\n
![\"Rekonstrukcja](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/125cd59bb55e3e936d26e4bb9c32.jpeg\")
\n<\/p>\n
\nSumerowie ju\u017c ponad 4000 lat temu stosowali, zaskakuj\u0105co z\u00a0naszej perspektywy, precyzyjne \u201eprzepisy technologiczne\u201d do\u00a0produkcji r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w.
\n<\/p>\n
Zaskakuj\u0105co szeroka wiedza<\/p>\n
\nZesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy opublikowali wnioski swoich bada\u0144 w\u00a0czasopi\u015bmie \u201eJournal of\u00a0Archaeological Science: Reports\u201d odkry\u0142, \u017ce\u00a0staro\u017cytni rzemie\u015blnicy z\u00a0Mezopotamii stosowali zasady in\u017cynierii materia\u0142owej uderzaj\u0105co podobne do\u00a0tych u\u017cywanych dzi\u015b do\u00a0produkcji asfaltu. Udowodniono, \u017ce\u00a0Sumerowie znali \u201eprzepisy\u201d, na\u00a0stworzenie klej\u00f3w, uszczelniaczy i\u00a0innych materia\u0142\u00f3w budowlanych, wyprzedzaj\u0105c o\u00a0ponad 4000 lat techniki, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesna nauka potwierdzi\u0142a.
\n<\/p>\n
\nNaukowcy przeanalizowali 59 pr\u00f3bek ze\u00a0stanowiska Abu Tbeirah w\u00a0po\u0142udniowym Iraku, kt\u00f3re jest wa\u017cnym stanowiskiem miejskim z\u00a0III tysi\u0105clecia p.n.e. Dzi\u0119ki nowoczesnym metodom uda\u0142o im\u00a0si\u0119 zidentyfikowa\u0107 i\u00a0okre\u015bli\u0107 sk\u0142adniki tych materia\u0142\u00f3w bez uszkadzania oryginalnych przedmiot\u00f3w.
\n<\/p>\n
\n
\n<\/p>\n
\nBitum, g\u0119sta, lepka substancja sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z\u00a0mieszaniny w\u0119glowodor\u00f3w, by\u0142 w\u00a0staro\u017cytnej Mezopotamii materia\u0142em wysoko cenionym. U\u017cywano go\u00a0jako kleju, \u015brodka izolacyjnego oraz\u00a0do\u00a0produkcji r\u00f3\u017cnych przedmiot\u00f3w. Rzemie\u015blnicy zauwa\u017cyli jednak, \u017ce\u00a0czysty bitum ma\u00a0ograniczenia: m\u00f3g\u0142 by\u0107 zbyt lepki, mi\u0119kn\u0105\u0107 pod\u00a0wp\u0142ywem ciep\u0142a lub\u00a0robi\u0107 si\u0119 kruchy z\u00a0up\u0142ywem czasu. Aby\u00a0ten problem rozwi\u0105za\u0107, opracowano r\u00f3\u017cne formu\u0142y, dodaj\u0105c dwa rodzaje materia\u0142\u00f3w: ro\u015blinne, takie jak s\u0142oma czy\u00a0trzcina oraz\u00a0nieorganiczne, na\u00a0przyk\u0142ad fragmenty ska\u0142 lub\u00a0muszli.
\n<\/p>\n
\nBadacze wyr\u00f3\u017cnili kilka g\u0142\u00f3wne grupy przedmiot\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rych ka\u017cda mia\u0142a charakterystyczny sk\u0142ad. By\u0142y to\u00a0na przyk\u0142ad kleje do\u00a0narz\u0119dzi (pr\u00f3bki pobrane z\u00a0krzemiennych sierp\u00f3w zawiera\u0142y du\u017co materia\u0142u ro\u015blinnego, w\u0142\u00f3kna dzia\u0142a\u0142y jak zbrojenie, zapewniaj\u0105c elastyczno\u015b\u0107 i\u00a0zapobiegaj\u0105c p\u0119kaniu kleju; produkty p\u00f3\u0142fabrykowane w\u00a0formie sztabek, gdzie obecne by\u0142y zar\u00f3wno materia\u0142y ro\u015blinne, jak i\u00a0nieorganiczne; obiekty kuliste, kt\u00f3rych funkcja pozostaje zagadk\u0105 \u2013\u00a0zawiera\u0142y du\u017ce materia\u0142u nieorganicznego i\u00a0ma\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 ro\u015blinnego, mog\u0142y to\u00a0by\u0107 \u201erezerwy\u201d materia\u0142u, formowane, gdy trzeba by\u0142o przechowa\u0107 nadwy\u017ck\u0119 bitumu.
\n<\/p>\n
Podobie\u0144stwo technologii <\/p>\n
\nNajistotniejszym odkryciem badaczy jest uderzaj\u0105ce podobie\u0144stwo mi\u0119dzy rzemie\u015blniczymi praktykami sprzed ponad 4000 lat a\u00a0wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 technologi\u0105 wykorzystywan\u0105 przy produkcji asfaltu. Dzisiejsi in\u017cynierowie dodaj\u0105 do\u00a0mieszanek asfaltowych w\u0142\u00f3kna ro\u015blinne (takie jak celuloza, juta czy\u00a0konopie) oraz\u00a0dodatki mineralne (wap\u0144, cement, popi\u00f3\u0142), aby\u00a0poprawi\u0107 dok\u0142adnie te\u00a0same w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3re chcieli ulepszy\u0107 Sumerowie.
\n<\/p>\n
\nPor\u00f3wnanie sumeryjskich technik przetwarzania bitumu ze\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnymi metodami ujawnia wyra\u017an\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w\u00a0zasadach in\u017cynierii materia\u0142owej. \u201eW\u00a0obu przypadkach dodatki ro\u015blinne poprawiaj\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107, elastyczno\u015b\u0107 i\u00a0odporno\u015b\u0107 na\u00a0p\u0119kanie, zw\u0142aszcza w\u00a0ekstremalnych warunkach klimatycznych. Dodatki mineralne z\u00a0kolei zwi\u0119kszaj\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107, reguluj\u0105 lepko\u015b\u0107 i\u00a0chroni\u0105 przed starzeniem\u201d. \u2013\u00a0podkre\u015blaj\u0105 autorzy badania.
\n<\/p>\n
\n![\"Wielki](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/a2a92085efab12dc801745cdbce7.jpeg\")
\n<\/p>\n
\nDzi\u0119ki niedawnym odkryciom wiemy, \u017ce\u00a0Sumerowie traktowali bitum jako rzadki i\u00a0cenny surowiec, kt\u00f3ry poddawano nawet swoistemu \u201erecyklingowi\u201d: zu\u017cyty bitum zbierano, ponownie podgrzewano i, dodaj\u0105c wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 w\u0142\u00f3kna u\u0142atwiaj\u0105cego topienie, wykorzystywano w\u00a0nowych miejscach.
\n<\/p>\n
\nTo odkrycie pokazuje, \u017ce\u00a0wiedza technologiczna mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 wysoki poziom nawet bez posiadania wiedzy teoretycznej. Oparte na\u00a0do\u015bwiadczeniu i\u00a0obserwacjach odkrycia Sumer\u00f3w by\u0142y rozwijane i\u00a0ulepszane przez pokolenia.
\n<\/p>\n
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: V. Caruso, C. Scatigno, et al., \u201eDecoding Sumerian craft technologies: morphological image processing and\u00a0mesoscopic feature analysis of\u00a0archaeological bitumen-based composites\u201d, \u201eJournal of\u00a0Archaeological Science: Reports\u201d.
\n<\/p>\n
\n Czytaj te\u017c:
Ukryty \u015bwiat w\u00a0okolicy Machu Picchu. Nowe zaskakuj\u0105ce znaleziska<\/a>
\n Czytaj te\u017c:
Przyja\u017a\u0144 od\u00a0tysi\u0119cy lat. Jak \u0142owcy-zbieracze „ukszta\u0142towali” pierwsze psy<\/a>
\n Czytaj te\u017c:
Najstarsze znane za\u0107mienia S\u0142o\u0144ca. Cz\u0119sto wykorzystywano je\u00a0politycznie<\/a>
\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sumerowie ju\u017c ponad 4000 lat temu stosowali, zaskakuj\u0105co z\u00a0naszej perspektywy, precyzyjne \u201eprzepisy technologiczne\u201d do\u00a0produkcji r\u00f3\u017cnych materia\u0142\u00f3w.
…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":628902,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[20],"tags":[4624,6111,123813,208,98,291,10670,123812,120,118,119,4621,123815,42,38,40,39,41,116,114,115,6962,123811,123810,123814,121,117],"class_list":["post-628901","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nauka-i-technika","tag-anna-szczepanska","tag-archeologia","tag-bitum","tag-ciekawostki","tag-dorzeczy","tag-historia","tag-ludzie","tag-mezopotamia","tag-nauka","tag-nauka-i-technika","tag-naukatechnika","tag-odkrycie","tag-osiagniecia","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-science","tag-science-and-technology","tag-sciencetechnology","tag-starozytnosc","tag-sumer","tag-sumerowie","tag-tachnologia","tag-technika","tag-technology"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/628901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=628901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/628901\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/628902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=628901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=628901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=628901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}