{"id":60923,"date":"2025-10-21T15:05:08","date_gmt":"2025-10-21T15:05:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/60923\/"},"modified":"2025-10-21T15:05:08","modified_gmt":"2025-10-21T15:05:08","slug":"grecki-cud-gospodarczy-europejskie-kraje-moga-patrzec-z-zazdroscia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/60923\/","title":{"rendered":"Grecki cud gospodarczy. Europejskie kraje mog\u0105 patrze\u0107 z zazdro\u015bci\u0105"},"content":{"rendered":"

10 lat temu w Grecji odby\u0142o si\u0119 pami\u0119tne referendum, kt\u00f3re zadecydowa\u0142o o przysz\u0142o\u015bci tego zad\u0142u\u017conego kraju: mimo \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 g\u0142osuj\u0105cych opowiedzia\u0142a si\u0119 przeciwko reformom narzuconym z zewn\u0105trz, rz\u0105d Aleksisa Tsiprasa<\/a> postanowi\u0142 je kontynuowa\u0107 i pozosta\u0107 w strefie euro. Opracowano trzeci pakiet pomocowy w wysoko\u015bci 86 mld euro (wed\u0142ug aktualnego kursu 364 mld z\u0142), powi\u0105zany z zobowi\u0105zaniem do osi\u0105gania corocznej nadwy\u017cki pierwotnej. Pojawi\u0142y si\u0119 dwa pytania: czy Grecja kiedykolwiek sp\u0142aci wynosz\u0105cy prawie 180 proc. produktu krajowego brutto d\u0142ug? I czy kraj jest w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 nadwy\u017ck\u0119 pierwotn\u0105?<\/p>\n

Jest. Z wyj\u0105tkiem lat pandemii<\/a>, co trudno sobie wyobrazi\u0107, ka\u017cdego roku osi\u0105gni\u0119to nadwy\u017ck\u0119 pierwotn\u0105. By\u0142a ona szczeg\u00f3lnie wysoka w 2024 r., kiedy wynios\u0142a prawie 5 proc. PKB, a grecki rz\u0105d nie wiedzia\u0142, co zrobi\u0107 z ca\u0142\u0105 got\u00f3wk\u0105. Od 2021 r. grecka gospodarka rozwija si\u0119 w tempie powy\u017cej \u015bredniej w strefie euro, osi\u0105gaj\u0105c stopy wzrostu powy\u017cej 2 proc.<\/p>\n

Wska\u017anik zad\u0142u\u017cenia publicznego spad\u0142 do 155 proc., a rentowno\u015b\u0107 greckich obligacji jest nawet ni\u017csza ni\u017c we W\u0142oszech i Francji<\/a>. W 2026 r. pomocowe kredyty maj\u0105 zosta\u0107 przedterminowo sp\u0142acone, co pozwoli na dalsze obni\u017cenie tego wska\u017anika. O\u017cywi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c rynek pracy, a stopa bezrobocia spad\u0142a z 28 do 8 proc.<\/p>\n

Wszystko to sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki szeregowi reform. Pod rz\u0105dami Tsiprasa zmiany by\u0142y jeszcze przeprowadzane pod presj\u0105 wierzycieli. Wprowadzono drastyczne ci\u0119cia emerytur i podwy\u017cki podatk\u00f3w. Oba te dzia\u0142ania w bolesny spos\u00f3b zrestrukturyzowa\u0142y g\u0142\u0119boko zad\u0142u\u017cony bud\u017cet.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\nGreckie problemy jeszcze si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105<\/p>\n

Natomiast rz\u0105d Kiriakosa Mitsotakisa<\/a>, kt\u00f3ry doszed\u0142 do w\u0142adzy w 2019 r., po raz pierwszy przej\u0105\u0142 „w\u0142asno\u015b\u0107” i zast\u0105pi\u0142 mechanistyczne podej\u015bcie reformami bardziej przyjaznymi dla gospodarki. Opr\u00f3cz przyspieszenia plan\u00f3w prywatyzacyjnych, daleko id\u0105cej cyfryzacji us\u0142ug publicznych (Niemcy mog\u0142yby wzi\u0105\u0107 przyk\u0142ad z tej reformy) i u\u0142atwie\u0144 w procedurach inwestycyjnych rz\u0105d ponownie obni\u017cy\u0142 podatki od przedsi\u0119biorstw i dochod\u00f3w do akceptowalnego poziomu. To ostatnie sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe dzi\u0119ki szeroko zakrojonemu przej\u015bciu zorientowanemu na p\u0142atno\u015bci elektroniczne. W rezultacie wp\u0142ywy z podatku od sprzeda\u017cy niemal eksplodowa\u0142y. Reformy zosta\u0142y niedawno nagrodzone podwy\u017cszeniem ratingu greckich obligacji skarbowych do tzw. investment grade.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce wszystko jest w porz\u0105dku. Jednak mo\u017cna opowiedzie\u0107 te\u017c inn\u0105 histori\u0119. Rozw\u00f3j gospodarczy opiera si\u0119 na dw\u00f3ch sektorach: turystyce <\/a>i budownictwie. Co prawda wi\u0119cej os\u00f3b ma prac\u0119 i zarabia, ale w tych sektorach p\u0142ace s\u0105 niskie, a realne wynagrodzenia spad\u0142y nawet w wyniku ostatniej inflacji. W zwi\u0105zku z tym obecny poziom dobrobytu Grecji jest nadal o ok. 5 p.p. ni\u017cszy ni\u017c w 2007 r. Produkcja i eksport towar\u00f3w i us\u0142ug o wy\u017cszej warto\u015bci, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142yby wy\u017csze wynagrodzenia, pozostaj\u0105 natomiast w stagnacji. W zwi\u0105zku z tym wydajno\u015b\u0107 pracy na godzin\u0119 jest najni\u017csza spo\u015br\u00f3d wszystkich kraj\u00f3w OECD<\/a>. Nie pomaga tu nawet fakt, \u017ce Grecja ma najwy\u017csz\u0105 liczb\u0119 godzin pracy w roku w strefie euro.<\/p>\n

Do tego dochodz\u0105 najnowsze skandale rz\u0105dowe: afera pods\u0142uchowa, brak wyja\u015bnienia i zarzuty tuszowania sprawy w zwi\u0105zku z katastrof\u0105 kolejow\u0105 w Tempi<\/a>, a ostatnio skandal korupcyjny, w kt\u00f3rym systematycznie sprzeniewierzano miliardy euro z funduszy UE. Na oczach polityk\u00f3w przyznawano dotacje na nieistniej\u0105ce stada owiec na nieistniej\u0105cych pastwiskach. Skandale te podwa\u017cy\u0142y zaufanie do intencji greckiego rz\u0105du, aby uporz\u0105dkowa\u0107 system korupcyjny.<\/p>\n

\"Ateny<\/p>\n

Ateny (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)Edoardo Frola \/ Getty Images<\/p>\n

Niewykorzystane szanse<\/p>\n

Do tego dochodz\u0105 dalsze problemy strukturalne, w tym zaleg\u0142o\u015bci w reformach systemu s\u0105downictwa. Wszystko to nie zach\u0119ca inwestor\u00f3w i innowator\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieliby produkowa\u0107 w Grecji towary o wy\u017cszej warto\u015bci. Tacy inwestorzy nadal rzadko pojawiaj\u0105 si\u0119 na greckim rynku. Najwyra\u017aniej nadal postrzegaj\u0105 oni ryzyko jako nieprzewidywalne, co zniech\u0119ca ich do inwestowania w kraju.<\/p>\n

Jak dosz\u0142o do tej „rozbie\u017cno\u015bci narracji”? Ostatecznie rz\u0105d Mitsotakisa zainicjowa\u0142 w\u0142a\u015bciwy proces reform, ale zatrzyma\u0142 si\u0119 w po\u0142owie drogi. Grecja do dzi\u015b nie wykorzysta\u0142a w pe\u0142ni korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z cz\u0142onkostwa w UE, aby stworzy\u0107 instytucje, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0142yby realizacj\u0119 innowacyjnych inwestycji.<\/p>\n

W tym kontek\u015bcie ostatnie reformy rynku pracy rz\u0105du Mitsotakisa wydaj\u0105 si\u0119 raczej bezskuteczne. Wprowadzenie sze\u015bciodniowego tygodnia pracy<\/a> lub 13-godzinnego dnia pracy w celu zwi\u0119kszenia skromnych miesi\u0119cznych dochod\u00f3w to jedynie \u0142atanie symptom\u00f3w. Nie doprowadzi to do wzrostu wydajno\u015bci pracy (raczej wr\u0119cz przeciwnie) ani do inwestycji w produkty o wy\u017cszej warto\u015bci.<\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c rz\u0105d grecki chce zapewni\u0107 wi\u0119kszy dobrobyt \u015brodkowej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, musi wyznaczy\u0107 sobie bardziej ambitne cele. W d\u0142u\u017cszej perspektywie wi\u0119kszy dobrobyt nie wynika z tego, \u017ce na wysp\u0119 przyje\u017cd\u017ca wi\u0119cej turyst\u00f3w, ale z prze\u0142om\u00f3w technologicznych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do tworzenia produkt\u00f3w o wy\u017cszej warto\u015bci, a tym samym do wzrostu eksportu i wzrostu gospodarczego.<\/p>\n

As w r\u0119kawie Aten<\/p>\n

Grecja dysponuje odpowiednim kapita\u0142em ludzkim. Wed\u0142ug wska\u017anika Global Innovation Index kraj ten doskonale kszta\u0142ci swoje pokolenie, a badania naukowe s\u0105 tam prowadzone na bardzo wysokim poziomie. Jednak przek\u0142adanie wynik\u00f3w bada\u0144 na \u015bwiat przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re wprowadzaj\u0105 innowacyjne produkty na rynek, rzadko ma miejsce w Grecji, a najcz\u0119\u015bciej gdzie indziej.<\/p>\n

Rz\u0105d powinien zainicjowa\u0107 trzy wa\u017cne reformy, aby sta\u0107 si\u0119 atrakcyjnym dla inwestor\u00f3w. Po pierwsze, Ateny musz\u0105 wi\u0119cej inwestowa\u0107 w badania i rozw\u00f3j, a nauka i gospodarka musz\u0105 mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 znacznie bardziej systematycznej ni\u017c dotychczas produktywnej wymiany \u2014 w Grecji nadal s\u0105 to dwa odr\u0119bne obszary.<\/p>\n

Po drugie, proces reform musi by\u0107 kontynuowany w wielu obszarach, a jako\u015b\u0107 administracji publicznej, ale tak\u017ce wymiaru sprawiedliwo\u015bci, musi ulec poprawie. Przyk\u0142ad: dla inwestor\u00f3w wystarczaj\u0105cym powodem, aby nie inwestowa\u0107 w danym kraju, jest fakt, \u017ce w Grecji egzekwowanie roszcze\u0144 umownych trwa 10 lat. Po trzecie, centralistyczny rz\u0105d musi zacz\u0105\u0107 anga\u017cowa\u0107 polityk\u0119 lokaln\u0105 i rozdziela\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 podmiot\u00f3w. Atrakcyjno\u015b\u0107 danej lokalizacji zale\u017cy bowiem r\u00f3wnie\u017c od lokalnego klimatu biznesowego.<\/p>\n

Obecny rz\u0105d znajduje si\u0119 ju\u017c w po\u0142owie kadencji \u2014 poparcie spo\u0142eczne, kt\u00f3re w 2023 r. wynosi\u0142o 41 proc., zmniejszy\u0142o si\u0119 obecnie o po\u0142ow\u0119 z powodu ostatnich kryzys\u00f3w. To wystarczaj\u0105cy pow\u00f3d, aby kontynuowa\u0107 tak pilnie potrzebny proces reform.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"10 lat temu w Grecji odby\u0142o si\u0119 pami\u0119tne referendum, kt\u00f3re zadecydowa\u0142o o przysz\u0142o\u015bci tego zad\u0142u\u017conego kraju: mimo \u017ce…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":60924,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,7943,190,7835,27,14102,34,35,28,31,48,25,46,4897,40,41,2239,47,80,29,30,26,82,83,84,5126],"class_list":{"0":"post-60923","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-euro","12":"tag-gospodarka","13":"tag-grecja","14":"tag-headlines","15":"tag-kryzys_gospodarczy","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-perso_tst0","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-rynek_pracy","27":"tag-screening_general","28":"tag-swiat","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-world","33":"tag-world-news","34":"tag-worldnews","35":"tag-zadluzenie"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60923"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60923\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}