![\"Wygl\u0105daj\u0105](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/143t62-640x359.jpg\")
<\/p>\nNa pierwszy rzut oka mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 zwyk\u0142ymi, niepozornymi, a nawet zaniedbanymi przeprawami. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 jednak cennymi \u015bwiadectwami historii kolejnictwa na Lubelszczy\u017anie. Dwa mosty zwi\u0105zane z nieistniej\u0105c\u0105 ju\u017c Bialsk\u0105 Kolej\u0105 Dojazdow\u0105 zosta\u0142y w\u0142a\u015bnie wpisane do rejestru zabytk\u00f3w nieruchomych wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Jeden z nich ma ponad 100 lat.<\/p>\n
Decyzje o obj\u0119ciu ochron\u0105 konserwatorsk\u0105 obu obiekt\u00f3w zosta\u0142y wydane 10 lipca 2026 roku i s\u0105 ju\u017c prawomocne. Do rejestru wpisano nie tylko same mosty, ale r\u00f3wnie\u017c zachowane fragmenty dawnych nasyp\u00f3w kolejowych, czyli podtorza.<\/p>\n
Pierwszy z obiekt\u00f3w znajduje si\u0119 na terenie Cicibora Ma\u0142ego w gminie Bia\u0142a Podlaska oraz Witulina w gminie Le\u015bna Podlaska. To most \u017celazno-betonowy. Drugi most znajduje si\u0119 na rzece Kluk\u00f3wka, pomi\u0119dzy Ciciborem Du\u017cym a Roskosz\u0105. Jego nitowana konstrukcja powsta\u0142a oko\u0142o 1916\u20131917 roku.<\/p>\n
Pozosta\u0142o\u015bci po dawnej kolei<\/p>\n
Oba mosty s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii Bialskiej Kolei Dojazdowej \u2013 nieistniej\u0105cej ju\u017c sieci kolei w\u0105skotorowej, kt\u00f3ra przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142a wa\u017cnym elementem komunikacji i transportu w rejonie Bia\u0142ej Podlaskiej.<\/p>\n
Kolej zosta\u0142a ostatecznie zlikwidowana w 1971 roku. Od tego czasu jej materialne pozosta\u0142o\u015bci stopniowo znikaj\u0105 z krajobrazu. Niekt\u00f3re obiekty zosta\u0142y rozebrane, inne niszczej\u0105, a przebieg dawnych tor\u00f3w w wielu miejscach jest coraz trudniejszy do rozpoznania.<\/p>\n
Dlatego w 2026 roku do Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Ochrony Zabytk\u00f3w w Lublinie trafi\u0142o kilkana\u015bcie wniosk\u00f3w dotycz\u0105cych wpisania do rejestru zabytk\u00f3w kolejnych element\u00f3w dawnej kolei w\u0105skotorowej na terenie powiatu bialskiego.<\/p>\n
Jak dot\u0105d zako\u0144czy\u0142y si\u0119 dwa post\u0119powania \u2013 w\u0142a\u015bnie te dotycz\u0105ce most\u00f3w. W przypadku pozosta\u0142ych obiekt\u00f3w post\u0119powania administracyjne jeszcze si\u0119 nie zako\u0144czy\u0142y.<\/p>\n
Historia si\u0119ga 1905 roku<\/p>\n
Historia Bialskiej Kolei Dojazdowej jest znacznie starsza ni\u017c oba wpisane w\u0142a\u015bnie do rejestru mosty. Jej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 1905 roku. W\u00f3wczas funkcjonowa\u0142a kolejka o charakterze gospodarczym zwi\u0105zana z maj\u0105tkiem w Le\u015bnej.<\/p>\n
Znacz\u0105cy rozw\u00f3j sieci nast\u0105pi\u0142 podczas I wojny \u015bwiatowej. Niemieckie w\u0142adze okupacyjne wykorzystywa\u0142y kolej w\u0105skotorow\u0105 do transportu surowc\u00f3w i p\u0142od\u00f3w rolnych z teren\u00f3w nadbu\u017ca\u0144skich. W latach 1915\u20131916 wybudowano lini\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 Bia\u0142\u0105 Podlask\u0105, Roskosz i Konstantyn\u00f3w, a rok p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 odcinek z Roskoszy do Rokitna.<\/p>\n
Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci kolej zosta\u0142a przej\u0119ta przez polskie w\u0142adze i stopniowo rozbudowywana. Powstawa\u0142y nowe odcinki tor\u00f3w, mosty oraz infrastruktura potrzebna do prowadzenia regularnego transportu pasa\u017cerskiego.<\/p>\n
Na przestrzeni lat kolej zmienia\u0142a r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 nazw\u0119. W 1923 roku funkcjonowa\u0142a jako Kolej Dojazdowa Bialska, w 1928 roku jako Kolej W\u0105skotorowa Bialsko-Podlaska, a w latach 1930\u20131932 jako Koleje W\u0105skotorowe Bialskie. Po II wojnie \u015bwiatowej u\u017cywano m.in. nazwy Podlaska Kolej W\u0105skotorowa, a w 1958 roku pojawia si\u0119 okre\u015blenie Koleje Dojazdowe w Bia\u0142ej Podlaskiej.<\/p>\n
Most z lat 50. XX wieku<\/p>\n
Most pomi\u0119dzy Ciciborem Ma\u0142ym a Witulinem nie jest najstarszym zachowanym obiektem dawnej kolejki. Powsta\u0142 po II wojnie \u015bwiatowej, w latach 50. XX wieku. Jest jednak kolejn\u0105 konstrukcj\u0105 wzniesion\u0105 w miejscu, przez kt\u00f3re wcze\u015bniej przebiega\u0142a linia kolei w\u0105skotorowej.<\/p>\n
Most wykonano z \u017celbetu. Jego konstrukcj\u0119 tworzy p\u0142yta \u017celbetowa oparta na dw\u00f3ch betonowo-kamiennych przycz\u00f3\u0142kach. Na g\u00f3rnej powierzchni zachowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci s\u0142upk\u00f3w dawnej balustrady.<\/p>\n
W pobli\u017cu obiektu przetrwa\u0142y r\u00f3wnie\u017c fragmenty dawnego nasypu kolejowego. Cho\u0107 tor\u00f3w ju\u017c nie ma, zachowa\u0142a si\u0119 geometria podtorza, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna rozpozna\u0107 dawny przebieg linii.<\/p>\n
Ponad 100-letnia kratownica nad Kluk\u00f3wk\u0105<\/p>\n
Znacznie starszy jest drugi z zabytkowych most\u00f3w \u2013 ten znajduj\u0105cy si\u0119 nad rzek\u0105 Kluk\u00f3wk\u0105 pomi\u0119dzy Ciciborem Du\u017cym a Roskosz\u0105. Jego konstrukcja powsta\u0142a oko\u0142o 1916\u20131917 roku, a wi\u0119c ma ponad sto lat. To jeden z najstarszych zachowanych obiekt\u00f3w zwi\u0105zanych z Bialsk\u0105 Kolej\u0105 Dojazdow\u0105.<\/p>\n
Most ma metalow\u0105, jednoprz\u0119s\u0142ow\u0105 konstrukcj\u0119 kratownicow\u0105. Poszczeg\u00f3lne elementy po\u0142\u0105czono charakterystycznymi dla tego typu konstrukcji nitami. Boczne kratownice w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci maj\u0105 \u0142ukowy kszta\u0142t, natomiast elementy poprzeczne tworz\u0105 jednocze\u015bnie podpor\u0119 dla dawnego torowiska.<\/p>\n
Zachowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c drewniane elementy dawnej nawierzchni. Obecnie most zabezpieczaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne balustrady, ale jego zasadnicza konstrukcja wci\u0105\u017c pozwala dostrzec rozwi\u0105zania techniczne stosowane przy budowie infrastruktury kolejowej ponad sto lat temu.<\/p>\n
Po obu stronach przeprawy zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty dawnego podtorza. Od strony po\u0142udniowej nasyp ma oko\u0142o 190 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, natomiast po stronie p\u00f3\u0142nocnej zachowa\u0142 si\u0119 odcinek o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 50 metr\u00f3w.<\/p>\n
Niepozorne, ale wa\u017cne dla historii regionu<\/p>\n
Cho\u0107 oba mosty mog\u0105 dzi\u015b wygl\u0105da\u0107 niepozornie i nie pe\u0142ni\u0105 ju\u017c swojej pierwotnej funkcji, s\u0105 wa\u017cnymi \u015bwiadectwami minionej epoki. Pokazuj\u0105, jak wygl\u0105da\u0142a infrastruktura kolei w\u0105skotorowej i przypominaj\u0105 o czasach, gdy sie\u0107 tor\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142a miejscowo\u015bci regionu bialskiego.<\/p>\n
W ocenie konserwatorskiej oba obiekty wraz z zachowanymi odcinkami podtorza spe\u0142niaj\u0105 kryteria zabytk\u00f3w nieruchomych. Ich znaczenie wynika przede wszystkim z warto\u015bci historycznej i naukowej.<\/p>\n
Wpisanie most\u00f3w do rejestru ma r\u00f3wnie\u017c wymiar lokalny. Bialska Kolej Dojazdowa jest cz\u0119\u015bci\u0105 dziedzictwa i to\u017csamo\u015bci regionu, a zachowane fragmenty jej infrastruktury pozwalaj\u0105 odtworzy\u0107 histori\u0119 nieistniej\u0105cej ju\u017c kolei.<\/p>\n
Dla obu most\u00f3w wpis do rejestru oznacza wi\u0119c co\u015b wi\u0119cej ni\u017c ochron\u0119 starych konstrukcji. To zabezpieczenie materialnych \u015blad\u00f3w historii, kt\u00f3ra wraz z up\u0142ywem czasu coraz bardziej zaciera si\u0119 w krajobrazie Lubelszczyzny.<\/p>\n
<\/p>\n
fot. LWKZ<\/p>\n
![\"Wygl\u0105daj\u0105](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/143r63-640x359.jpg\")
<\/p>\n
fot. LWKZ<\/p>\n
![\"Wygl\u0105daj\u0105](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/143r61-640x359.jpg\")
<\/p>\n
fot. LWKZ<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: Lubelski Wojew\u00f3dzki Konserwator Zabytk\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na pierwszy rzut oka mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 zwyk\u0142ymi, niepozornymi, a nawet zaniedbanymi przeprawami. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 jednak cennymi…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":630506,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51612],"tags":[124068,124069,124070,2732,1081,7320,42,38,40,39,41,57951,61159,11756,124071],"class_list":["post-630505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-lublin","tag-bialska-kolej-dojazdowa","tag-historia-kolejnictwa","tag-kolej-waskotorowa","tag-lubelszczyzna","tag-lublin","tag-mosty","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rejestr-zabytkow","tag-wojewodztwo-lubelskie","tag-zabytki","tag-zabytki-techniki"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117117558516124873","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/630505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=630505"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/630505\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/630506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=630505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=630505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=630505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}