{"id":623220,"date":"2026-08-15T05:05:10","date_gmt":"2026-08-15T05:05:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/623220\/"},"modified":"2026-08-15T05:05:10","modified_gmt":"2026-08-15T05:05:10","slug":"polska-woli-leczyc-hiv-niz-mu-zapobiegac-usa-tnie-wydatki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/623220\/","title":{"rendered":"Polska woli leczy\u0107 HIV ni\u017c mu zapobiega\u0107, USA tnie wydatki"},"content":{"rendered":"

Mateusz Witczak: Wr\u00f3ci\u0142a\u015b\u00a0z Mi\u0119dzynarodowej Konferencji AIDS 2026 w Rio de Janeiro, gdzie poznali\u015bmy raport UNAIDS, czyli ONZ-owsk\u0105 agend\u0119\u00a0walki z HIV. Dostrzegam w nim paradoks: mamy najmniej zaka\u017ce\u0144 od 30 la<\/a>t, ale w wyniku sytuacji geopolitycznej stoimy u progu kolejnej epidemii.<\/p>\n

Dr Magdalena Ankiersztejn-Bartczak: Zwracam uwag\u0119, \u017ce po raz pierwszy najwi\u0119cej wykrytych zaka\u017ce\u0144 zanotowano nie w Afryce, ale w centralnej Azji i Europie Wschodniej. Z wiadomych przyczyn Rosja jest wykluczona ze wsp\u00f3lnoty politycznej, jednocze\u015bnie jednak wy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119\u00a0ona ze wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych \u2013 w efekcie tak naprawd\u0119\u00a0nie wiemy, jaka jest w niej sytuacja. Przed wojn\u0105 oficjalnie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o milionie os\u00f3b zaka\u017conych, a nieoficjalnie: o dw\u00f3ch milionach, przy czym rosyjskie Ministerstwo Zdrowia informowa\u0142o, \u017ce tylko co trzecia z nich ma dost\u0119p do lek\u00f3w antyretrowirusowych. Drug\u0105 niewiadom\u0105 jest Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\n

Na ile to efekt rosyjskiej polityki dokr\u0119cania\u00a0\u015bruby spo\u0142eczno\u015bci LGBT+?<\/p>\n

Dostrzegam trzy problemy. Po pierwsze: stygmatyzacj\u0119 os\u00f3b nieheteronormatywnych, kt\u00f3rym za ujawnienie si\u0119\u00a0jako MSM (m\u0119\u017cczy\u017ani uprawiaj\u0105cy seks z m\u0119\u017cczyznami \u2013 przyp. red.) gro\u017c\u0105 w Rosji szykany, a nawet wi\u0119zienie. Po drugie: wiele os\u00f3b aktywistycznych zajmuj\u0105cych si\u0119 queerem czy zdrowiem seksualnym musia\u0142o ucieka\u0107 z kraju w zwi\u0105zku ze swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Po trzecie, o czym ju\u017c troch\u0119 powiedzieli\u015bmy: Moskwa nie uczestniczy w mi\u0119dzynarodowych ustaleniach. Kiedy ca\u0142y \u015bwiat stawia na profilaktyk\u0119 i nowoczesne leczenie, ona idzie swoj\u0105\u00a0drog\u0105. Nie ma w Rosji redukcji szk\u00f3d: osobom uzale\u017cnionym nie podaje si\u0119\u00a0metadonu ani nie wymienia si\u0119 igie\u0142 i strzykawek.<\/p>\n

Przez lata sytuacj\u0119\u00a0ratowa\u0142 The Global Fund, czyli ONZ-owski fundusz powo\u0142any do walki m.in<\/a>. z HIV. Teraz \u015brodk\u00f3w z zewn\u0105trz brakuje. Wiele z obaw, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142o si\u0119\u00a0w Rio, wynika z decyzji podj\u0119tej przez Donalda Trumpa tu\u017c po zaprzysi\u0119\u017ceniu: w styczniu ubieg\u0142ego roku prezydent USA ograniczy\u0142\u00a0wydatki na walk\u0119\u00a0z HIV. Zako\u0144czy\u0142\u00a0te\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119\u00a0z WHO, kt\u00f3re musia\u0142o szuka\u0107\u00a0innego \u017ar\u00f3d\u0142a finansowania, bo Stany Zjednoczone by\u0142y jego znacz\u0105cym p\u0142atnikiem.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce
\n Za Wojty\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 nara\u017ca\u0142 ludzi w Afryce na okrutn\u0105 \u015bmier\u0107<\/a>
\n Katarzyna Jaremko<\/p>\n

Fakt, \u017ce Trump obci\u0105\u0142 fundusze na The Global Fund i PEPFAR (The U.S. President\u2019s Emergency Plan for AIDS Relief \u2013 dop. red.) oznacza zagro\u017cenie \u017cycia dla wielu milion\u00f3w os\u00f3b, kt\u00f3re straci\u0142y dost\u0119p do leczenia. Efekt jest taki, \u017ce o ile przez lata wska\u017aniki zaka\u017ce\u0144 spada\u0142y, teraz id\u0105 w g\u00f3r\u0119. Podobnie b\u0119dzie z liczb\u0105 \u015bmierci zwi\u0105zanych z AIDS. Ju\u017c\u00a0teraz, pokazuje raport UNAIDS, na \u015bwiecie jest 41 mln os\u00f3b zaka\u017conych HIV, ale 9 milion\u00f3w ci\u0105gle nie ma dost\u0119pu do lek\u00f3w antywirusowych.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce sygna\u0142\u00a0wyszed\u0142\u00a0z USA, ale z raportu wynika, \u017ce ci\u0119cia wprowadzi\u0142y niemal wszystkie kraje \u2013 \u015bwiatowe finansowanie walki z HIV spad\u0142o o 18 proc.<\/p>\n

Organizacje pozarz\u0105dowe od d\u0142u\u017cszego czasu apeluj\u0105\u00a0do Unii Europejskiej o zwi\u0119kszenie \u015brodk\u00f3w na profilaktyk\u0119\u00a0HIV i innych STI-\u00f3w (infekcji przenoszonych drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 \u2013 przyp. red.). W zesz\u0142ym roku zako\u0144czy\u0142\u00a0si\u0119\u00a0program EU for Health, w kt\u00f3rym HIV by\u0142 uwzgl\u0119dniany. W kolejnej edycji nie jest, co stwarza dla Polski du\u017ce problemy. Lepiej jest we Francji, Niemczech czy w Wielkiej Brytanii, kt\u00f3rych rz\u0105dy znacz\u0105co wspieraj\u0105 profilaktyk\u0119\u00a0i leczenie; pami\u0119tajmy jednak, \u017ce wiele kraj\u00f3w tnie teraz nak\u0142ady na zdrowie, przesuwaj\u0105c pieni\u0105dze z bud\u017cetu na obronno\u015b\u0107.<\/p>\n

To kr\u00f3tkowzroczna polityka. Zaka\u017anicy przypominaj\u0105, \u017ce wiele wojen wygra\u0142y nie armie, tylko choroby \u2013 przecie\u017c podczas kampanii w Italii wojsko kr\u00f3la Karola VIII mierzy\u0142o si\u0119\u00a0z epidemi\u0105 ki\u0142y, kt\u00f3r\u0105 po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 zbrojnych zaka\u017ceni \u017co\u0142nierze przynie\u015bli do swoich dom\u00f3w. Na pewno w wyniku ci\u0119\u0107 b\u0119dziemy mieli mniej danych, mniej profilaktyki, mniej leczenia, a wi\u0119cej zgon\u00f3w i zaka\u017ce\u0144.<\/p>\n

Najwy\u017cszy wzrost tych ostatnich odnotowano w Afryce Subsaharyjskiej.<\/p>\n

Dla kraj\u00f3w Afryki decyzja Trumpa by\u0142a wyrokiem. Ich rz\u0105dy nie maj\u0105 do\u015b\u0107 pieni\u0119dzy, by wydawa\u0107\u00a0je na leczenie os\u00f3b z HIV. Wstrzymano te\u017c wiele bada\u0144 naukowych prowadzonych w tym regionie.<\/p>\n

Statystyki s\u0105\u00a0nieub\u0142agane r\u00f3wnie\u017c\u00a0dla Polski: z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego wynika, \u017ce o ile w 2020 roku odnotowano u nas niespe\u0142na tysi\u0105c zaka\u017ce\u0144, w zesz\u0142ym roku by\u0142o ich 2755. Co w\u0142a\u015bciwie wywo\u0142a\u0142o ten (niemal trzykrotny!) wzrost?<\/p>\n

Uwra\u017cliwiam czytelnik\u00f3w i czytelniczki, by nie ulegali dyskursowi, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 niestety w polskiej przestrzeni publicznej: to nieprawda, \u017ce osoby ze Wschodu s\u0105\u00a0odpowiedzialne za epidemi\u0119\u00a0HIV w Polsce, \u017cadne dane tego nie potwierdzaj\u0105. Wiele os\u00f3b z Ukrainy, kt\u00f3re do nas przyjecha\u0142o, ju\u017c wcze\u015bniej by\u0142o leczonych i tylko kontynuowa\u0142o swoje leczenie w Polsce, a przecie\u017c\u00a0osoby poddane skutecznej terapii nie transmituj\u0105 wirusa.<\/p>\n

Liczba zaka\u017ce\u0144 systematycznie ro\u015bnie u nas od dawna, a jedyny spadek zanotowali\u015bmy w trakcie COVID-u \u2013 nie oznacza\u0142 on jednak mniejszej liczby zaka\u017ce\u0144, tylko ich mniejsz\u0105\u00a0wykrywalno\u015b\u0107. Ci\u0105g\u0142y wzrost wynika z faktu, \u017ce w kontek\u015bcie profilaktyki niewiele si\u0119\u00a0w Polsce zmienia. Nadal mamy \u015brodki na testowanie, g\u0142\u00f3wnie w punktach, ale to w\u0142a\u015bciwie tyle.<\/p>\n

Jako jeden z nielicznych kraj\u00f3w Unii Europejskiej nie prowadzimy bezp\u0142atnego programu PrEP-u, czyli profilaktyki przedekspozycyjnej. Tymczasem przyjmowanie lek\u00f3w antyretrowirusowych przez osoby zdrowe zabezpiecza je przed wnikni\u0119ciem HIV do organizmu: to rozwi\u0105zanie dedykowane szczeg\u00f3lnie ludziom, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 u\u017cywa\u0107 prezerwatyw, cz\u0119sto zmieniaj\u0105 partner\u00f3w seksualnych lub nie s\u0105 pewni ich statusu serologicznego.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce
\n \u015amiertelne skutki zinstytucjonalizowanej homofobii<\/a>
\n Jan Smole\u0144ski<\/p>\n

Dane pokazuj\u0105, \u017ce metoda jest skuteczna w niemal 100 proc. W ci\u0105gu ostatnich 15 lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich kraj\u00f3w wprowadzi\u0142o programy, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 darmowy dost\u0119p do niej, co za ka\u017cdym razem doprowadza\u0142o do spadk\u00f3w liczby zaka\u017ce\u0144 HIV, ale w Polsce temat nie istnieje. Mo\u017cna kupi\u0107\u00a0sobie PReP samemu, tyle \u017ce nie ka\u017cdego na to sta\u0107, bo nie jest on refundowany \u2013 miesi\u0119cznie to koszt ponad 200 z\u0142, a do tego trzeba zap\u0142aci\u0107 za prywatn\u0105 wizyt\u0119\u00a0i testy. Jeszcze dro\u017cszy jest PEP, czyli profilaktyka poekspozycyjna niezawodowa. Zaka\u017cenie HIV mo\u017cna dzi\u0119ki niej zatrzyma\u0107, podaj\u0105c osobie leki (najlepiej do 48 godzin od ryzykownego kontaktu seksualnego), tyle \u017ce cena jednego opakowania wynosi tysi\u0105c z\u0142otych.<\/p>\n

Z niedawnego raportu Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chor\u00f3b wynika, \u017ce zaka\u017cenia chorobami przenoszonymi drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 osi\u0105gn\u0119\u0142y najwy\u017cszy poziom od dekady: rze\u017c\u0105czka zanotowa\u0142a wzrost o 303 proc., liczba zaka\u017ce\u0144 ki\u0142\u0105 zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 ponad dwukrotnie. Na ile to efekt upowszechnienia PrEP-u?<\/p>\n

To przede wszystkim efekt braku edukacji. PReP jest g\u0142\u00f3wnie stosowany w Europie w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn nieheteronormatywnych, tymczasem brakuje nam dzia\u0142a\u0144 ukierunkowanych na osoby heteroseksualne, zw\u0142aszcza m\u0142ode. Wiele z nich uwa\u017ca, \u017ce skoro kobieta bierze leki antykoncepcyjne, to przecie\u017c nie musz\u0105 si\u0119 zabezpiecza\u0107 w inny spos\u00f3b.<\/p>\n

Pa\u0144stwowe kampanie edukacyjne nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie widoczne, a przez osiem lat w bardzo niewielu szko\u0142ach prowadzono zaj\u0119cia z edukacji seksualnej. W efekcie mamy dzi\u015b w Polsce sporo ludzi, kt\u00f3rzy nie dysponuj\u0105 elementarn\u0105 wiedz\u0105\u00a0o chorobach przenoszonych drog\u0105 p\u0142ciow\u0105. Spada w\u015br\u00f3d nich u\u017cywanie prezerwatyw, <\/a>poniewa\u017c zabezpieczaj\u0105\u00a0si\u0119 oni\u00a0przede wszystkim przed ci\u0105\u017c\u0105, a zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z STI po prostu nie znaj\u0105.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce
\n \u201ePrezerwatywa? Po co? Przecie\u017c jestem zdrowy\u201d<\/a>
\n Olga Wr\u00f3bel<\/p>\n

Jest jeszcze jeden pow\u00f3d wzrost\u00f3w: poziom wiedzy lekarzy. Cz\u0119sto kojarz\u0105 oni choroby przenoszone drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 g\u0142\u00f3wnie z narz\u0105dami p\u0142ciowymi \u2013 je\u017celi nie ma na nich zmian, to wydaje im si\u0119, \u017ce pacjent jest zdrowy. Laryngolog rzadko rozpoznaje ki\u0142\u0119 w gardle, najcz\u0119\u015bciej myli j\u0105 z angin\u0105, i takie te\u017c przepisuje leczenie.<\/p>\n

Czy nie stoimy aby u progu kolejnej (po PrEP-ie) rewolucji? Tzw. Doxy-PEP wydaje si\u0119 skutecznie zabezpiecza\u0107 przed zaka\u017ceniem ki\u0142\u0105\u00a0i chlamydi\u0105.<\/p>\n

Jego skuteczno\u015b\u0107 potwierdzaj\u0105 badania, ale pami\u0119tajmy, \u017ce doksycyklina to nie tabletka witaminy C, tylko antybiotyk. Farmakologia powinna by\u0107 dodatkow\u0105\u00a0form\u0105 profilaktyki, a nie docelowym rozwi\u0105zaniem. To jedna z opcji zmniejszania ryzyka, ale i tak trzeba ca\u0142y czas podkre\u015bla\u0107, \u017ce najprostsz\u0105, najbardziej skuteczn\u0105\u00a0metod\u0105 jest nadal u\u017cywanie prezerwatyw.<\/p>\n

Dodam, \u017ce nasze zachowania seksualne s\u0105 inne ni\u017c jeszcze 10 czy 20 lat temu. Wystarczy spojrze\u0107\u00a0na liczb\u0119\u00a0rozwod\u00f3w \u2013 ludzie s\u0105 w coraz mniej sta\u0142ych zwi\u0105zkach i zdecydowanie cz\u0119\u015bciej zmieniaj\u0105 partner\u00f3w seksualnych, czego konsekwencj\u0105 mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c\u00a0choroby. S\u0105 kraje, kt\u00f3re wychodz\u0105\u00a0tym zmianom naprzeciw: przyk\u0142adowo w Wielkiej Brytanii dost\u0119p do poradni zdrowia seksualnego czy poradni STI jest wszechobecny. Tymczasem je\u015bli kto\u015b\u00a0\u017cyje w Polsce i podejrzewa u siebie chorob\u0119 przenoszon\u0105\u00a0drog\u0105 p\u0142ciow\u0105, to \u2013 je\u017celi nie mieszka w du\u017cym mie\u015bcie \u2013 cz\u0119sto nie wie nawet, gdzie powinien i\u015b\u0107 si\u0119\u00a0przetestowa\u0107.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce
\n Obietnice szczepionek na HIV to wci\u0105\u017c gruszki na wierzbie<\/a>
\n Denis Chopera<\/p>\n

Po swoich queerowych znajomych widz\u0119 tendencj\u0119\u00a0do bagatelizowania chlamydii, ki\u0142y czy rze\u017c\u0105czki. HIV to, wiadomo, powa\u017cna sprawa, ale inne zaka\u017cenia da si\u0119\u00a0przecie\u017c wyleczy\u0107.<\/p>\n

Teoretycznie mo\u017cna leczy\u0107 ki\u0142\u0119 4-5 razy w roku, ale pami\u0119taj, \u017ce ty i ja \u017cyjemy w warszawskiej ba\u0144ce. Dost\u0119pno\u015b\u0107 opieki prywatnej jest w stolicy du\u017ca, wiele os\u00f3b ma wykupione pakiety medyczne, mamy te\u017c wy\u017cszy poziom \u015bwiadomo\u015bci. Najwi\u0119ksz\u0105\u00a0wiedz\u0105\u00a0dysponuj\u0105 zreszt\u0105 osoby ze spo\u0142eczno\u015bci LGBTQ+, kt\u00f3re przez lata by\u0142y wr\u0119cz bombardowano dedykowan\u0105 sobie edukacj\u0105 seksualn\u0105. Wykrywalno\u015b\u0107 jest w\u015br\u00f3d takich os\u00f3b wy\u017csza ni\u017c w og\u00f3le populacji, cz\u0119\u015bciej te\u017c przychodz\u0105 one do punkt\u00f3w, dzi\u0119ki czemu o zaka\u017ceniach dowiaduj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 szybko.<\/p>\n

Cho\u0107\u00a0choroby przenoszone drog\u0105 p\u0142ciow\u0105\u00a0s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w do\u015b\u0107 \u0142atwo wyleczalne, to jednak w kt\u00f3rym\u015b momencie antybiotyki przestaj\u0105 dzia\u0142a\u0107. Podstaw\u0105 powinna by\u0107 edukacja \u2013 w przestrzeni spo\u0142ecznej s\u0142abo funkcjonuje np. wiedza o chemseksie.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142\u00a0wiele zrobi\u0142, by wprowadzi\u0107 temat pod strzechy. W ostatnich latach sporo s\u0142yszeli\u015bmy przecie\u017c o ksi\u0119\u017cowskich \u201egrup\u00f3wkach\u201d pod wp\u0142ywem mefedronu.<\/p>\n

Tyle \u017ce nazwa \u201echemseks\u201d w takich publikacjach nie pada\u0142a, media skupia\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na sensacyjnej otoczce obyczajowej. Nie mo\u017cemy tego zjawiska demonizowa\u0107. Substancje psychoaktywne \u2013 od alkoholu pocz\u0105wszy \u2013 s\u0105\u00a0u\u017cywane podczas seksu od zawsze i od zawsze powoduj\u0105, \u017ce podejmujemy bardziej ryzykowne zachowania. Je\u017celi kto\u015b jest pod wp\u0142ywem substancji, zdecydowanie rzadziej si\u0119ga po prezerwatyw\u0119, mniej kontroluje, z kim ma kontakt, \u0142atwiej te\u017c\u00a0prze\u0142amuje swoje bariery dotycz\u0105ce przygodnego seksu.<\/p>\n

Zn\u00f3w wracamy do braku edukacji: owszem, w szkole m\u00f3wi si\u0119\u00a0o uzale\u017cnieniach, ale rzadko kiedy \u0142\u0105czy si\u0119\u00a0w niej substancje z zachowaniami seksualnymi. Z m\u0142odzie\u017c\u0105 trzeba otwarcie o tym rozmawia\u0107, ale na tak\u0105 rozmow\u0119\u00a0ci\u0105gle nie ma w Polsce miejsca. Wielu ludzi uwa\u017ca, \u017ce chemseks to nowe zjawisko, kt\u00f3re dotyczy wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczyzn maj\u0105cych seks z m\u0119\u017cczyznami, seksuolodzy od lat zwracaj\u0105\u00a0jednak uwag\u0119, \u017ce staje si\u0119 on\u00a0coraz popularniejszy w\u015br\u00f3d os\u00f3b hetero (np. w grupach swingers\u00f3w), kt\u00f3re nie zdaj\u0105 sobie sprawy z zagro\u017ce\u0144.<\/p>\n

Skupianie si\u0119\u00a0na osobach LGBT+ to b\u0142\u0105d?<\/p>\n

Cz\u0119sto m\u00f3wimy o zaka\u017ceniach w kontek\u015bcie MSM-\u00f3w, ale mamy ogromny problem z heteroseksualn\u0105\u00a0wi\u0119kszo\u015bci\u0105, kt\u00f3ra w og\u00f3le si\u0119 nie testuje \u2013 to w tej grupie widzimy p\u00f3\u017ano wykryte zaka\u017cenia i, co gorsza, zgony. To tak\u017ce efekt braku \u015bwiadomo\u015bci w ochronie zdrowia. Do naszej fundacji trafiaj\u0105 osoby ze znacz\u0105cymi spadkami wagi i grzybic\u0105 uk\u0142adu pokarmowego albo ch\u0142oniakami, kt\u00f3re o zaka\u017ceniu dowiaduj\u0105 si\u0119 po wielomiesi\u0119cznym chodzeniu od lekarza do lekarza. Pami\u0119tam 45-letni\u0105\u00a0kobiet\u0119, kt\u00f3rej m\u0105\u017c umar\u0142 wcze\u015bniej na zapalenie p\u0142uc. Nikt nie zleci\u0142 jej testu w kierunku HIV, w momencie wykrycia zaka\u017cenia mia\u0142a ju\u017c ch\u0142oniaka i, mimo leczenia, zmar\u0142a.<\/p>\n

Nasz poziom wiedzy nie zmieni\u0142\u00a0si\u0119\u00a0znacz\u0105co od lat 90., a grupa heteroseksualna wydaje si\u0119 w og\u00f3le pozostawiona sama sobie. Przera\u017caj\u0105ce \u017ce w Polsce, gdzie mamy dost\u0119p do najnowocze\u015bniejszych lek\u00f3w, a opieka medyczna nad pacjentami z HIV jest na europejskim poziomie, ludzie umieraj\u0105 na AIDS. Takich zgon\u00f3w notujemy du\u017co wi\u0119cej ni\u017c\u00a0kiedy\u015b, a zaka\u017anicy wprost m\u00f3wi\u0105, \u017ce ludzie trafiaj\u0105\u00a0do nich p\u00f3\u017ano, z powa\u017cnymi powik\u0142aniami. Nie s\u0105 to tylko osoby imigranckie, ale tak\u017ce Polki i Polacy.<\/p>\n

Co powinni\u015bmy zrobi\u0107, by t\u0119\u00a0sytuacj\u0119\u00a0zmieni\u0107?<\/p>\n

Powinni\u015bmy zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107. Potrzebujemy skojarzonej profilaktyki, kt\u00f3r\u0105 Europa wprowadzi\u0142a ponad 10 lat temu. Chodzi o to, by dostosowywa\u0107 metody testowania do odbiorcy i da\u0107 mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru.<\/p>\n

W Polsce mo\u017cna si\u0119 przetestowa\u0107\u00a0w punkcie konsultacyjno-diagnostycznym, ale wiele os\u00f3b do nich nie chodzi, bo np. boi si\u0119\u00a0opowiedzie\u0107 komu\u015b o swoich zachowaniach seksualnych. Dlatego tak wa\u017cna jest dost\u0119pno\u015b\u0107 test\u00f3w do samodzielnego wykonania. Na konferencji w Rio trafi\u0142am na stoisko Ministerstwa Zdrowia Brazylii, kt\u00f3ra rozdaje testy \u015blinowe i z krwi ka\u017cdemu. Spyta\u0142am, czy jako\u015b\u00a0tych ludzi weryfikuj\u0105, ile maj\u0105 odpowiedzi zwrotnych, jak wiele os\u00f3b otrzymuje wynik dodatni. Odparli, \u017ce nie jest to wa\u017cne. Wa\u017cne, \u017ceby obywatele Brazylii mieli szybki, \u0142atwy dost\u0119p do test\u00f3w.<\/p>\n

Czytaj tak\u017ce
\n AIDS towarzyszy\u0142a panika i l\u0119ki, kt\u00f3re ujawniaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c teraz<\/a>
\n Rados\u0142aw Korzycki<\/p>\n

To problem, z kt\u00f3rym borykamy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c\u00a0my. W 2020 r. zaoferowali\u015bmy testy do samodzielnego wykonania, kt\u00f3re sfinansowali\u015bmy ze \u015brodk\u00f3w fundacji. Od 6 lat sami pr\u00f3bujemy nasz program utrzyma\u0107 \u2013 musimy ratowa\u0107\u00a0si\u0119\u00a0publicznymi zbi\u00f3rkami, bo rz\u0105d nie przelewa na ten cel ani z\u0142ot\u00f3wki. Tymczasem zainteresowanie jest ogromne \u2013 takie testy w ponad 80 procentach zamawiaj\u0105 osoby, kt\u00f3re nigdy wcze\u015bniej nie sprawdza\u0142y swojego statusu serologicznego, g\u0142\u00f3wnie zreszt\u0105\u00a0kobiety. A mamy w Polsce jeden z najni\u017cszych odsetk\u00f3w os\u00f3b, kt\u00f3re kiedykolwiek zrobi\u0142y test na HIV, od lat wynosi on ok. 10 proc. doros\u0142ych obywateli. W 2025 r. zrobili\u015bmy jednak krok w dobr\u0105\u00a0stron\u0119: od maja zesz\u0142ego roku lekarz rodzinny mo\u017ce zleci\u0107 w ramach NFZ bezp\u0142atny test na HIV.<\/p>\n

Nadziej\u0105 na popraw\u0119\u00a0sytuacji wydawa\u0142a si\u0119 tak\u017ce nowelizacja ustawy o \u015bwiadczeniach opieki zdrowotnej, kt\u00f3ra mia\u0142a umo\u017cliwi\u0107 diagnostyk\u0119 nawet osobom nieubezpieczonym.<\/p>\n

Dzi\u0119ki \u015brodkom z rz\u0105dowego Programu Leczenia Antyretrowirusowego leki s\u0105 w Polsce darmowe dla wszystkich. Problem w tym, \u017ce do bezp\u0142atnej wizyty w poradni chor\u00f3b zaka\u017anych jest potrzebne ubezpieczenie, osoby nieubezpieczone musz\u0105 za wizyt\u0119 zap\u0142aci\u0107. Ustawa mia\u0142a t\u0119 sytuacj\u0119 naprawi\u0107, ale prezydent zawetowa\u0142 j\u0105 ze wzgl\u0119du na wrzutk\u0119\u00a0do projektu, z kt\u00f3rej tre\u015bci\u0105\u00a0si\u0119 nie zgodzi\u0142. Proces legislacyjny zacz\u0105\u0142 si\u0119 wi\u0119c od nowa.<\/p>\n

Uzasadniaj\u0105c weto, Karol Nawrocki podkre\u015bli\u0142\u00a0jednak: \u201eNie mam \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozwi\u0105zania poprawiaj\u0105ce dost\u0119p do leczenia os\u00f3b \u017cyj\u0105cych z HIV (\u2026) s\u0105 potrzebne i powinny zosta\u0107 jak najszybciej wprowadzone\u201d.<\/p>\n

Wszystko wskazuje na to, \u017ce jeszcze w tym roku uda si\u0119\u00a0przyj\u0105\u0107 now\u0105 wersj\u0119\u00a0ustawy. Bardzo na ni\u0105 czekamy, bo liczba os\u00f3b, kt\u00f3re nie otrzymuj\u0105 w Polsce lek\u00f3w antyretrowirusowych, jest du\u017ca. R\u00f3wnolegle Ministerstwo Zdrowia pracuje nad zmianami w Krajowym Programie Zapobiegania Zaka\u017ceniom HIV i Zwalczania AIDS, a powo\u0142any przez resort zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w i ekspertek, w kt\u00f3rym zasiadam, pracuje nad Krajow\u0105 Strategi\u0105 Zapobiegania Zaka\u017ceniom Przenoszonym Drog\u0105 P\u0142ciow\u0105.\u00a0Staramy si\u0119\u00a0stworzy\u0107\u00a0kompleksowy system wsparcia, opieki i profilaktyki \u2013 pytanie tylko, czy znajd\u0105\u00a0si\u0119\u00a0pieni\u0105dze, by go sfinansowa\u0107? Osobi\u015bcie bardzo mnie cieszy, \u017ce po wielu latach rzeczywi\u015bcie co\u015b si\u0119\u00a0u nas ruszy\u0142o, ale obawiam si\u0119\u00a0jednego: proces legislacyjny jest w Polsce czasoch\u0142onny.<\/p>\n

A za rok wybory.<\/p>\n

Seksualno\u015b\u0107 i zdrowie powinny funkcjonowa\u0107\u00a0poza polityk\u0105. Tak niestety nie jest. Niedawno Przemys\u0142aw Czarnek z\u0142o\u017cy\u0142 do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego wniosek, kt\u00f3ry ma zablokowa\u0107 edukacj\u0119 seksualn\u0105 jako komponent edukacji zdrowotnej. To bardzo z\u0142a wiadomo\u015b\u0107, bo najlepsz\u0105 profilaktyk\u0105 jest w\u0142a\u015bnie edukacja.<\/p>\n

Na pewno pami\u0119tasz te\u017c \u201eraport Kalety\u201d z kampanii Andrzeja Dudy. Pose\u0142 Suwerennej Polski straszy\u0142, \u017ce Warszawa rozdaje prezerwatywy, a edukatorzy promuj\u0105 \u201edewiacje seksualne z u\u017cyciem narkotyk\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Redukcja szk\u00f3d nie jest \u201epromowaniem\u201d przyjmowania substancji, ale form\u0105 profilaktyki chor\u00f3b wenerycznych. Raport UNAIDS podnosi ponadto, \u017ce kryminalizacja seksworkingu i posiadania substancji nie przynosi pozytywnych efekt\u00f3w, co innego dekryminalizacja i obj\u0119cie seksworker\u00f3w i os\u00f3b uzale\u017cnionych systemow\u0105\u00a0opiek\u0105 pa\u0144stwa.<\/p>\n

Przeciwdzia\u0142anie HIV i innym chorobom zaka\u017anymi to kwestia zdrowia publicznego, a dotychczasowa bierno\u015b\u0107 Polski jest dla mnie kompletnie niezrozumia\u0142a. Dlaczego Ministerstwo Zdrowia nie stanie po stronie nauki i nie wprowadzi skojarzonej profilaktyki? Przecie\u017c to si\u0119 pa\u0144stwu po prostu op\u0142aca; skupiamy si\u0119 na testowaniu, ale lepiej (i taniej!) przeciwdzia\u0142a\u0107 zaka\u017ceniom, ni\u017c\u00a0je p\u00f3\u017aniej wykrywa\u0107\u00a0i leczy\u0107.<\/p>\n

**<\/p>\n

Dr Magdalena Ankiersztejn-Bartczak \u2013 pedago\u017cka, socjolo\u017cka, edukatorka seksualna. Prezeska Fundacji Edukacji Spo\u0142ecznej, cz\u0142onkini International AIDS Society, European AIDS Clinical Society i Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS. Wsp\u00f3\u0142autorka Polskich Rekomendacji \u201eZasady opieki nad osobami zaka\u017conymi HIV\u201d, koordynatorka Punkt\u00f3w Konsultacyjno-Diagnostycznych, Mobilnego Serwisu Redukcji Szk\u00f3d oraz Akademii Pozytywnego \u017bycia.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mateusz Witczak: Wr\u00f3ci\u0142a\u015b\u00a0z Mi\u0119dzynarodowej Konferencji AIDS 2026 w Rio de Janeiro, gdzie poznali\u015bmy raport UNAIDS, czyli ONZ-owsk\u0105 agend\u0119\u00a0walki…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":623221,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[42,38,40,39,41,1940,122919,30705,83708],"class_list":["post-623220","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-seks","tag--narkopolityka","tag--zdrowie","tag--queer"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/623220","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=623220"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/623220\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/623221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=623220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=623220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=623220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}