Wstrzymanie do dnia 31 grudnia 2026 r. mo\u017cliwo\u015bci ukarania w\u00f3jt\u00f3w, burmistrz\u00f3w i prezydent\u00f3w miasta grzywn\u0105 w wysoko\u015bci 500 z\u0142 za ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki w wydaniu decyzji o warunkach zabudowy (czyli wprowadzenie swego rodzaju \u201eamnestii\u201d dla gmin za nieterminowe wydawanie decyzji WZ) jest przedmiotem poselskiego projektu ustawy, kt\u00f3ry w dniu 30 wrze\u015bnia 2025 r. zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w Sejmie i kt\u00f3ry ma swoich zwolennik\u00f3w w a\u017c czterech ugrupowaniach politycznych, a z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 \u2013 nie jest korzystny dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci, kt\u00f3rzy obawiaj\u0105c si\u0119 konsekwencji rych\u0142ego uchwalenia przez gminy plan\u00f3w og\u00f3lnych, staraj\u0105 si\u0119 jak najszybciej \u201ezabezpieczy\u0107\u201d swoje nieruchomo\u015bci w bezterminowe WZ-ki. Je\u017celi im si\u0119 to nie uda \u2013 ju\u017c niebawem, budowa domu na w\u0142asnej dzia\u0142ce, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 niemo\u017cliwa.<\/p>\n
Decyzja o warunkach zabudowy \u2013 w jakim terminie gmina zobowi\u0105zana jest j\u0105 wyda\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi nieruchomo\u015bci, zgodnie z obecnie obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami?<\/p>\n
Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym \u2013 na wydanie decyzji o warunkach zabudowy, w\u00f3jt burmistrz lub odpowiednio \u2013 prezydent miasta ma:<\/p>\n
W praktyce, termin ten mo\u017ce by\u0107 d\u0142u\u017cszy, poniewa\u017c nie wlicza si\u0119 do niego termin\u00f3w przewidzianych na uzyskanie uzgodnie\u0144 i opinii czy te\u017c okres\u00f3w zawieszenia post\u0119powania. Wydanie decyzji mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c op\u00f3\u017ani\u0107 si\u0119 np. z winy strony lub przyczyn niezale\u017cnych od organu.<\/p>\n
Art. 51 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi jednak, \u017ce \u2013 je\u017celi w\u0142a\u015bciwy organ nie wyda wnioskodawcy decyzji o warunkach zabudowy w terminie odpowiednio 21, 65 i 90 dni od dnia z\u0142o\u017cenia wniosku, mo\u017ce on wnie\u015b\u0107 \u017c\u0105danie wymierzenia mu kary pieni\u0119\u017cnej w wysoko\u015bci 500 z\u0142 za ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki. \u017b\u0105danie wnosi si\u0119 do wojewody za po\u015brednictwem organu, kt\u00f3ry wydaje decyzj\u0119 o warunkach zabudowy.<\/p>\n
Organ nie zap\u0142aci tej kary wnioskodawcy, lecz stanowi ona doch\u00f3d bud\u017cetu pa\u0144stwa, ale jest wystarczaj\u0105cym motywatorem do tego, aby terminy wydawania decyzji o warunkach zabudowy by\u0142y przez gminy dotrzymywane.<\/p>\n
Gmina nie b\u0119dzie ju\u017c mog\u0142a zosta\u0107 ukarana grzywn\u0105 za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy (na wniosek w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci), bo\u2026 ma za du\u017co wniosk\u00f3w o WZ-ki i za du\u017co pracy w zwi\u0105zku z obowi\u0105zkiem sporz\u0105dzenia planu og\u00f3lnego<\/p>\n
W dniu 30 wrze\u015bnia br., przez grup\u0119 pos\u0142\u00f3w Koalicji Obywatelskiej, Polska 2050 \u2013 Trzecia Droga, PSL \u2013 Trzecia Droga oraz Lewicy, do Sejmu zosta\u0142 wniesiony projekt ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (znak RPW\/32239\/2025), kt\u00f3ry zak\u0142ada czasowe uchylenie mo\u017cliwo\u015bci stosowania wobec organ\u00f3w zobowi\u0105zanych do wydania decyzji o warunkach zabudowy art. 51 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.<\/p>\n
W art. 9 ww. projektu ustawy zawarto przepis wstrzymuj\u0105cy do dnia 31 grudnia 2026 r. bieg termin\u00f3w, kt\u00f3rych przekroczenie jest podstaw\u0105 do na\u0142o\u017cenia na w\u00f3jta, burmistrza lub odpowiednio \u2013 prezydenta miasta kary za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.<\/p>\n
Autorzy projektu argumentuj\u0105, \u017ce \u2013 \u201ePo wej\u015bciu w \u017cycie reformy systemu planowania przestrzennego, wprowadzonej ustaw\u0105 z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, znacz\u0105co zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba sk\u0142adanych wniosk\u00f3w o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Ma to zwi\u0105zek ze zmian\u0105 zasad wydawania tych decyzji, kt\u00f3ra nast\u0105pi po wej\u015bciu w \u017cycie plan\u00f3w og\u00f3lnych gmin. Dane zbierane w ramach corocznego badania statystycznego: 1.02.04(017) Lokalne planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, prowadzonego przez G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Statystyczny na zlecenie ministra w\u0142a\u015bciwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, wskazuj\u0105 w roku 2024 na wzrost liczby wydanych w kraju decyzji o warunkach zabudowy o 27% wzgl\u0119dem roku 2023 (2023 \u0433. \u2013 141 418 decyzji, 2024 r. – 180 206 decyzji). W ponad 330 gminach wzrost ten wyni\u00f3s\u0142 mi\u0119dzy 50% a 100%, a w prawie 200 gminach \u2013 wi\u0119cej ni\u017c 100%. Nagromadzenie wniosk\u00f3w o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, kt\u00f3re powinny by\u0107 wydane w okre\u015blonym ustawowo terminie (90 dni), powoduje problemy organizacyjne i kadrowe jednostek samorz\u0105du terytorialnego, kt\u00f3re w tym samym czasie (do 1 lipca 2026 r.) s\u0105 obci\u0105\u017cone obowi\u0105zkiem sporz\u0105dzania planu og\u00f3lnego. Wobec powy\u017cszego gminy maj\u0105 trudno\u015bci w dotrzymaniu ustawowych termin\u00f3w wydania decyzji, w zwi\u0105zku z czym s\u0105 nara\u017cone na zwi\u0105zane z tym kary finansowe, a jednocze\u015bnie sytuacja ta mo\u017ce op\u00f3\u017ani\u0107 sporz\u0105dzanie plan\u00f3w og\u00f3lnych gmin. Projekt ustawy odpowiada na opisane kwestie poprzez czasowe zawieszenie kar za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.\u201d<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g materia\u0142u pod wideo<\/p>\n
Konsekwencj\u0105 opisanego wy\u017cej przepisu, jest r\u00f3wnie\u017c zmiana przewidziana w art. 8 pkt 2 ww. projektu ustawy, dotycz\u0105ca zmiany zasad wej\u015bcia w \u017cycie 5-letniego terminu obowi\u0105zywania decyzji o warunkach zabudowy. Od 1 stycznia 2026 r. decyzje o warunkach zabudowy b\u0119d\u0105 wygasa\u0142y po up\u0142ywie 5 lat od dnia, w kt\u00f3rym sta\u0142y si\u0119 prawomocne. Zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami \u2013 zasada ta nie dotyczy decyzji, kt\u00f3re stan\u0105 si\u0119 prawomocne przed 1 stycznia 2026 r., natomiast w wyniku wprowadzanej zmiany (o ile oczywi\u015bcie doczeka si\u0119 ona wprowadzenie) \u2013 nie b\u0119dzie dotyczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c decyzji wydanych w sprawach wszcz\u0119tych przed dniem 16 pa\u017adziernika 2025 r. Tym samym \u2013 nagromadzenie z\u0142o\u017conych wcze\u015bniej wniosk\u00f3w o warunki zabudowy w gminach i czas oczekiwania na decyzj\u0119 \u2013 wed\u0142ug zamys\u0142u autor\u00f3w projektu \u2013 ma pozosta\u0107 bez wp\u0142ywu na okres obowi\u0105zywania decyzji, poniewa\u017c istotny b\u0119dzie moment z\u0142o\u017cenia wniosku przez inwestora.<\/p>\n
Wprowadzenie powy\u017cszej zmiany, oznacza\u0142oby dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci, \u017ce straciliby skuteczne narz\u0119dzie do domagania si\u0119 od gminy terminowego wydania decyzji o warunkach zabudowy, co jest istotne zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 terminu na uchwalenie przez gminy plan\u00f3w og\u00f3lnych, kt\u00f3re mog\u0105 na zawsze uniemo\u017cliwi\u0107 w\u0142a\u015bcicielom dzia\u0142ek np. posadowienie na nich domu.<\/p>\n
Od 1 lipca 2026 r. plany og\u00f3lne zast\u0105pi\u0105 studia uwarunkowa\u0144 oraz kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego gmin, kt\u00f3re utrac\u0105 moc obowi\u0105zuj\u0105c\u0105<\/p>\n
Zgodnie z nowelizacj\u0105 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie w dniu 24 wrze\u015bnia 2023 r. i kt\u00f3ra zosta\u0142a nast\u0119pnie zmieniona ustaw\u0105 z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niekt\u00f3rych innych ustaw \u2013 z dniem 1 lipca 2026 r. moc obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 strac\u0105 studia uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego gmin, a w ich miejsce \u2013 gminy (do 30 czerwca 2026 r.) musz\u0105 uchwali\u0107 tzw. plany og\u00f3lne, z kt\u00f3rych ustaleniami b\u0119d\u0105 musia\u0142y by\u0107 zgodne wydawane po tej dacie (tj. pocz\u0105wszy od 1 lipca 2026 r.) miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i decyzje o warunkach zabudowy. Je\u017celi jaka\u015b gmina nie uchwali\u0142aby wspomnianego planu og\u00f3lnego do 1 lipca 2026 r. \u2013 zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niekt\u00f3rych innych ustaw \u2013 wydanie nowej decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie b\u0119dzie mo\u017cliwe. Po 1 lipca 2026 r. \u2013 do czasu uchwalenia planu og\u00f3lnego gminy, inwestycje b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 realizowane wy\u0142\u0105cznie w oparciu o decyzje, kt\u00f3re zosta\u0142y wydane wcze\u015bniej i nie utraci\u0142y mocy lub w oparciu o obowi\u0105zuj\u0105ce plany miejscowe. Wyj\u0105tek od powy\u017cszej zasady, przewidziano tylko dla teren\u00f3w zamkni\u0119tych, dla kt\u00f3rych mo\u017cliwe b\u0119dzie wydawanie decyzji nawet, je\u017celi nie zostanie uchwalony plan og\u00f3lny. Jest to uzasadnione faktem, \u017ce plan og\u00f3lny i tak nie obejmuje teren\u00f3w zamkni\u0119tych, innych ni\u017c ustalone przez ministra w\u0142a\u015bciwego do spraw transportu, a tym samym \u2013 nie b\u0119dzie wp\u0142ywa\u0142 na rozstrzygni\u0119cia decyzji.<\/p>\n
Miejscowe planu zagospodarowania przestrzennego i decyzje o warunkach zabudowy b\u0119d\u0105 musia\u0142y by\u0107 zgodne z planem og\u00f3lnym, a tym samym \u2013 gminy b\u0119d\u0105 mog\u0142y uniemo\u017cliwi\u0107 w\u0142a\u015bcicielom nieruchomo\u015bci np. budow\u0119 domu<\/p>\n
Dotychczasowy system planowania lokalnego opiera\u0142 si\u0119 na miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz decyzjach o warunkach zabudowy, kt\u00f3re nie musia\u0142y by\u0107 zgodne ze studium uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego gminy. Reforma systemu planowania przestrzennego, kt\u00f3ra zosta\u0142a wprowadzona ustaw\u0105 z dnia 7.07.2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niekt\u00f3rych innych ustaw zmienia jednak ten system, nak\u0142adaj\u0105c obowi\u0105zek zgodno\u015bci nowych plan\u00f3w miejscowych i decyzji o warunkach zabudowy (tj. wydanych od 1 lipca 2026 r.) z planem og\u00f3lnym (czyli nowym aktem prawa miejscowego, kt\u00f3ry zast\u0105pi studium uwarunkowa\u0144 i kierunk\u00f3w zagospodarowania przestrzennego gminy), kt\u00f3ry wszystkie gminy w Polsce musz\u0105 opracowa\u0107 najp\u00f3\u017aniej do 30 czerwca 2026 r.<\/p>\n
Jak argumentowa\u0142 pose\u0142 Micha\u0142 Krawczyk podczas drugiego czytania projektu ustawy, kt\u00f3ra wyd\u0142u\u017cy\u0142 termin na opracowanie plan\u00f3w og\u00f3lnych (z pierwotnie okre\u015blonego na 31 grudnia 2025 r. \u2013 do 30 czerwca 2026 r.) \u2013 \u201eobecnie wydawane decyzje o warunkach zabudowy mog\u0105 prowadzi\u0107 i czasami prowadz\u0105 do niekontrolowanego rozlewania si\u0119 zabudowy, co generuje du\u017ce koszty, zwi\u0105zane chocia\u017cby z utrzymaniem infrastruktury.\u201d Nad ow\u0105 niekontrolowanie rozlewaj\u0105c\u0105 si\u0119 zabudow\u0105 \u2013 ma \u201ezapanowa\u0107\u201d wspomniana reforma systemu planowania przestrzennego, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 \u2013 gmina, ustalaj\u0105c w planie og\u00f3lnym, na danym terenie np. stref\u0119 otwart\u0105 z zakazem zabudowy \u2013 b\u0119dzie mog\u0142a uniemo\u017cliwi\u0107 budow\u0119 dom\u00f3w na okre\u015blonych obszarach. Dzi\u0119ki temu rozwi\u0105zaniu \u2013 gminy b\u0119d\u0105 posiada\u0142y wi\u0119kszy wp\u0142yw na to, gdzie mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 zabudowa i jaki charakter ma ta zabudowa utrzymywa\u0107.<\/p>\n
Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce nowe przepisy nie anuluj\u0105 obecnie obowi\u0105zuj\u0105cych decyzji o warunkach zabudowy, ale decyzje WZ wydane od 1 lipca 2026 r. (w zwi\u0105zku ze zmian\u0105 ww. terminu) b\u0119d\u0105 ju\u017c musia\u0142y by\u0107 zgodne z planami og\u00f3lnymi, a te wydane od dnia 1 stycznia 2026 r. (tego terminu ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niekt\u00f3rych innych ustaw bowiem nie wyd\u0142u\u017cy\u0142a) b\u0119d\u0105 mia\u0142y okre\u015blony termin wa\u017cno\u015bci (5 lat od dnia, w kt\u00f3rym decyzja sta\u0142a si\u0119 prawomocna). Dotychczas \u2013 decyzje WZ by\u0142y bowiem bezterminowe (dotyczy to wszystkich decyzji, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 prawomocne przed dniem 1 stycznia 2026 r.).<\/p>\n
Wprowadzenie swego rodzaju \u201eamnestii\u201d dla gmin w zakresie kary za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, nie jest zatem korzystne dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci, kt\u00f3rzy obecnie \u201espiesz\u0105\u201d si\u0119 z uzyskaniem decyzji WZ dla swoich dzia\u0142ek, aby zd\u0105\u017cy\u0107 przed uchwaleniem przez gminy plan\u00f3w og\u00f3lnych, kt\u00f3re mog\u0105 na zawsze uniemo\u017cliwi\u0107 im np. posadowienie na tych dzia\u0142kach dom\u00f3w.<\/p>\n
Na jakim etapie s\u0105 aktualnie prace w Sejmie nad wprowadzeniem \u201eamnestii\u201d dla gmin za nieterminowe wydanie decyzji o warunkach zabudowy?<\/p>\n
Projekt ustawy, kt\u00f3ry zak\u0142ada wstrzymanie do dnia 31 grudnia 2026 r. stosowania wobec w\u00f3jt\u00f3w, burmistrz\u00f3w i prezydent\u00f3w miasta przepisu art. 51 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na podstawie kt\u00f3rego mog\u0105 oni zosta\u0107 ukarani grzywn\u0105 w wysoko\u015bci 500 z\u0142 za ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki w wydaniu decyzji \u2013 w dniu 30 wrze\u015bnia 2025 r. zosta\u0142 skierowany do opinii:<\/p>\n
do konsultacji spo\u0142ecznych, w ramach kt\u00f3rych \u2013 do 30 pa\u017adziernika 2025 r. \u2013 ka\u017cdy mo\u017ce zg\u0142osi\u0107 do niego swoje uwagi, wype\u0142niaj\u0105c ankiet\u0119 dost\u0119pn\u0105 pod adresem: LINK<\/a>.<\/p>\n Podstawa prawna:<\/p>\n\n