{"id":594012,"date":"2026-08-01T09:27:14","date_gmt":"2026-08-01T09:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/594012\/"},"modified":"2026-08-01T09:27:14","modified_gmt":"2026-08-01T09:27:14","slug":"51-lat-od-katastrofy-promu-na-motlawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/594012\/","title":{"rendered":"51 lat od katastrofy promu na Mot\u0142awie"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

\"Akcja<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, 1 sierpnia 1975 r., w\u00a0Gda\u0144sku dosz\u0142o do jednej z\u00a0najwi\u0119kszych katastrof w\u00a0powojennej historii Pomorza. Zaton\u0105\u0142 prom kursuj\u0105cy przez Mot\u0142aw\u0119, pomi\u0119dzy przystaniami przy ulicach Wiosny Lud\u00f3w i\u00a0Sienna Grobla. Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142o si\u0119 ok. 40 os\u00f3b. 18 z\u00a0nich zgin\u0119\u0142o.<\/p>\n

<\/p>\n

nie, pierwsze s\u0142ysz\u0119
\n 35%<\/p>\n

By\u0142 sam \u015brodek sezonu turystycznego, Gda\u0144sk \u017cy\u0142 – jak co roku – jarmarkiem, a\u00a0gdyby nie sama katastrofa, to mieszka\u0144cy zapami\u0119taliby ten dzie\u0144 g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na porann\u0105 ulew\u0119 i\u00a0du\u017c\u0105 awari\u0119 tramwaj\u00f3w.<\/p>\n

Zanim jednak opiszemy sam przebieg tragedii, warto pokaza\u0107 jej kontekst.<\/p>\n

Niefortunna modernizacja<\/p>\n

Tu\u017c po II wojnie \u015bwiatowej w\u00a0zniszczonym wci\u0105\u017c mie\u015bcie uruchomiono na Mot\u0142awie dwie przeprawy promowe: mi\u0119dzy D\u0142ugim Pobrze\u017cem\"Mapka\"\/<\/a> a\u00a0po\u0142udniowym cyplem O\u0142owianki\"Mapka\"\/<\/a> oraz mi\u0119dzy ul. Wiosny Lud\u00f3w\"Mapka\"\/<\/a> i\u00a0Sienn\u0105 Grobl\u0105\"Mapka\"\/<\/a>.<\/p>\n

W 1958 roku postanowiono zmodernizowa\u0107 przeprawy. Drewniane kad\u0142uby prom\u00f3w zast\u0105piono stalowymi, o\u00a0wi\u0119kszej pojemno\u015bci. Aby przyspieszy\u0107 przeprawy, wprowadzono nap\u0119d mechaniczny. <\/p>\n

– Pr\u00f3cz nieruchomej liny prowadz\u0105cej dodano „lin\u0119 bez ko\u0144ca”, nap\u0119dzan\u0105 silnikiem elektrycznym, kt\u00f3ry ustawiony by\u0142 na jednym z\u00a0brzeg\u00f3w. Liny przebiega\u0142y swobodnie przez rolki na promie i\u00a0przez blok zamocowany na drugim brzegu. By\u0142y na tyle d\u0142ugie, \u017ce w\u00a0czasie postoju zwisa\u0142y w\u00a0g\u0142\u0105b wody. Aby uruchomi\u0107 prom, trzeba by\u0142o zacisn\u0105\u0107 szcz\u0119ki urz\u0105dzenia nap\u0119dowego na jednej z\u00a0lin przebiegaj\u0105cych wzd\u0142u\u017c burty. Dwie z\u00a0nich, stanowi\u0105ce cz\u0119\u015b\u0107 „liny bez ko\u0144ca”, porusza\u0142y si\u0119 w\u00a0odwrotnych kierunkach. Przypi\u0119cie promu do liny biegn\u0105cej do silnika powodowa\u0142o ruch promu w\u00a0tym kierunku. R\u00f3wnocze\u015bnie napr\u0119\u017ca\u0142a si\u0119 lina ci\u0105gn\u0105ca prom. Liny za promem zwisa\u0142y swobodnie – pisa\u0142 w\u00a02006 roku w opublikowanym w Trojmiasto.pl<\/a> tek\u015bcie Bohdan Szermer.<\/p>\n

Napr\u0119\u017cona lina za promem<\/p>\n

\n <\/p>\n

\"Zdj\u0119cie<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Co wa\u017cne, aby uzyska\u0107 ruch promu w\u00a0kierunku przeciwnym, nale\u017ca\u0142o zacisn\u0105\u0107 szcz\u0119ki urz\u0105dzenia nap\u0119dowego na drugiej cz\u0119\u015bci „liny bez ko\u0144ca”. Prom ci\u0105gn\u0119\u0142a wtedy lina przechodz\u0105ca przez blok umocowany na tym brzegu, a\u00a0nap\u0119dza\u0142 j\u0105 silnik znajduj\u0105cy si\u0119 na brzegu przeciwnym. I wtedy napr\u0119\u017cone by\u0142y nie tylko liny przed promem, lecz tak\u017ce jedna z\u00a0lin za nim – ta, kt\u00f3r\u0105 ci\u0105gn\u0105\u0142 silnik.<\/p>\n

– Przy takim nap\u0119dzie inne statki p\u0142yn\u0105ce wzd\u0142u\u017c Mot\u0142awy mog\u0142y przecina\u0107 lini\u0119 przeprawy tylko w\u00f3wczas, gdy prom sta\u0142 przy jednym z\u00a0brzeg\u00f3w, a\u00a0ewentualnie tak\u017ce za promem p\u0142yn\u0105cym do brzegu, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142 si\u0119 silnik. Reasumuj\u0105c: taki nap\u0119d prom\u00f3w by\u0142 niew\u0105tpliwie wygodniejszy, ale mniej bezpieczny – pisa\u0142 Sermer.<\/p>\n


\n Katalog.trojmiasto.pl \u2013
\n Interesuje ci\u0119 historia? Poszukaj ksi\u0105\u017cek w ksi\u0119garnich
\n <\/a><\/p>\n


\n wi\u0119cej<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

To wszystko informacje istotne do tego, aby zrozumie\u0107, jak dosz\u0142o do katastrofy. A\u00a0jej szczeg\u00f3\u0142owy przebieg, ustalony przez s\u0105d i\u00a0przedstawiony w\u00a0wyroku z\u00a01977 r., opisuje cho\u0107by Gedanopedia<\/a>.<\/p>\n

„Maryla” poci\u0105gn\u0119\u0142a napr\u0119\u017con\u0105 lin\u0119<\/p>\n

Ok. godz. 14:35 prom dobi\u0142 do nabrze\u017ca przy ul. Sienna Grobla, gdzie stan\u0105\u0142 na hamulcu zaci\u015bni\u0119tym na linie, wsiedli do niego w\u00f3wczas pasa\u017cerowie (m\u00f3wi si\u0119 o\u00a0ok. 40 osobach, cho\u0107 dok\u0142adnej liczby nigdy nie ustalono). Podczas postoju promu nad zluzowanymi linami przesz\u0142y (od strony morza) MS „Czapla” i\u00a0MS „Lucyna”.<\/p>\n

– Ok. 400 m\u00a0za „Lucyn\u0105” \u015brodkiem toru wodnego z\u00a0orientacyjn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 4 w\u0119z\u0142\u00f3w sz\u0142a MS „Maryla” […], wracaj\u0105ca z\u00a0Helu ze 116 pasa\u017cerami na pok\u0142adzie i\u00a0pi\u0119cioma cz\u0142onkami za\u0142ogi. W\u00a0odleg\u0142o\u015bci 100-150 m\u00a0od przeprawy statek u\u017cy\u0142 syreny ostrzegawczej, s\u0142yszanej przez pasa\u017cer\u00f3w na promie, ale nie przez kierownika, kt\u00f3ry pu\u015bci\u0142 zaczep hamulca i\u00a0prom – wskutek fali wywo\u0142anej przej\u015bciem „Lucyny” – przesun\u0105\u0142 si\u0119 o\u00a0kilka metr\u00f3w w\u00a0stron\u0119 \u015brodka nurtu rzeki. Po zwr\u00f3ceniu przez pasa\u017cer\u00f3w uwagi na nadp\u0142ywaj\u0105c\u0105 „Maryl\u0119” kierownik promu zacisn\u0105\u0142 szcz\u0119ki na linie, maj\u0105c zamiar cofn\u0105\u0107 go z\u00a0powrotem do wn\u0119ki. Napr\u0119\u017caj\u0105ca si\u0119 lina zahaczy\u0142a o\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 dziobow\u0105 kad\u0142uba (na g\u0142\u0119boko\u015bci 1,05 m) mijaj\u0105cej przysta\u0144 promow\u0105 „Maryli” i\u00a0\u015blizga\u0142a si\u0119 po nim ku cz\u0119\u015bci rufowej a\u017c do zaklinowania na podwodnej cz\u0119\u015bci steru. Spowodowa\u0142o to wyrwanie zamocowa\u0144 na przystani i\u00a0gwa\u0142towne poci\u0105gni\u0119cie promu w\u00a0kierunku \u015brodka Mot\u0142awy – czytamy w\u00a0Gedanopedii.
\n <\/p>\n

\"Szkic<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Zadaszona cz\u0119\u015b\u0107 jako pierwsza znalaz\u0142a si\u0119 pod wod\u0105, a\u00a0sam prom zaton\u0105\u0142 w\u00a0ci\u0105gu minuty. Co gorsza, by\u0142 ca\u0142y czas ci\u0105gni\u0119ty przez „Maryl\u0119” do momentu jej zatrzymania. Na statku pocz\u0105tkowo dostrze\u017cono tylko… spadek obrot\u00f3w silnika.<\/p>\n

B\u0142yskawiczna akcja ratunkowa<\/p>\n

Kiedy kapitan „Maryli” zauwa\u017cy\u0142, co si\u0119 wydarzy\u0142o, natychmiast rozpocz\u0105\u0142 akcj\u0119 ratunkow\u0105. Z\u00a0jednostki zrzucono ko\u0142a ratunkowe, a\u00a0kapitan i\u00a0marynarze<\/a> rzucili si\u0119 sami do wody, aby ratowa\u0107 rozbitk\u00f3w.<\/p>\n


\n Katalog.trojmiasto.pl \u2013
\n Biblioteki w twojej okolicy
\n <\/a><\/p>\n


\n wi\u0119cej<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Do akcji przyst\u0105pi\u0142y tak\u017ce dwie inne jednostki znajduj\u0105ce si\u0119 nieopodal, czyli bocznoko\u0142owce „Traugutt” i\u00a0„Genera\u0142 \u015awierczewski”.<\/p>\n

\n <\/p>\n

\"Nurkowie<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Du\u017co os\u00f3b uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107, ale ju\u017c w\u00f3wczas wy\u0142owiono tak\u017ce trzy cia\u0142a. Prawdziwa skala tragedii ukaza\u0142a si\u0119 jednak dopiero w\u00f3wczas, gdy – jeszcze tego samego dnia – za pomoc\u0105 d\u017awigu p\u0142ywaj\u0105cego uda\u0142o si\u0119 wydoby\u0107 sam prom. Znaleziono tam zw\u0142oki dziewi\u0119ciu pasa\u017cer\u00f3w. Kolejne sze\u015b\u0107 cia\u0142 wydobyli za\u015b nurkowie. \u0141\u0105cznie zgin\u0119\u0142o 18 os\u00f3b, w\u00a0tym kobieta w\u00a0zaawansowanej ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Wyrok s\u0105du: dwie osoby skazane<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie 1977 r. S\u0105d Rejonowy w\u00a0Gda\u0144sku wyda\u0142 wyrok, wskazuj\u0105c na z\u0142o\u017cone przyczyny wypadku: niewyszkolenie kierownika promu, z\u0142\u0105 konstrukcj\u0119 jednostki zam\u00f3wionej przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, kt\u00f3re bez konsultacji m.in. z\u00a0Urz\u0119dem Morskim pozwoli\u0142o na wprowadzenie niedozwolonych rozwi\u0105za\u0144 konstrukcyjnych, wyposa\u017cenie promu tylko w\u00a0trzy ko\u0142a ratunkowe i\u00a0trzy tzw. \u0142awy p\u0142ywaj\u0105ce, mog\u0105ce da\u0107 ratunek jedynie 31 osobom.<\/p>\n


\n Katalog.trojmiasto.pl \u2013
\n Muzea w Tr\u00f3jmie\u015bcie
\n <\/a><\/p>\n


\n wi\u0119cej<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Na kary wi\u0119zienia (niewielkie i\u00a0w zawieszeniu) skazano kierownika promu oraz osob\u0119 nadzoruj\u0105c\u0105 dzia\u0142anie wszystkich prom\u00f3w.\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku temu, 1 sierpnia 1975 r., w\u00a0Gda\u0144sku dosz\u0142o do jednej z\u00a0najwi\u0119kszych katastrof w\u00a0powojennej historii Pomorza.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":594013,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51610],"tags":[1048,1064,291,4799,34206,7216,42,24818,38,40,39,41,5296,20319,57126,4036,117300,511,1063,4518,12900,117299],"class_list":["post-594012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-gdansk","tag-gdansk","tag-gdynia","tag-historia","tag-katastrofa","tag-motlawa","tag-osoba","tag-pl","tag-poklad","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-pomorze","tag-prom","tag-przystan","tag-rok","tag-sienna-grobla","tag-smierc","tag-sopot","tag-ulica","tag-wiek","tag-wiosna-ludow"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117019544720898636","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/594012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=594012"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/594012\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/594013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=594012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=594012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=594012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}