{"id":590436,"date":"2026-07-30T19:43:18","date_gmt":"2026-07-30T19:43:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/590436\/"},"modified":"2026-07-30T19:43:18","modified_gmt":"2026-07-30T19:43:18","slug":"polityka-polonijna-jak-polska-marnuje-potencjal-milionow-polakow-za-granica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/590436\/","title":{"rendered":"Polityka polonijna: jak Polska marnuje potencja\u0142 milion\u00f3w Polak\u00f3w za granic\u0105"},"content":{"rendered":"<p>Polskie pa\u0144stwo wydaje rocznie setki milion\u00f3w z\u0142otych na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Poloni\u0105, ale \u015brodkami dysponuje niezale\u017cnie od siebie kilka ministerstw oraz Senat, co prowadzi do dublowania dzia\u0142a\u0144 i bia\u0142ych plam.<br \/> W Wielkiej Brytanii i Kanadzie powsta\u0142 ju\u017c \u201ebia\u0142o-czerwony maj&#8221; \u2013 w ramach Polish Heritage Days odbywa si\u0119 rocznie od 100 do 150 wydarze\u0144, a Kanada ustanowi\u0142a maj Miesi\u0105cem Polskiego Dziedzictwa.<br \/> Polityka polonijna powinna by\u0107 oceniana tak\u017ce pod k\u0105tem tego, czy u\u0142atwia decyzj\u0119 o powrocie \u2013 za granic\u0105 mieszka wci\u0105\u017c oko\u0142o p\u00f3\u0142tora miliona polskich obywateli, a z samej Wielkiej Brytanii wr\u00f3ci\u0142y ju\u017c setki tysi\u0119cy. <\/p>\n<p>Zacznijmy od rzeczy podstawowej: po co nam w og\u00f3le polityka polonijna? Odpowiedzi s\u0105 co najmniej cztery. Po pierwsze, Polonia pilnuje dziedzictwa. To w sobotnich szko\u0142ach, parafiach i harcerstwie przetrwa\u0142y j\u0119zyk i pami\u0119\u0107 tam, gdzie nie si\u0119ga\u0142o ju\u017c pa\u0144stwo albo gdy zamiast Rzeczypospolitej i polskiej dyplomacji by\u0142 PRL i dyplomacja komunistyczna.<\/p>\n<p>Po drugie, Polonia i Polacy za granic\u0105 s\u0105 dzi\u015b bezcennymi sojusznikami w promocji Polski i wiedzy o niej. \u017badna kampania nie zast\u0105pi milion\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy swoim \u017cyciem, prac\u0105 i wiarygodno\u015bci\u0105 \u015bwiadcz\u0105 o swoim kraju. Po trzecie, Polonia bywa skuteczn\u0105 grup\u0105 nacisku, od spraw historycznych po gospodarcze oraz w dziedzinie bezpiecze\u0144stwa. Po czwarte wreszcie, w czasach kryzysu demograficznego jest naturalnym rezerwuarem powrot\u00f3w. Kto traktuje wydatki polonijne jako koszt sentymentalny, nie zrozumia\u0142, czym jest nowoczesna racja stanu.<\/p>\n<p>Bia\u0142o-czerwony maj<\/p>\n<p>\u017be ten zas\u00f3b dzia\u0142a, wiemy z praktyki. W Wielkiej Brytanii Polacy wsp\u00f3lnie z Brytyjczykami tworz\u0105 od blisko dekady \u201ebia\u0142o-czerwony maj&#8221;. W ramach Polish Heritage Days odbywa si\u0119 co roku od 100 do 150 wydarze\u0144, od ratuszy, na kt\u00f3rych zawisaj\u0105 nasze flagi, po pikniki z udzia\u0142em pos\u0142\u00f3w do Izby Gmin i lokalnej policji. Polacy stali si\u0119 widoczni i zacz\u0119li inspirowa\u0107 innych. W Kanadzie dyplomacji, Polonii i przyjacio\u0142om Polski uda\u0142o si\u0119 najpierw w parlamentach poszczeg\u00f3lnych prowincji, a nast\u0119pnie w parlamencie federalnym doprowadzi\u0107 do ustanowienia maja Miesi\u0105cem Polskiego Dziedzictwa (Polish Heritage Month).<\/p>\n<p>Do tego dochodzi zjawisko, kt\u00f3re uwa\u017cam za jedno z najbardziej obiecuj\u0105cych: rosn\u0105cy kr\u0105g Przyjaci\u00f3\u0142 Polski bez kropli polskiej krwi, jak tw\u00f3rcy Polish Heritage Flight w Imperial War Museum w Duxford, Brytyjczycy, kt\u00f3rzy w dawnej bazie RAF Ingham stworzyli o\u015brodek pami\u0119ci polskich dywizjon\u00f3w bombowych, czy Szkoci pieczo\u0142owicie dbaj\u0105cy o Wielk\u0105 Polsk\u0105 Map\u0119 Szkocji. To wszystko jest dyplomacj\u0105 otwart\u0105 w czystej postaci: pa\u0144stwo, obywatele i przyjaciele kraju graj\u0105cy do jednej bramki. \u0141\u0105czy nas wszystkich przekonanie, \u017ce Polska ma wa\u017cn\u0105 rol\u0119 do odegrania.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zero.pl\/news\/polonia-w-chicago-boi-sie-powrotu-ice-co-mowia-adwokaci\" class=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Zobacz tak\u017ce: Naloty ucich\u0142y, strach zosta\u0142. Polonia w Chicago \u017cyje w zawieszeniu przez ICE<\/a><\/p>\n<p>A teraz druga strona bilansu. \u015arodkami polonijnymi dysponuje dzi\u015b, w du\u017cej mierze niezale\u017cnie od siebie, kilka ministerstw oraz Senat. Efekt jest \u0142atwy do przewidzenia: dublowanie jednych dzia\u0142a\u0144 i bia\u0142e plamy w innych, konkursy o nie zawsze czytelnych kryteriach, premiowanie sprawnych w pisaniu wniosk\u00f3w zamiast skutecznych w dzia\u0142aniu, a bywa, \u017ce i finansowanie projekt\u00f3w bardziej ideologicznych ni\u017c polonijnych. Zdarzaj\u0105 si\u0119 wreszcie \u015brodki wydane fikcyjnie. <\/p>\n<p>Na papierze wszystko si\u0119 zgadza, w terenie nie wida\u0107 nic. Przy setkach milion\u00f3w rocznie nie wolno machn\u0105\u0107 na to r\u0119k\u0105. Przecie\u017c te konkursy to tak\u017ce wizyt\u00f3wka naszego kraju. Niestety \u017ale przeprowadzone konkursy i stawianie na pierwszym miejscu partykularnych interes\u00f3w nie tylko nie pozwalaj\u0105 na efektywne wykorzystanie \u015brodk\u00f3w, ale tak\u017ce dzia\u0142aj\u0105 demobilizuj\u0105co i mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em zgorszenia oraz zniech\u0119cenia.<\/p>\n<p>Nie chodzi o odbieranie kompetencji<\/p>\n<p>Co zatem robi\u0107? Zacz\u0105\u0142bym od wskazania jednego o\u015brodka koordynuj\u0105cego. Moim zdaniem powinno nim by\u0107 Ministerstwo Spraw Zagranicznych, bo tylko ono zna ca\u0142o\u015b\u0107 agendy pa\u0144stwa wobec poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w i potrafi wpi\u0105\u0107 dzia\u0142ania polonijne w szersz\u0105 strategi\u0119. Nie chodzi o odbieranie komukolwiek kompetencji, lecz o to, by kto\u015b widzia\u0142 ca\u0142\u0105 szachownic\u0119.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie wa\u017cna jest elastyczno\u015b\u0107. Polonia ameryka\u0144ska, brytyjska, niemiecka, kazachsta\u0144ska i brazylijska to zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne spo\u0142eczno\u015bci, o odmiennej historii i potrzebach. Polityka \u201ejednego wzoru&#8221; musi wi\u0119c zawodzi\u0107. Trzeba \u0142\u0105czy\u0107 formy sprawdzone z odwag\u0105 inspirowania nowych.<\/p>\n<p>Warto tak\u017ce zach\u0119ca\u0107 organizacje polonijne do si\u0119gania po \u015brodki kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105. Grant z brytyjskiej loterii czy kanadyjskiego samorz\u0105du buduje przy okazji lokalne zakorzenienie i partnerstwa, kt\u00f3rych nie kupi \u017cadna dotacja z Warszawy.<\/p>\n<p>Nie mo\u017cna te\u017c lekcewa\u017cy\u0107 kwestii powrot\u00f3w. Skoro za granic\u0105 \u017cyje wci\u0105\u017c oko\u0142o p\u00f3\u0142tora miliona naszych obywateli, a z samej Wielkiej Brytanii wr\u00f3ci\u0142y ju\u017c setki tysi\u0119cy, to ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka polityki polonijnej powinna by\u0107 oceniana tak\u017ce pod tym k\u0105tem: czy podtrzymuje wi\u0119\u017a, kt\u00f3ra pewnego dnia u\u0142atwi decyzj\u0119 o powrocie. Szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 trzeba obj\u0105\u0107 m\u0142ode pokolenie urodzone ju\u017c za granic\u0105. To ono za 20 lat b\u0119dzie Poloni\u0105 albo jej nie b\u0119dzie. Szko\u0142a sobotnia, harcerstwo i letni ob\u00f3z w Polsce znacz\u0105 tu wi\u0119cej ni\u017c niejedna konferencja.<\/p>\n<p>Najg\u0142\u0119bszej zmiany wymaga jednak spos\u00f3b my\u015blenia o relacjach z Poloni\u0105. Potrzebne jest podej\u015bcie prawdziwie partnerskie. Polonia nie jest petentem pa\u0144stwa polskiego ani odbiorc\u0105 jego \u0142aski; jest wsp\u00f3\u0142gospodarzem wsp\u00f3lnej sprawy. A partnerstwo dzia\u0142a w obie strony: Polonia mo\u017ce i chce pomaga\u0107 ulepsza\u0107 polskie instytucje. To od Polonii z Londynu wysz\u0142a inicjatywa dodatkowych lekcji wyr\u00f3wnawczych dla dzieci wracaj\u0105cych do polskich szk\u00f3\u0142, bo to rodzice na emigracji pierwsi zobaczyli, o co rozbijaj\u0105 si\u0119 powroty.<\/p>\n<p>To ze \u015brodowisk polonijnych wyszed\u0142 pomys\u0142 zorganizowania profesjonalnych Targ\u00f3w Pracy w samym centrum Londynu, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142y polskich pracodawc\u00f3w z tysi\u0105cami rodak\u00f3w rozwa\u017caj\u0105cych powr\u00f3t. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re umie takich sygna\u0142\u00f3w s\u0142ucha\u0107, dostaje za darmo to, za co konsultanci bior\u0105 miliony: wiedz\u0119 z pierwszej r\u0119ki o tym, co naprawd\u0119 dzia\u0142a.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zero.pl\/news\/dlaczego-w-londynie-nie-ma-polskiego-ambasadora-byly-dyplomata-alarmuje\" class=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: Parali\u017c w polskiej dyplomacji? By\u0142y ambasador: szkodzi to naszym interesom<\/a><\/p>\n<p>I rzecz mo\u017ce najwa\u017cniejsza: wsparcie wcale nie musi oznacza\u0107 pieni\u0119dzy. Znakomity program \u201ePolska P\u00f3\u0142ka&#8221;, realizowany przez MSZ z Instytutem Ksi\u0105\u017cki, za u\u0142amek koszt\u00f3w kampanii wprowadza ksi\u0105\u017cki o Polsce do bibliotek w Wielkiej Brytanii, Ukrainie i Stanach Zjednoczonych. Czasem wystarczy udost\u0119pni\u0107 sal\u0119 ambasady, pom\u00f3c w promocji wydarzenia, u\u017cyczy\u0107 patronatu albo po prostu wys\u0142ucha\u0107 sugestii.<\/p>\n<p>Najlepsze pomys\u0142y ostatniej dekady nie rodzi\u0142y si\u0119 w gabinetach, lecz we wzajemnej inspiracji mi\u0119dzy Poloni\u0105 a polsk\u0105 dyplomacj\u0105. Taki w\u0142a\u015bnie model pa\u0144stwa otwartego na obywateli, diaspor\u0119 i przyjaci\u00f3\u0142 opisa\u0142em w ksi\u0105\u017cce \u201eDyplomacja otwarta&#8221;; polityka polonijna jest jego naturalnym poligonem.<\/p>\n<p>Setki rozczarowa\u0144<\/p>\n<p>Czy setki milion\u00f3w rocznie to du\u017co, czy ma\u0142o? To pytanie \u017ale postawione. Dobrze wydane to kwota, kt\u00f3ra mo\u017ce przynosi\u0107 Polsce korzy\u015bci warte wielokrotno\u015b\u0107 tej sumy; \u017ale wydane to miliony rozczarowa\u0144. Miar\u0105 nie jest bud\u017cet, lecz efekt: liczba dzieci ucz\u0105cych si\u0119 polskiego, flag na obcych ratuszach, przet\u0142umaczonych ksi\u0105\u017cek, lokalnych radnych i parlamentarzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy o Polsce m\u00f3wi\u0105 z wiedz\u0105 i sympati\u0105.<\/p>\n<p>Na koniec dow\u00f3d, \u017ce stawka jest realna. Zmiana, jaka w ci\u0105gu jednej dekady dokona\u0142a si\u0119 w Wielkiej Brytanii, w postrzeganiu Polski, w wiedzy o polskiej kulturze i historii, w rutynowym ju\u017c dzi\u015b traktowaniu nas jako kluczowego sojusznika, nie by\u0142a dzie\u0142em samego pa\u0144stwa. Dokona\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki ogromnemu zaanga\u017cowaniu Polonii i tej w\u0142a\u015bnie wzajemnej inspiracji, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czy\u0142a j\u0105 z polsk\u0105 dyplomacj\u0105. Skoro uda\u0142o si\u0119 nad Tamiz\u0105, w dumnym Albionie, mo\u017ce si\u0119 uda\u0107 wsz\u0119dzie. Warunek jest jeden: przesta\u0144my traktowa\u0107 polityk\u0119 polonijn\u0105 jak zbi\u00f3r rozproszonych dotacji, a zacznijmy traktowa\u0107 j\u0105 jak to, czym jest naprawd\u0119, jedn\u0105 z najlepszych inwestycji, jakie Rzeczpospolita mo\u017ce zrobi\u0107 we w\u0142asn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Polonia od 200 lat dotrzymuje s\u0142owa danego Polsce. Czas, by pa\u0144stwo polskie w pe\u0142ni dotrzyma\u0142o s\u0142owa danego Polonii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polskie pa\u0144stwo wydaje rocznie setki milion\u00f3w z\u0142otych na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Poloni\u0105, ale \u015brodkami dysponuje niezale\u017cnie od siebie kilka&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":590437,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[116629,261,42,38,40,3523,39,41,32444],"class_list":["post-590436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-dziedzictwo-narodowe","tag-kultura","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polonia","tag-polska","tag-polski","tag-tradycja"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117010642048138176","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=590436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590436\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/590437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=590436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=590436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=590436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}