debata w Niemczech<\/a>? W przes\u0142anym redakcji Zero.pl o\u015bwiadczeniu Stefan Genth na razie ostro\u017cnie pisze o wypracowaniu ram prawnych dla \u201eokazjonalnych otwar\u0107 w niedziele\u201d. Zwraca przy tym uwag\u0119 na nier\u00f3wne szanse tradycyjnego handlu w starciu z e-sklepami, wskazuj\u0105c wprost na chi\u0144skich gigant\u00f3w Temu i Shein.<\/p>\n\u2013 Firmy te mog\u0105 oferowa\u0107 swoje towary \u2013 co cz\u0119sto narusza nasze lokalne przepisy \u2013 nawet w niedziele. Bior\u0105c to pod uwag\u0119, lokalni sprzedawcy detaliczni powinni mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 otwierania si\u0119 dla klient\u00f3w w niedziele od czasu do czasu, zgodnie z prawem \u2013 uwa\u017ca Stefan Genth.<\/p>\n
Jego zdaniem sklepy mog\u0142yby zaczyna\u0107 prac\u0119 o godz. 13. \u2013 Czyli po nabo\u017ce\u0144stwach. W niedziel\u0119 jest miejsce zar\u00f3wno na \u017cycie ko\u015bcielne, jak i na nowoczesny, wydajny sektor handlu detalicznego \u2013 uwa\u017ca dyrektor generalny HDE.<\/p>\n
Zdaniem Stefana Gentha por\u00f3wnanie z innymi krajami europejskimi pokazuje, \u017ce przepisy niemieckie s\u0105 \u201eniepotrzebnie restrykcyjne\u201d. \u2013 W wielu pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich UE, w tym tych o silnych tradycjach chrze\u015bcija\u0144skich, otwieranie sklep\u00f3w w niedziele jest regulowane znacznie bardziej elastycznie \u2013 przekonuje.<\/p>\n
Niemcy a sprawa polska<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce Stefan Genth mia\u0142 tu na my\u015bli m.in. Polsk\u0119. W naszym kraju obecny stan prawny to 8 handlowych niedziel rocznie dla wszystkich (w tym dla sklep\u00f3w wielkopowierzchniowych), 44 niedziele z zakazem \u2013 i 32 wyj\u0105tki od tego zakazu (dotycz\u0105 one m.in. piekarni, kwiaciarni czy stacji benzynowych). Czy to bardziej elastyczne rozwi\u0105zanie? O to mo\u017cna si\u0119 spiera\u0107. Pewne jest natomiast to, \u017ce prze\u0142omowa ustawa z 2018 r. ca\u0142kowicie zmieni\u0142a obraz polskiego handlowego tygodnia. Pocz\u0105tkowo sklepy by\u0142y zamkni\u0119te w dwie niedziele w miesi\u0105cu. W 2019 r. zakaz zaostrzono do trzech niedziel, by od 2020 r. wprowadzi\u0107 model z siedmioma niedzielami handlowymi w roku. Nowelizacja z 2021 r. doda\u0142a do tej puli ostatni\u0105 niedziel\u0119 stycznia.<\/p>\n
W nowej rzeczywisto\u015bci \u017cyjemy od o\u015bmiu lat, ale wci\u0105\u017c budzi ona du\u017ce emocje, kt\u00f3re splataj\u0105 si\u0119 z bie\u017c\u0105c\u0105 polityk\u0105. Do\u015b\u0107 przypomnie\u0107, \u017ce jeden ze 100 konkret\u00f3w na pierwsze 100 dni rz\u0105d\u00f3w KO brzmia\u0142: \u201eZniesiemy zakaz handlu w niedziele, ale ka\u017cdy pracownik b\u0119dzie mia\u0142 zapewnione dwa wolne weekendy w miesi\u0105cu i podw\u00f3jne wynagrodzenie za prac\u0119 w dni wolne\u201d. Na stronie 100konkretow.pl obietnica ta jest obecnie zaznaczona kolorem pomara\u0144czowym (\u201ew trakcie realizacji\u201d). Znajduje si\u0119 w doborowym towarzystwie \u2013 na pomara\u0144czowo \u015bwiec\u0105 te\u017c podniesienie kwoty wolnej od podatku i skr\u00f3cenie kolejek do lekarzy.<\/p>\n
Tymczasem ostatnia aktywno\u015b\u0107 koalicji rz\u0105dz\u0105cej w sprawie niedziel handlowych mia\u0142a miejsce ponad dwa lata temu. Mniejszo\u015bciowy koalicjant, Polska 2050, w marcu 2024 r. z\u0142o\u017cy\u0142 w Sejmie projekt ustawy zak\u0142adaj\u0105cy otwarcie sklep\u00f3w w pierwsz\u0105 i trzeci\u0105 niedziel\u0119 ka\u017cdego miesi\u0105ca. W pozosta\u0142e niedziele otwarte by\u0142yby te plac\u00f3wki, kt\u00f3re na mocy obecnej ustawy s\u0105 zwolnione z zakazu handlu. Projekt Polski 2050 zak\u0142ada\u0142 te\u017c dla pracuj\u0105cych w niedziele podw\u00f3jn\u0105 stawk\u0119 wynagrodzenia oraz minimum dwie wolne niedziele w miesi\u0105cu.<\/p>\n
Renata Juszkiewicz, prezes POHiD, na takie rozwi\u0105zania zapatruje si\u0119 sceptycznie. \u2013 Wdra\u017caniu zakazu handlu przed pandemi\u0105 towarzyszy\u0142 kompletny chaos. W okresie przej\u015bciowym, kiedy obowi\u0105zywa\u0142y dwie niedziele handlowe, ludzie szturmowali sklepy akurat wtedy, gdy by\u0142y one zamkni\u0119te, a z kolei gdy by\u0142y otwarte, to kupuj\u0105cych by\u0142o jak na lekarstwo.<\/p>\n
\u2013 Dlatego od pocz\u0105tku postulowali\u015bmy zasad\u0119: handel we wszystkie niedziele albo w \u017cadn\u0105 \u2013 podkre\u015bla. \u2013 Dzi\u015b na takie dyskusje jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Okienko mo\u017cliwo\u015bci zamkn\u0119\u0142o si\u0119 bezpowrotnie wraz z ko\u0144cem pandemii, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119d\u00f3w sanitarnych by\u0142a najlepszym momentem na roz\u0142o\u017cenie ruchu na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 dni. Ale rz\u0105dz\u0105cy w\u00f3wczas nie ust\u0105pili.<\/p>\n
Niedzielny handel dzieli rz\u0105d<\/p>\n
W czerwcu 2024 r. Sejm skierowa\u0142 projekt Polski 2050 pod obrady Komisji Polityki Spo\u0142ecznej i Rodziny oraz Komisji Gospodarki i Rozwoju. Nie podj\u0119\u0142y one jednak prac nad projektem w ustawowym terminie. W lipcu 2025 r. nast\u0105pi\u0142 pozorowany ruch: termin wyd\u0142u\u017cono. Od tego czasu nie wydarzy\u0142o si\u0119 nic.<\/p>\n
Projekt firmowa\u0142 Ryszard Petru, w\u00f3wczas pose\u0142 Polski 2050, a obecnie cz\u0142onek klubu parlamentarnego Centrum. Przymierza si\u0119 on do za\u0142o\u017cenia w\u0142asnej partii. \u201eRzeczpospolitej\u201d powiedzia\u0142, \u017ce chce skierowa\u0107 swoj\u0105 ofert\u0119 do pracuj\u0105cych przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy potrzebuj\u0105 \u201epartii wolno\u015bciowej\u201d. Mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce tematu poluzowania zakazu handlu raczej nie odpu\u015bci. Polityk da\u0142 nam jednak do zrozumienia, \u017ce na razie nie b\u0119dzie o tym rozmawia\u0107. \u2013 Nie mog\u0119 \u2013 odpisa\u0142 kr\u00f3tko.<\/p>\n
Informacji o stanie prac nad projektem ustawy postanowili\u015bmy poszuka\u0107 wi\u0119c u Katarzyny Pe\u0142czy\u0144skiej-Na\u0142\u0119cz, szefowej Polski 2050.<\/p>\n
\u2013 Mro\u017cenie w Sejmie zn\u00f3w przybra\u0142o na sile, wi\u0119c pytanie o losy projektu Polski 2050 nale\u017cy kierowa\u0107 gdzie indziej \u2013 m\u00f3wi nam ministra funduszy i polityki regionalnej w rz\u0105dzie Donalda Tuska. \u2013 My podtrzymujemy nasze stanowisko, \u017ce co druga niedziela powinna by\u0107 handlowa, przy zdecydowanej ochronie praw pracowniczych.<\/p>\n
Klucze do zamra\u017carki ma marsza\u0142ek Sejmu W\u0142odzimierz Czarzasty, wywodz\u0105cy si\u0119 z Lewicy. Ta w 2024 r. g\u0142osowa\u0142a za odrzuceniem projektu Polski 2050 w pierwszym czytaniu, kieruj\u0105c si\u0119 trosk\u0105 o pracownik\u00f3w handlu. To stanowisko zbie\u017cne z optyk\u0105 organizacji pracowniczych \u2013 w\u015br\u00f3d inicjator\u00f3w wprowadzenia ogranicze\u0144 w handlu w niedziele by\u0142a \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n
\u201eGdyby ci ludzie mieli przyj\u015b\u0107 w niedziele do pracy, to b\u0119dzie bunt\u201d<\/p>\n
Alfred Bujara, przewodnicz\u0105cy Sekretariatu Krajowego Handlu, Bank\u00f3w i Ubezpiecze\u0144 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, stawia spraw\u0119 twardo. \u2013 Mamy dane, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce 98 proc. pracownik\u00f3w handlu nie chce, by dosz\u0142o do przywr\u00f3cenia niedziel handlowych, a wr\u0119cz sobie tego nie wyobra\u017ca \u2013 podkre\u015bla w rozmowie z Zero.pl. \u2013 Praca w sklepach w Polsce odbywa si\u0119 do p\u00f3\u017anych godzin nocnych, a gdzieniegdzie sklepy s\u0105 czynne ca\u0142\u0105 noc. To nie Niemcy, gdzie w sobot\u0119 po po\u0142udniu handel zamiera.<\/p>\n
\u2013 U nas ludzie handlu s\u0105 przeci\u0105\u017ceni prac\u0105. Za\u0142ogi s\u0105 ma\u0142e, nowych pracownik\u00f3w si\u0119 nie przyjmuje, za to s\u0105 redukcje etat\u00f3w \u2013 opowiada Alfred Bujara. \u2013 Nie ma komu wy\u0142adowywa\u0107 towaru, sprz\u0105ta\u0107, dogl\u0105da\u0107 kas samoobs\u0142ugowych, kt\u00f3re wed\u0142ug pracodawc\u00f3w maj\u0105 u\u0142atwia\u0107 wszystkim \u017cycie, ale bez przerwy si\u0119 zawieszaj\u0105 i wymagaj\u0105 interwencji ze strony asystenta. Gdyby ci ludzie mieli przyj\u015b\u0107 w niedziele do pracy, to b\u0119dzie bunt.<\/p>\n
Stefan Genth z Niemieckiego Stowarzyszenia Handlu ma inne zdanie. \u2013 Do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce wielu pracownik\u00f3w ch\u0119tnie pracuje w niedziele. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w harmonogram pracy w niedziele mo\u017cna ustali\u0107 na zasadzie dobrowolno\u015bci. Zdecydowanie opowiadam si\u0119 za deeskalacj\u0105 retoryki ze strony zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u2013 nikt nie chce, aby niedziela sta\u0142a si\u0119 normalnym dniem roboczym ani dniem handlowym. Musi jednak istnie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 okazjonalnego otwarcia sklep\u00f3w w niedziele w spos\u00f3b zgodny z prawem \u2013 konstatuje.<\/p>\n
Alfred Bujara odpowiada: \u2013 Ja znam stanowisko zwi\u0105zk\u00f3w niemieckich, bo jestem te\u017c wiceprzewodnicz\u0105cym UNI Europa Commerce (cz\u0119\u015b\u0107 europejskiej federacji zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, zrzeszaj\u0105ca pracownik\u00f3w handlu \u2013 red.). Pracownicy handlu w Niemczech nie chc\u0105 i\u015b\u0107 do pracy w niedziele. Czuj\u0105 si\u0119 bardzo bezpieczni, je\u015bli chodzi o gwarancj\u0119 tego wolnego si\u00f3dmego dnia tygodnia, poniewa\u017c jest ona wpisana w konstytucj\u0119.\u00a0<\/p>\n
Niemiecka centrala zwi\u0105zkowa Verdi, zrzeszaj\u0105ca blisko 2,5 mln cz\u0142onk\u00f3w, nie odpowiedzia\u0142a na pytania Zero.pl o jej stosunek do dyskusji o liberalizacji niedzielnego handlu za Odr\u0105. Ale niedawna wypowied\u017a dla \u201eWall Street Journal\u201d cz\u0142onkini zarz\u0105du Verdi, Silke Zimmer, raczej nie sugeruje ch\u0119ci do rozmowy o zmianach. \u201eNiedziela wolna od pracy to absolutne osi\u0105gni\u0119cie spo\u0142eczne\u201d \u2013 stwierdzi\u0142a Zimmer.<\/p>\n
To Karol Nawrocki rozdaje karty?<\/p>\n
\u2013 Na szcz\u0119\u015bcie my te\u017c mamy swoj\u0105 gwarancj\u0119 \u2013 w osobie pana prezydenta Karola Nawrockiego, kt\u00f3ry podpisa\u0142 umow\u0119 programow\u0105 z Komisj\u0105 Krajow\u0105 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d\u00a0 \u2013 przypomina Alfred Bujara. \u2013 Zadeklarowa\u0142 w niej, \u017ce nie poprze \u017cadnej ustawy, kt\u00f3ra sz\u0142aby wbrew dotychczasowym osi\u0105gni\u0119ciom w dziedzinie praw pracowniczych i ograniczenia handlu w niedziele.<\/p>\n
Karol Nawrocki zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do tego jeszcze w kampanii wyborczej. By\u0107 mo\u017ce dlatego w koalicji rz\u0105dz\u0105cej nie ma woli politycznej, by przepycha\u0107 liberalizacj\u0119 niedzielnego handlu \u2013 po przej\u015bciu przez parlament ustawa i tak spotka\u0142aby si\u0119 z prezydenckim wetem.<\/p>\n
\u2013 Sen z powiek sp\u0119dza nam co\u015b innego \u2013 zastrzega Alfred Bujara. \u2013 W Polsce kary za otwarcie sklep\u00f3w s\u0105 tak ra\u017c\u0105co niskie, \u017ce coraz wi\u0119cej plac\u00f3wek otwiera si\u0119 w niedziel\u0119, bo po prostu sta\u0107 je na ich zap\u0142acenie. Docieraj\u0105 do mnie informacje od kolejnych sieci handlowych, \u017ce s\u0105 gotowe na taki ruch. Powinni\u015bmy ukr\u00f3ci\u0107 te drwiny z prawa, a nic nie robimy. To jest pa\u0144stwo z dykty.<\/p>\n
Za nielegalne otwieranie sklep\u00f3w w niedziele i zlecanie pracownikom pracy wbrew zakazowi grozi obecnie grzywna s\u0105dowa w wysoko\u015bci 1000 do 100 000 z\u0142. Sklep mo\u017ce tak\u017ce dosta\u0107 mandat od Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy (PIP) na kwot\u0119 do 5000 z\u0142 lub wy\u017csz\u0105 (w przypadku recydywy). Przeciwko kierownikowi sklepu mo\u017ce te\u017c zosta\u0107 skierowana sprawa do s\u0105du.<\/p>\n
Ostatnie miesi\u0105ce to wysyp wniosk\u00f3w resortu pracy o kontrole PIP w supermarketach, kt\u00f3re udawa\u0142y w niedziele czytelnie i przy okazji wpuszcza\u0142y klient\u00f3w mi\u0119dzy rega\u0142y. Pomys\u0142owo\u015b\u0107 sieci handlowych jest du\u017ca. Ale Renata Juszkiewicz w\u0105tpi w to, czy stoi za ni\u0105 ch\u0119\u0107 powrotu do dawnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n
Market z Radomia chcia\u0142 obej\u015b\u0107 zakaz handlu. Resort pracy interweniuje<\/a><\/p>\nCzy kto\u015b jeszcze chce niedzielnego handlu?<\/p>\n
\u2013 Wprowadzanie zakazu niedzielnego handlu trwa\u0142o trzy lata, a jego odwr\u00f3cenie zaj\u0119\u0142oby pewnie drugie tyle \u2013 m\u00f3wi prezes POHiD. \u2013 Konsumenci zmienili nawyki \u2013 pandemia upowszechni\u0142a zakupy online, a na rynku zyska\u0142y mniejsze sklepy nale\u017c\u0105ce do sieci franczyzowych, gdzie wpada si\u0119 po nap\u00f3j czy lody. Nie wiemy tak naprawd\u0119, ile os\u00f3b wr\u00f3ci\u0142oby w niedziele do wielkopowierzchniowych sklep\u00f3w. St\u0105d dzisiaj dla du\u017cych hipermarket\u00f3w powr\u00f3t do niedzielnej pracy to spore ryzyko finansowe ze wzgl\u0119du na ogromne koszty utrzymania.<\/p>\n
Ale wszystko zale\u017cy od formatu, dodaje nasza rozm\u00f3wczyni. \u2013 O ile dla sieci spo\u017cywczych mo\u017ce to by\u0107 wyzwanie, o tyle bran\u017ce budowlana, meblarska czy motoryzacyjna mog\u0142yby na tym zyska\u0107, bo klienci zn\u00f3w mieliby czas na spokojne zapoznanie si\u0119 z ich ofert\u0105.<\/p>\n
Pozostaje jeszcze jeden argument \u2013 ten, od kt\u00f3rego w Niemczech wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Gospodarka. Czy otwarcie wielkich sklep\u00f3w w niedziele w spos\u00f3b istotny zwi\u0119kszy\u0142oby polski PKB? Piotr Bujak, g\u0142\u00f3wny ekonomista banku PKO BP, przestrzega przed pu\u0142apk\u0105 ukryt\u0105 w takim rozumowaniu.<\/p>\n
\u2013 Pami\u0119tajmy, \u017ce konsumpcja to r\u00f3wnie\u017c us\u0142ugi, a nie tylko sprzeda\u017c towar\u00f3w \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Dzia\u0142a tu pewna wymienno\u015b\u0107. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce przy wi\u0119kszym ruchu w galeriach handlowych w niedziele, zwi\u0105zanym z otwarciem sklep\u00f3w, konsumpcja us\u0142ug rekreacyjnych czy gastronomicznych mog\u0142aby by\u0107 mniejsza, a strumie\u0144 pieni\u0119dzy konsument\u00f3w w wi\u0119kszym stopniu m\u00f3g\u0142by by\u0107 przekierowywany na towary.<\/p>\n
Wska\u017aniki nad Wis\u0142\u0105 wygl\u0105daj\u0105 ponadto o niebo lepiej ni\u017c w Niemczech, podkre\u015bla Piotr Bujak. \u2013 Konsumpcja w Polsce absolutnie nie jest w stagnacji. Owszem, wiele sp\u00f3\u0142ek z sektora handlu detalicznego narzeka na kondycj\u0119 rodzimego konsumenta, ale nie wynika to z tego, \u017ce jego si\u0142a nabywcza jest ma\u0142a. W ostatnich dw\u00f3ch latach realne dochody gospodarstw domowych w Polsce ros\u0142y najsilniej w OECD (Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju \u2013 red.), a konsumpcja od kilku kwarta\u0142\u00f3w ro\u015bnie w tempie 3-4 proc. Je\u015bli detali\u015bci tego nie czuj\u0105, to dlatego, \u017ce nasila si\u0119 konkurencja ze strony np. chi\u0144skich platform. W innych przypadkach przeszkadza dezinflacja \u2013 tanieje cho\u0107by \u017cywno\u015b\u0107<\/a>, przez co mar\u017ce handlowc\u00f3w s\u0105 pod presj\u0105. Ale polscy konsumenci s\u0105 w znakomitej formie i \u015bwietnych nastrojach, je\u015bli patrze\u0107 na to przez pryzmat w\u0142a\u015bciwych miar.<\/p>\n\u2013 Na gruncie czysto makroekonomicznym \u2013 przyjmuj\u0105c jako g\u0142\u00f3wny punkt widzenia to, czy musimy gospodark\u0119 pobudza\u0107, czy nie ro\u015bnie ona aby za s\u0142abo \u2013 nie ma \u017cadnych argument\u00f3w za tym, by zwi\u0119ksza\u0107 liczb\u0119 dni, kiedy mo\u017cna dokonywa\u0107 zakup\u00f3w w sklepach \u2013 podsumowuje ekonomista.<\/p>\n
Nawet jednak po rozstrzygni\u0119ciu kwestii ekonomicznych, w dyskusji o niedzielnym handlu pozostan\u0105 \u017cywe argumenty ideowe \u2013 wolno\u015b\u0107 gospodarcza i prawo wyboru konsumenta. W tej sprawie ostateczny g\u0142os nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie ju\u017c nie do ekspert\u00f3w, a do polityk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niemcy krusz\u0105 swoje najwi\u0119ksze gospodarcze tabu i otwieraj\u0105 dyskusj\u0119 o handlu w niedziele. Tymczasem w Polsce obiecana przez…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":625397,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[62713],"tags":[1345,5910,6229,690,10502],"class_list":["post-625396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-donald-tusk","tag-donald-tusk","tag-friedrich-merz","tag-handel","tag-karol-nawrocki","tag-katarzyna-pelczynska-nalecz"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117104189198598921","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/625396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=625396"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/625396\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/625397"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=625396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=625396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=625396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Koalicja](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/niedziela_handlowa-jedynka-desktop-ratio-3x2-1.png\")
Koalicja 15 pa\u017adziernika wci\u0105\u017c nie zrealizowa\u0142a obietnicy liberalizacji handlu w niedziele (fot. Juliane Sonntag, Daniel Gnap, Jakub Porzycki \/ Getty Images, magnific.com)