{"id":601781,"date":"2026-08-05T04:59:22","date_gmt":"2026-08-05T04:59:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/601781\/"},"modified":"2026-08-05T04:59:22","modified_gmt":"2026-08-05T04:59:22","slug":"pomnik-wolnosci-od-uczczenia-mistrza-paderewskiego-po-statue-husarza-miasto-oglosilo-konkurs-bydgoszczanie-maja-swoje-pomysly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/601781\/","title":{"rendered":"Pomnik Wolno\u015bci – od uczczenia mistrza Paderewskiego po statu\u0119 husarza. Miasto og\u0142osi\u0142o konkurs. Bydgoszczanie maj\u0105 swoje pomys\u0142y"},"content":{"rendered":"

W miejscu, gdzie sta\u0142 stary Pomnik Wolno\u015bci, stanie nowa rze\u017aba lub pomnik. O jej kszta\u0142cie zadecyduje komisja konkursowa \/ Fot. B. Witkowski\/UMB<\/p>\n

To kr\u00f3tki przegl\u0105d pomys\u0142\u00f3w i projekt\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 pojawi\u0142y publicznie, kiedy miasto Bydgoszcz og\u0142osi\u0142o konkurs na nowy Pomnik Wolno\u015bci. S\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodne, ale czy kt\u00f3ry\u015b z nich ma szans\u0119 powodzenia \u2013 nie wiemy. Wszystko i tak rozstrzygnie komisja konkursowa oraz ostatecznie bydgoscy radni.<\/p>\n

W po\u0142owie lipca miasto og\u0142osi\u0142o konkurs na nowy pomnik, kt\u00f3ry stanie na Placu Wolno\u015bci. Po starym Pomniku Wolno\u015bci, kt\u00f3ry sta\u0142 w miejscu, gdzie w listopadzie 1945 roku komunistyczne w\u0142adze postawi\u0142y obelisk wdzi\u0119czno\u015bci dla Armii Czerwonej, a w czasach zabor\u00f3w sta\u0142 konny pomnik cesarza Niemiec Wilhelma I, nie ma ju\u017c \u015bladu.<\/p>\n

\"SzaryPomnik Wolno\u015bci sta\u0142 na Placu Wolno\u015bci od 1990 roku. Na tablicach zapisano nazwy miejsc bitew kluczowych dla polskiej wolno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci \/ Fot. B.Witkowski \/ UMB<\/p>\n

Og\u0142oszony przez miasto konkurs b\u0119dzie mia\u0142 dwa etapy \u2013 przez 20 tygodni komisja b\u0119dzie odpowiada\u0142a na ewentualne pytania dotycz\u0105ce konkursu, po czym podejmie decyzje o dopuszczenie do konkursu wnioskodawc\u00f3w \u2013 mog\u0105 nimi by\u0107 zespo\u0142y projektowe i osoby indywidualne. W drugim etapie podmioty dopuszczone do konkursu b\u0119d\u0105 mia\u0142y kolejne 20 tygodni na z\u0142o\u017cenie docelowej koncepcji pracy wraz z makiet\u0105 i opisem.<\/p>\n

\u2013 Czego komisja oczekuje? Oczekuje czego\u015b wyj\u0105tkowego \u2013 deklaruje prof. Dariusz Markowski, przewodnicz\u0105cy komisji konkursowej \u2013 Poprzedni, rozebrany pomnik, mia\u0142 nawarstwienia historyczne. Pocz\u0105tkowo by\u0142 to pomnik wdzi\u0119czno\u015bci armii radzieckiej, ulega\u0142 przekszta\u0142ceniom, jego stan techniczny by\u0142 bardzo z\u0142y, ostatecznie zosta\u0142 rozebrany. Komisja oczekuje kilku istotnych element\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 si\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0107 warto\u015bci tego projektu. To przede wszystkim konkurs na koncepcj\u0119, kt\u00f3ra ma uwzgl\u0119dnia\u0107 kwestie artystyczne, symboliczne i r\u00f3wnie\u017c to\u017csamo\u015bciowe. Regulamin konkursu by\u0142 d\u0142ugo wypracowywany i zosta\u0142 wypracowany z pewnym konsensusem. Cieszy, \u017ce to konkurs szeroki, mi\u0119dzynarodowy. Liczymy, \u017ce b\u0119dzie cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem.<\/p>\n

Profesor podkre\u015bla, \u017ce regulamin nie wskazuje \u017cadnej formy pomnika, jest bardzo og\u00f3lny \u2013 to \u015bwiadoma decyzja, by to artysta zdecydowa\u0142, co by chcia\u0142 w tym miejscu pokaza\u0107. \u2013 Oczywi\u015bcie chodzi o to, by pomnik by\u0142 pomnikiem wolno\u015bci, ale w sensie uniwersalnym. Kiedy\u015b by\u0142 tu pomnik konny cesarza Wilhelma I, w zwi\u0105zku z tym ten kontekst miejsca jest do\u015b\u0107 istotny, mamy blisko Fontann\u0119 Potop. Idea konkursu jest taka, \u017ce wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 oceny opr\u00f3cz cz\u0119\u015bci artystycznej b\u0119dzie ocena kontekstu miejsca czyli jak ta koncepcja b\u0119dzie funkcjonowa\u0142a w tej w\u0142a\u015bnie przestrzeni \u2013 powiedzia\u0142 prof. Markowski.<\/p>\n

Pierwszy by\u0142 Paderewski<\/p>\n

Pierwszy pomys\u0142, kogo upami\u0119tni\u0107 na Pomniku Wolno\u015bci, pad\u0142 jeszcze w pa\u017adzierniku 2024 roku na sesji Rady Miasta, gdy po raz pierwszy omawiano ide\u0119 nowego pomnika. Przedstawi\u0142 go dr S\u0142awomir \u0141aniecki z UKW, prezes Fundacji Dziedzictwa Ignacego Jana Paderewskiego. \u2013 Nie doceniamy wp\u0142ywu Ignacego Jana Paderewskiego w procesie odzyskiwania niepodleg\u0142o\u015bci. To posta\u0107 krystaliczna. Osobi\u015bcie nigdy w Bydgoszczy nie by\u0142, ale odegra\u0142 wielk\u0105 rol\u0119. Spo\u015br\u00f3d wszystkich ojc\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bci jest osob\u0105 najbardziej koncyliarn\u0105 \u2013 podkre\u015bli\u0142. W czasie sesji radne i radni rzucili jeszcze pomys\u0142 upami\u0119tnienia bydgoskiej kobiety-patriotki oraz pomnik trzech Ojc\u00f3w Niepodleg\u0142o\u015bci: J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Ignacego Jana Paderewskiego i Romana Dmowskiego.<\/p>\n

To by\u0142 jednak tylko pocz\u0105tek r\u00f3\u017cnych pomys\u0142\u00f3w i cho\u0107 jeszcze daleko daleko do rozstrzygni\u0119cia konkursu w sieci pojawi\u0142o si\u0119 wiele projekt\u00f3w wspieranych m.in. graficznie przez AI.<\/p>\n

Bydgoska Nike<\/p>\n

\u00a0Agnieszka Kanigowska, spo\u0142eczniczka i fotografka postawi\u0142a w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych pytanie: Czy naprawd\u0119 musimy wymy\u015bla\u0107 Bydgoszcz od nowa?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Projekt bydgoskiej Nike na znaczku pocztowym \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Facebook\/Agnieszka Kanigowska<\/p>\n

Przypomnia\u0142a bowiem dawny projekt tzw. bydgoskiej Nike upami\u0119tniaj\u0105cy Bydgoszcz walcz\u0105c\u0105 o wolno\u015b\u0107 w latach 1939-1945. \u201eSmuk\u0142a posta\u0107 bogini zwyci\u0119stwa, opuszczony miecz i uniesiona r\u0119ka z kwiatami. Monument mia\u0142 mie\u0107 a\u017c 23 metry wysoko\u015bci. Projekt Wac\u0142awa Kowalika z Warszawy wygra\u0142 konkurs, a jego wizualizacja trafi\u0142a nawet na znaczek pocztowy prezentuj\u0105cy polskie pomniki. Ostatecznie jednak nigdy nie zosta\u0142 zrealizowany. Czy dzi\u015b nie warto wr\u00f3ci\u0107 do tego pomys\u0142u? (\u2026) Mo\u017ce warto wesprze\u0107 te g\u0142osy i powa\u017cnie zastanowi\u0107 si\u0119, czy w\u0142a\u015bnie ten symbol nie najlepiej opowiada\u0142by histori\u0119 naszego miasta?? Bo skoro Bydgoszcz potrafi\u0142a kiedy\u015b nada\u0107 nowe znaczenie istniej\u0105cemu pomnikowi, zmieniaj\u0105c go z symbolu minionej epoki w Pomnik Wolno\u015bci, to mo\u017ce dzi\u015b zamiast szuka\u0107 przypadkowego \u201eczego\u015b nowego\u201d warto si\u0119gn\u0105\u0107 po w\u0142asny, nigdy niezrealizowany symbol? Bo mo\u017ce Bydgoszcz nie potrzebuje kolejnego pomnika. Mo\u017ce potrzebuje wreszcie swojego pomnika\u201d \u2013 napisa\u0142a Agnieszka Kanigowska.<\/p>\n

Pomnik traktat\u00f3w z Prusami<\/p>\n

Mariusz R\u0119giel, bydgoski fotografik i spo\u0142ecznik, zaprezentowa\u0142 pomys\u0142 \u201ehistoryczny\u201d. Napisa\u0142: \u201eKochani ostatnio ogromne emocje w Bydgoszczy wywo\u0142uje temat nowego pomnika, kt\u00f3ry ma stan\u0105\u0107 na Placu Wolno\u015bci. Miasto og\u0142osi\u0142o dwuetapowy konkurs na projekt tego pomnika. Ka\u017cdy kto mnie zna wie, \u017ce ja jestem zwolennikiem takich akcent\u00f3w w tkance miejskiej, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 dominant\u0105 w przestrzeni publicznej. Nasun\u0105\u0142 mi si\u0119 wi\u0119c pomys\u0142, \u017ceby w tym miejscu stan\u0105\u0142 monumentalny obelisk upami\u0119tniaj\u0105cy podpisanie w Bydgoszczy traktat\u00f3w welawsko-bydgoskich, co mia\u0142o miejsce 6. listopada 1657 roku na bydgoskim Starym Rynku. Co s\u0105dzimy o tym pomy\u015ble?\u201d<\/p>\n

Wygenerowa\u0142 tak\u017ce przy pomocy sztucznej inteligencji Pomnik Traktat\u00f3w Welawsko-Bydgoskich. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obelisk po\u015bwi\u0119cony traktatom welawsko-bydgoskim \/ AI<\/p>\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce reakcje by\u0142y ch\u0142odne. Wielu z komentuj\u0105cych przypomnia\u0142o, \u017ce w tym traktacie kr\u00f3l Jan Kazimierz przyzna\u0142 prawo do suwerenno\u015bci zale\u017cnym od Polski dotychczas Prusom Ksi\u0105\u017c\u0119cym. Trzeba doda\u0107, \u017ce by\u0142o to w czasie Potopu. Prusy sta\u0142y si\u0119 po tym uk\u0142adzie sprzymierze\u0144cem w wojnie ze Szwedami. <\/p>\n

Pomniki genera\u0142\u00f3w <\/p>\n

Szybko tak\u017ce pojawi\u0142y si\u0119 pomys\u0142y dow\u00f3dc\u00f3w polskich wojsk, kt\u00f3re odegra\u0142y najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 w latach 1918-1920, kiedy Bydgoszcz wraca\u0142a do Macierzy. Najpierw na \u0142amach Tygodnika Bydgoskiego pojawi\u0142a si\u0119 idea postawienia pomnika gen. J\u00f3zefa Hallera, dowodz\u0105cego tzw. B\u0142\u0119kitn\u0105 Armi\u0119 utworzon\u0105 we Francji. Gen. Haller ma zreszt\u0105 sw\u00f3j pomnik w Toruniu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pomnik gen. Hallera na Placu \u015aw. Katarzyny w Toruniu \/ Grzegorz Nadolski \u2013 https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=33334695<\/p>\n

Potem zaprezentowano w sieci ide\u0119 pomnika gen. J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego na Placu Wolno\u015bci. To dow\u00f3dca Frontu Wielkopolskiego, zapisa\u0142 si\u0119 w historii Bydgoszczy jako ten, kt\u00f3ry 22 stycznia 1920 roku wkroczy\u0142 na czele polskich oddzia\u0142\u00f3w do miasta, finalizuj\u0105c tym samym proces w\u0142\u0105czenia Bydgoszczy w granice odrodzonej Rzeczypospolitej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Stworzona przez AI wizja pomnika gen. J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: FB<\/p>\n

Pomnik \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej<\/p>\n

Oficjalne stanowisko w kwestii pomnika przedstawi\u0142 \u015awiatowy Zwi\u0105zek \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej Okr\u0119g Bydgoszcz. \u201eUwa\u017camy, \u017ce jest to wyj\u0105tkowa okazja do godnego upami\u0119tnienia \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej \u2013 najwi\u0119kszej podziemnej armii okupowanej Europy, kt\u00f3ra podczas II wojny \u015bwiatowej prowadzi\u0142a walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. Bydgoszcz, jako jedyne miasto wojew\u00f3dzkie w Polsce, nie posiada obecnie \u017cadnego reprezentacyjnego pomnika po\u015bwi\u0119conego Armii Krajowej. Ten brak jest od lat odczuwalny zar\u00f3wno przez \u015brodowiska kombatanckie, jak i mieszka\u0144c\u00f3w miasta, dla kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 o Polskim Pa\u0144stwie Podziemnym stanowi wa\u017cny element narodowego dziedzictwa.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wizja Pomnika Armii Krajowej generowany przez AI\/ \u017br\u00f3d\u0142o: FB\/\u015awiatowy Zwi\u0105zek \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej Oddzia\u0142 Bydgoszcz<\/p>\n

\u015aZ\u017bAK w Bydgoszczy doda\u0142 w swoim stanowisku: \u201ePlac Wolno\u015bci jest miejscem o szczeg\u00f3lnym znaczeniu historycznym i symbolicznym. To przestrze\u0144 publiczna, w kt\u00f3rej od pokole\u0144 odbywaj\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci patriotyczne i pa\u0144stwowe. W\u0142a\u015bnie dlatego lokalizacja ta wydaje si\u0119 najbardziej odpowiednia dla pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej \u2013 ludzi, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem \u017cycia walczyli o woln\u0105 Polsk\u0119, prowadzili dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, wywiadowcz\u0105 i dywersyjn\u0105 oraz uczestniczyli w Akcji \u201eBurza\u201d i Powstaniu Warszawskim\u201d.<\/p>\n

Pomnik d\u0119bu<\/p>\n

Na Forum Bydgoszczan na FB przedstawiono pomys\u0142 jeszcze inny. \u201eOg\u0142oszono mi\u0119dzynarodowy konkurs, a formu\u0142a jest otwarta \u2013 forma i materia\u0142 s\u0105 absolutnie dowolne. To idealny moment, \u017ceby pomy\u015ble\u0107 nieszablonowo i zamiast kolejnego tradycyjnego monumentu z kamienia czy metalu, postawi\u0107 na co\u015b, co naprawd\u0119 \u017cyje. Co powiecie na to, aby\u00a0uhonorowa\u0107 i ocali\u0107 jeden ze starych, historycznych bydgoskich d\u0119b\u00f3w, kt\u00f3ry na przyk\u0142ad koliduje z jak\u0105\u015b inwestycj\u0105 drogow\u0105 lub budowlan\u0105, i\u00a0przenie\u015b\u0107 go w\u0142a\u015bnie w to centralne miejsce? D\u0105b to nie tylko pot\u0119ga i pi\u0119kno. To przede wszystkim symbol \u017cycia, trwania, zakorzenienia w historii miasta i naturalnej si\u0142y. Zamiast martwego pomnika przesz\u0142o\u015bci, zyskaliby\u015bmy \u201e\u017cywy pomnik\u201d \u2013 monument, kt\u00f3ry oddycha, zmienia si\u0119 wraz z porami roku i ro\u015bnie razem z Bydgoszcz\u0105. Taki krok by\u0142by te\u017c \u015bwietnym manifestem ekologicznym i pokazaniem, \u017ce miasto szanuje swoj\u0105 ziele\u0144.<\/p>\n

Pomnik husarza lub Skrzyd\u0142a Wolno\u015bci<\/p>\n

Adam Go\u017adziewski natomiast proponuje: \u201eA gdyby na Placu Wolno\u015bci w Bydgoszczy stan\u0105\u0142 husarz? Nie kolejny abstrakcyjny obiekt ani instalacja, kt\u00f3rej znaczenie trzeba t\u0142umaczy\u0107. Pomnik, kt\u00f3ry od pierwszego spojrzenia budzi dum\u0119, szacunek i przypomina o historii Polski. Husaria to nie tylko elitarna formacja wojskowa. To symbol odwagi, determinacji, po\u015bwi\u0119cenia i zwyci\u0119stwa. To polska marka rozpoznawalna na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 \u015bwiadectwo czas\u00f3w, gdy Rzeczpospolita nale\u017ca\u0142a do najsilniejszych pa\u0144stw Europy.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wygenerowana przez AI propozycja pomnika husarza \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Adam Go\u017adziewski\/FB<\/p>\n

Adam Go\u017adziewski ma tak\u017ce drug\u0105 propozycj\u0119 \u2013 to Skrzyd\u0142a Wolno\u015bci. Ju\u017c nie pomnik konkretnej postaci czy wojskowej formacji, ale artystyczn\u0105 instalacj\u0119 w kszta\u0142cie skrzyde\u0142. Przyzna\u0142, \u017ce zainspirowa\u0142a do s\u0142ynna rze\u017aba Cloud Gate z Chicago, potocznie nazywana \u201eFasolk\u0105\u201d. To srebrzysta instalacja w kszta\u0142cie chmury, w kt\u00f3rej jak w zwierciadle odbijaj\u0105 si\u0119 ludzie i otoczenie. Jest miejscem, w kt\u00f3rym w Chicago najcz\u0119\u015bciej fotografuj\u0105 si\u0119 tury\u015bci. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Skrzyd\u0142a Wolno\u015bci \u2013 propozycja instalacji wygenerowana przez AI \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Adam Go\u017adziewski\/FB<\/p>\n

\u201eWsp\u00f3\u0142czesne pomniki nie musz\u0105 by\u0107 jedynie miejscem sk\u0142adania kwiat\u00f3w kilka razy w roku. Mog\u0105 \u017cy\u0107 ka\u017cdego dnia. Dwie monumentalne stalowe, lustrzane skrzyd\u0142a stworzy\u0142yby wyj\u0105tkow\u0105 przestrze\u0144, do kt\u00f3rej mieszka\u0144cy i tury\u015bci przychodziliby, aby zrobi\u0107 pami\u0105tkowe zdj\u0119cie. Ka\u017cdy m\u00f3g\u0142by stan\u0105\u0107 pomi\u0119dzy skrzyd\u0142ami i symbolicznie \u201eotrzyma\u0107 skrzyd\u0142a\u201d \u2013 opisuje Adam Go\u017adziewski.<\/p>\n

Zapisz si\u0119 na nasz newsletter!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W miejscu, gdzie sta\u0142 stary Pomnik Wolno\u015bci, stanie nowa rze\u017aba lub pomnik. O jej kszta\u0142cie zadecyduje komisja konkursowa…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":601782,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51613],"tags":[7132,42,59233,38,40,39,41,106922],"class_list":["post-601781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-bydgoszcz","tag-bydgoszcz","tag-pl","tag-plac-wolnosci","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-pomnik-wolnosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117041141031337751","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/601781","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=601781"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/601781\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/601782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=601781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=601781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=601781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}