![\"Wyspa](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/sNvk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8xZTViNjhlZTYyMWZiZWFkNGUzMmEzYjVjZWE5ZTI4MC5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\nNa terytorium Norfolk, obejmuj\u0105cym wyspy Norfolk, Nepean i Phillip, na kt\u00f3rych mieszka 2188 os\u00f3b, setki Australijczyk\u00f3w ustawi\u0142y si\u0119 w kolejkach do lokali wyborczych w Nowy Rok i zag\u0142osowa\u0142y za secesj\u0105 w wyborach, kt\u00f3re nawet osiem miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej s\u0105 przez urz\u0119dnik\u00f3w w Canberze bagatelizowane \u2014 a cz\u0119sto, jak si\u0119 wydaje, prawie niezauwa\u017cane.<\/p>\n
1.<\/p>\n
Dwie grupy, kt\u00f3re organizowa\u0142y g\u0142osowanie \u2014 Rada Starszych Wyspy Norfolk oraz organizacja Dla Ludzi Wyspy Norfolk \u2014 podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ich roszczenia do wyspy si\u0119gaj\u0105 dalej ni\u017c samo powstanie Australii. Niekt\u00f3rzy z nich podczas nieautoryzowanych wybor\u00f3w rozdawali ulotki, w kt\u00f3rych okre\u015blali \u201eobce porty Brisbane i Sydney\u201d jako sprawc\u00f3w nadu\u017cy\u0107 na wyspie.<\/p>\n
W rozmowie z POLITICO lider samozwa\u0144czego rz\u0105du, g\u0142\u00f3wny s\u0119dzia wyspy Peter Christian-Bailey, podkre\u015bli\u0142, \u017ce wybory odby\u0142y si\u0119 wtedy, gdy mieszka\u0144cy Norfolk \u201ewyczerpali ju\u017c wszelkie inne drogi\u201d do uzyskania samostanowienia. W tej samej rozmowie samozwa\u0144cza radna Rebecca Hayes stwierdzi\u0142a, \u017ce wszystkie prawa do Norfolk powinny \u201ewr\u00f3ci\u0107\u201d do stanu z lat 50. XIX w. \u2014 kiedy, jak przekonuje wielu mieszka\u0144c\u00f3w, kr\u00f3lowa Wiktoria przyzna\u0142a im samostanowienie \u2014 i okre\u015bli\u0142a 112-letnie roszczenia Canberry do tej wyspy jako \u201enadu\u017cycie\u201d.<\/p>\n
\u2014 Nigdy nie przestajemy walczy\u0107 \u2014 powiedzia\u0142a Hayes. \u2014 Przez 200 lat, w kluczowych momentach naszej historii politycznej, wyra\u017anie m\u00f3wili\u015bmy jako spo\u0142eczno\u015b\u0107: 'Nie, nie jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 Australii. Jeste\u015bmy odr\u0119bni i samodzielni’.<\/p>\n
2.<\/p>\n
Australia formalnie rz\u0105dzi Norfolkiem od 1914 r., a w latach 1979\u20132015 wyspa mia\u0142a system samorz\u0105du, w tym ograniczone Zgromadzenie Ustawodawcze. Gdy jednak wyspie zabrak\u0142o pieni\u0119dzy na infrastruktur\u0119, lokalni urz\u0119dnicy oddali autonomi\u0119 w zamian za pomoc finansow\u0105 z Canberry, oddalonej o niemal 2000 km.<\/p>\n
\u2014 Lokalne grupy, kt\u00f3re podaj\u0105 si\u0119 za niezale\u017cne organy rz\u0105dz\u0105ce Norfolkiem, nie maj\u0105 \u017cadnej podstawy prawnej \u2014 m\u00f3wi rzecznik departamentu infrastruktury. To argument prawny, po kt\u00f3ry cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105 rz\u0105dy odpieraj\u0105ce ruchy secesyjne \u2014 taka jest cho\u0107by d\u0142ugoletnia strategia Madrytu wobec katalo\u0144skich d\u0105\u017ce\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych.<\/p>\n
Hayes twierdzi, \u017ce mo\u017cliwe jest, by Norfolk i Canberra \u201espotka\u0142y si\u0119 w po\u0142owie drogi\u201d. Jednak podkre\u015blaj\u0105c g\u0142\u0119boki \u2014 by\u0107 mo\u017ce nierozwi\u0105zywalny \u2014 konflikt le\u017c\u0105cy u podstaw sporu, dodaje, \u017ce aby tak si\u0119 sta\u0142o, \u201emusimy by\u0107 r\u00f3wnorz\u0119dnymi partnerami\u201d.<\/p>\n
Nawet pose\u0142 reprezentuj\u0105cy Norfolk w australijskim parlamencie nie anga\u017cuje si\u0119 w spraw\u0119. To mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 k\u0142opotem politycznym dla Davida Smitha, laburzysty wybranego z okr\u0119gu Bean \u2014 nietypowego, bo obejmuj\u0105cego po\u0142udniowy kraniec Canberry oraz Norfolk Island o wymiarach 7 na 5 km.<\/p>\n
Smith zajmuje najbardziej niepewne miejsce w \u0142awach rz\u0105dz\u0105cej Partii Pracy \u2014 w 2025 r. wygra\u0142 przewag\u0105 zaledwie 700 g\u0142os\u00f3w. Na Norfolk Island uprawnionych do g\u0142osowania jest dwa razy tyle os\u00f3b.<\/p>\n
Smith nie odpowiedzia\u0142 od razu na pytania dotycz\u0105ce jego zaanga\u017cowania w sprawy Norfolku. Z wpisu na Instagramie z 15 sierpnia wynika, \u017ce odwiedzi\u0142 wysp\u0119 wraz z ministrem ochrony \u015brodowiska Murrayem Wattem na pocz\u0105tku miesi\u0105ca. \u2014 To podst\u0119pne przejmowanie wyspy nigdy nie jest dzie\u0142em jednej partii, obie maj\u0105 w tym sw\u00f3j udzia\u0142 \u2014 komentuje Hayes, odnosz\u0105c si\u0119 do Partii Pracy i Liberalnej.<\/p>\n
<\/p>\n
Unsplash<\/p>\n
Wyspa Norfolk<\/p>\n
3.<\/p>\n
Narastaj\u0105ce na wyspie frustracje \u2014 w tym wprowadzenie dla mieszka\u0144c\u00f3w wy\u017cszych, kontynentalnych stawek podatku dochodowego \u2014 trwaj\u0105 od czasu, gdy zad\u0142u\u017cone Norfolk zosta\u0142o w 2015 r. scalone z systemami administracji Australii. \u2014 Wielu mieszka\u0144c\u00f3w wci\u0105\u017c czuje, \u017ce decyzje o naszym codziennym \u017cyciu zapadaj\u0105 zdalnie, bez naszego udzia\u0142u \u2014 m\u00f3wi Christian-Bailey.<\/p>\n
Ruch secesyjny na Norfolk nie jest pierwszym tego typu w Australii \u2014 w 1933 r. za odej\u015bciem z kraju zag\u0142osowa\u0142a Australia Zachodnia \u2014 ale poniewa\u017c droga do secesji nie jest jasna, wcze\u015bniejsze pr\u00f3by spe\u0142z\u0142y na niczym. Profesor prawa konstytucyjnego z University of New South Wales, Harry Hobbs, kt\u00f3ry konsultowa\u0142 swoje badania z mieszka\u0144cami Norfolk Island d\u0105\u017c\u0105cymi do niepodleg\u0142o\u015bci, podkre\u015bla, \u017ce australijska konstytucja nie przewiduje mechanizmu opuszczenia kraju.<\/p>\n
Norfolk Island stoi dzi\u015b przed wyborem: negocjowa\u0107 lepsze warunki w ramach Australii lub wzmacnia\u0107 \u017c\u0105dania niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Przyk\u0142ad s\u0105siedniej Nowej Kaledonii, zarz\u0105dzanej przez Francj\u0119, pokazuje, jak szybko ruchy niepodleg\u0142o\u015bciowe w regionie potrafi\u0105 przej\u015b\u0107 od pokojowych \u017c\u0105da\u0144 do krwawych zamieszek. Po trzech referendach i dekadach pokojowych dzia\u0142a\u0144 na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci<\/a>, w Nowej Kaledonii wci\u0105\u017c by\u0142 impas. W 2024 r., w trakcie reform wyborczych prowadzonych przez Pary\u017c, wybuch\u0142y zamieszki. Francuski rz\u0105d og\u0142osi\u0142 stan wyj\u0105tkowy i wys\u0142a\u0142 wojsko, a zanim przywr\u00f3cono porz\u0105dek, zgin\u0119\u0142o 13 os\u00f3b.4.<\/p>\n Samozwa\u0144czy rz\u0105d Norfolk szybko przyst\u0105pi\u0142 do formalizowania zgromadzenia og\u00f3lnego, zwo\u0142uj\u0105c posiedzenia w maju i lipcu. Og\u0142oszono, \u017ce cz\u0142onkami tego cia\u0142a mog\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie osoby urodzone na Norfolk, a prawo g\u0142osu w wyborach maj\u0105 ci, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 tam co najmniej pi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n Na Norfolk niezale\u017cno\u015b\u0107 to sprawa g\u0142\u0119boko zakorzeniona. Jedna trzecia mieszka\u0144c\u00f3w to potomkowie buntownik\u00f3w z HMS Bounty i kobiet z Tahiti, kt\u00f3rzy stworzyli na wyspie w\u0142asny angielsko-tahita\u0144ski kreol, u\u017cywany do dzi\u015b.<\/p>\n WI\u0118CEJ O BUNCIE NA BOUNTY <\/p>\n
![\"Pitcairn\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/5b7k9lLaHR0cDovL29jZG4uZXUvaW1hZ2VzL3B1bHNjbXMvTnprN01EQV8vMWEwZGUwMTQzZTFlZWU2YTMwODA4OGM2ZTAxZjI5N.jpeg\")
Historia ich ucieczki spod w\u0142adzy despotycznego kapitana Williama Bligha i za\u0142o\u017cenia wolnej wsp\u00f3lnoty sta\u0142a si\u0119 \u015bwiatow\u0105 legend\u0105. ![\"Czw\u00f3rka](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/gFJk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9iZGFjMTY1ZmQwNzVlODAyYjM2ZjRmNTRhNmU1ZDFiOC5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n![\"Plakaty](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/VV5k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy85YmJlZmU3YmI2OGVjNDQwMDRlMWRkYjlmYWFiODE2ZS5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n