Lepiej gdyby nie by\u0142 potrzebny, ale dobrze go mie\u0107<\/a> \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n\n Piotr, in\u017cynier i prywatny przedsi\u0119biorca, te\u017c wola\u0142by, \u017ceby jego schron nigdy si\u0119 nie przyda\u0142. Ale wybudowa\u0142 go na w\u0142asnym podw\u00f3rku i wci\u0105\u017c doposa\u017ca.\n <\/p>\n
\n Zacz\u0105\u0142 zaraz po inwazji Rosji na Ukrain\u0119. W rogu dzia\u0142ki wkopa\u0142 najpierw dwa betonowe zbiorniki i otoczy\u0142 p\u0142otem z desek. S\u0105siedzi mieli my\u015ble\u0107, \u017ce to nowe szambo.\n <\/p>\n
\n Troch\u0119 odczeka\u0142. Nie chcia\u0142, \u017ceby kto\u015b zauwa\u017cy\u0142, \u017ce budowa przy rzekomym szambie trwa dalej. Doda\u0142 stalowe zbrojenie, zala\u0142 je betonem konstrukcyjnym, takim do budowy most\u00f3w, i po\u0142\u0105czy\u0142 oba zbiorniki. Mia\u0142y tylko 1,6 m wysoko\u015bci \u2014 nie da\u0142oby si\u0119 w nich swobodnie stan\u0105\u0107, Piotr wi\u0119c pog\u0142\u0119bi\u0142 wn\u0119trze do prawie 2 m. Urobek wyci\u0105ga\u0142 stopniowo, wiadrami. Ziemi z ca\u0142ego wykopu by\u0142o tyle, \u017ce usypa\u0142by z niej pi\u0119ciometrow\u0105 g\u00f3rk\u0119.\n <\/p>\n
![\"Schron](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/1ldk9kpTURBXy9iNGJkZmI0YzAyODQ1YmY5NjMzODk3ZjUyNWI2M2M4NS5wbmeRlQLNAmLNAcvCw94AAaEwAQ.jpeg\" "\\"Schron")
<\/p>\n
\n Na ko\u0144cu wyspawa\u0142 stalowy w\u0142az. 200 kg \u2014 trzeba by\u0142o montowa\u0107 pneumatyczne si\u0142owniki. Wej\u015bcie ukry\u0142 w narz\u0119dziowni. Kiedy przykryje w\u0142az drewnian\u0105 pod\u0142og\u0105, nikt poza nim si\u0119 nie domy\u015bli, gdzie jest.\n <\/p>\n
Na co dzie\u0144 marchewka, na wojn\u0119 w\u0142az<\/p>\n
\n Piotr nie ujawnia lokalizacji schronu \u2014 to, jak m\u00f3wi, podstawowa zasada bezpiecze\u0144stwa. Wn\u0119trze bardziej kojarzy si\u0119 z kajut\u0105 na \u0142odzi ni\u017c z bunkrem. Pod surowym betonowym stropem biegn\u0105 rury i przewody, ale \u015bciany ob\u0142o\u017cone s\u0105 drewnem i ozdobn\u0105 ceg\u0142\u0105. Drewniana drabina wej\u015bciowa zosta\u0142a pod\u015bwietlona ta\u015bmami LED.\n <\/p>\n
\n Jedn\u0105 \u015bcian\u0119 zajmuje rega\u0142 zastawiony dziesi\u0105tkami s\u0142oik\u00f3w. Obok s\u0105 zlew, turystyczna kuchenka z czajnikiem i beczka na wod\u0119. W ciasnej wn\u0119ce zmie\u015bci\u0142a si\u0119 turystyczna toaleta.\n <\/p>\n
\n W drugim pomieszczeniu Piotr ma szerok\u0105, rozk\u0142adan\u0105 \u0142aw\u0119 do siedzenia i spania. S\u0105 tam r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cki o survivalu, lampa i \u017ceglarskie drobiazgi.\n <\/p>\n
\n \u2014 Nie chcia\u0142em wyda\u0107 kupy pieni\u0119dzy na co\u015b, co zakopi\u0119 w ziemi i czego, by\u0107 mo\u017ce, nigdy nie wykorzystam \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Na co dzie\u0144 trzymam tu przetwory albo ziemniaki i marchew, kt\u00f3re regularnie kupuj\u0119 od rolnika. Przenios\u0142em te\u017c radiostacje, bo \u017cona si\u0119 wkurza\u0142a, \u017ce zamiast telewizji s\u0142ucha szumu kr\u00f3tkofal\u00f3wek. Gdyby jednak co\u015b si\u0119 dzia\u0142o, zamkn\u0119 w\u0142az i w\u0142\u0105cz\u0119 systemy podtrzymania \u017cycia. Mam cztery miejsca do spania.\n <\/p>\n
Najwi\u0119cej kosztowa\u0142 wykop<\/p>\n
\n Piotr jest in\u017cynierem, ale nie budowla\u0144cem. Obliczenia konstrukcyjne skonsultowa\u0142 ze znajomym z uprawnieniami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac wykona\u0142 jednak w\u0142asnor\u0119cznie. A i tak wyda\u0142 do tej pory oko\u0142o 70 tys. z\u0142.\n <\/p>\n
\n \u2014 Najwi\u0119cej kosztowa\u0142y wykop i wyw\u00f3z ziemi, beton oraz stal zbrojeniowa \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Ale budowa\u0142 kilka lat temu.\n <\/p>\n
\n \u2014 70 tys.? Tyle kosztuje teraz cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia \u2014 m\u00f3wi Dawid Rybicki, w\u0142a\u015bciciel firmy European Shelters ze \u015awidwina w wojew\u00f3dztwie zachodniopomorskim.\n <\/p>\n
\n Chodzi o filtrowentylacj\u0119, odporne drzwi i zawory przeciwwybuchowe. Do tego dochodz\u0105 jeszcze \u017celbetowa konstrukcja i przy\u0142\u0105cza.\n <\/p>\n
\n \u2014 Skala zale\u017cy od zasobno\u015bci portfela. Koszt 40-metrowego, w pe\u0142ni wyposa\u017conego schronu to oko\u0142o 400 tys. z\u0142 \u2014 m\u00f3wi Rybicki. Twierdzi, \u017ce jego firma stawia oko\u0142o stu schron\u00f3w rocznie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 za granic\u0105: w Grecji, Portugalii, Hiszpanii i Danii. \u2014 W Polsce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zlece\u0144 realizuje si\u0119 na etapie budowy nowego domu. Schron od pocz\u0105tku zostaje wpisany w projekt jako wzmocniona podziemna kondygnacja. Na co dzie\u0144 s\u0142u\u017cy jako piwnica, spi\u017carnia, bawialnia albo magazyn \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Jego klientami s\u0105 przede wszystkim ludzie bardzo zamo\u017cni, chocia\u017c przybywa zainteresowanych bezpiecze\u0144stwem „przeci\u0119tnych Kowalskich”.\n <\/p>\n
\n \u2014 M\u00f3j w\u0142asny schron ma 150 mkw. i kosztowa\u0142 oko\u0142o 1,2 mln z\u0142 \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n \u2014 Dlaczego pan go zbudowa\u0142?\n <\/p>\n
\n \u2014 Mieszkam niedaleko jednostki wojskowej. Zainwestowa\u0142em wi\u0119c, jak w dobr\u0105 polis\u0119 ubezpieczeniow\u0105.\n <\/p>\n
Wentylacja dro\u017csza ni\u017c ca\u0142y schron<\/p>\n
\n Piotr te\u017c my\u015bli o swoim schronie jak o polisie.\n <\/p>\n
\n Pod ziemi\u0105 urz\u0105dzi\u0142 kompletne stanowisko \u0142\u0105czno\u015bci: kilka radiostacji, kr\u00f3tkofal\u00f3wki, laptop i telefon. Doprowadzi\u0142 wod\u0119 i kanalizacj\u0119.\n <\/p>\n
\n Jak zapewnia, pr\u0105d mo\u017ce czerpa\u0107 z sieci, agregatu albo akumulator\u00f3w, a radiostacje s\u0105 pod\u0142\u0105czone do anten na dachu domu.\n <\/p>\n
\n Jednego z najwa\u017cniejszych urz\u0105dze\u0144 wci\u0105\u017c jednak brakuje. Powietrze doprowadza teraz tylko wentylacja grawitacyjna. Piotr nie zamontowa\u0142 jeszcze filtrowentylacji, kt\u00f3ra oczyszcza\u0142aby powietrze w razie ska\u017cenia.\n <\/p>\n
\n \u2014 To mo\u017ce mnie kosztowa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c budowa ca\u0142ego schronu \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Jedna firma wyceni\u0142a taki system na mniej wi\u0119cej 40 tys. z\u0142, inna na blisko 100 tys. Szuka wi\u0119c ta\u0144szego rozwi\u0105zania. \u2014 Mo\u017ce kupi\u0119 tylko filtr za oko\u0142o 15 tys. i samodzielnie dobior\u0119 wentylator z \u00adprzek\u0142adni\u0105.\n <\/p>\n
\n Bo w\u0142a\u015bnie tutaj ko\u0144czy si\u0119 potoczne rozumienie s\u0142owa „schron”, a zaczynaj\u0105 techniczne i ustawowe wymagania.\n <\/p>\n
\n Ustawa o ochronie ludno\u015bci i obronie cywilnej stawia poprzeczk\u0119 bardzo wysoko: schron ma chroni\u0107 ludzi tak\u017ce przed ska\u017conym powietrzem.\n <\/p>\n
\n Nie znaczy to jednak, \u017ce Piotr zakopa\u0142 w ogrodzie zwyk\u0142\u0105 piwnic\u0119. Ma dwa wyj\u015bcia, trzy \u017ar\u00f3d\u0142a zasilania, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 oraz zapasy. Gdyby kanalizacja przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107, mo\u017ce korzysta\u0107 z suchej toalety turystycznej.\n <\/p>\n
\n Sw\u00f3j obiekt projektowa\u0142 przede wszystkim z my\u015bl\u0105 o ostrzale podczas wojny konwencjonalnej oraz o kl\u0119skach \u017cywio\u0142owych. Przed od\u0142amkami i zawaleniem ochroni go \u017celbet. Przed ska\u017conym powietrzem \u2014 na razie jeszcze nic.\n <\/p>\n
Po co drugie wyj\u015bcie?<\/p>\n
\n Na prywatnym rynku te granice jednak si\u0119 zacieraj\u0105. Nie ka\u017cdy obiekt s\u0142u\u017c\u0105cy ochronie przed wojn\u0105 musi jednak spe\u0142nia\u0107 wymagania schronu. Najprostsz\u0105 form\u0105 s\u0105 tzw. miejsca dora\u017anego schronienia. Mo\u017ce to by\u0107 odpowiednio przygotowana piwnica, gara\u017c podziemny albo tunel. Maj\u0105 zapewni\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 ochron\u0119 przed od\u0142amkami, ostrza\u0142em i zawaleniem budynku oraz umo\u017cliwi\u0107 bezpieczn\u0105 ewakuacj\u0119. I w\u0142a\u015bnie na takim poziomie \u2014 m\u00f3wi\u0105 wykonawcy \u2014 najcz\u0119\u015bciej ko\u0144cz\u0105 si\u0119 plany prywatnych klient\u00f3w.\n <\/p>\n
\n \u2014 Prywatni inwestorzy chc\u0105 schronu, dop\u00f3ki nie zobacz\u0105, ile kosztuje to poczucie bezpiecze\u0144stwa \u2014 m\u00f3wi Miros\u0142aw \u017bmiejko z firmy Art-Bud w Sosnowcu. Dostaje wiele pyta\u0144 o schron, najcz\u0119\u015bciej na etapie budowy domu. \u2014 Ale potem klient wraca z kosztorysem i pyta: „Mo\u017ce nie musz\u0119 mie\u0107 wentylatora? A po co mi drugie wyj\u015bcie?”. Urywaj\u0105 z koszt\u00f3w i nagle ze schronu zostaje piwnica z troch\u0119 grubszymi \u015bcianami \u2014 opowiada przedsi\u0119biorca.\n <\/p>\n
\n Bo koszty mog\u0105 by\u0107 naprawd\u0119 du\u017ce.\n <\/p>\n
Opolska firma Nevotec zaprojektowa\u0142a ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 stalowych schron\u00f3w \u2014 gotowych modu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wystarczy wkopa\u0107 w grunt. Nawet z nazwy s\u0105 „kompaktowe”. W \u015brodku: sk\u0142adane \u0142\u00f3\u017cka, wygodna toaleta, magazyn \u017cywno\u015bci. Najmniejszy przydomowy schron mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 osiem os\u00f3b. S\u0105 filtrowentylacja, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 i przeciwwybuchowe drzwi. Modu\u0142 mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 z domem podziemnym przej\u015bciem.<\/p>\n
\n Maj\u0105 te\u017c schron na k\u00f3\u0142kach. Mo\u017cna postawi\u0107 go w ogrodzie, a potem \u2014 przynajmniej w teorii \u2014 przewie\u017a\u0107 w inne miejsce. Konstrukcja ma by\u0107 na tyle wytrzyma\u0142a, \u017ce nie trzeba jej zakopywa\u0107 w ziemi. Cena bazowego modu\u0142u: oko\u0142o 500 tys. z\u0142.\n <\/p>\n
\n \u2014 Tylko przy masowej produkcji uda\u0142oby si\u0119 znacz\u0105co obni\u017cy\u0107 koszty \u2014 m\u00f3wi Dawid Stojanowicz z Nevotecu.\n <\/p>\n
\n Na razie modu\u0142owymi schronami interesuj\u0105 si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim przedsi\u0119biorcy i du\u017ce firmy. Prywatnych inwestor\u00f3w cena hamuje.\n <\/p>\n
\n Na prywatnego klienta liczy za to raczkuj\u0105ca na razie firma Your-Zone. Dopiero przygotowuj\u0105 modu\u0142 pokazowy. Szukaj\u0105 wi\u0119c sposobu, by przekona\u0107 ludzi, \u017ce schron nie musi by\u0107 wydatkiem wy\u0142\u0105cznie na czas zagro\u017cenia.\n <\/p>\n
\n \u2014 W schronie mo\u017ce by\u0107 na co dzie\u0144 sauna, klub, podziemna domowa si\u0142ownia. Albo sala pr\u00f3b dla dziecka, kt\u00f3re chce si\u0119 uczy\u0107 gry na perkusji \u2014 pod ziemi\u0105 b\u0119dzie mog\u0142o \u0142upa\u0107, ile zechce, domownicy nie us\u0142ysz\u0105 \u2014 przekonuje Piotr Kuchcik, w\u0142a\u015bciciel firmy.\n <\/p>\n
\n Projekt Your-Zone to r\u00f3wnie\u017c stalowa, modu\u0142owa konstrukcja. Wn\u0119trze ma przypomina\u0107 raczej kawalerk\u0119 ni\u017c surowy bunkier. Koszt? \u2014 Oko\u0142o 100 tys. z\u0142 za najmniejszy modu\u0142. Plus prace budowlane \u2014 m\u00f3wi Kuchcik.\n <\/p>\n
\n W sumie i tak wyjdzie wi\u0119c oko\u0142o 200 tys. z\u0142. \u2014 Ludzie s\u0142ysz\u0105 cen\u0119 i \u0142api\u0105 si\u0119 za g\u0142ow\u0119. Ale za kawalerk\u0119 p\u0142ac\u0105 p\u00f3\u0142 miliona. No to w naszym module te\u017c dostan\u0105 gotowe mieszkanie. Co prawda podziemne, ale takie, kt\u00f3re ma wytrzyma\u0107 ostrza\u0142 artyleryjski \u2014 przekonuje Kuchcik.\n <\/p>\n
A kogo na to sta\u0107!<\/p>\n
\n Jak du\u017cy jest dzi\u015b polski rynek prywatnych schron\u00f3w, nie spos\u00f3b ustali\u0107. Nie ma publicznych, wiarygodnych danych, a deklaracje poszczeg\u00f3lnych firm trudno zweryfikowa\u0107.\n <\/p>\n
\n Rybicki przekonuje, \u017ce trend projektowania schron\u00f3w przy budowie nowych dom\u00f3w jednorodzinnych w Polsce ju\u017c si\u0119 rozwin\u0105\u0142.<\/a>\n <\/p>\n\n \u2014 Mam takie projekty przy willach za kilka i za kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w z\u0142otych \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n \u017bmiejko z Art-Budu \u017cadnego boomu jednak nie widzi.\n <\/p>\n
\n \u2014 Polska to nie Szwajcaria. Ludzi nie sta\u0107 na prywatne schrony z prawdziwego zdarzenia i d\u0142ugo nie b\u0119dzie sta\u0107 \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Mariusz Ko\u0142odziejski, w\u0142a\u015bciciel toru\u0144skiej firmy Fororak, idzie jeszcze dalej: jego zdaniem wok\u00f3\u0142 prywatnych schron\u00f3w jest dzi\u015b wi\u0119cej marketingu ni\u017c rzeczywistych realizacji.\n <\/p>\n
\n \u2014 Jaki rynek? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 udaje, \u017ce buduje schrony \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Du\u017co firm ma je w ofercie, sprzedaje projekty, filtracj\u0119 albo podzespo\u0142y. Tylko gdzie s\u0105 ich \u00adrealizacje?\n <\/p>\n
\n Fororak r\u00f3wnie\u017c oferuje schrony, ale cz\u0119\u015bciej pracuje dla instytucji i samorz\u0105d\u00f3w ni\u017c dla prywatnych inwestor\u00f3w.\n <\/p>\n
\n \u2014 Ludziom si\u0119 wydaje, \u017ce wystarczy przerobi\u0107 piwnic\u0119. Tymczasem schron wymaga odpowiedniej konstrukcji, instalacji, bada\u0144 i odbior\u00f3w. U nas kompletnie wyposa\u017cony schron o powierzchni oko\u0142o 35 mkw. kosztuje oko\u0142o miliona z\u0142otych, i to netto. Ilu Polak\u00f3w na to sta\u0107?\n <\/p>\n
Pani schowa si\u0119 w \u0142azience<\/p>\n
\n \u2014 Ma pan w\u0142asny schron? \u2014 pytam S\u0142awomira Niznera, za\u0142o\u017cyciela i lidera Preppers Poland.\n <\/p>\n
\n \u2014 Nie mam. To dla mnie zbyt du\u017cy wydatek. W\u015br\u00f3d 54 tys. obserwuj\u0105cych Preppers Poland znam mo\u017ce kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie maj\u0105 prywatne schrony \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Nie uwa\u017ca te\u017c, \u017ce prywatne bunkry mog\u0105 rozwi\u0105za\u0107 problem bezpiecze\u0144stwa ludno\u015bci. \u2014 Od tego s\u0105 samorz\u0105dy i rz\u0105d. To oni powinni budowa\u0107 schrony \u2014 m\u00f3wi.\n <\/p>\n
\n Schronu nie ma wi\u0119c nawet czo\u0142owy polski prepper. Ma za to „miejsce ukrycia”. I przekonuje, \u017ce takie mo\u017ce sobie znale\u017a\u0107 niemal ka\u017cdy. Nie musi by\u0107 pod ziemi\u0105.\n <\/p>\n
\n Mo\u017ce to by\u0107 piwnica, korytarz albo pomieszczenie bez okien. Mnie, po kr\u00f3tkim audycie moich warunk\u00f3w mieszkaniowych \u2014 w bloku bez piwnicy i gara\u017cu \u2014 Nizner wysy\u0142a do \u0142azienki.\n <\/p>\n
\n \u2014 Nie ochroni, je\u015bli bomba trafi bezpo\u015brednio w budynek. Ale mo\u017ce os\u0142oni\u0107 przed fal\u0105 uderzeniow\u0105 i wybitymi przez wybuch szybami. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u2014 Kto buduje dom ze schronem? \u2014 pytam. \u2014 Ten, kto zobaczy\u0142 za granic\u0105, \u017ce tak si\u0119 buduje…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":625377,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[42,38,40,39,41,1241,87,30279,892],"class_list":["post-625376","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rakieta","tag-rosja","tag-schron","tag-wojna"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117104140828715408","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/625376","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=625376"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/625376\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/625377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=625376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=625376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=625376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}