Sprawa praktyki lubelskiego Urz\u0119du Stanu Cywilnego sta\u0142a si\u0119 przedmiotem interpelacji radnego Rady Miasta Lublin Tomasza Gontarza z PiS. 14 lipca samorz\u0105dowiec skierowa\u0142 do prezydenta Krzysztofa \u017buka dziewi\u0119\u0107 pyta\u0144 dotycz\u0105cych m.in. liczby z\u0142o\u017conych wniosk\u00f3w, sposobu ich rozpatrywania, podstaw prawnych podejmowanych decyzji oraz dalszej praktyki USC. Odpowied\u017a, datowan\u0105 na 3 sierpnia 2026 roku, podpisa\u0142 sekretarz miasta Lublin Andrzej Wojew\u00f3dzki. To z tego pisma wynika, \u017ce wniosk\u00f3w jest ju\u017c trzy.<\/p>\n
Pierwszy wniosek zako\u0144czy\u0142 si\u0119 odmow\u0105<\/p>\n
Pierwszy wniosek, z 2018 roku, zako\u0144czy\u0142 si\u0119 odmow\u0105 kierownika USC. Jak wynika z interpelacji, stanowisko to utrzyma\u0142 Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Lublinie w 2020 roku, a nast\u0119pnie Naczelny S\u0105d Administracyjny w 2023 roku.<\/p>\n
Drugi wniosek wp\u0142yn\u0105\u0142 w 2023 roku i r\u00f3wnie\u017c pocz\u0105tkowo spotka\u0142 si\u0119 z odmow\u0105. Sytuacj\u0119 zmieni\u0142 wyrok WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 roku, sygn. III SA\/Lu 82\/24. S\u0105d uchyli\u0142 decyzj\u0119 wojewody lubelskiego oraz poprzedzaj\u0105c\u0105 j\u0105 decyzj\u0119 kierownika USC i zobowi\u0105za\u0142 urz\u0105d do przeniesienia do rejestru stanu cywilnego aktu ma\u0142\u017ce\u0144stwa opisanego w sentencji wyroku.<\/p>\n
Ratusz poinformowa\u0142, \u017ce wyrok jest prawomocny, a akta sprawy zosta\u0142y przekazane przez wojewod\u0119 lubelskiego do USC 14 lipca 2026 roku. Kierownik urz\u0119du wykona\u0142 nakaz s\u0105du i dokona\u0142 wpisu aktu do bazy us\u0142ug stanu cywilnego.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie urz\u0105d zaznaczy\u0142, \u017ce nie wprowadzono zmian w odr\u0119bnym rejestrze PESEL.<\/p>\n
Miasto nie mog\u0142o z\u0142o\u017cy\u0107 skargi kasacyjnej<\/p>\n
W odpowiedzi na interpelacj\u0119 ratusz odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce do kwestii mo\u017cliwo\u015bci zaskar\u017cenia kwietniowego wyroku.<\/p>\n
Jak wyja\u015bniono, stron\u0105 post\u0119powania s\u0105dowoadministracyjnego by\u0142 wojewoda lubelski, a nie prezydent Lublina ani kierownik USC. Organy miasta nie posiada\u0142y wi\u0119c legitymacji do wniesienia skargi kasacyjnej. Prawo do jej z\u0142o\u017cenia przys\u0142ugiwa\u0142o organowi II instancji.<\/p>\n
To istotne tak\u017ce w kontek\u015bcie wcze\u015bniejszych informacji przywo\u0142anych przez Gontarza. W interpelacji radny przypomnia\u0142, \u017ce po og\u0142oszeniu wyroku s\u0142u\u017cby prasowe Urz\u0119du Miasta zapowiada\u0142y \u201epodj\u0119cie stara\u0144, aby wykona\u0107 ten wyrok\u201d.<\/p>\n
Ostatecznie prawomocne orzeczenie zosta\u0142o przez USC wykonane.<\/p>\n
Trzeci wniosek. Ratusz informuje o \u201estatusie zawieszonej\u201d sprawy<\/p>\n
Najwi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci budzi obecnie trzeci wniosek. Jak wynika z odpowiedzi ratusza, wp\u0142yn\u0105\u0142 on ju\u017c po wyroku Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej oraz po tegorocznym orzeczeniu WSA w Lublinie.<\/p>\n
Urz\u0105d nie poinformowa\u0142 jednak o jego merytorycznym rozstrzygni\u0119ciu. W odpowiedzi znalaz\u0142o si\u0119 stwierdzenie, \u017ce sprawa \u201ema status zawieszonej w toku czynno\u015bci administracyjnych\u201d.<\/p>\n
Radny chce teraz ustali\u0107, czy chodzi o formalne zawieszenie post\u0119powania, a je\u017celi tak, kiedy zosta\u0142o wydane odpowiednie postanowienie i jaka jest jego podstawa prawna.<\/p>\n
\u2014 Kodeks zna poj\u0119cie zawieszenia sprawy, ale w konkretnej formule: musi by\u0107 wydane postanowienie, z podstaw\u0105 prawn\u0105, dor\u0119czone stronie, z prawem odwo\u0142ania. Pytam wi\u0119c kr\u00f3tko \u2014 czy takie postanowienie zapad\u0142o i z jakiego podstawy prawnej. Bo je\u015bli nie, to sprawa nie jest formalnie zawieszona. Ona po prostu le\u017cy \u2014 komentuje Gontarz.<\/p>\n
Gontarz pyta, co USC zrobi z kolejnymi wnioskami<\/p>\n
T\u0142em sprawy jest wyrok TSUE z 25 listopada 2025 roku w sprawie C-713\/23. Trybuna\u0142, odpowiadaj\u0105c na pytanie prejudycjalne NSA, uzna\u0142, \u017ce odmowa uznania ma\u0142\u017ce\u0144stwa dw\u00f3ch obywateli Unii tej samej p\u0142ci, legalnie zawartego w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim podczas korzystania ze swobody przemieszczania si\u0119, jest sprzeczna z prawem unijnym.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie, jak podkre\u015blono w materia\u0142ach, obowi\u0105zek uznania takiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie oznacza wymogu wprowadzenia instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa os\u00f3b tej samej p\u0142ci do prawa krajowego.<\/p>\n
W marcu 2026 roku NSA zobowi\u0105za\u0142 warszawski USC do dokonania transkrypcji aktu b\u0119d\u0105cego przedmiotem tej sprawy. Z kolei w maju prezydent Warszawy og\u0142osi\u0142, \u017ce tamtejszy urz\u0105d b\u0119dzie dokonywa\u0107 transkrypcji tak\u017ce na podstawie kolejnych wniosk\u00f3w dotycz\u0105cych ma\u0142\u017ce\u0144stw os\u00f3b tej samej p\u0142ci zawartych w pa\u0144stwach UE.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie pytanie o post\u0119powanie wobec nowych wniosk\u00f3w jest jednym z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w stanowiska lubelskiego radnego.<\/p>\n
\u2014 Nie kwestionuj\u0119 obowi\u0105zku wykonania prawomocnego wyroku w konkretnej sprawie. Napisa\u0142em to w interpelacji czarno na bia\u0142ym i podtrzymuj\u0119. Ale wyrok w jednej sprawie to nie jest zmiana prawa dla wszystkich. Pytam o co\u015b innego: co urz\u0105d zamierza robi\u0107 z kolejnymi wnioskami, w kt\u00f3rych \u017caden s\u0105d niczego nie nakaza\u0142 \u2014 t\u0142umaczy Tomasz Gontarz.<\/p>\n
Radny argumentuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce przepisy, na kt\u00f3re wcze\u015bniej powo\u0142ywa\u0142y si\u0119 organy odmawiaj\u0105ce transkrypcji, nie zosta\u0142y zmienione.<\/p>\n
\u2014 Artyku\u0142 18 Konstytucji nie zmieni\u0142 si\u0119 ani o przecinek. Kodeks rodzinny te\u017c nie. Prawo o aktach stanu cywilnego te\u017c nie. Je\u017celi kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce powinny si\u0119 zmieni\u0107, to jest na to droga i ta droga nazywa si\u0119 Sejm. Nie formularz w systemie teleinformatycznym i nie deklaracja prezydenta miasta \u2014 m\u00f3wi radny.<\/p>\n
Ratusz: transkrypcja nie ma charakteru prawotw\u00f3rczego<\/p>\n
Urz\u0105d Miasta w odpowiedzi przedstawia w\u0142asn\u0105 argumentacj\u0119 prawn\u0105. Wyja\u015bnia, \u017ce transkrypcja jest czynno\u015bci\u0105 deklaratoryjn\u0105 i nie wywo\u0142uje skutk\u00f3w konstytutywnych. Wed\u0142ug ratusza prowadzi ona do powielenia w polskim rejestrze tre\u015bci znajduj\u0105cej si\u0119 w zagranicznym akcie stanu cywilnego.<\/p>\n
Miasto podkre\u015bla ponadto, \u017ce rejestr stanu cywilnego ma charakter centralny, a za funkcjonowanie systemu rejestr\u00f3w pa\u0144stwowych odpowiada minister w\u0142a\u015bciwy do spraw cyfryzacji.<\/p>\n
Ratusz odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce zdecydowanie do kwestii wykonywania orzecze\u0144 s\u0105dowych.<\/p>\n
\u2014 Pogl\u0105dy i opinie \u2013 w tym Pa\u0144stwa Radnych, Prezydenta Miasta, kierownika USC czy pracownik\u00f3w Urz\u0119du Miasta Lublin \u2013 nie maj\u0105 znaczenia w obliczu realizacji zada\u0144 nak\u0142adanych na urz\u0105d przepisami prawa \u2014 napisano w odpowiedzi podpisanej przez sekretarza miasta.<\/p>\n
Urz\u0105d podkre\u015bli\u0142, \u017ce rol\u0105 magistratu i USC nie jest zast\u0119powanie ustawodawcy, ale wykonywanie obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z prawa i prawomocnych rozstrzygni\u0119\u0107.<\/p>\n
Radny: na cz\u0119\u015b\u0107 pyta\u0144 nie dosta\u0142em odpowiedzi<\/p>\n
Tomasz Gontarz przyznaje, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 informacji przedstawionych przez miasto jest konkretna. Dotyczy to m.in. liczby wniosk\u00f3w, wykonania wyroku WSA, braku zmian w rejestrze PESEL oraz wyja\u015bnienia kwestii skargi kasacyjnej.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie uwa\u017ca, \u017ce nie uzyska\u0142 odpowiedzi na najwa\u017cniejsze pytania dotycz\u0105ce bie\u017c\u0105cej praktyki USC.<\/p>\n
\u2014 Zada\u0142em dziewi\u0119\u0107 pyta\u0144. Dosta\u0142em wyk\u0142ad o tym, czym z prawnego punktu widzenia jest transkrypcja, cho\u0107 o to akurat nie pyta\u0142em. A na rzeczy najprostsze \u2014 czy urz\u0105d dzi\u015b odmawia, czy wpisuje, i czy pisa\u0142 do ministerstwa \u2014 nie dosta\u0142em odpowiedzi \u2014 m\u00f3wi radny.<\/p>\n
W swojej interpelacji Gontarz przypomnia\u0142 tak\u017ce wcze\u015bniejsz\u0105 publiczn\u0105 wypowied\u017a rzeczniczki urz\u0119du, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 miasto \u201eczeka na wprowadzenie przez ministerstwo rozwi\u0105zania formalno-technicznego umo\u017cliwiaj\u0105cego transkrypcj\u0119 akt\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d.<\/p>\n
Ratusz wyja\u015bni\u0142 obecnie, \u017ce samorz\u0105dy oczekuj\u0105 na przedstawienie procedur oraz odpowiednich zmian w drodze legislacji.<\/p>\n
Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego<\/p>\n
Radny zwr\u00f3ci\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 28 lipca 2026 roku.<\/p>\n
Wed\u0142ug informacji przedstawionych w komunikacie chodzi o rozporz\u0105dzenie zmieniaj\u0105ce wzory urz\u0119dowych formularzy, w kt\u00f3rych zamiast rubryk \u201edane kobiety\u201d i \u201edane m\u0119\u017cczyzny\u201d mia\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 dwa pola \u201ekobieta\/m\u0119\u017cczyzna\u201d. Jak wskazano w materiale, Trybuna\u0142 uzna\u0142 rozporz\u0105dzenie w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej par tej samej p\u0142ci za niezgodne z Konstytucj\u0105.<\/p>\n
Radny zwraca uwag\u0119, \u017ce odpowied\u017a lubelskiego ratusza zosta\u0142a sporz\u0105dzona 3 sierpnia, czyli sze\u015b\u0107 dni po wskazanym rozstrzygni\u0119ciu, ale nie zawiera odniesienia do niego.<\/p>\n
Zgodnie z przekazanymi informacjami Tomasz Gontarz sk\u0142ada interpelacj\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105c\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 trzyna\u015bcie pyta\u0144. Chce przede wszystkim ustali\u0107 podstaw\u0119 prawn\u0105 statusu trzeciego wniosku, pozna\u0107 aktualn\u0105 praktyk\u0119 USC wobec nowych spraw oraz dowiedzie\u0107 si\u0119, czy prezydent lub kierownik USC zamierzaj\u0105 wprowadzi\u0107 wytyczne dotycz\u0105ce kolejnych transkrypcji.<\/p>\n
Radny zamierza r\u00f3wnie\u017c dopyta\u0107 o ewentualn\u0105 korespondencj\u0119 Lublina z Ministerstwem Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji, Ministerstwem Cyfryzacji oraz wojewod\u0105 lubelskim.<\/p>\n
\u2014 Mieszka\u0144cy Lublina maj\u0105 prawo wiedzie\u0107, wed\u0142ug jakich regu\u0142 dzia\u0142a ich urz\u0105d stanu cywilnego i kto te regu\u0142y ustali\u0142. Na razie nie wiedz\u0105 tego ani oni, ani ja \u2014 podsumowuje Gontarz.<\/p>\n
Na dzi\u015b bezsporne pozostaje, \u017ce do lubelskiego USC wp\u0142yn\u0119\u0142y trzy wnioski o transkrypcj\u0119 zagranicznych akt\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa os\u00f3b tej samej p\u0142ci. W jednej ze spraw urz\u0105d wykona\u0142 prawomocny wyrok WSA. Trzeci wniosek nie zosta\u0142 jeszcze rozstrzygni\u0119ty, a ratusz okre\u015bla jego status jako zawieszony w toku czynno\u015bci administracyjnych. Pytanie o zasady post\u0119powania z kolejnymi wnioskami pozostaje jednym z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w sporu mi\u0119dzy radnym a w\u0142adzami miasta.<\/p>\n