\n Upami\u0119tnili\u015bmy ofiary Rzezi Woli 5 sierpnia 2026 roku odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce 82. rocznic\u0119 masowych mord\u00f3w na ludno\u015bci cywilnej Warszawy. <\/p>\n
\n
<\/p>\n
Centralne obchody w ho\u0142dzie ofiarom Rzezi Woli\u00a0odby\u0142y si\u0119 w Warszawie, przy Pomniku Pami\u0119ci 50 Tysi\u0119cy Mieszka\u0144c\u00f3w Woli Zamordowanych przez Niemc\u00f3w podczas Powstania Warszawskiego 1944.\u00a0<\/p>\n
List Prezydenta RP Karola Nawrockiego skierowany do uczestnik\u00f3w obchod\u00f3w odczyta\u0142 jego doradca B\u0142a\u017cej Pobo\u017cy.<\/p>\n
\u2013\u00a0Dzisiaj \u2013 5 sierpnia \u2013 stajemy w zadumie przed pos\u0119pnymi blokami granitu, epitafium dla niezliczonych ofiar rzezi Woli, symbolicznym grobowcem bestialsko pomordowanych w hekatombie, kt\u00f3ra 82 lata temu przetoczy\u0142a si\u0119 przez pobliskie ulice, parki i budynki<\/p>\n
\u2013 podkre\u015bli\u0142 Prezydent.<\/p>\n
W uroczysto\u015bciach uczestniczyli przedstawiciele w\u0142adz rz\u0105dowych oraz samorz\u0105dowych, weterani II wojny \u015bwiatowej, powsta\u0144cy warszawscy i mieszka\u0144cy stolicy. Instytut Pami\u0119ci Narodowej reprezentowa\u0142 dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN dr Adam Pleskaczy\u0144ski.<\/p>\n
* * *<\/p>\n
Maciej \u017buczkowski: Rze\u017a Woli<\/p>\n
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. zosta\u0142 potraktowany przez Niemc\u00f3w jako okazja do ostatecznego rozwi\u0105zania problemu jaki stanowi\u0142a Warszawa. Od samego pocz\u0105tku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali si\u0119 morderstw na ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3re przybra\u0142y tam szczeg\u00f3lnie brutalny i masowy charakter.<\/p>\n
Od pocz\u0105tku okupacji Warszawa by\u0142a uznawana przez Niemc\u00f3w za centrum polskiego oporu. Generalny Gubernator Hans Frank w grudniu 1943 r. zapisa\u0142 w swoim dzienniku:<\/p>\n
\u201eMamy w tym kraju jeden punkt, z kt\u00f3rego pochodzi wszystko z\u0142o: to Warszawa. Gdyby\u015bmy nie mieli Warszawy w Generalnym Gubernatorstwie, to nie mieliby\u015bmy 4\/5 trudno\u015bci, z kt\u00f3rymi musimy walczy\u0107. Warszawa jest i pozostaje ogniskiem zam\u0119tu, punktem z kt\u00f3rego rozprzestrzenia si\u0119 niepok\u00f3j w tym kraju\u201d.<\/p>\n
Miasto mimo, \u017ce formalnie zdegradowane przez Niemc\u00f3w do roli prowincjonalnego, pozostawa\u0142o centrum polskiego \u017cycia. To tutaj funkcjonowa\u0142y w\u0142adze Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego oraz istnia\u0142y pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ce struktury konspiracji wojskowej.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie z tych powod\u00f3w wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. zosta\u0142 potraktowany przez przyw\u00f3dc\u00f3w III Rzeszy Niemieckiej jako okazja do ostatecznego rozwi\u0105zania problemu jaki stanowi\u0142a Warszawa. Rozkaz Adolfa Hitlera o nakazuj\u0105cy zr\u00f3wnanie miasta z ziemi\u0105 zosta\u0142 doprecyzowany przez Reichsf\u00fchrera SS Heinricha Himmlera:<\/p>\n
\u201eka\u017cdego mieszka\u0144ca nale\u017cy zabi\u0107 (w tym r\u00f3wnie\u017c kobiety i dzieci), nie wolno bra\u0107 \u017cadnych je\u0144c\u00f3w. Warszawa ma by\u0107 zr\u00f3wnana z ziemi\u0105 i w ten spos\u00f3b ma by\u0107 stworzony zastraszaj\u0105cy przyk\u0142ad dla ca\u0142ej Europy\u201d.<\/p>\n
Wykonanie tego zadania zlecono SS-Obergruppenf\u00fchrerowi i genera\u0142owi policji Erichowi von dem Bach-Zelewskiemu, kt\u00f3remu podporz\u0105dkowano oddzia\u0142y Wehrmachtu, SS i policji.<\/p>\n
Eskalacja zbrodni<\/p>\n
Od samego pocz\u0105tku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali si\u0119 morderstw na ludno\u015bci cywilnej. Jednak\u017ce te, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w dniach 1-4 sierpnia 1944 r., mia\u0142y charakter odwetu za sam wybuch powstania i mia\u0142y ograniczony charakter.<\/p>\n
Ofiar\u0105 niemieckich zbrodni w tym okresie padali przede wszystkim m\u0119\u017cczy\u017ani w sile wieku, podejrzewani przez Niemc\u00f3w o powi\u0105zanie z podziemiem. Mia\u0142y te\u017c w\u00f3wczas miejsce pierwsze przypadki wykorzystywania przez Niemc\u00f3w ludno\u015bci cywilnej w charakterze \u201e\u017cywych tarcz\u201d os\u0142aniaj\u0105cych natarcia piechoty i czo\u0142g\u00f3w, tak by\u0142o w czasie atak\u00f3w na powsta\u0144cze pozycje w rejonie ulic Okopowej i Wolskiej.<\/p>\n
4 sierpnia wieczorem do Warszawy dotar\u0142y nowe si\u0142y niemieckie przeznaczone do st\u0142umienia powstania. By\u0142o to 1700 \u017co\u0142nierzy kolaboracyjnej formacji RONA oraz skierowany nast\u0119pnie na Wol\u0119 batalion pu\u0142ku SS \u201eDirlewanger\u201d, a tak\u017ce bataliony SS i Wehrmachtu przys\u0142ane z Poznania oraz 608. pu\u0142k piechoty p\u0142k. Schmidta i batalion s\u0142uchaczy szko\u0142y oficerskiej w Poznaniu. Si\u0142y te uzupe\u0142nia\u0142o kilka kompanii niemieckiej policji zebranych z r\u00f3\u017cnych miast Kraju Warty. Dow\u00f3dztwo nad tymi si\u0142ami obj\u0105\u0142 gen. mjr policji Heinz Reinefarth.<\/p>\n
Rankiem 5 sierpnia si\u0142y te rozpocz\u0119\u0142y natarcie w kierunku centrum Warszawy, g\u0142\u00f3wnie wzd\u0142u\u017c ulic Wolskiej i G\u00f3rczewskiej. R\u00f3wnolegle ju\u017c od samego rana trwa\u0142a masakra ludno\u015bci cywilnej, szczeg\u00f3lnie w tych cz\u0119\u015bciach Woli, kt\u00f3re od pierwszych godzin Powstania pozostawa\u0142y w r\u0119kach niemieckich. Pocz\u0105tkowo ludno\u015b\u0107 cywilna mordowana by\u0142a w mieszkaniach, piwnicach, na podw\u00f3rzach kamienic i na ulicach. Wielokrotnie dochodzi\u0142o do sytuacji podpalania przez Niemc\u00f3w blok\u00f3w i rozstrzeliwania uciekaj\u0105cej ludno\u015bci przy pomocy karabin\u00f3w maszynowych. W ten spos\u00f3b mieli zgin\u0105\u0107 m.in. mieszka\u0144cy tzw. dom\u00f3w Hankiewicza przy ulicy Wolskiej 105\/109 (ok. 2 tys. ofiar).<\/p>\n