W warunkach rosn\u0105cego zagro\u017cenia ze strony Federacji Rosyjskiej jako pa\u0144stwo zdecydowali\u015bmy si\u0119 przeznaczy\u0107 w 2026 r. na polskie si\u0142y zbrojne ponad 200 mld z\u0142. Cel wydatkowania tych pieni\u0119dzy jest stosunkowo prosty: odstraszenie naszego potencjalnego przeciwnika, jakim jest Rosja.<\/p>\n
Samo odstraszanie jest skomplikowanym procesem, kt\u00f3ry obejmuje szereg niuans\u00f3w logiki strategicznej. W najwi\u0119kszym skr\u00f3cie, logika zak\u0142ada budow\u0119 takiej odporno\u015bci pa\u0144stwa, aby w kalkulacjach przeciwnika przewa\u017ca\u0142o przekonanie, \u017ce atak przyniesie mu wi\u0119cej strat ni\u017c korzy\u015bci.<\/p>\n
Aby\u015bmy jednak mogli zasia\u0107 ziarno w\u0105tpliwo\u015bci co do powodzenia ataku, przeciwnik musi czu\u0107 si\u0119 odstraszony. Temu s\u0142u\u017c\u0105 w\u0142a\u015bnie mi\u0119dzy innymi programy zbrojeniowe, na kt\u00f3re wydajemy prawie 5 proc. PKB. Wydatkowanie \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych na same systemy uzbrojenia stanowi jedynie cz\u0119\u015b\u0107 tego, czego potrzebujemy w ramach skutecznego odstraszania.<\/p>\n
Zanim jednak system odstraszania definitywnie zawiedzie, a przeciwnik zdecyduje si\u0119 na atak, nast\u0119puje faza testowa. Przeciwnik inicjuje w\u00f3wczas dzia\u0142ania, aby sprawdzi\u0107 nasz\u0105 reakcj\u0119. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o z ko\u0144cem ubieg\u0142ego miesi\u0105ca, kiedy Rosjanie skierowali sw\u00f3j pocisk rakietowy Ch-101 na pole w wojew\u00f3dztwie lubelskim.\u00a0<\/p>\n
Rozwa\u017cania o tym, czy by\u0142o to celowe dzia\u0142anie Moskwy \u2013 co zosta\u0142o potwierdzone przez ekspert\u00f3w \u2013 czy te\u017c przypadkowe zboczenie pocisku rakietowego z kursu, nie s\u0105 istotne. W warunkach, w kt\u00f3rych nasz g\u0142\u00f3wny przeciwnik prowadzi wojn\u0119 za nasz\u0105 granic\u0105, ka\u017cde naruszenie naszej suwerenno\u015bci musi by\u0107 postrzegane jako celowe. Jednym z powod\u00f3w konieczno\u015bci takiego podej\u015bcia jest fakt, \u017ce skoro Rosja jest naszym przeciwnikiem, oczywiste jest, i\u017c stajemy si\u0119 obiektem pr\u00f3b. Testowania naszych procedur, system\u00f3w alarmowania ludno\u015bci, a w wymiarze czysto wojskowym: efektywno\u015bci zakupionych przez nas system\u00f3w militarnych.<\/p>\n
Rosyjski test<\/p>\n
Spos\u00f3b, w jaki przeszli\u015bmy ten egzamin, pozostawia wiele do \u017cyczenia. Zawiod\u0142y procedury wojskowe, administracyjne oraz system informowania ludno\u015bci o zagro\u017ceniu. Z faktami si\u0119 wi\u0119c nie dyskutuje. Nale\u017cy je przyj\u0105\u0107 i wyci\u0105gn\u0105\u0107 z nich wnioski.<\/p>\n
W ca\u0142ej tej sytuacji kluczowe jest jednak zwr\u00f3cenie uwagi na argument premiera Donalda Tuska oraz szefa MON W\u0142adys\u0142awa Kosiniaka-Kamysza dotycz\u0105cy tego, dlaczego pocisk nie zosta\u0142 zestrzelony. Obaj powo\u0142ali si\u0119 na sk\u0105din\u0105d s\u0142uszn\u0105 argumentacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z racjonaln\u0105 ekonomik\u0105 wojenn\u0105, czyli konieczno\u015bci\u0105 przeprowadzenia rachunku op\u0142acalno\u015bci zu\u017cycia amunicji. Wskazali na brak bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia, poniewa\u017c pocisk wybuch\u0142 w polu.<\/p>\n
Czytaj r\u00f3wnie\u017c: Czy Polska odda Ukrainie kolejne pociski do Patriot\u00f3w? Wiceminister zabra\u0142a g\u0142os<\/a><\/p>\n Z takim postawieniem sprawy trudno polemizowa\u0107. Nie ma pa\u0144stwa na \u015bwiecie, kt\u00f3re zdecydowa\u0142oby si\u0119 na zestrzelenie ka\u017cdego pocisku naruszaj\u0105cego jego suwerenno\u015b\u0107. Nie robi tego \u017cadne pa\u0144stwo, nawet Izrael, je\u015bli wie, \u017ce pocisk spadnie na niezamieszkany obszar pustyni Negew. W takiej sytuacji nast\u0119puje po prostu rachunek koszt\u00f3w.<\/p>\n Jednak w silnym pa\u0144stwie, jakim jest Izrael, takie sytuacje nie pozostaj\u0105 bez reakcji. Je\u015bli pocisk naruszy izraelskie terytorium, odpowied\u017a Izraela z regu\u0142y nie jest symetryczna, lecz eskalacyjna. Chodzi o to, by przeciwnik wiedzia\u0142, \u017ce mo\u017ce zada\u0107 cios, ale musi liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce odpowied\u017a b\u0119dzie znacznie silniejsza. Takie podej\u015bcie jest odzwierciedleniem modelu odstraszania poprzez kar\u0119, czyli odstraszania przeciwnika przez zadanie mu b\u00f3lu, je\u015bli ten zdecyduje si\u0119 na wrogie dzia\u0142ania.<\/p>\n Pa\u0144stwo polskie nie praktykuje tego modelu. Wraz z rozwojem polskich zdolno\u015bci wojskowych przyj\u0119li\u015bmy model odstraszania przez uniemo\u017cliwienie, czyli budowanie takich zdolno\u015bci obronnych, kt\u00f3re maj\u0105 stanowi\u0107 swoist\u0105 tarcz\u0119 chroni\u0105c\u0105 nas przed \u201estrza\u0142ami\u201d przeciwnika. W tej logice jeste\u015bmy na tyle silni, by odeprze\u0107 atak.<\/p>\n Fundament polskiego nieba<\/p>\n Problem z przyj\u0119tym przez Polsk\u0119 modelem pojawia si\u0119 wraz z pr\u00f3b\u0105 zastosowania go w praktyce wobec wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnego pola walki. Wyzwania te s\u0105 od 2022 r. codziennie demonstrowane na Ukrainie oraz w trakcie III wojny w Zatoce Perskiej.<\/p>\n Oba konflikty maj\u0105 swoj\u0105 unikaln\u0105 specyfik\u0119, jednak \u0142\u0105czy je wsp\u00f3lna cecha, kt\u00f3ra generuje globalny trend wykorzystania ogromnej liczby tanich \u015brodk\u00f3w dalekiego ra\u017cenia \u2013 przede wszystkim w postaci dron\u00f3w i pocisk\u00f3w rakietowych.\u00a0<\/p>\n O skali tego zjawiska najlepiej \u015bwiadcz\u0105 liczby. Od 2022 r. Rosja u\u017cy\u0142a ponad 13 tys. pocisk\u00f3w rakietowych r\u00f3\u017cnego typu, w tym ponad tysi\u0105ca pocisk\u00f3w balistycznych, a tak\u017ce ponad 140 tys. dron\u00f3w typu Shahed i ich rosyjskich odpowiednik\u00f3w.<\/p>\n W przypadku ira\u0144skiej odpowiedzi na ameryka\u0144skie ataki Teheran, prowadz\u0105c dzia\u0142ania wymierzone w ca\u0142y region Bliskiego Wschodu, od lutego wystrzeli\u0142 ponad 2 tys. pocisk\u00f3w balistycznych oraz ponad 5 tys. dron\u00f3w. Liczby te nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 atak\u00f3w przeprowadzanych przez ira\u0144skich pe\u0142nomocnik\u00f3w regionalnych: Hezbollahu, irackich milicji i jeme\u0144skich Huti.<\/p>\n Wobec tak zatrwa\u017caj\u0105cej liczby u\u017cytych \u015brodk\u00f3w konieczne jest zbudowanie efektywnego systemu obrony powietrznej. W\u0142a\u015bnie dlatego Wojsko Polskie zdecydowa\u0142o si\u0119 na rozw\u00f3j systemu wielowarstwowego. Za obron\u0119 przed jednym z najpowa\u017cniejszych zagro\u017ce\u0144, czyli pociskami balistycznymi, odpowiada program Wis\u0142a, oparty na zestawach Patriot. To w\u0142a\u015bnie one stanowi\u0105 fundament obrony polskiego nieba.<\/p>\n Obecnie dysponujemy 16 wyrzutniami, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y gotowo\u015b\u0107 w grudniu 2025 r. Same wyrzutnie by\u0142yby jednak niewiele warte bez amunicji. W ramach pierwszej fazy programu pozyskano 208 pocisk\u00f3w PAC-3, stanowi\u0105cych najbardziej zaawansowany rodzaj amunicji. Z tej liczby pi\u0119\u0107 pocisk\u00f3w przekazali\u015bmy Ukrainie w kwietniu. Arsena\u0142 maj\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 r\u00f3wnie\u017c starsze pociski PAC-2.<\/p>\n Jednak to pociski PAC-3 s\u0105 w obecnych warunkach szczeg\u00f3lnie istotne, poniewa\u017c stanowi\u0105 skuteczn\u0105 zapor\u0119 przed atakami pociskami balistycznymi, kt\u00f3re siej\u0105 tak du\u017ce spustoszenie na Ukrainie. W 2026 r. \u015brednie miesi\u0119czne u\u017cycie tego rodzaju pocisk\u00f3w przez Rosj\u0119 wynosi oko\u0142o 84 sztuk. Taki poziom zu\u017cycia w zestawieniu z miesi\u0119czn\u0105 produkcj\u0105 wynosz\u0105c\u0105 ok. 100 sztuk powoduje, \u017ce Rosjanie zapewniaj\u0105 sobie dodatkowy zapas, kt\u00f3ry mog\u0105 wykorzysta\u0107 podczas zmasowanego ataku.<\/p>\n Miesi\u0119czna liczba u\u017cywanych pocisk\u00f3w nie przek\u0142ada si\u0119 jednak bezpo\u015brednio na liczb\u0119 pocisk\u00f3w PAC, kt\u00f3re musz\u0105 zosta\u0107 wystrzelone w celu ich przechwycenia. W warunkach wojennych, gdy Ukrai\u0144cy dysponowali zapasami pocisk\u00f3w do wyrzutni Patriot dostarczanych z Zachodu, do przechwycenia jednego celu wystrzeliwano zazwyczaj dwa lub trzy pociski PAC. Obecnie, w warunkach ich deficytu, cz\u0119sto stosuj\u0105 zasad\u0119 oszcz\u0119dno\u015bci: jeden cel, jeden pocisk.<\/p>\n Jak d\u0142ugo zdo\u0142amy si\u0119 broni\u0107?<\/p>\n Jednak umiej\u0119tno\u015bci ukrai\u0144skich operator\u00f3w zdobyte dzi\u0119ki do\u015bwiadczeniu w ocenie i identyfikacji cel\u00f3w \u2013 co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na skuteczno\u015b\u0107 przechwytywania pocisk\u00f3w \u2013 nie znalaz\u0142y potwierdzenia podczas operacji \u201eEpic Fury\u201d. Podczas przechwytywania ira\u0144skich pocisk\u00f3w ameryka\u0144scy i arabscy \u017co\u0142nierze obs\u0142uguj\u0105cy systemy Patriot nie szcz\u0119dzili amunicji. Przeciwko jednemu ira\u0144skiemu pociskowi wystrzeliwano nawet osiem pocisk\u00f3w PAC. Brytyjski o\u015brodek analityczny RUSI opisa\u0142 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej przeciwko pojedynczemu ira\u0144skiemu pociskowi u\u017cyto nawet jedenastu pocisk\u00f3w przechwytuj\u0105cych.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie taka praktyka wykorzystania amunicji przeciwlotniczej doprowadzi\u0142a do znacznego uszczuplenia zapas\u00f3w magazynowych. Ameryka\u0144ski o\u015brodek analityczny CSIS, monitoruj\u0105cy stan zapas\u00f3w pocisk\u00f3w na podstawie informacji o zam\u00f3wieniach publicznych oraz zu\u017cyciu amunicji w toku dzia\u0142a\u0144 wojennych, poda\u0142, \u017ce od 28 lutego do 8 kwietnia USA zu\u017cy\u0142y 1300 pocisk\u00f3w. Do 27 lipca szacowana liczba wzros\u0142a do ponad 1500 pocisk\u00f3w PAC. Zu\u017cycie uszczupli\u0142o zapasy magazynowe USA o 67 proc. Do tego nale\u017cy doliczy\u0107 amunicj\u0119 zu\u017cyt\u0105 przez regionalnych arabskich sojusznik\u00f3w USA. Sama Arabia Saudyjska w ci\u0105gu pierwszych 39 dni wojny zu\u017cy\u0142a 2400 pocisk\u00f3w PAC \u2013 przed wojn\u0105 posiada\u0142a ich 2800.<\/p>\n