![\"Pozosta\u0142o\u015bci](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/xhDk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xZmRkMTg1NzE4Zjg0OGU1ZThmYmJhNzlkZjFkZGFmOS5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\nProf. Grzegorz Motyka: Zbrodnia. To s\u0142owo najlepiej oddaje ludob\u00f3jczy charakter wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w czasie II wojny \u015bwiatowej, g\u0142\u00f3wnie na Wo\u0142yniu. Ukrai\u0144cy m\u00f3wi\u0105 „tragedia”, pr\u00f3buj\u0105c w ten spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107 zbrodni\u0119 wo\u0142y\u0144sk\u0105. Z kolei po polskiej stronie pojawiaj\u0105 si\u0119 pr\u00f3by usprawiedliwiania akcji „Wis\u0142a”.<\/p>\n
Jedne i drugie budz\u0105 w panu sprzeciw. I czasami emocje. Jakie?<\/p>\n
Ojej, to mnie pani teraz zupe\u0142nie zaskoczy\u0142a. Wbrew pozorom jestem bardzo emocjonalny. W sprawach dotycz\u0105cych kwestii historycznych czerwon\u0105 i nieprzekraczaln\u0105 lini\u0105 s\u0105 fakty. I tam, gdzie mocno spieram si\u0119 z kolegami ukrai\u0144skimi czy polskimi, chodzi w\u0142a\u015bnie o zbrodnie wojenne i pr\u00f3by ich usprawiedliwiania. Emocje mam prawo ujawnia\u0107 w zaciszu czterech \u015bcian. Natomiast mam ju\u017c na tyle du\u017co lat, \u017ce wiem, i\u017c nale\u017cy stara\u0107 si\u0119 podchodzi\u0107 do wszystkiego z pewnym dystansem i spokojem, bo nigdy nie wiadomo, jak si\u0119 potocz\u0105 te gry pami\u0119ci\u0105 historyczn\u0105.<\/p>\n
„Gry pami\u0119ci\u0105” \u2014 to tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki, rozmowy z panem prowadzonej przez Andrzeja Brzezieckiego.<\/p>\n
O polityce historycznej, Polsce, Ukrainie i Rosji. Na pocz\u0105tku byli\u015bmy skoncentrowani na relacjach polsko-rosyjskich. Potem skr\u0119cili\u015bmy w obszar zbrodni wo\u0142y\u0144skiej oraz akcji „Wis\u0142a”, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna z powodu dzia\u0142a\u0144 IPN-u, kierowanego jeszcze przez Karola Nawrockiego. IPN pr\u00f3bowa\u0142 usprawiedliwi\u0107 t\u0119 ewidentn\u0105 zbrodni\u0119 komunistyczn\u0105. Paradoksalnie pa\u0144stwowa instytucja powo\u0142ana do \u015bcigania zbrodni komunistycznych usprawiedliwi\u0142a zbrodni\u0119 komunistyczn\u0105. Paradoksalnie na czele tej instytucji nieprzypadkowo sta\u0142 prezes, kt\u00f3ry dzi\u015b jest prezydentem.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Jest historykiem z doktoratem. Dlaczego przychyli\u0142 si\u0119 do decyzji prokurator\u00f3w IPN, \u017ce akcja „Wis\u0142a” nie by\u0142a zbrodni\u0105 komunistyczn\u0105 przeciwko Ukrai\u0144com?<\/p>\n
Jestem liberalnym demokrat\u0105. Tak si\u0119 wyuczy\u0142em na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Prezydent Nawrocki jest przekonanym endekiem, narodowym demokrat\u0105 \u2014 tak przynajmniej odczytuj\u0119 jego pogl\u0105dy polityczne. Nie jest \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105, \u017ce nasze wizje ideowe, idee, w kt\u00f3re wierzymy i kt\u00f3re nak\u0142adamy na siatk\u0119 faktografii historycznej, s\u0105 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne.<\/p>\n
W ksi\u0105\u017cce „Od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do akcji \u00bbWis\u0142a\u00ab” opisuje pan w szczeg\u00f3\u0142owy spos\u00f3b, jak wygl\u0105da\u0142a akcja „Wis\u0142a”.<\/p>\n
A decyzja IPN-u to pochwa\u0142a stalinowskiego aparatu represji i dzia\u0142a\u0144 antyukrai\u0144skich. I tu w\u0142a\u015bnie pojawia si\u0119 problem: nie potrafimy wskaza\u0107, czy wynika to z g\u0142\u0119bi jakiego\u015b fa\u0142szywego przekonania, czy te\u017c jest obliczone na konkretny cel polityczny, na uprawianie polityki. Karol Nawrocki jako prezes IPN podkre\u015bla\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce on po prostu szanuje decyzje prokurator\u00f3w\u2026 Z drugiej strony by\u0142y decyzje, kt\u00f3re mu si\u0119 nie podoba\u0142y \u2014 na przyk\u0142ad taka, \u017ce zbrodnie „Burego” by\u0142y aktem ludob\u00f3jstwa.<\/p>\n
<\/p>\n
Jerzy Ocho\u0144ski \/ PAP<\/p>\n
Pozosta\u0142o\u015bci po domach mieszka\u0144c\u00f3w \u0141opienki wysiedlonych w ramach akcji „Wis\u0142a”<\/p>\n
M\u00f3wimy o \u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych\u2026<\/p>\n
Tak, o zbrodniach „Burego” z 1946 r., kiedy to zamordowano prawie 80 prawos\u0142awnych mieszka\u0144c\u00f3w Bia\u0142ostocczyzny. I to jest wy\u0142\u0105cznie hipoteza \u2014 by\u0107 mo\u017ce krzywdz\u0105ca dla pana prezydenta \u2014 \u017ce ju\u017c wtedy my\u015blano o tym w kategorii wzmocnienia jego szans wyborczych. Moim zdaniem (i nie jest to zarzut, co chc\u0119 wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107) Karol Nawrocki w chwili, kiedy zosta\u0142 prezesem IPN-u, w naturalny spos\u00f3b mia\u0142 ambicje polityczne. Poza tym to nie by\u0142 pierwszy prezes tej instytucji, tylko co najmniej trzeci, kt\u00f3ry mia\u0142 ambicje prezydenckie.<\/p>\n
Poprzednich dw\u00f3ch to\u2026<\/p>\n
Nie b\u0119d\u0119 wymienia\u0142 nazwisk.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z tymi ambicjami prezes Nawrocki tak ustawi\u0142 ca\u0142\u0105 prac\u0119 IPN-u, aby wzmocni\u0107 swoje szanse wyborcze. By\u0142em wtedy w Kolegium IPN-u i wiem, \u017ce zacz\u0119\u0142o to przynosi\u0107 wyra\u017ane skutki. Prof. Nowak pisze w swojej ksi\u0105\u017cce o tym, kiedy po raz pierwszy zacz\u0105\u0142 my\u015ble\u0107, \u017ce prezes Nawrocki mo\u017ce by\u0107 kandydatem na prezydenta RP. Przypisuje mi sprawczo\u015b\u0107 tego przekonania, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce na Kolegium IPN-u powiedzia\u0142em, i\u017c za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce prezes Nawrocki zostanie wybrany przez prezesa Kaczy\u0144skiego na kandydata na prezydenta. To nie wynika\u0142o z moich zdolno\u015bci profetycznych, tylko z analizy. Wystarczy\u0142o prze\u015bledzi\u0107, jak rozk\u0142ada\u0142y si\u0119 oklaski 11 lipca 2024 r. w trakcie uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cych zbrodni\u0119 wo\u0142y\u0144sk\u0105 na Skwerze Wo\u0142y\u0144skim. Ju\u017c wtedy, na kilka miesi\u0119cy przed og\u0142oszeniem, zyska\u0142 poparcie Konfederacji. I by\u0142o jasne, \u017ce je\u017celi Kaczy\u0144ski wska\u017ce na Nawrockiego, to w drugiej turze Konfederacja go poprze bez \u017cadnego wahania, oci\u0105gania, z przekonaniem.<\/p>\n
![\"Karol](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/cH1k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83NmQzMTM5ODZiZDMyMGM3ZWI5NGZjNjVmZTJiZjA3NS5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n
ANDRZEJ LANGE \/ PAP<\/p>\n
Karol Nawrocki (w \u015brodku) jeszcze jako \u00f3wczesny prezes IPN w trakcie uroczysto\u015bci przed przed pomnikiem 27. Wo\u0142y\u0144skiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej na Skwerze Wo\u0142y\u0144skim w Warszawie, 11 lipca 2023 r. <\/p>\n
Pan sugeruje, \u017ce ju\u017c wtedy Karol Nawrocki budowa\u0142 sw\u00f3j wizerunek na nastrojach antyukrai\u0144skich?<\/p>\n
Jestem o tym przekonany. I powtarzam: to nie jest zarzut. Wydaje mi si\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c sprawa akcji „Wis\u0142a” mog\u0142a by\u0107 elementem tego wzmocnienia przedwyborczego. Powt\u00f3rz\u0119 te\u017c, \u017ce prezydent Nawrocki jest przekonanym endekiem. W zwi\u0105zku z tym nie potrafi\u0119 oceni\u0107, co wynika z jego przekona\u0144 ideowych, a co z kalkulacji czysto wyborczych. Rozumia\u0142bym, gdyby prezydent Nawrocki uwa\u017ca\u0142 moj\u0105 opini\u0119 za krzywdz\u0105c\u0105.<\/p>\n
Pan zacz\u0105\u0142 swoje badania nad rzezi\u0105 wo\u0142y\u0144sk\u0105 od badania akcji „Wis\u0142a”.<\/p>\n
Tak, zacz\u0105\u0142em w latach 90. od czas\u00f3w powojennych w Bieszczadach. Zajmowa\u0142em si\u0119 tymi terenami, gdzie Ukrai\u0144cy byli stron\u0105 s\u0142absz\u0105, poszkodowan\u0105, wobec kt\u00f3rej dopuszczano si\u0119 stalinowskiej czystki etnicznej i zbrodni komunistycznej \u2014 w\u0142a\u015bnie w czasie akcji „Wis\u0142a”. W latach 90. nie zdawa\u0142em sobie sprawy, \u017ce ta akcja faktycznie by\u0142a pr\u00f3b\u0105 wynarodowienia i de facto przypomina\u0142a nie przymusowe przesiedlenie, tylko deportacj\u0119, wysiedlenie, osiedlenie przymusowe, zakaz zmiany miejsca pobytu oraz naciski administracyjno-policyjne, aby ci ludzie w nowym miejscu stracili swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105, kulturow\u0105 i religijn\u0105.<\/p>\n
„Boj\u0119 si\u0119 tych m\u0142odych, brunatnych”. Rozmowa z sanitariuszk\u0105 z Powstania Warszawskiego![\"Anna](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/1786720641_497_Ghsk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8yMjM5OGQ3NjAwZTVjNmRhZWQxZTkyMjk3NmM1MThhMS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n
Panie profesorze, pochodz\u0119 z p\u00f3\u0142nocnej Warmii, gdzie mieszka\u0142o wielu Ukrai\u0144c\u00f3w przesiedlonych w ramach akcji „Wis\u0142a”.<\/p>\n
Po pi\u0119ciu latach od akcji rz\u0105d PRL-owski wycofa\u0142 si\u0119 z polityki wynaradawiania na rzecz asymilacji pa\u0144stwowej. W zwi\u0105zku z tym zaistnia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107, aby Ukrai\u0144cy mogli uczy\u0107 si\u0119 swojego j\u0119zyka ojczystego. Powstawa\u0142y ukrai\u0144skie szko\u0142y i miejsca, gdzie ci ludzie mogli utrzyma\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Ci Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy ucierpieli, w \u017caden spos\u00f3b nie odpowiadali za to, co dzia\u0142o si\u0119 na Wo\u0142yniu. To byli ludzie absolutnie niewinni. W najlepszym razie zastosowano wobec nich zasad\u0119 odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, a w gorszym \u2014 po prostu realizowano stalinowsk\u0105 wizj\u0119 tworzenia pa\u0144stwa jednorodnego etnicznie. Ta wizja wsp\u00f3\u0142gra\u0142a z wizj\u0105 endeck\u0105. Dlatego do dzi\u015b ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 \u015bwiatopogl\u0105d endecki, broni\u0105 decyzji komunist\u00f3w dotycz\u0105cej akcji „Wis\u0142a”.<\/p>\n
I neguj\u0105 to, co pan m\u00f3wi.<\/p>\n
Zar\u00f3wno zbrodnia wo\u0142y\u0144ska, jak i akcja „Wis\u0142a” budz\u0105 bardzo du\u017ce emocje spo\u0142eczne i wywo\u0142uj\u0105 wiele dyskusji. Od lat zajmuj\u0119 si\u0119 naukowo tymi dwoma tematami i od lat formu\u0142owane s\u0105 w stosunku do mnie r\u00f3\u017cne zarzuty, niejednokrotnie wyk\u0142adane na pi\u015bmie \u2014 w r\u00f3\u017cnego rodzaju skargach sk\u0142adanych na mnie w moich miejscach pracy. Kiedy m\u00f3wi\u0142em o Wo\u0142yniu, zawsze protestowali Ukrai\u0144cy. Kiedy o akcji „Wis\u0142a” \u2014 Polacy. Od 1994 r. pracowa\u0142em w Polskiej Akademii Nauk. To jest miejsce, kt\u00f3re daje \u015bwietne mo\u017cliwo\u015bci, pod warunkiem \u017ce uda si\u0119 pozyska\u0107 \u015brodki na badania. PAN jest instytucj\u0105 dzielnie przez wszystkie kolejne rz\u0105dy lekcewa\u017con\u0105 finansowo oraz sprowadzon\u0105 do poziomu wegetacji. Jednocze\u015bnie tego typu badania, jakie s\u0105 przedmiotem moich zainteresowa\u0144, mo\u017cna tam prowadzi\u0107 w miar\u0119 swobodny spos\u00f3b. Kiedy przychodzi\u0142 jaki\u015b list pod moim adresem, prof. Materski m\u00f3wi\u0142, \u017cebym go przeczyta\u0142 i w\u0142o\u017cy\u0142 do archiwum.<\/p>\n
![\"Prof.](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/H1Vk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy85YjljMzE3OThiYTU1YjQyYTc0NzcxMWViZDM5ZDI1MC5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n
Radek Pietruszka \/ PAP<\/p>\n
Prof. Grzegorz Motyka<\/p>\n
Kiedy pan pracowa\u0142 w Instytucie Pami\u0119ci Narodowej, te\u017c tak by\u0142o?<\/p>\n
Prof. Kieres, pierwszy prezes IPN, przekazywa\u0142 mi tego typu protesty i prosi\u0142, \u017cebym przygotowa\u0142 na nie odpowied\u017a, po czym si\u0119 pod ni\u0105 podpisywa\u0142. Kiedy przyszed\u0142 prezes Kurtyka, musia\u0142em ustosunkowywa\u0107 si\u0119 do zarzut\u00f3w i sam pisa\u0107 odpowiedzi. Wtedy te\u017c rozsta\u0142em si\u0119 z IPN-em w sporze o akcj\u0119 „Wis\u0142a”. Zrezygnowa\u0142em z pracy w 2007 r., kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie mog\u0119 pod flag\u0105 IPN-u wyg\u0142osi\u0107 referatu, w kt\u00f3rym powiem, \u017ce akcja „Wis\u0142a” by\u0142a dzia\u0142aniem zbrodniczym. <\/p>\n
Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w 2014 r., wzi\u0105\u0142em udzia\u0142 w debacie ekspert\u00f3w polskich i ukrai\u0144skich. Powiedzia\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce mo\u017ce warto rozmawia\u0107 o Wo\u0142yniu nie tylko przy okazji rocznic i \u017ce warto, aby\u015bmy zastanowili si\u0119 nad ramami, kt\u00f3re by\u0142yby do przyj\u0119cia dla obu stron, a jednocze\u015bnie w spos\u00f3b oczywisty wynika\u0142yby z bada\u0144 naukowych, a nie z emocji politycznych. I nie fa\u0142szowa\u0142yby rzeczywisto\u015bci historycznej. Chodzi\u0142o mi o wypracowanie modelu dialogu, kt\u00f3ry nast\u0119pnie zgodnie by\u015bmy prezentowali, \u017ceby historia nie zak\u0142\u00f3ca\u0142a polityki. I pami\u0119tam, \u017ce ca\u0142a sala zarzuci\u0142a mi, i\u017c chodz\u0119 na pasku rosyjskiej propagandy, bo przecie\u017c Wo\u0142y\u0144 to ju\u017c jest temat zamkni\u0119ty\u2026<\/p>\n
I min\u0119\u0142o 12 lat, mamy pi\u0105ty rok wojny Rosji przeciw Ukrainie i wojn\u0119 polsko-ukrai\u0144sk\u0105 o pami\u0119\u0107, o Wo\u0142y\u0144.<\/p>\n
Wtedy najbardziej zabola\u0142 mnie zarzut jednego z polskich publicyst\u00f3w, kt\u00f3ry wsta\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce w ksi\u0105\u017cce „Od rzezi wo\u0142y\u0144skiej do akcji \u00bbWis\u0142a\u00ab” napisa\u0142em rozdzia\u0142 o akcji „Wis\u0142a” tylko po to, \u017ceby nast\u0119pnie tym Wo\u0142yniem za\u015bwieci\u0107 w oczy Ukrai\u0144com, udaj\u0105c tak\u0105 moraln\u0105 czysto\u015b\u0107. A przecie\u017c zaczyna\u0142em swoje badania w\u0142a\u015bnie od akcji „Wis\u0142a”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prof. Grzegorz Motyka: Zbrodnia. To s\u0142owo najlepiej oddaje ludob\u00f3jczy charakter wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w czasie II wojny…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":622015,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[62712],"tags":[56,61195,7988,690,43,49,48,56992,46,55,1005,47,415,1864,7659],"class_list":["post-622014","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-karol-nawrocki","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-ipn","tag-karol-nawrocki","tag-karol_nawrocki","tag-kraj","tag-nat_styl","tag-newbb_tst1","tag-omp","tag-phx","tag-prezydent","tag-screening_general","tag-ukraina","tag-ukraincy","tag-wolyn"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117094531036536522","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=622014"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622014\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/622015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=622014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=622014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=622014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}