeste\u015b \u017bydem, czy Palesty\u0144czykiem, zanim spadn\u0105 ci na g\u0142ow\u0119 \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Kiedy pytam, czy nie my\u015bla\u0142 o przeprowadzce do H1, Mohammed przyznaje, \u017ce i tak mieszka tam, w pobli\u017cu blokady. \u2014 Ale przeprowadzka nic nie zmieni. Izrael celowo stwarza warunki nam nie do zniesienia, aby zmusi\u0107 nas do wyjazdu. Je\u015bli wyjedziemy, zrobimy to, czego chce Izrael. Nie chcemy si\u0119 poddawa\u0107, to sprzeczne z nasz\u0105 natur\u0105: jeste\u015bmy wojownikami. To nasza ziemia, dlaczego mieliby\u015bmy wyje\u017cd\u017ca\u0107? \u2014 oburza si\u0119 Palesty\u0144czyk.<\/p>\n

M\u00f3wi\u0119, \u017ce sama wyjecha\u0142am z Rosji, kiedy zrozumia\u0142am, \u017ce nie mog\u0119 pogodzi\u0107 si\u0119 z warunkami \u017cycia w ojczy\u017anie. \u2014 \u017bycie uchod\u017acy<\/a> to koszmar. Nikt nie chce przyjmowa\u0107 Palesty\u0144czyk\u00f3w. Je\u015bli wyjedziemy, czy zaznamy spokoju? \u2014 m\u00f3wi Mohammed. Wed\u0142ug niego Palesty\u0144czykom jeszcze trudniej jest uzyska\u0107 wiz\u0119 do kraj\u00f3w arabskich ni\u017c do kraj\u00f3w europejskich. \u2014 Jedynym krajem arabskim, do kt\u00f3rego nie potrzebuj\u0119 wizy, jest Jordania. Absolutnie wszyscy moi przyjaciele z Gazy chcieliby stamt\u0105d wyjecha\u0107, ale nikt ich nie wpuszcza.<\/p>\n

Mohammed kilkakrotnie podkre\u015bla, \u017ce jedyne, czego pragnie, to r\u00f3wne prawa. Ale nie w Izraelu, tylko na terytorium przysz\u0142ego pa\u0144stwa, gdzie \u017bydzi i Arabowie b\u0119d\u0105 mogli pokojowo wsp\u00f3\u0142istnie\u0107. \u2014 Gdybym mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania izraelskiego paszportu, odm\u00f3wi\u0142bym. Chc\u0119 zachowa\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Wierz\u0119, \u017ce pewnego dnia b\u0119dziemy mogli \u017cy\u0107 razem i szanowa\u0107 si\u0119 nawzajem \u2014 dodaje. \u2014 Na razie ka\u017cdy Palesty\u0144czyk, kt\u00f3ry tu pozostaje, walczy z okupacj\u0105. Ja robi\u0119 to poprzez nag\u0142a\u015bnianie i rzecznictwo.<\/p>\n

Kiedy pytam, czy rozumie Palesty\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 przemoc, odpowiada:<\/p>\n

\u2014 To normalne, \u017ce czujesz gniew i nienawi\u015b\u0107 do tych, kt\u00f3rzy zabijaj\u0105 twoich bliskich. Izrael poczu\u0142 to samo po 7 pa\u017adziernika. Wielu nie radzi sobie z presj\u0105 okupacji i zabija siebie i innych. Czasami ja te\u017c mam ochot\u0119 skoczy\u0107 z dachu. Kiedy musz\u0119 czeka\u0107 sze\u015b\u0107 godzin na posterunku kontrolnym, zadaj\u0119 sobie pytanie: „dlaczego musz\u0119 tak \u017cy\u0107?”. I nie znam odpowiedzi na to pytanie.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie Mohammed przekonuje mnie, \u017ce po zako\u0144czeniu okupacji Arabowie b\u0119d\u0105 mogli \u017cy\u0107 w pokoju z \u017bydami. \u2014 Nie ma innej drogi: albo b\u0119dziemy nadal si\u0119 zabija\u0107, albo zaczniemy \u017cy\u0107 w pokoju. Osadnicy musz\u0105 ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje czyny, a normalni Izraelczycy i Palesty\u0144czycy maj\u0105 ze sob\u0105 znacznie wi\u0119cej wsp\u00f3lnego, ni\u017c si\u0119 wydaje \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

\"Izraelscy<\/p>\n

Izraelscy \u017co\u0142nierze podczas ataku osadnik\u00f3w na Palesty\u0144czyk\u00f3w, Hebron, 12 pa\u017adziernika 2025 r.Mamoun Wazwaz \/ PAP<\/p>\n

„Je\u015bli odejdziemy, zabior\u0105 nam wszystko”<\/p>\n

Dziedziniec i schody prowadz\u0105ce do domu 57-letniej Wizdan Ziad Um Tamer s\u0105 ca\u0142kowicie pokryte kwiatami. Gospodyni pokazuje mi je z wielk\u0105 dum\u0105, podobnie jak widok na Hebron z dachu swojego domu.<\/p>\n

Wizdan ma przytulny, jasny salon. Wida\u0107, \u017ce urz\u0105dzi\u0142a go z mi\u0142o\u015bci\u0105. Dominuj\u0105cym kolorem jest bordowy, a sofy i poduszki pokryte s\u0105 aksamitnymi tkaninami. Na niskich stolikach z koronkowych obrus\u00f3w stoj\u0105 z\u0142ote wazy i naczynia. W pokoju jest wiele ro\u015blin i obraz\u00f3w, a na parapecie znajduje si\u0119 ma\u0142a, r\u0119cznie wykonana fontanna. Gospodyni ubrana jest na czarno, a na g\u0142owie ma hid\u017cab.<\/p>\n

Wizdan stawia przed nami tac\u0119 z owocami, a chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej przynosi kaw\u0119 z domowymi arabskimi wypiekami. Nie m\u00f3wi po hebrajsku ani angielsku, wi\u0119c Mohammed t\u0142umaczy jej odpowiedzi. Wizdan pracuje jako sekretarka w klinice medycznej, ma sze\u015bcioro dzieci: trzech syn\u00f3w i trzy c\u00f3rki. Wychowa\u0142a je sama: jej m\u0105\u017c zmar\u0142 na skutek choroby 13 lat temu.<\/p>\n

\u2014 Kiedy wraca\u0142am do domu, osadnicy rzucili we mnie kijem. Wygl\u0105dali na 18-20 lat. Takie ataki zdarzaj\u0105 si\u0119 regularnie. Nie ma dla nich znaczenia, czy jeste\u015b m\u0119\u017cczyzn\u0105, czy kobiet\u0105. Staramy si\u0119 nie wypuszcza\u0107 dzieci z domu, aby nie zosta\u0142y zaatakowane. Armia widzi wszystko dzi\u0119ki kamerom monitoruj\u0105cym, ale jest po ich stronie \u2014 m\u00f3wi Palestynka.<\/p>\n

Odpowiada, \u017ce niedawno przesz\u0142a operacj\u0119 serca, po kt\u00f3rej lekarze zabronili jej przechodzenia przez wykrywacze metalu. Na blokadach proponuj\u0105 jej poczeka\u0107 na \u017co\u0142nierk\u0119, wr\u00f3ci\u0107 lub przej\u015b\u0107 przez wykrywacz.<\/p>\n

\u2014 Ostatnim razem czeka\u0142am na s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 kobiety cztery godziny. Dlatego postanowi\u0142am przechodzi\u0107 przez wykrywacze metalu, chocia\u017c ma to negatywny wp\u0142yw na m\u00f3j stan zdrowia \u2014 skar\u017cy si\u0119 Wizdan.<\/p>\n

\u2014 Dlaczego nie chcesz przenie\u015b\u0107 si\u0119 do palesty\u0144skiej cz\u0119\u015bci Hebronu? \u2014 pytam.<\/p>\n

\u2014 Tutaj jest m\u00f3j dom. Tu si\u0119 urodzi\u0142am i kocham to miejsce. To oni powinni odej\u015b\u0107, a nie ja \u2014 m\u00f3wi z przekonaniem gospodyni domu.<\/p>\n

\u2014 Ale obiektywnie rzecz bior\u0105c, oni nie odejd\u0105. A ty niszczysz swoje zdrowie.<\/p>\n

\u2014 I nie odejd\u0119. I tak wszystko mam w strasznym stanie: ani zdrowia, ani praw cz\u0142owieka, co za r\u00f3\u017cnica. Raczej nic nie mo\u017ce by\u0107 jeszcze gorsze. Jeste\u015bmy silnymi lud\u017ami. Boj\u0105 si\u0119 nas, mimo \u017ce nie mamy broni. A je\u015bli odejdziemy, zabior\u0105 nam wszystko.<\/p>\n

Pragnienie pokoju<\/p>\n

Dwaj bracia Wizdan, kt\u00f3rych portrety wisz\u0105 na \u015bcianie, zostali zabici przez Izraelczyk\u00f3w. Jeden zosta\u0142 zastrzelony w 1994 r. przez osadnika, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 tego samego dnia. Drugi brat zosta\u0142 zabity przez izraelsk\u0105 armi\u0119 podczas drugiej intifady. Inni cz\u0142onkowie rodziny zgin\u0119li podczas wojny w Strefie Gazy<\/a>, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 po ataku Hamasu na Izrael 7 pa\u017adziernika 2023 r.<\/p>\n

16 lipca 2024 r. \u017co\u0142nierze aresztowali jednego z syn\u00f3w Wizdan.<\/p>\n

\u2014 Kiedy pr\u00f3bowa\u0142am go chroni\u0107, odepchn\u0119li mnie i uderzyli karabinem w klatk\u0119 piersiow\u0105. Po aresztowaniu bili go przez sze\u015b\u0107 godzin, gasili na nim papierosy \u2014 opowiada i pokazuje film z aresztowania syna. Na nagraniu Palesty\u0144czyk krzyczy na izraelskich \u017co\u0142nierzy, ale nie ma na nim momentu uderzenia.<\/p>\n

Kobieta z\u0142o\u017cy\u0142a doniesienie na \u017co\u0142nierzy, ale rzekomo zostali oni ju\u017c zabici podczas wojny w Strefie Gazy. Pomimo tego, co spotka\u0142o jej bliskich, Wizdan nie popiera brutalnego oporu i pragnie pokoju. Na pytanie o jej stosunek do Hamasu odpowiada, \u017ce nie anga\u017cuje si\u0119 w polityk\u0119 i nie popiera \u017cadnej partii politycznej.<\/p>\n

Przez d\u0142ugi czas nie mo\u017ce zrozumie\u0107, kogo mam na my\u015bli, u\u017cywaj\u0105c s\u0142owa „Izraelczycy”, kiedy pytam o mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia. \u2014 Nienawidz\u0119 Izraelczyk\u00f3w i mam nadziej\u0119, \u017ce znikn\u0105. Nie mog\u0119 im wybaczy\u0107, \u017ce zabili moich braci \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Przez s\u0142owo „Izraelczycy” rozumie osadnik\u00f3w i \u017co\u0142nierzy, a z dobrymi lud\u017ami mo\u017cemy wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 \u2014 precyzuje Mohammed.<\/p>\n

\u2014 A kim s\u0105 ci dobrzy? Lewicowcy? \u2014 dopytuj\u0119.<\/p>\n

\u2014 Niekoniecznie \u2014 odpowiada Mohammed.<\/p>\n

\u2014 W takim razie, dlaczego Palesty\u0144czycy dokonuj\u0105 zamach\u00f3w terrorystycznych, w kt\u00f3rych gin\u0105 niewinni Izraelczycy?<\/p>\n

\u2014 Poniewa\u017c wielu Palesty\u0144czyk\u00f3w r\u00f3wnie\u017c nie rozumie tej r\u00f3\u017cnicy. To du\u017cy problem. Jedynymi Izraelczykami, kt\u00f3rych widz\u0105, s\u0105 osadnicy i wojskowi. My\u015bl\u0105, \u017ce wszyscy Izraelczycy s\u0105 tacy. Nie widz\u0105 r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy tob\u0105 a osadnikiem \u2014 odpowiada.<\/p>\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 w cieniu konfliktu<\/p>\n

Po rozmowie z Wizdan odprowadzam Mohammeda do punktu kontrolnego. On kupuje papierosy. Spotykamy palesty\u0144skie dzieci bawi\u0105ce si\u0119 pi\u0142k\u0105 na jezdni. Punkt kontrolny jest otwarty, nie ma \u017cadnego \u017co\u0142nierza.<\/p>\n

Robi si\u0119 ju\u017c ciemno. Im bardziej zbli\u017cam si\u0119 do centrum miasta, tym mniej Arab\u00f3w i wi\u0119cej \u017byd\u00f3w na ulicach. Ro\u015bnie te\u017c liczba blokad i \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

\"Izraelski<\/p>\n

Izraelski \u017co\u0142nierz podczas nalotu osadnik\u00f3w, Hebron, 30 sierpnia 2025 r.Amer Shallodi \/ PAP<\/p>\n

Jeden z \u017co\u0142nierzy, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego kr\u0119c\u0105 si\u0119 izraelskie dzieci, zgadza si\u0119 porozmawia\u0107 ze mn\u0105 pod warunkiem zachowania anonimowo\u015bci. Na pytanie, dlaczego przebywa w Hebronie, odpowiada, \u017ce zapewnia bezpiecze\u0144stwo \u017bydom i Palesty\u0144czykom oraz czuwa nad tym, aby \u017bydzi mogli bez przeszk\u00f3d wchodzi\u0107 do Groty Patriarch\u00f3w i si\u0119 modli\u0107.<\/p>\n

\u2014 Na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce to Arabowie stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla \u017byd\u00f3w, ale s\u0105 tu \u017bydzi, kt\u00f3rzy w r\u00f3wnym stopniu nienawidz\u0105 Arab\u00f3w \u2014 wyja\u015bnia \u017co\u0142nierz. Wed\u0142ug niego starcia w Hebronie zdarzaj\u0105 si\u0119 bardzo rzadko, a wzmocniona kontrola wojskowa jest konieczna, poniewa\u017c „kiedy\u015b Arabowie zabijali tu \u017byd\u00f3w”.<\/p>\n

\u2014 Sam czuj\u0119 b\u00f3l, \u017ce ten konflikt trwa od tak wielu lat, ale taka jest rzeczywisto\u015b\u0107 i musimy chroni\u0107 \u017byd\u00f3w, cho\u0107 moim zdaniem Arab\u00f3w r\u00f3wnie\u017c. Arabowie, kt\u00f3rzy obecnie tu mieszkaj\u0105, s\u0105 bardzo mi\u0142ymi lud\u017ami i nie sprawiaj\u0105 \u017cadnych problem\u00f3w. \u017bydzi czasami sprawiaj\u0105 problemy, ale powa\u017cne incydenty prawie nie maj\u0105 miejsca \u2014 twierdzi.<\/p>\n

\u2014 Czy to prawda, \u017ce osadnicy rzucaj\u0105 kamieniami w Arab\u00f3w? \u2014 pytam.<\/p>\n

\u2014 Tutaj \u2014 nie. Tam, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 osady \u2014 tak. S\u0105 tam \u017bydzi, kt\u00f3rzy rzucaj\u0105 kamieniami nawet w \u017co\u0142nierzy. Moim zdaniem s\u0105 oni gorsi od Arab\u00f3w \u2014 przyznaje \u017co\u0142nierz.<\/p>\n

Na moje pytanie, po co Izraelowi osady, \u017co\u0142nierz odpowiada, \u017ce nie widzi powodu, aby je rozbudowywa\u0107 i jeszcze bardziej pog\u0142\u0119bia\u0107 problem. \u2014 Najpierw zabieramy komu\u015b dom, a po dziesi\u0119ciu latach otrzymujemy kolejny atak terrorystyczny \u2014 wzdycha.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce rozlega si\u0119 d\u017awi\u0119k syreny informuj\u0105cej o wystrzeleniu rakiety z Jemenu<\/a>. Ku mojemu zdziwieniu nikt nie zwraca na to uwagi: przechodnie nie rzucaj\u0105 si\u0119 do schron\u00f3w, \u017cycie na ulicy toczy si\u0119 dalej, jakby nic si\u0119 nie sta\u0142o. Przy ogrodzeniu kompleksu Groty Patriarch\u00f3w odbywa si\u0119 parada wojskowa, gromadz\u0105 si\u0119 setki \u017co\u0142nierzy. Na schodach i wok\u00f3\u0142 nich ustawiono flagi i banery. W pobli\u017cu spaceruj\u0105 rodziny, dzieci je\u017cd\u017c\u0105 na hulajnogach.<\/p>\n

Oko za oko<\/p>\n

Podchodz\u0119 do grupy m\u0142odych \u017byd\u00f3w w tradycyjnych strojach religijnych. M\u00f3wi\u0105 mi, \u017ce regularnie przyje\u017cd\u017caj\u0105 do Hebronu z Jerozolimy<\/a>, aby si\u0119 modli\u0107. Przyznaj\u0105, \u017ce boj\u0105 si\u0119 Arab\u00f3w z Hebronu, chocia\u017c nigdy nie widzieli, \u017ceby ci kogo\u015b zaatakowali, i sami nie mieli \u017cadnych problem\u00f3w.<\/p>\n

Alex Frank mieszka w osadzie Kirjat Arba, s\u0105siaduj\u0105cej z Hebronem. W 1992 r. przyby\u0142 do Izraela z ogarni\u0119tego wojn\u0105 domow\u0105 Tad\u017cykistanu<\/a>. \u2014 Duszanbe by\u0142o obl\u0119\u017cone: wybuchy, zw\u0142oki na ulicach, brak wody, pr\u0105du, gazu i jedzenia \u2014 wspomina.<\/p>\n

Obecnie pracuje w urz\u0119dzie miasta Kirjat Arba jako koordynator klub\u00f3w rosyjskoj\u0119zycznych i jest w\u0142a\u015bcicielem ma\u0142ej firmy zajmuj\u0105cej si\u0119 po\u015brednictwem w obrocie nieruchomo\u015bciami. W osadzie znany jest jako tw\u00f3rca m\u0142odzie\u017cowego ruchu miejskiego, zajmuje si\u0119 polityk\u0105, wspiera inicjatywy spo\u0142eczne i projekty transportowe.<\/p>\n

Alex wybra\u0142 Hebron z dw\u00f3ch powod\u00f3w. \u2014 Uwa\u017cam, \u017ce powr\u00f3t na ojczyst\u0105 ziemi\u0119 to przede wszystkim powr\u00f3t do pocz\u0105tku pocz\u0105tk\u00f3w \u2014 wyja\u015bnia Alex. Drugi, praktyczny pow\u00f3d polega na tym, \u017ce dla osoby wychowanej w Duszanbe „jest bardziej naturalne i \u0142atwiejsze psychicznie, gdy z okna wida\u0107 g\u00f3ry”.<\/p>\n

Wed\u0142ug Alexa Hebron pozwala mu poczu\u0107, \u017ce historia i wiara \u017cydowska trwaj\u0105 nadal, a on sam jest wa\u017cnym ogniwem w tym \u0142a\u0144cuchu. Osadnik twierdzi, \u017ce nie mia\u0142 powa\u017cnych konflikt\u00f3w z Palesty\u0144czykami. \u2014 Tak, tylko drobne sprawy \u2014 m\u00f3wi. Jednak w ci\u0105gu ostatnich lat straci\u0142 wielu bliskich przyjaci\u00f3\u0142, s\u0105siad\u00f3w i dobrych znajomych.<\/p>\n

Alex nie usprawiedliwia przemocy \u017cadnej ze stron. \u2014 Przemoc i agresja, niezale\u017cnie od tego, od kogo pochodz\u0105, to nadal przemoc i agresja. To nie jest moja droga. Jestem przeciwny bezmy\u015blnemu stosowaniu zasady „oko za oko” \u2014 w ten spos\u00f3b szybko mo\u017cna straci\u0107 wzrok \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Przyznaje, \u017ce kilka razy by\u0142 \u015bwiadkiem podobnych sytuacji i powstrzymywa\u0142 je „w zarodku, s\u0142owami”.<\/p>\n

Kolejne plany Izraela<\/p>\n

Pytam, jak Alex odnosi si\u0119 do swoich palesty\u0144skich s\u0105siad\u00f3w i czy ma z nimi kontakt. Odpowiada, \u017ce ma. \u2014 Jak ich postrzegam? Nasi s\u0105siedzi znajduj\u0105 si\u0119 na etapie, na kt\u00f3rym Europa by\u0142a w okresie wypraw krzy\u017cowych. St\u0105d ta bezkompromisowo\u015b\u0107 i agresja. To minie, nadejdzie kolejny etap. Ile to potrwa? Nie wiem \u2014 rozwa\u017ca osadnik. Alex spokojnie podchodzi do krytyki osad. \u2014 Uwa\u017cam, \u017ce nale\u017cy odpowiada\u0107 i wyja\u015bnia\u0107. Ale je\u015bli jest to stronniczo\u015b\u0107, oszczerstwa i puste has\u0142a, rozmowa nie b\u0119dzie mia\u0142a sensu. Taka krytyka jest destrukcyjna i tylko wzmocni wrogo\u015b\u0107 \u2014 twierdzi rozm\u00f3wca.<\/p>\n

Wed\u0142ug Marka Kotlarskiego Hebron to „bardzo z\u0142o\u017cona i kontrowersyjna” kwestia, w kt\u00f3rej przeplataj\u0105 si\u0119 czynniki ekonomiczne, historyczne i lokalne. \u2014 Wszystko zale\u017cy od punktu widzenia obserwatora. Dla osoby o pogl\u0105dach lewicowych Izrael jest krajem okupuj\u0105cym, dla osoby o pogl\u0105dach prawicowych Izrael jest krajem, kt\u00f3ry umacnia si\u0119 na swojej ziemi, kt\u00f3rej by\u0142 pozbawiony przez 2000 lat. Ka\u017cda ze stron mo\u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 przedstawi\u0107 wiele argument\u00f3w na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Nie da si\u0119 jednak ustali\u0107 prawdy. Jak to si\u0119 m\u00f3wi, prawda le\u017cy gdzie\u015b po\u015brodku \u2014 twierdzi pisarz.<\/p>\n

Zauwa\u017ca, \u017ce przewidywanie przysz\u0142o\u015bci nie jest \u0142atwe. \u2014 Moim zdaniem, bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce obecnie trwa burzliwa kampania na rzecz uznania statusu pa\u0144stwa palesty\u0144skiego<\/a>, my\u015bl\u0119, \u017ce jednym z krok\u00f3w, kt\u00f3re podejmie obecny rz\u0105d, b\u0119dzie aneksja terytori\u00f3w i rozszerzenie izraelskiej suwerenno\u015bci na terytoria Judei i Samarii \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

O zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 aneksji Judei i Samarii we wrze\u015bniu 2025 r. poinformowa\u0142 minister finans\u00f3w Becalel Smotricz<\/a>.<\/p>\n

\u2014 Ma on program, zgodnie z kt\u00f3rym Palesty\u0144czykom zostan\u0105 zaproponowane trzy opcje: zrezygnowa\u0107 z wszelkich form walki, ze wszystkich roszcze\u0144 i z idei w\u0142asnego pa\u0144stwa i pozosta\u0107 pod w\u0142adz\u0105 Izraela w statusie sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w; opu\u015bci\u0107 Palestyn\u0119, by\u0107 mo\u017ce z pewnymi odszkodowaniami; zosta\u0107 zniszczonymi w wojnie \u2014 opowiada analityczka Anna Katz.<\/p>\n

Wed\u0142ug niej wielu Izraelczyk\u00f3w uwa\u017ca te terytoria za swoje, zdobyte w wojnie, i nie rozumie, dlaczego nale\u017cy i\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa bez gwarancji pokoju i bezpiecze\u0144stwa, ale „g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0105 dla aneksji jest w\u0142a\u015bnie obecno\u015b\u0107 ludno\u015bci palesty\u0144skiej”. \u2014 W przypadku aneksji Izrael albo przestanie by\u0107 demokracj\u0105 i stanie si\u0119 apartheidem, albo przestanie by\u0107 pa\u0144stwem z \u017cydowsk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Palesty\u0144scy aktywi\u015bci Mohammed i Issa mieszkaj\u0105 na wzg\u00f3rzu, 10 minut spacerem od centrum starego Hebronu [arab. Al-Chalil]. Jest…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":58653,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,27,91,34,35,28,31,48,25,46,15410,92,40,41,47,80,29,30,26,82,83,84,3118],"class_list":{"0":"post-58652","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-headlines","12":"tag-izrael","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-nat_styl","18":"tag-news","19":"tag-omp","20":"tag-osadnicy","21":"tag-palestyna_palestynczycy","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-screening_general","25":"tag-swiat","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-world","30":"tag-world-news","31":"tag-worldnews","32":"tag-zachodni_brzeg"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58652"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58652\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}