Pierwotnym zamiarem Xi nie by\u0142o zak\u0142\u00f3canie obecnego krajobrazu handlowego. Chodzi\u0142o raczej o wykorzystanie go jako kana\u0142u do sprzeda\u017cy wi\u0119kszej liczby chi\u0144skich towar\u00f3w do Europy i Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n
Ponad 10 lat p\u00f3\u017aniej Xi rozpocz\u0105\u0142 realizacj\u0119 swojej drugiej wielkiej strategii. Wycofywanie Ameryki zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 pr\u00f3\u017cni\u0119, kt\u00f3r\u0105 skrz\u0119tnie wykorzysta\u0142y Chiny, pozycjonuj\u0105c si\u0119 w roli \u015bwiatowego lidera. To w mniejszym zakresie inicjatywa samego Xi, a w wi\u0119kszym wykorzystanie fali po reelekcji prezydenta USA Donalda Trumpa i zapocz\u0105tkowaniu wojny celnej przez prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych. Wiele kraj\u00f3w azjatyckich, w szczeg\u00f3lno\u015bci Indie, sta\u0142o si\u0119 ofiarami ameryka\u0144skiego protekcjonizmu handlowego.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie dlatego Chiny wydaj\u0105 si\u0119 bardziej atrakcyjnym partnerem ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. Teraz ju\u017c chi\u0144ski smok nie odpu\u015bci. Na horyzoncie rysuj\u0105 si\u0119 dwa scenariusze, z czego jeden, ten korzystny dla Chin, wydaje si\u0119 bardziej prawdopodobny. I to nie s\u0105 dobre wie\u015bci dla Zachodu.<\/p>\n
Odk\u0105d Xi Jinping zosta\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 Chin w 2013 r., pojawi\u0142y si\u0119 dwie g\u0142\u00f3wne strategie dyplomatyczne. Jedn\u0105 z nich jest inicjatywa „Jeden pas i jedna droga” (BRI)<\/a>, kt\u00f3ra powsta\u0142a w wyniku wykorzystania przez Chiny nadwy\u017cek rezerw walutowych. Pekin doszed\u0142 do wniosku, \u017ce dalsze kupowanie ameryka\u0144skich obligacji skarbowych nie jest idealn\u0105 strategi\u0105 i zamiast tego zacz\u0105\u0142 udziela\u0107 po\u017cyczek innym krajom. W po\u0142\u0105czeniu z ch\u0119ci\u0105 Chin do pozbycia si\u0119 nadwy\u017cek produkt\u00f3w i pilnymi potrzebami infrastrukturalnymi wielu kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119 inicjatywa ta wydawa\u0142a si\u0119 naturalnym rozwi\u0105zaniem na miar\u0119 czas\u00f3w.<\/p>\n Obecne plany przyw\u00f3dcy Pa\u0144stwa \u015arodka maj\u0105 na celu przekszta\u0142cenie istniej\u0105cego porz\u0105dku politycznego i gospodarczego poprzez dostosowanie polityki, instytucji i technologii do nowych wyzwa\u0144 i nowego rozdania.<\/p>\n Niedawno zaproponowana Global Governance Initiative (GGI) jest cz\u0119\u015bci\u0105 tej szerszej strategii. Pod wzgl\u0119dem politycznym oznacza to ustanowienie porz\u0105dku \u015bwiatowego zdominowanego przez pa\u0144stwa o podobnych pogl\u0105dach, zdolne do zr\u00f3wnowa\u017cenia wp\u0142yw\u00f3w Zachodu \u2014 tak zwanego pluralistycznego porz\u0105dku \u015bwiatowego. Wizja porz\u0105dku gospodarczego, jak\u0105 przedstawi\u0142, mo\u017ce przeciwdzia\u0142a\u0107 zachodnim zasadom finansowym, handlowym i rynkowym, a Chiny b\u0119d\u0105 przewodzi\u0107 procesowi tworzenia nowych zasad, kszta\u0142tuj\u0105c nowy krajobraz polityczny.<\/p>\n<\/blockquote>\n We wrze\u015bniu br. Xi by\u0142 gospodarzem dw\u00f3ch wa\u017cnych wydarze\u0144 \u2014 szczytu Szanghajskiej Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy (SCO) w Tianjin<\/a>, a nast\u0119pnie parady wojskowej na placu Tiananmen<\/a>. Oba wydarzenia pokaza\u0142y jego determinacj\u0119 i zdolno\u015b\u0107 do przekszta\u0142cenia obecnego porz\u0105dku. Za wznios\u0142\u0105 retoryk\u0105 GGI na szczycie SCO kry\u0142o si\u0119 d\u0105\u017cenie do pozycjonowania Chin jako or\u0119downika globalnej cywilizacji i sprawiedliwo\u015bci. Podczas parady wojskowej, w otoczeniu prezydenta Rosji W\u0142adimira Putina i przyw\u00f3dcy Korei P\u00f3\u0142nocnej Kim Dzong Una, przyw\u00f3dca Pa\u0144stwa \u015arodka wys\u0142a\u0142 \u015bwiatu jednoznaczny sygna\u0142: pa\u0144stwa zbuntowane s\u0105 honorowymi go\u015b\u0107mi Pekinu.<\/p>\n Chocia\u017c Rosja i Stany Zjednoczone d\u0105\u017c\u0105 do globalnego przyw\u00f3dztwa, realizuj\u0105 ten cel odmiennymi \u015brodkami, osi\u0105gaj\u0105c r\u00f3\u017cne efekty. Prezydent Putin d\u0105\u017cy do rozwoju BRICS w celu ustanowienia systemu p\u0142atno\u015bci poza zachodnim porz\u0105dkiem finansowym lub u\u017cycia si\u0142y militarnej, aby zmusi\u0107 s\u0105siednie kraje do podporz\u0105dkowania si\u0119 woli Moskwy. Jednak Putin nie osi\u0105gn\u0105\u0142 po\u017c\u0105danego sukcesu. Tymczasem prezydent Trump koncentruje si\u0119 na zmuszaniu innych kraj\u00f3w do przestrzegania jego polece\u0144 za pomoc\u0105 kij\u00f3w, takich jak c\u0142a i gro\u017aby militarne. Nie u\u017cywa marchewki w postaci mi\u0119kkiej si\u0142y, dlatego powoduje rozpad niekt\u00f3rych sojuszy.<\/p>\n Fakty i liczby<\/p>\n Jak Xi zdobywa przyjaci\u00f3\u0142 i wywiera wp\u0142yw na ludzi<\/p>\n Podej\u015bcie prezydenta Xi r\u00f3\u017cni si\u0119 od podej\u015bcia przyw\u00f3dc\u00f3w Rosji i Stan\u00f3w Zjednoczonych. Aby otworzy\u0107 drzwi dla innych kraj\u00f3w, k\u0142adzie on pocz\u0105tkowo nacisk na rozszerzenie zasi\u0119gu gospodarczego Chin poprzez handel, pot\u0119\u017cn\u0105 baz\u0119 produkcyjn\u0105 kraju i nowe technologie. Podej\u015bcie to ma na celu zach\u0119cenie wi\u0119kszej liczby kraj\u00f3w do przyj\u0119cia chi\u0144skiego modelu.<\/p>\n<\/blockquote>\n Pod pewnymi wzgl\u0119dami plan Xi mo\u017ce by\u0107 bardziej dalekosi\u0119\u017cny i trwa\u0142y ni\u017c plany Waszyngtonu i Moskwy, cho\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem. Podej\u015bcie Pekinu konsekwentnie odzwierciedla d\u0105\u017cenie do hegemonii merkantylistycznej jako narz\u0119dzia osi\u0105gni\u0119cia globalnej dominacji. W przeciwie\u0144stwie do kapitalizmu wolnorynkowego, Chiny nie pragn\u0105 konkurencyjnego \u015bwiata i nie chc\u0105, aby ich baza produkcyjna przenios\u0142a si\u0119 do innych kraj\u00f3w. Pekin priorytetowo traktuje osi\u0105gni\u0119cie globalnej hegemonii \u2014 wyparcie Stan\u00f3w Zjednoczonych z pozycji lidera \u2014 oraz zapewnienie trwa\u0142o\u015bci swojej dominacji. W tym celu Chiny Xi d\u0105\u017c\u0105 do uzyskania monopolu w dziedzinie energii, kluczowych minera\u0142\u00f3w, technologii i produkcji.<\/p>\n Szanghajska Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy zosta\u0142a pierwotnie utworzona jako grupa skupiaj\u0105ca si\u0119 na bezpiecze\u0144stwie i zwalczaniu terroryzmu. Jednak podczas tegorocznego szczytu na pierwszy plan wysun\u0119\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca gospodarcza \u2014 dok\u0142adnie tak, jak zaplanowa\u0142 to prezydent Xi.<\/p>\n Strategiczne relacje energetyczne<\/p>\n Putin przywi\u0105zywa\u0142 ogromn\u0105 wag\u0119 do swojej czterodniowej wizyty w Chinach<\/a>. Osobi\u015bcie zabra\u0142 ze sob\u0105 trzech wicepremier\u00f3w i 10 ministr\u00f3w, aby uczestniczyli w szczycie SCO. Nie bez powodu. Sytuacja gospodarcza Rosji staje si\u0119 coraz trudniejsza, poniewa\u017c wojna Moskwy z Kijowem trwa ju\u017c czwarty rok. Aby utrzyma\u0107 wojenny wysi\u0142ek i skuteczno\u015b\u0107, Rosja pilnie potrzebuje hojno\u015bci Pekinu i musi jak najszybciej sprzeda\u0107 wydobyte surowce.<\/p>\n W obliczu rosyjskiego zagro\u017cenia obecna strategia Kijowa jest jasna: zniszczy\u0107 rosyjskie arterie gospodarcze \u2014 ruroci\u0105gi naftowe, rafinerie, fabryki wojskowe i infrastruktur\u0119<\/a>, aby uniemo\u017cliwi\u0107 Kremlowi dostarczanie zasob\u00f3w na front. Ukraina niedawno zaatakowa\u0142a Rosj\u0119 dronami, kt\u00f3re zniszczy\u0142y ponad 30 proc. rosyjskich mocy produkcyjnych benzyny i oleju nap\u0119dowego oraz znacznie zak\u0142\u00f3ci\u0142y gospodark\u0119 tego kraju.<\/p>\n Od 2022 r. Pekin kupuje od Moskwy wi\u0119cej energii ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. Xi porzuci\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 d\u0142ugoletni\u0105 zasad\u0119 \u015bcis\u0142ego przestrzegania dywersyfikacji energetycznej \u2014 praktyk\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na tym, by nie pozyskiwa\u0107 wszystkich produkt\u00f3w energetycznych z jednego regionu lub od jednego dostawcy. Powodem jest niedawny konflikt mi\u0119dzy Iranem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi. Pekin uzna\u0142, \u017ce Bliski Wsch\u00f3d nie jest ju\u017c szczeg\u00f3lnie bezpiecznym dostawc\u0105 energii.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n Ponadto Rosja musia\u0142a zaakceptowa\u0107 niskie ceny proponowane przez Chiny. W tym kontek\u015bcie projekt ruroci\u0105gu Si\u0142a Syberii 2<\/a> \u2014 kt\u00f3ry ma przebiega\u0107 z Rosji przez Mongoli\u0119 do Chin \u2014 po ponad 10 latach negocjacji wkracza w faz\u0119 planowania. Projekt, kt\u00f3ry wed\u0142ug rosyjskich urz\u0119dnik\u00f3w zajmie 10 lat, aby przej\u015b\u0107 od fazy rozwoju do eksploatacji, zosta\u0142 osobi\u015bcie zatwierdzony przez przyw\u00f3dc\u00f3w wszystkich trzech zaanga\u017cowanych kraj\u00f3w. Po ostatecznym uko\u0144czeniu w latach 30. XXI w. Rosja ma dostarcza\u0107 Chinom 50 mld m sze\u015bc. gazu ziemnego rocznie w ramach 30-letniej umowy. Chocia\u017c Moskwa nie odniesie korzy\u015bci z tego projektu przez wiele lat<\/a>, przedsi\u0119wzi\u0119cie z\u0142agodzi\u0142o niekt\u00f3re obawy Chin dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa energetycznego. Pekin nie b\u0119dzie ju\u017c musia\u0142 p\u0142aci\u0107 wysokich cen za skroplony gaz ziemny transportowany drog\u0105 morsk\u0105 z USA i innych kraj\u00f3w.<\/p>\n W ge\u015bcie wzajemnego wsparcia dla Putina Xi zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Rosji o zwi\u0119kszenie dostaw gazu ruroci\u0105giem Si\u0142a Syberii 1. Zgodnie z przewidywaniami w przysz\u0142ym roku dostawy gazu osi\u0105gn\u0105 poziom 44 mld m sze\u015bc. Chocia\u017c cena pozostaje ni\u017csza ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 Moskwa nalicza pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim Unii Europejskiej, S\u0142owacji i W\u0119grom, prezydent Putin nie mia\u0142 innego wyboru, jak tylko u\u015bmiechn\u0105\u0107 si\u0119 i wyrazi\u0107 Chinom wdzi\u0119czno\u015b\u0107.<\/p>\n Wygl\u0105da na to, \u017ce Chiny zdecydowa\u0142y, \u017ce Rosja stanie si\u0119 ich g\u0142\u00f3wnym dostawc\u0105 energii i surowc\u00f3w w przysz\u0142o\u015bci. Ponadto Rosja zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 uczyni\u0107 Chiny najwi\u0119kszym producentem energii j\u0105drowej na \u015bwiecie. Obie strony zwi\u0119kszaj\u0105 obecnie przepustowo\u015b\u0107 transportu transgranicznego i zach\u0119caj\u0105 chi\u0144skie przedsi\u0119biorstwa do prowadzenia wydobycia na Syberii i Dalekim Wschodzie, co pozwoli na transport wi\u0119kszej ilo\u015bci minera\u0142\u00f3w do Chin. To wyra\u017any kontrast w stosunku do obecnej trudnej sytuacji Europy, charakteryzuj\u0105cej si\u0119 wysokimi kosztami energii i zale\u017cno\u015bci\u0105 od kluczowych minera\u0142\u00f3w z zagranicy.<\/p>\n Szczyt SCO w Tianjin pokaza\u0142 gotowo\u015b\u0107 Rosji do zapewnienia solidnych podstaw dla potrzeb energetycznych Chin, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mia\u0142y kluczowe znaczenie dla znacz\u0105cego przemys\u0142u wytw\u00f3rczego tego kraju.<\/p>\n S\u0105siednie kraje z zadowoleniem przyjmuj\u0105 chi\u0144skie powi\u0105zania<\/p>\n Podczas szczytu SCO Malezja i Chiny opracowa\u0142y plan przed\u0142u\u017cenia linii kolejowej East Coast Rail Link (ECRL) do granicy malezyjsko-tajskiej. Jako podstawowy projekt infrastrukturalny w ramach planu Greater Kuala Lumpur Plan, 665-km linia ECRL jest obecnie uko\u0144czona w 60 proc. i w pierwszej po\u0142owie tego roku stworzy\u0142a ponad 80 tys. miejsc pracy wzd\u0142u\u017c swojej trasy. Przed\u0142u\u017cenie linii kolejowej po\u0142\u0105czy 120 mln ludzi w obu krajach, znacznie zwi\u0119kszaj\u0105c efektywno\u015b\u0107 transportu towar\u00f3w i pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n Wszystko wskazuje na to, \u017ce skorzystaj\u0105 na tym bran\u017ce produkcyjne i turystyczne wzd\u0142u\u017c korytarza kolejowego. Od stycznia do sierpnia tego roku handel mi\u0119dzy Chinami a krajami Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej osi\u0105gn\u0105\u0142 warto\u015b\u0107 5,2 bln juan\u00f3w [2,6 bln z\u0142 po obecnym kursie walut]. Po ca\u0142kowitym uko\u0144czeniu budowy linii kolejowej koszty transportu towar\u00f3w masowych mi\u0119dzy Chinami, Malezj\u0105 i Tajlandi\u0105 maj\u0105 spa\u015b\u0107 nawet o 20 proc.<\/p>\n W mi\u0119dzyczasie Bangkok i Pekin podj\u0119\u0142y decyzj\u0119 o przyst\u0105pieniu do drugiej fazy projektu, polegaj\u0105cej na przed\u0142u\u017ceniu linii kolejowej do granicy z Laosem. Budowa ma si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 jeszcze w tym roku, a zako\u0144czy\u0107 w 2031 r. Jako kraj bez dost\u0119pu do morza, Laos jest ca\u0142kowicie uzale\u017cniony od s\u0105siednich kraj\u00f3w w zakresie eksportu. Po uruchomieniu w 2021 r. linii kolejowej Chiny-Laos [kluczowego projektu BRI] nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny wzrost transgranicznego transportu towarowego mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi krajami regionu.<\/p>\n Prezydent Indonezji Prabowo Subianto, poszukuj\u0105cy wsparcia finansowego i technologicznego ze strony Chin, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w paradzie wojskowej na placu Tiananmen i to mimo zamieszek i licznych protest\u00f3w w swoim kraju. Strony uzgodni\u0142y realizacj\u0119 projektu budowy wa\u0142u przeciwpowodziowego o warto\u015bci 80 mld dol. [ok. 291 mld z\u0142]. To ma chroni\u0107 p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 D\u017cakarty, gdzie dochodzi do ci\u0105g\u0142ego osiadania gruntu, a niekt\u00f3re obszary znajduj\u0105 si\u0119 ju\u017c poni\u017cej poziomu morza.<\/p>\n Po latach stara\u0144 Chiny przekona\u0142y wiele s\u0105siednich kraj\u00f3w do przyj\u0119cia swoich technologii i standard\u00f3w. Cho\u0107 wiele kraj\u00f3w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej (takich jak Tajlandia, Laos i Indonezja) wcze\u015bniej korzysta\u0142o z tor\u00f3w o rozstawie 1000 mm, teraz du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z nich przesz\u0142a na rozstaw 1435 mm stosowany w Chinach. Podobnie, obecnie budowane linie kolejowe w Azji \u015arodkowej i Mongolii wybieraj\u0105 format chi\u0144ski i rezygnuj\u0105 z u\u017cywania rosyjskiego standardowego rozstawu tor\u00f3w.<\/p>\n Wraz z rozwojem infrastruktury coraz wi\u0119cej chi\u0144skich firm zak\u0142ada zak\u0142ady produkcyjne w Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej, Azji \u015arodkowej i Mongolii. W pewnym stopniu regiony te sta\u0142y si\u0119 poligonem do\u015bwiadczalnym dla internacjonalizacji chi\u0144skich przedsi\u0119biorstw. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, \u017ce Chiny maj\u0105 \u0142atw\u0105 drog\u0119 w tych krajach. W rzeczywisto\u015bci od momentu powstania BRI Chiny nie odesz\u0142y od zwyczajowych praktyk stosowanych w pa\u0144stwach autorytarnych. Projekty cz\u0119sto wynikaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z woli najwy\u017cszych przyw\u00f3dc\u00f3w tych kraj\u00f3w, bez obiektywnej analizy wykonalno\u015bci z punktu widzenia spo\u0142ecznego, \u015brodowiskowego lub kosztowego.<\/p>\n<\/blockquote>\n Ocieplenie stosunk\u00f3w chi\u0144sko-indyjskich<\/p>\n Przez dziesi\u0119ciolecia Indie i Chiny mia\u0142y niewiele wsp\u00f3lnego. Podczas czerwcowego spotkania ministr\u00f3w obrony SCO Indie by\u0142y jedynym pa\u0144stwem cz\u0142onkowskim, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo sprzeciwia\u0142o si\u0119 podpisaniu wsp\u00f3lnego komunikatu. Jednak wojna celna prezydenta Trumpa zbli\u017cy\u0142a Pekin i New Delhi.<\/p>\n Prezydent Trump na\u0142o\u017cy\u0142 25-proc. c\u0142o na towary importowane do Stan\u00f3w Zjednoczonych z Indii<\/a>, a nast\u0119pnie doda\u0142 25-proc. c\u0142o na wiele indyjskich towar\u00f3w ze wzgl\u0119du na rosn\u0105cy zakup rosyjskiej ropy przez ten kraj. Jak na ironi\u0119, prezydent Trump nie podj\u0105\u0142 \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 przeciwko Chinom, mimo \u017ce s\u0105 one najwi\u0119kszym nabywc\u0105 rosyjskiej ropy i g\u0142\u00f3wnym nabywc\u0105 gazu, obawiaj\u0105c si\u0119 odwetu ze strony Xi.<\/p>\n Obecne podej\u015bcie Waszyngtonu podwa\u017ca dawn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy Indiami a Stanami Zjednoczonymi. Podczas lutowej wizyty premiera Narendry Modiego w Waszyngtonie Stany Zjednoczone i Indie podpisa\u0142y porozumienie Mission 500, kt\u00f3rego celem jest zwi\u0119kszenie dwustronnej wymiany handlowej do 500 mld dol. [ponad 1,8 bln z\u0142] do 2030 r. Pod wzgl\u0119dem geopolitycznym, czy to poprzez AUKUS [porozumienie mi\u0119dzy Australi\u0105, Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Stanami Zjednoczonymi w zakresie wymiany technologii obronnych], czy te\u017c sojusz strategiczny Indo-Pacyfik, relacje mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Indiami znacznie przewy\u017cszaj\u0105 stosunki z innymi krajami azjatyckimi.<\/p>\n W ostatnich dniach Donald Trump oznajmi\u0142 na podstawie rozm\u00f3w z premierem Narend\u0105 Modim, \u017ce Indie nie b\u0119d\u0105 kupowa\u0107 ropy od Rosji<\/a>. Prezydent USA stwierdzi\u0142, \u017ce teraz musi przekona\u0107 do tego samego Chiny. Pekin odpowiedzia\u0142 od razu<\/a>, \u017ce prowadzi normaln\u0105 i legaln\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 gospodarcz\u0105, handlow\u0105 i energetyczn\u0105 z krajami na ca\u0142ym \u015bwiecie, w tym z Rosj\u0105. \u2014 Je\u015bli uzasadnione prawa i interesy Chin zostan\u0105 naruszone, z pewno\u015bci\u0105 podejmiemy zdecydowane \u015brodki odwetowe \u2014 zapowiedzia\u0142 rzecznik resortu Lin Jian.<\/p>\n\n
\n
\n