\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/1786693932_537_player-ratio.png\"\/)
\n<\/p>\n
\n
\n<\/p>\n
\nWitold Ziomek, Wprost.pl: Zacznijmy mo\u017ce od\u00a0podstaw, od\u00a0samego pocz\u0105tku. Co\u00a0to\u00a0jest windfall tax i\u00a0dlaczego w\u0142a\u015bnie teraz rz\u0105d postanowi\u0142 si\u0119gn\u0105\u0107 po\u00a0takie narz\u0119dzie?
\n<\/p>\n
\nPawe\u0142 Wojciechowski, g\u0142\u00f3wny ekonomista Business Centre Club: To\u00a0jest podatek od\u00a0nadzwyczajnych zysk\u00f3w, nak\u0142adany w\u00a0nadzwyczajnych okoliczno\u015bciach. W\u00a0tym wypadku mo\u017cna to\u00a0nazwa\u0107 tzw. rent\u0105 kryzysow\u0105. To\u00a0poj\u0119cie ekonomiczne pokazuje, \u017ce\u00a0jak jest kryzys \u2013\u00a0na\u00a0przyk\u0142ad w\u00a0Cie\u015bninie Ormuz, w\u00a0relacjach Stany Zjednoczone-Iran \u2013\u00a0statki nie\u00a0p\u0142yn\u0105, 20 procent ropy naftowej nie\u00a0przep\u0142ywa do\u00a0rafinerii \u015bwiatowych, to\u00a0podnosi nasze ceny, chocia\u017c my\u00a0akurat z\u00a0tego kierunku nie\u00a0pozyskujemy ropy naftowej. Niemniej mamy wzrost cen \u015bwiatowych. Ceny benzyny przed kryzysem by\u0142y znacznie ni\u017csze, a\u00a0po jego wybuchu posz\u0142y w\u00a0g\u00f3r\u0119. Wtedy wprowadzono program CPN \u2013\u00a0Cena Paliwa Ni\u017cej \u2013\u00a0dzi\u0119ki kt\u00f3remu ceny nie\u00a0wzros\u0142y, powiedzmy, o\u00a0z\u0142ot\u00f3wk\u0119 czy\u00a0p\u00f3\u0142tora z\u0142otego, jak mog\u0142oby si\u0119 zdarzy\u0107 bez tej interwencji.
\n<\/p>\n
\nTeraz odst\u0119puje si\u0119 od\u00a0programu CPN, w\u00a0Ministerstwie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce\u00a0ceny paliw s\u0105 ju\u017c ni\u017csze. I\u00a0w\u00a0zasadzie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0premier ju\u017c wtedy, kiedy wprowadzano CPN, zapowiedzia\u0142, \u017ce\u00a0powstanie drugi pakiet \u2013\u00a0poza CPN-em \u2013\u00a0czyli w\u0142a\u015bnie podatek od\u00a0nadzwyczajnych zysk\u00f3w, tak \u017ceby firmy paliwowe nie\u00a0czerpa\u0142y nadzwyczajnych zysk\u00f3w w\u00a0tych nadzwyczajnych okoliczno\u015bciach. To\u00a0jest normalna regu\u0142a. W\u00a0czasie kryzysu, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 z\u00a0dostawami gazu i\u00a0ropy, kiedy Rosja zaatakowa\u0142a Ukrain\u0119, r\u00f3wnie\u017c takie rozwi\u0105zania by\u0142y wprowadzane. Potem nast\u0105pi\u0142y pewne k\u0142opoty. W\u00a0Polsce takiego podatku wtedy nie\u00a0by\u0142o, ale\u00a0w\u00a0innych krajach \u2013\u00a0o\u00a0czym mog\u0119 za\u00a0chwil\u0119 powiedzie\u0107 \u2013\u00a0ju\u017c by\u0142.
\n<\/p>\n
\nO tych k\u0142opotach to\u00a0jeszcze za\u00a0chwil\u0119 porozmawiamy, bo\u00a0te k\u0142opoty pewnie mamy na\u00a0horyzoncie, tak jak mamy na\u00a0horyzoncie dodatkowy podatek. Natomiast zanim do\u00a0tego przejdziemy, musz\u0119 zapyta\u0107: m\u00f3wimy o\u00a0wzrostach cen ropy, czyli podstawowego surowca, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do\u00a0produkcji paliw, i\u00a0jednocze\u015bnie o\u00a0nadmiarowych zyskach. Sk\u0105d si\u0119 bior\u0105 te\u00a0nadmiarowe zyski koncern\u00f3w?
\n<\/p>\n
\nNadmiar bierze si\u0119 ze\u00a0sposobu liczenia ceny paliw w\u00a0stosunku do\u00a0cen zakupu. R\u00f3\u017cne s\u0105 formu\u0142y liczenia \u2013\u00a0albo kupujemy i\u00a0sprzedajemy po\u00a0okre\u015blonej cenie zakupu, ale\u00a0przewa\u017cnie tak nie\u00a0jest. Sprzedajemy po\u00a0cenach, kt\u00f3re s\u0105 obecnie na\u00a0rynku, natomiast paliwo by\u0142o kupione wcze\u015bniej, taniej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0tym nadzwyczajne zyski.
\n<\/p>\n
\nCzyli to\u00a0jest taka prewencyjna podwy\u017cka, zanim jeszcze koszty faktycznie wzrosn\u0105?
\n<\/p>\n
\nW zasadzie tak, one wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce\u00a0s\u0105 r\u00f3\u017cne ceny \u2013\u00a0ceny hurtowe i\u00a0ceny detaliczne. Jak gdyby monopolista, czy\u00a0prawie monopolista, czyli firma Orlen, ma\u00a0te\u017c troch\u0119 inn\u0105 sytuacj\u0119 na\u00a0rynku, wi\u0119c mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 okre\u015blone mar\u017ce, r\u00f3wnie\u017c na\u00a0rafinacji. W\u00a0ca\u0142ym tym \u0142a\u0144cuchu dostaw s\u0105 okre\u015blone mar\u017ce, kt\u00f3re wynikaj\u0105 po\u00a0prostu ze\u00a0wzrostu cen, a\u00a0nie z\u00a0tego, \u017ce\u00a0na przyk\u0142ad firma zainwestowa\u0142a czy\u00a0zwi\u0119kszy\u0142a produktywno\u015b\u0107. W\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0tym s\u0105 one nadzwyczajne \u2013\u00a0dlatego ekonomicznie nazywa si\u0119 je\u00a0rent\u0105 kryzysow\u0105. I\u00a0s\u0105 uzasadnione ekonomicznie, tylko musz\u0105 by\u0107 wprowadzane w\u00a0spos\u00f3b bardzo precyzyjny. Najwa\u017cniejsza jest regu\u0142a, na\u00a0kt\u00f3rej to\u00a0powinno by\u0107 oparte \u2013\u00a0musi jasno okre\u015bla\u0107, \u017ce\u00a0to\u00a0naprawd\u0119 jest ten nadzwyczajny zysk.
\n<\/p>\n
\nBywa\u0142o z\u00a0tym r\u00f3\u017cnie. Przypomn\u0119, \u017ce\u00a0kiedy Mario Draghi, premier W\u0142och, wprowadza\u0142 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie rent\u0119 kryzysow\u0105, czyli windfall tax we\u00a0W\u0142oszech, przyj\u0119to inn\u0105 podstaw\u0119 ni\u017c\u00a0tylko cena referencyjna \u2013\u00a0wzi\u0119to pod\u00a0uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c akcyz\u0119, kt\u00f3ra nast\u0119pnie jest odprowadzana do\u00a0bud\u017cetu w\u0142oskiego. I\u00a0to spowodowa\u0142o, \u017ce\u00a0w\u0142oski Trybuna\u0142 Konstytucyjny ten podatek odrzuci\u0142. Wi\u0119c czasami bywa tak, \u017ce\u00a0w\u00a0tej regule cenowej musi ona by\u0107, po\u00a0pierwsze, proporcjonalna, musi rzeczywi\u015bcie dotkn\u0105\u0107 tego nadzwyczajnego zysku wobec przychod\u00f3w referencyjnych \u2013\u00a0a\u00a0to, co\u00a0jest ponad nimi, z\u00a0jakim\u015b zapasem, czasami na\u00a0przyk\u0142ad 20 procent, da si\u0119 opodatkowa\u0107.
\n<\/p>\n
\nW Polsce jest propozycja 60 procent. Ale\u00a0pytanie, od\u00a0kiedy? Bo\u00a0tutaj pojawia si\u0119 argument, \u017ce\u00a0chcemy opodatkowa\u0107 koncerny od\u00a01 marca.
\n<\/p>\n
\nNo w\u0142a\u015bnie, tu si\u0119 pojawia problem akcentowany przez prezydenta, czyli to, \u017ce\u00a0prawo zadzia\u0142a w\u00a0tym wypadku wstecz \u2013\u00a0bo\u00a0mamy opodatkowa\u0107 koncerny paliwowe od\u00a0marca, czyli z\u00a0tytu\u0142u tych wcze\u015bniejszych przychod\u00f3w. Czy\u00a0Pana zdaniem to\u00a0jest w\u00a0og\u00f3le realny problem prawny, czy\u00a0tylko pewna o\u015b sporu politycznego?
\n<\/p>\n
\nMoim zdaniem i\u00a0to, i\u00a0to. W\u00a0Polsce jest zasada, \u017ce\u00a0prawo podatkowe nie\u00a0powinno dzia\u0142a\u0107 wstecz, ale\u00a0pytanie, jak opodatkowa\u0107 koncern, kiedy rozliczenie jest roczne? To\u00a0te\u017c jest do\u00a0dyskusji. Podejrzewam, \u017ce\u00a0Trybuna\u0142 w\u00a0obecnym sk\u0142adzie podzieli w\u0105tpliwo\u015bci pana prezydenta \u2013\u00a0ale\u00a0nie chc\u0119 komentowa\u0107 samego sk\u0142adu i\u00a0sposobu wyboru s\u0119dzi\u00f3w, bo\u00a0to jest w\u0105tek polityczny. Natomiast czysto ekonomicznie, z\u00a0punktu widzenia procesu legislacyjnego i\u00a0funkcjonowania prawa podatkowego, lepiej, \u017ceby wszystkie ustawy podatkowe mia\u0142y jaki\u015b jasny spos\u00f3b odniesienia do\u00a0funkcjonowania biznesu.
\n<\/p>\n
\nGdyby to\u00a0nie by\u0142y te\u00a0nadzwyczajne zyski, tylko na\u00a0przyk\u0142ad opodatkowanie innego sektora \u2013\u00a0mieli\u015bmy do\u00a0czynienia z\u00a0bankami \u2013\u00a0to\u00a0je\u015bli trudno oddzieli\u0107 zyski wynikaj\u0105ce z\u00a0renty kryzysowej, z\u00a0nadzwyczajnych zysk\u00f3w, od\u00a0innych typ\u00f3w zysk\u00f3w, na\u00a0przyk\u0142ad wynikaj\u0105cych z\u00a0dzia\u0142alno\u015bci inwestycyjnej firmy, to\u00a0rodzi si\u0119 problem. Jak prawo dzia\u0142a wstecz, to\u00a0s\u0105 bardzo s\u0142abe motywacje do\u00a0inwestowania. Mieli\u015bmy tak\u0105 sytuacj\u0119 w\u00a0Hiszpanii, gdy pr\u00f3bowano opodatkowa\u0107 rent\u0105 nadzwyczajnych zysk\u00f3w inny sektor energetyczny. Jedna z\u00a0du\u017cych firm, mo\u017cna powiedzie\u0107 taki hiszpa\u0144ski Orlen \u2013\u00a0CEPSA \u2013\u00a0powiedzia\u0142a: w\u00a0takim razie my\u00a0nie b\u0119dziemy inwestowa\u0107. Chodzi\u0142o o\u00a0projekt zielonego wodoru na\u00a0kwot\u0119 blisko 3\u00a0miliard\u00f3w euro. To\u00a0spowodowa\u0142o przed\u0142u\u017canie debaty i\u00a0w\u00a0ko\u0144cu wycofano si\u0119 z\u00a0tego rozwi\u0105zania.
\n<\/p>\n
\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: tego typu dzia\u0142ania, je\u017celi s\u0105 dobrze sformu\u0142owane, maj\u0105 okre\u015blon\u0105 regu\u0142\u0119, s\u0105 proporcjonalne, dobrze adresowane i\u00a0maj\u0105 bardzo jasno zdefiniowany okres wej\u015bcia i\u00a0zako\u0144czenia, mog\u0105 zadzia\u0142a\u0107 i\u00a0s\u0105 postrzegane jako dobra ochrona konsumenta. A\u00a0pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0na ochron\u0119 konsumenta r\u00f3wnie\u017c Polska, ale\u00a0te\u017c ca\u0142a Unia Europejska, wydaje gigantyczne pieni\u0105dze. Niech zap\u0142ac\u0105 ci, co\u00a0maj\u0105 rent\u0119 kryzysow\u0105, a\u00a0nie ci, kt\u00f3rzy s\u0105 tym dotkni\u0119ci, czyli konsumenci.
\n<\/p>\n
\nPodaje Pan przyk\u0142ady z\u00a0zagranicy. Czy\u00a0mamy jaki\u015b przyk\u0142ad, gdzie ten windfall tax zadzia\u0142a\u0142 w\u0142a\u015bnie w\u00a0takiej formie, o\u00a0jakiej Pan m\u00f3wi?
\n<\/p>\n
\nTo jest kwestia, jak powiedzia\u0142em, czasu \u2013\u00a0od\u00a0kiedy obowi\u0105zuje \u2013\u00a0i\u00a0kwestia formu\u0142y. Akurat formu\u0142a w\u00a0Polsce jest niez\u0142a. Pytanie jest, czy\u00a0zadzia\u0142a ona w\u00a0spos\u00f3b prawid\u0142owy na\u00a0poziomie wszystkich cen, kt\u00f3re znamy w\u00a0tym \u0142a\u0144cuchu warto\u015bci \u2013\u00a0cen detalicznych, cen hurtowych, przychod\u00f3w w\u00a0ca\u0142ym \u0142a\u0144cuchu. Trudno powiedzie\u0107, czy\u00a0to\u00a0rzeczywi\u015bcie wyst\u0105pi. Pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0taki podatek z\u00a0jednej strony daje dobry sygna\u0142 dla\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce\u00a0pa\u0144stwo dba o\u00a0to, \u017ceby koncerny nie\u00a0mia\u0142y nadmiarowych zysk\u00f3w z\u00a0powodu biedy, kt\u00f3ra dotyka konsument\u00f3w, ale\u00a0z\u00a0drugiej strony musi by\u0107 tak skonstruowany, \u017ceby nie\u00a0by\u0142o do\u00a0niego zastrze\u017ce\u0144. Rozumiem, \u017ce\u00a0tutaj s\u0105 pewne zastrze\u017cenia. Zobaczymy, jak sprawa zostanie rozstrzygni\u0119ta, bo\u00a0trudno mi wyrokowa\u0107 \u2013\u00a0s\u0142ysza\u0142em, \u017ce\u00a0mo\u017ce b\u0119dzie kolejny podatek, w\u00a0wersji 2.0.
\n<\/p>\n
\nM\u00f3wi Pan, \u017ce\u00a0jedn\u0105 z\u00a0przeszk\u00f3d jest czas wej\u015bcia w\u00a0\u017cycie tej ustawy. Mo\u017ce w\u00a0takim razie co\u015b takiego jak windfall tax powinno po\u00a0prostu znale\u017a\u0107 si\u0119 na\u00a0sta\u0142e w\u00a0polskim systemie podatkowym, w\u00a0taki spos\u00f3b, \u017ceby uruchamia\u0142o si\u0119 automatycznie, gdy wyst\u0105pi kryzys?
\n<\/p>\n
\nProblem jest taki, \u017ce\u00a0my nie\u00a0znamy wszelkich przes\u0142anek kryzysowych. Je\u015bli m\u00f3wimy o\u00a0kryzysie zwi\u0105zanym z\u00a0Cie\u015bnin\u0105 Ormuz, to\u00a0nikt tego przed wybuchem wojny nie\u00a0przewidywa\u0142 \u2013\u00a0nawet sami Amerykanie tego nie\u00a0brali pod\u00a0uwag\u0119. A\u00a0pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0jest wiele innych cie\u015bnin. Ca\u0142a logika kryzysu si\u0119 zmieni\u0142a, bo\u00a0wcze\u015bniej, w\u00a01973 roku, ilo\u015b\u0107 zu\u017cytej ropy na\u00a0produkcj\u0119 \u015bwiatowego PKB by\u0142a znacznie wi\u0119ksza, powiedzmy dwu-, trzykrotnie wi\u0119ksza. Wi\u0119c efekt zahamowania przep\u0142ywu statk\u00f3w przez cie\u015bnin\u0119 nie\u00a0powinien by\u0107 a\u017c\u00a0tak przeskalowany. Z\u00a0drugiej strony pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 tej ropy dotyka przede wszystkim segment\u00f3w krytycznych, na\u00a0przyk\u0142ad logistyki \u2013\u00a0samolot\u00f3w, diesla \u2013\u00a0bo\u00a0przede wszystkim diesel na\u00a0tym ucierpia\u0142.
\n<\/p>\n
\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, sam efekt cie\u015bniny polega na\u00a0tym, \u017ce\u00a0musimy my\u015ble\u0107 o\u00a0dywersyfikacji \u017ar\u00f3de\u0142 dostaw \u2013\u00a0Polska jest dzi\u015b do\u015b\u0107 dobrze zdywersyfikowana \u2013\u00a0ale\u00a0musimy te\u017c my\u015ble\u0107 o\u00a0tym, gdzie s\u0105 w\u0105skie gard\u0142a, bo\u00a0one determinuj\u0105 szoki. W\u00a0tego typu sytuacjach mo\u017cna by\u00a0m\u00f3wi\u0107 tylko o\u00a0cenach, ale\u00a0ceny s\u0105 efektem tego, czy\u00a0by\u0142a odpowiednia reakcja, czy\u00a0by\u0142y odpowiednie zapasy, czy\u00a0uruchomiono rezerwy strategiczne ropy. Mi\u0119dzynarodowa Agencja Energii takie dzia\u0142ania podj\u0119\u0142a. Czy\u00a0by\u0142y wcze\u015bniej zapasy, czy\u00a0kr\u0105\u017c\u0105ce tankowce mia\u0142y nadwy\u017ck\u0119 ropy, jakie s\u0105 perspektywy zako\u0144czenia kryzysu, jakie prawdopodobie\u0144stwa, jak zmieni\u0142a si\u0119 struktura dostaw. Nie\u00a0mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 tylko o\u00a0cenach rynkowych, bo\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o tych problem\u00f3w jest zupe\u0142nie gdzie indziej. Polska jest zdywersyfikowana, nie\u00a0sprowadzamy w\u0142a\u015bciwie ropy z\u00a0tego regionu, a\u00a0i tak nas to\u00a0dotyka, bo\u00a0rynek jest globalny. Zreszt\u0105 kiedy\u015b rynek globalny dotyczy\u0142 tylko ropy, dzisiaj r\u00f3wnie\u017c gazu, co\u00a0jest do\u015b\u0107 niezwyk\u0142e, bo\u00a0pojawi\u0142 si\u0119 LNG.
\n<\/p>\n
\nCzyli zamkni\u0119cie potencjalnego kryzysu w\u00a0ramach jednej ustawy wprowadzaj\u0105cej podatek jest stosunkowo trudne. A\u00a0czy w\u00a0Pana ocenie w\u00a0og\u00f3le dosz\u0142o do\u00a0powstania tej renty kryzysowej, o\u00a0kt\u00f3rej Pan m\u00f3wi? Czy\u00a0to\u00a0jest rzeczywi\u015bcie uzasadnione?
\n<\/p>\n
\nTak, oczywi\u015bcie, ona powsta\u0142a. W\u0142a\u015bnie o\u00a0to chodzi, \u017ce\u00a0Orlen mia\u0142 nadzwyczajne zyski \u2013\u00a0ujawni\u0142 to\u00a0ju\u017c po\u00a0pierwszym p\u00f3\u0142roczu. Co\u00a0\u015bwiadczy o\u00a0tym, \u017ce\u00a0pewnie to\u00a0jest w\u0142a\u015bnie efekt renty kryzysowej. Pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0m\u00f3wimy tu o\u00a0okresie, kiedy nast\u0105pi\u0142 problem z\u00a0Cie\u015bnin\u0105 Ormuz. Wi\u0119c jaki\u015b efekt na\u00a0pewno nast\u0105pi\u0142. Dzisiaj nikt nie\u00a0jest w\u00a0stanie powiedzie\u0107 dok\u0142adnie, jaki efekt cen na\u00a0rynku ropy spowodowa\u0142 te\u00a0nadzwyczajne zyski, na\u00a0przyk\u0142ad w\u00a0Grupie Orlen.
\n<\/p>\n
\nBran\u017ca m\u00f3wi o\u00a0nier\u00f3wnym traktowaniu i\u00a0o\u00a0tym, \u017ce\u00a0podatek najmocniej uderza w\u00a0firmy, kt\u00f3re nie\u00a0maj\u0105 w\u0142asnych rafinerii \u2013\u00a0jak Unimot czy\u00a0inni niezale\u017cni importerzy, w\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od\u00a0Orlenu. Czy\u00a0Pan si\u0119 zgadza z\u00a0t\u0105 diagnoz\u0105?
\n<\/p>\n
\nZawsze ten, kt\u00f3ry jest du\u017cy, rz\u0105dzi na\u00a0rynku i\u00a0jest quasi-monopolist\u0105, ma\u00a0okre\u015blone korzy\u015bci. Pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0w\u00a0czasie wprowadzania pakietu CPN r\u00f3wnie\u017c Orlen wprowadza\u0142 r\u00f3\u017cne rabaty dla\u00a0klient\u00f3w, ale\u00a0inne firmy te\u017c pr\u00f3bowa\u0142y. Z\u00a0jednej strony ceny by\u0142y regulowane, w\u0142a\u015bciwie kontrolowane od\u00a0g\u00f3ry, \u017ceby nie\u00a0by\u0142y wy\u017csze ni\u017c\u00a0w\u00a0cyklu dziennym \u2013\u00a0co\u00a0spowodowa\u0142o sp\u0142aszczenie tych cen, by\u0142y te\u017c okre\u015blone sankcje. Ale\u00a0z\u00a0drugiej strony, poza cenami detalicznymi, mamy r\u00f3wnie\u017c rynek hurtowy, kt\u00f3ry jest kontrolowany przez regulatora. Wi\u0119c w\u00a0jakim\u015b sensie w\u00a0kilku miejscach pojawiaj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce\u00a0najwi\u0119ksza firma na\u00a0tym korzysta najwi\u0119cej, a\u00a0te ma\u0142e, kt\u00f3re i\u00a0tak s\u0105 w\u00a0trudniejszej sytuacji, b\u0119d\u0105 traci\u0107.
\n<\/p>\n
\nIle realnie mo\u017ce nas wszystkich kosztowa\u0107 ten sp\u00f3r, je\u015bli policzymy utracony czas i\u00a0niepewno\u015b\u0107 inwestycyjn\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 w\u00a0tym trakcie pojawia?
\n<\/p>\n
\nSam sp\u00f3r o\u00a0windfall tax, czyli podatek od\u00a0nadzwyczajnych zysk\u00f3w, jako taki nie\u00a0generuje jakiego\u015b du\u017cego problemu dla\u00a0gospodarki. Na\u00a0pewno mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 taki efekt, \u017ce\u00a0w\u00a0oczekiwaniu na\u00a0wprowadzenie podatku od\u00a0nadmiarowych zysk\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 firm mo\u017ce waha\u0107 si\u0119 z\u00a0inwestycjami. Poda\u0142em przyk\u0142ad Hiszpanii, gdzie firma, quasi-monopolista, powiedzia\u0142a: w\u00a0takim razie my\u00a0nie b\u0119dziemy inwestowa\u0107 w\u00a0zielony wod\u00f3r, bo\u00a0nie wiemy, czy\u00a0b\u0119dzie kolejny podatek. Oczywi\u015bcie firmy, aby\u00a0inwestowa\u0107, musz\u0105 mie\u0107 przewidywalno\u015b\u0107, jasne regu\u0142y gry i\u00a0im mniej r\u0119cznego sterowania, tym lepiej.
\n<\/p>\n
\nZ drugiej strony pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0w\u00a0jakim\u015b sensie pan premier zapowiedzia\u0142 to\u00a0w\u00a0pakiecie \u2013\u00a0powiedzia\u0142 najpierw, \u017ce\u00a0zanim opodatkujemy firmy energetyczne, przygotujemy ten pakiet, a\u00a0wcze\u015bniej wprowadzimy CPN, czyli pakiet, kt\u00f3ry obni\u017cy ceny na\u00a0stacjach w\u00a0spos\u00f3b sztuczny, poprzez redukcj\u0119 VAT-u i\u00a0akcyzy oraz\u00a0czasowe regulowanie cen z\u00a0g\u00f3ry, a\u00a0kiedy to\u00a0wyga\u015bnie \u2013\u00a0wprowadzimy podatek od\u00a0nadzwyczajnych zysk\u00f3w. I\u00a0rzeczywi\u015bcie pierwszy etap si\u0119 uda\u0142, nawet by\u0142o du\u017ce poparcie w\u00a0Sejmie, kierowcy byli bardzo zadowoleni. Ale\u00a0pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0to\u00a0by\u0142 podatek nieadresowany do\u00a0okre\u015blonego sektora, na\u00a0przyk\u0142ad transportu drogowego, czyli kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy najbardziej na\u00a0tym ucierpieli, bo\u00a0g\u0142\u00f3wnie diesel by\u0142 tym problemem. Mimo wszystko spotka\u0142 si\u0119 z\u00a0du\u017c\u0105 aprobat\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa. Kosztowa\u0142, z\u00a0tego co\u00a0wiadomo, oko\u0142o 1,6 miliarda z\u0142otych miesi\u0119cznie, wi\u0119c w\u00a0sumie to\u00a0jest oko\u0142o 4,5 miliarda z\u0142otych do\u00a0czerwca tego roku. I\u00a0dobrze zadzia\u0142a\u0142, bo\u00a0by\u0142a kontrola cen.
\n<\/p>\n
\nAle niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce\u00a0bez tego te\u017c by\u00a0si\u0119 to\u00a0uda\u0142o. Wi\u0119c z\u00a0drugiej strony pa\u0144stwo ponios\u0142o koszty, przerzucono je\u00a0z\u00a0konsument\u00f3w na\u00a0bud\u017cet \u2013\u00a0czyli z\u00a0kierowc\u00f3w, u\u017cytkownik\u00f3w dr\u00f3g, na\u00a0wszystkich obywateli. A\u00a0potem te\u00a04,5\u20134,6 miliarda z\u0142otych mia\u0142o by\u0107 przerzucone na\u00a0firmy paliwowo-energetyczne, \u017ceby rachunek na\u00a0ko\u0144cu wyszed\u0142 na\u00a0zero. I\u00a0to si\u0119 nie\u00a0uda\u0142o, bo\u00a0pan prezydent wni\u00f3s\u0142 ustaw\u0119 do\u00a0Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.
\n<\/p>\n
\nA jednocze\u015bnie mamy zapowied\u017a, \u017ce\u00a0jest du\u017ca szansa, \u017ce\u00a0CPN wr\u00f3ci w\u00a0ostatnich tygodniach sierpnia. To\u00a0jest co\u015b, co\u00a0mia\u0142o by\u0107 rozwi\u0105zaniem tymczasowym, a\u00a0tymczasem ju\u017c s\u0142yszymy, \u017ce\u00a0wraca. To\u00a0Pana zdaniem dobry pomys\u0142?
\n<\/p>\n
\nMinister klimatu jest dzisiaj szefem jednej z\u00a0partii. Natomiast de facto odpowiedzialny za\u00a0ten obszar jest pan minister Motyka, czyli z\u00a0innej formacji. Wi\u0119c nie\u00a0wiem, czy\u00a0to\u00a0jest bardzo wiarygodna zapowied\u017a. Pan minister Motyka te\u017c ju\u017c wielokrotnie si\u0119 wypowiada\u0142, \u017ce\u00a0tak b\u0119dzie \u2013\u00a0\u017ce\u00a0jest taka mo\u017cliwo\u015b\u0107. Ale\u00a0m\u00f3wienie, \u017ce\u00a0co\u015b jest mo\u017cliwe, to\u00a0nie decyzja. Mo\u017cliwe, \u017ce\u00a0b\u0119dzie podatek, mo\u017cliwe, \u017ce\u00a0b\u0119dzie inny podatek \u2013\u00a0to\u00a0s\u0105 decyzje rz\u0105du. Wprowadzanie czego\u015b na\u00a0dwa tygodnie, dlatego \u017ce\u00a0ko\u0144cz\u0105 si\u0119 wakacje, to\u00a0nie jest koncepcja, kt\u00f3rej jestem zwolennikiem.
\n<\/p>\n
\nUwa\u017cam, \u017ce\u00a0\u017cyjemy w\u00a0sytuacji, w\u00a0kt\u00f3rej przynajmniej nie\u00a0nast\u0119puje eskalacja konfliktu w\u00a0Zatoce. Nie\u00a0powiem, \u017ce\u00a0nast\u0105pi\u0142a deeskalacja, ale\u00a0nie wida\u0107 eskalacji, co\u00a0ju\u017c jako\u015b stabilizuje sytuacj\u0119 \u2013\u00a0na\u00a0wysokim poziomie, ale\u00a0jednak stabilizuje. Bo\u00a0przecie\u017c przed wprowadzeniem CPN-u cena ropy Brent wyskoczy\u0142a do\u00a0100 dolar\u00f3w za\u00a0bary\u0142k\u0119, a\u00a0tymczasem mamy sytuacj\u0119, w\u00a0kt\u00f3rej ceny si\u0119 jako\u015b ustabilizowa\u0142y. Brak eskalacji to\u00a0dobra wiadomo\u015b\u0107 \u2013\u00a0nie\u00a0musimy robi\u0107 czego\u015b na\u00a0kolanie, na\u00a0szybko, i\u00a0zn\u00f3w wprowadza\u0107 czego\u015b na\u00a0dwa tygodnie. Tak naprawd\u0119 mo\u017cemy jecha\u0107 do\u00a0przodu. Trudno powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0wszyscy p\u0142ac\u0105 wysokie ceny \u2013\u00a0polskie ceny na\u00a0stacjach benzynowych akurat nie\u00a0s\u0105 wy\u017csze ni\u017c\u00a0w\u00a0Europie, wi\u0119c nie\u00a0ma\u00a0dramatu.
\n<\/p>\n
\nCzyli powr\u00f3t do\u00a0takiego pakietu przyniesie wi\u0119cej potencjalnych k\u0142opot\u00f3w ni\u017c\u00a0korzy\u015bci?
\n<\/p>\n
\nNo tak, poza tym bud\u017cet nie\u00a0jest z\u00a0gumy, jak mo\u017cna powiedzie\u0107. Jak niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, mamy te\u00a04,5\u20134,6 miliarda z\u0142otych dodatkowego kosztu, dok\u0142adamy do\u00a0deficytu. A\u00a0deficyt i\u00a0tak wyniesie prawdopodobnie 6,5 procent w\u00a0relacji do\u00a0PKB, mo\u017ce 6,8 procent \u2013\u00a0to\u00a0jest du\u017co. Musimy my\u015ble\u0107 raczej o\u00a0tym, \u017ceby nie\u00a0przek\u0142ada\u0107 tego kosztu, nawet w\u00a0bardzo kr\u00f3tkim, dwutygodniowym okresie, z\u00a0kierowc\u00f3w na\u00a0wszystkich obywateli.
\n<\/p>\n
\nA czy\u00a0taki mechanizm odg\u00f3rnej regulacji rynku przez pa\u0144stwo da si\u0119 Pana zdaniem obroni\u0107 w\u00a0realiach gospodarki rynkowej?
\n<\/p>\n
\nLepiej, \u017ceby nie\u00a0by\u0142o takich regulacji odg\u00f3rnych, ale\u00a0rozumiem te\u017c argument, \u017ce\u00a0\u017ceby ustabilizowa\u0107 i\u00a0zamortyzowa\u0107 szok cenowy z\u00a0rynku ropy na\u00a0kieszenie konsument\u00f3w, czyli kierowc\u00f3w, to\u00a0by\u0142o jedno z\u00a0najlepszych rozwi\u0105za\u0144. Oczywi\u015bcie zamortyzowali\u015bmy, a\u00a0nie zmniejszyli\u015bmy ten efekt, bo\u00a0efekt inflacyjny zosta\u0142 przyt\u0142umiony, ale\u00a0si\u0119 odbi\u0142. Ale\u00a0sp\u0142aszczenie uda\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce\u00a0te ceny by\u0142y regulowane. Gdyby ich nie\u00a0by\u0142o, trudno powiedzie\u0107, jak wygl\u0105da\u0142yby te\u00a0ceny \u2013\u00a0ponie\u015bliby\u015bmy rzeczywi\u015bcie koszty bud\u017cetowe, natomiast skala by\u0142aby trudniejsza do\u00a0przewidzenia. W\u00a0przypadku regulacji cen odg\u00f3rnych to\u00a0by\u0142o bardziej przewidywalne \u2013\u00a0to\u00a0sp\u0142aszczenie by\u0142o korzystne dla\u00a0bud\u017cetu pa\u0144stwa, dla\u00a0konsument\u00f3w, dla\u00a0przewo\u017anik\u00f3w drogowych.
\n<\/p>\n
\nWi\u0119c w\u00a0jakim\u015b sensie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce\u00a0spe\u0142ni\u0142a swoje zadanie. Wa\u017cne jest to, \u017ce\u00a0trwa\u0142a kr\u00f3tko \u2013\u00a0trzy miesi\u0105ce \u2013\u00a0\u017ce\u00a0zosta\u0142a wycofana, \u017ce\u00a0wiadomo by\u0142o, jaki jest proces wycofywania: stopniowo z\u00a0podatk\u00f3w VAT i\u00a0akcyzy oraz\u00a0z\u00a0kontrolowania cen odg\u00f3rnie przez ministerstwo. I\u00a0mamy nadziej\u0119, \u017ce\u00a0to\u00a0ju\u017c nie\u00a0wr\u00f3ci.
\n<\/p>\n
\nCzego Pana zdaniem najbardziej brakuje w\u00a0Polsce w\u00a0publicznej debacie o\u00a0cenach paliw?
\n<\/p>\n
\nWydaje mi si\u0119, \u017ce\u00a0jest bardzo niewielka wiedza na\u00a0ten temat \u2013\u00a0gdzie powstaj\u0105 mar\u017ce, jakie segmenty rynku na\u00a0tym najbardziej korzystaj\u0105, jaki jest odpowiedni poziom koncentracji. Pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0transakcja przeprowadzona przez poprzedni\u0105 ekip\u0119, ta\u00a0mega fuzja, nie\u00a0przys\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 konkurencji, o\u00a0kt\u00f3rej dzisiaj m\u00f3wimy, a\u00a0jednocze\u015bnie spowodowa\u0142a, \u017ce\u00a0cz\u0119\u015b\u0107 aktyw\u00f3w musia\u0142a by\u0107 wyprzedana. Argument by\u0142 wtedy taki, \u017ce\u00a0konkurencja na\u00a0rynku mi\u0119dzynarodowym b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 troch\u0119 inaczej, bo\u00a0nasz podmiot w\u00a0stosunku do\u00a0takiego Shella czy\u00a0BP b\u0119dzie mia\u0142 wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119.
\n<\/p>\n
\nNo dobrze, ale\u00a0z\u00a0jednej strony m\u00f3wimy o\u00a0rynku mi\u0119dzynarodowym, a\u00a0z\u00a0drugiej strony teraz patrzymy na\u00a0poziom krajowy. Ja nie\u00a0by\u0142em zwolennikiem tej fuzji, zw\u0142aszcza sprzeda\u017cy cz\u0119\u015bci aktyw\u00f3w rafineryjnych i\u00a0cz\u0119\u015bci stacji benzynowych Lotosu na\u00a0rzecz w\u0119gierskiego MOL-u. Uwa\u017cam, \u017ce\u00a0to\u00a0by\u0142o kompletnie niepotrzebne. Uwa\u017cam, \u017ce\u00a0mo\u017cna by\u0142o dalej funkcjonowa\u0107 w\u00a0tym segmencie rynku, nie\u00a0zwi\u0119kszaj\u0105c udzia\u0142u Skarbu Pa\u0144stwa w\u00a0podmiocie o\u00a0pozycji monopolisty \u2013\u00a0bo\u00a0dzisiaj to\u00a0jest blisko 50 procent, wcze\u015bniej by\u0142o 29 procent. Taka koncentracja w\u00a0zasadzie nie\u00a0przys\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 konsumentom. Nie\u00a0wiem, czy\u00a0zwi\u0119kszy\u0142a nasz\u0105 pozycj\u0119 negocjacyjn\u0105 w\u00a0dost\u0119pie do\u00a0ta\u0144szej ropy. Mam co\u00a0do\u00a0tego w\u0105tpliwo\u015bci.
\n<\/p>\n
\n Czytaj te\u017c:
Powr\u00f3t CPN obni\u017cy inflacj\u0119? Winowajc\u00f3w jest wi\u0119cej<\/a> Czytaj te\u017c:
Tusk og\u0142osi\u0142 prze\u0142omow\u0105 decyzj\u0119 dla\u00a0kierowc\u00f3w. \u201eChcemy ul\u017cy\u0107…”<\/a>
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Witold Ziomek, Wprost.pl: Zacznijmy mo\u017ce od\u00a0podstaw, od\u00a0samego pocz\u0105tku. Co\u00a0to\u00a0jest windfall tax i\u00a0dlaczego w\u0142a\u015bnie teraz rz\u0105d…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":621233,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[52097],"tags":[774,17797,42,248,38,40,39,41,2832,53733,43315],"class_list":["post-621232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-orlen","tag-orlen","tag-paliwa","tag-pl","tag-podatki","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-twoj-portfel","tag-witold-ziomek","tag-wprost"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117092781787874141","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/621232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=621232"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/621232\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/621233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=621232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=621232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=621232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}