![\"Xi](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/39Mk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy84NTEwYjVlNWUxOTU2NDE4NDcxYjQ1OGU4OGY4MDIwMC5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\nJu\u017c w 2017 r., podczas spotkania z chi\u0144skimi dyplomatami, przewodnicz\u0105cy Chi\u0144skiej Republiki Ludowej Xi Jinping, opisuj\u0105c sytuacj\u0119 na \u015bwiecie, powiedzia\u0142 o „zmianach, jakich nie by\u0142o od stu lat”. Chi\u0144ski przyw\u00f3dca wielokrotnie powtarza\u0142 t\u0119 maksym\u0119 w p\u00f3\u017aniejszym czasie. Nie bez powodu.<\/p>\n
Od tamtej pory porz\u0105dek \u015bwiatowy stan\u0105\u0142 w obliczu szeregu powa\u017cnych wyzwa\u0144: wojny w Ukrainie, przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119 konfliktu na Bliskim Wschodzie, militarnej konfrontacji mi\u0119dzy Iranem a Stanami Zjednoczonymi oraz wielu innych kryzys\u00f3w. Wszystkie te wstrz\u0105sy \u0142\u0105czy jedno \u2014 Chiny, nawet nie b\u0119d\u0105c ich bezpo\u015brednim uczestnikiem, w taki czy inny spos\u00f3b okazuj\u0105 si\u0119 zaanga\u017cowane niemal w ka\u017cdy z nich. I maj\u0105 w tym \u017cywotny interes.<\/p>\n
Formy tego zaanga\u017cowania mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne \u2014 od rutynowych wezwa\u0144 do pokoju po po\u015brednie wsparcie jednej ze stron lub mediacj\u0119 w rozwi\u0105zywaniu spor\u00f3w mi\u0119dzy przyjaznymi mu krajami. W zachodnich kr\u0119gach analitycznych takie zachowanie cz\u0119sto nazywa si\u0119 oportunistycznym \u2014 maj\u0105cym na celu czerpanie korzy\u015bci z chaosu.<\/p>\n
Niemniej jednak postrzeganie wszelkich dzia\u0142a\u0144 Pekinu z tej perspektywy by\u0142oby uproszczeniem. Scenariusze zachowa\u0144 Chin w rzeczywisto\u015bci s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane i zale\u017c\u0105 od tego, w jakim stopniu dotkni\u0119te s\u0105 ich kluczowe interesy, jaki jest poziom ryzyka i jakie mo\u017cliwo\u015bci si\u0119 przed nimi otwieraj\u0105.<\/p>\n
Ochrona interes\u00f3w narodowych przy jednoczesnym utrzymywaniu stosunk\u00f3w ze wszystkimi nie jest jednak bynajmniej stanowiskiem neutralnym. To \u015bwiadoma strategia, w kt\u00f3rej d\u0142ugoterminowe wzmocnienie pozycji Chin zawsze ma pierwsze\u0144stwo przed dora\u017anymi korzy\u015bciami.<\/p>\n
Co kieruje Pekinem<\/p>\n
Do po\u0142owy lat 2010. stanowisko Chin w konfliktach mi\u0119dzynarodowych by\u0142o znacznie bardziej wywa\u017cone. Przed doj\u015bciem do w\u0142adzy Xi Jinpinga polityka zagraniczna ChRL by\u0142a ostro\u017cna, a nawet reaktywna. Taki kurs zwykle opisuje si\u0119 s\u0142ynnym stwierdzeniem architekta chi\u0144skich reform Denga Xiaopinga: „ukrywa\u0107 swoje mo\u017cliwo\u015bci, pozostawa\u0107 w cieniu”. Przez prawie 30 lat Pekin \u015bwiadomie przedk\u0142ada\u0142 rozw\u00f3j gospodarczy nad ambicje geopolityczne, unika\u0142 niepotrzebnych tar\u0107 z Zachodem i wzbrania\u0142 si\u0119 od pe\u0142nienia roli arbitra w cudzych sporach.<\/p>\n
Zmiany rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 po tym, jak obecny przyw\u00f3dca Chin stan\u0105\u0142 na czele kraju w latach 2012-2013. W chi\u0144skich kr\u0119gach w\u0142adzy coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wiono o tym, \u017ce mi\u0119dzynarodowy status kraju nie odpowiada ju\u017c jego szybko rosn\u0105cej pot\u0119dze gospodarczej. Kurs polityki zagranicznej Pekinu zmieni\u0142 si\u0119 na bardziej asertywny. Chiny uruchomi\u0142y globalne inicjatywy (przede wszystkim Jeden pas, jedna droga), otworzy\u0142y pierwsz\u0105 zagraniczn\u0105 baz\u0119 wojskow\u0105 w D\u017cibuti, a co najwa\u017cniejsze \u2014 wykaza\u0142y gotowo\u015b\u0107 do bardziej zdecydowanej obrony w\u0142asnych interes\u00f3w. Oznacza\u0142o to nie tylko wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie w procesy \u015bwiatowe, ale tak\u017ce pr\u00f3b\u0119 stopniowej zmiany globalnego porz\u0105dku \u015bwiata.<\/p>\n
Zachowanie Chin w konfliktach mi\u0119dzynarodowych determinowane jest przede wszystkim hierarchi\u0105 ich interes\u00f3w. Mo\u017cna je podzieli\u0107 na dwie grupy. Pierwsza to interesy kluczowe. Je\u015bli konflikt ich dotyczy, kompromisy s\u0105 praktycznie wykluczone, a dzia\u0142ania Pekinu staj\u0105 si\u0119 znacznie bardziej zdecydowane. Do takich absolutnych priorytet\u00f3w nale\u017c\u0105 integralno\u015b\u0107 terytorialna kraju, w tym kwestia Tajwanu, rozw\u00f3j gospodarczy oraz stabilno\u015b\u0107 systemu politycznego.<\/p>\n
<\/p>\n
Pool \/ Pool \/ Getty Images<\/p>\n
Xi Jinping, Pekin, 25 lutego 2026 r.<\/p>\n
Gdy natomiast mowa o interesach drugorz\u0119dnych, podej\u015bcie Chin mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 bardziej pragmatyczne. Je\u015bli kryzys nie zagra\u017ca \u017cywotnym interesom kraju, Pekin mo\u017ce wykorzysta\u0107 go do wzmocnienia swojego wizerunku jako odpowiedzialnego gracza mi\u0119dzynarodowego oraz do rozszerzenia wp\u0142yw\u00f3w. Ponadto udzia\u0142 w takich procesach pozwala Chinom promowa\u0107 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych i przedstawia\u0107 alternatyw\u0119 dla zachodnich podej\u015b\u0107 do rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w.<\/p>\n
Wed\u0142ug ameryka\u0144skiego politologa Rusha Doshi Chiny w polityce mi\u0119dzynarodowej realizuj\u0105 d\u0142ugoterminow\u0105 strategi\u0119 wypierania Stan\u00f3w Zjednoczonych z porz\u0105dku regionalnego i \u015bwiatowego, aby ostatecznie same sta\u0107 si\u0119 decydentami los\u00f3w \u015bwiata. Podobne stanowisko zajmuje r\u00f3wnie\u017c badaczka stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych Oriana Skylar Mastro. Uwa\u017ca ona, \u017ce poprzez „agent\u00f3w chaosu” (Iran, Rosj\u0119 i Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105) Chiny tworz\u0105 punkty zapalne i problemy dla Stan\u00f3w Zjednoczonych i ich sojusznik\u00f3w. Dzia\u0142ania te, jej zdaniem, prowadz\u0105 do os\u0142abienia pot\u0119gi USA poprzez odwr\u00f3cenie uwagi i rozproszenie ich zasob\u00f3w.<\/p>\n
Chiny rzadko decyduj\u0105 si\u0119 jednak na bezpo\u015bredni\u0105 konfrontacj\u0119 z Zachodem. Logik\u0119 ich stanowiska w polityce zagranicznej dobrze opisuje chi\u0144ska koncepcja relacyjno\u015bci. Kontrastuje ona z charakterystycznym dla zachodniej szko\u0142y stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych naciskiem na racjonalne kalkulacje poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw i ich interesy narodowe. Wed\u0142ug autora tej koncepcji, politologa i specjalisty ds. stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych Qin Yacina, Chiny postrzegaj\u0105 \u015bwiat nie przez pryzmat interes\u00f3w poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w, ale relacji mi\u0119dzy uczestnikami globalnej polityki, kt\u00f3re nieustannie si\u0119 rozwijaj\u0105. <\/p>\n
Z chi\u0144skiego punktu widzenia stosunki mi\u0119dzy pa\u0144stwami nale\u017cy podtrzymywa\u0107 nawet pomimo istniej\u0105cych mi\u0119dzy nimi r\u00f3\u017cnic. Je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 konflikty, nale\u017cy je ogranicza\u0107, aby zminimalizowa\u0107 szkody dla tych stosunk\u00f3w. Z relacyjno\u015bci\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inna wa\u017cna koncepcja chi\u0144skiej polityki zagranicznej \u2014 zasada pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia. Ustanowiona przez pierwszego premiera Rady Pa\u0144stwa Chi\u0144skiej Republiki Ludowej, Zhou Enlaia, w 1954 r., obejmuje wzajemne poszanowanie suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej, wzajemn\u0105 nieagresj\u0119, nieingerencj\u0119 w sprawy wewn\u0119trzne, r\u00f3wno\u015b\u0107 i wzajemne korzy\u015bci oraz pokojowe wsp\u00f3\u0142istnienie.<\/p>\n
Pekin odwo\u0142uje si\u0119 do tych zasad r\u00f3wnie\u017c w komentarzach dotycz\u0105cych konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. W ten spos\u00f3b demonstruje gotowo\u015b\u0107 do nieanga\u017cowania si\u0119 bezpo\u015brednio w spory innych pa\u0144stw, a jednocze\u015bnie wymaga takiego samego podej\u015bcia wobec siebie. Takie nastawienie pozwala utrzymywa\u0107 stosunki ze wszystkimi stronami nawet w napi\u0119tych sytuacjach.<\/p>\n
\u015awiatowej s\u0142awy ekspertka o planach Chin: Xi Jinping zmienia taktyk\u0119. Amerykanie nie widz\u0105 najwi\u0119kszego zagro\u017cenia![\"Alice](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/g22k9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy81MzgxYzZmOTNlZjIxMWE0NTA1MWFlMTYzYjBkMzgzYi5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n
Opisywanie chi\u0144skiej polityki zagranicznej wy\u0142\u0105cznie w pokojowych barwach by\u0142oby jednak b\u0142\u0119dem. W historii ChRL po 1949 r. wielokrotnie zdarza\u0142y si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych zasady poszanowania suwerenno\u015bci, integralno\u015bci terytorialnej i nieagresji ust\u0119powa\u0142y miejsca dzia\u0142aniom zbrojnym. Tak by\u0142o na przyk\u0142ad podczas inwazji na Wietnam w 1979 r. lub podczas star\u0107 zbrojnych z Indiami na spornej granicy w 1962 r. W okresie maoistowskim Pekin aktywnie ingerowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c w sprawy wewn\u0119trzne innych kraj\u00f3w, wspieraj\u0105c komunistyczne ruchy powsta\u0144cze w krajach trzeciego \u015bwiata.<\/p>\n
Po rozpocz\u0119ciu polityki reform i otwarto\u015bci chi\u0144skie w\u0142adze nie podejmowa\u0142y ju\u017c jawnie ryzykownych dzia\u0142a\u0144, preferuj\u0105c taktyk\u0119 „szarej strefy”, presj\u0119 gospodarcz\u0105 i dyplomacj\u0119. Wynika to ze wzgl\u0119d\u00f3w strategicznych. Gdyby Chiny zacz\u0119\u0142y zachowywa\u0107 si\u0119 tak, jak \u2014 ich zdaniem \u2014 zachowuj\u0105 si\u0119 Stany Zjednoczone, utraci\u0142yby wa\u017cn\u0105 w ich oczach przewag\u0119 \u2014 wizerunek pow\u015bci\u0105gliwego i konstruktywnego gracza. Z tego powodu Chiny zasadniczo trzymaj\u0105 si\u0119 podstawowych zasad swojej polityki zagranicznej, ale s\u0105 gotowe wybi\u00f3rczo od nich odst\u0119powa\u0107 w przypadku zagro\u017cenia dla swoich kluczowych interes\u00f3w.<\/p>\n
To po\u0142\u0105czenie czynnik\u00f3w \u2014 priorytet interes\u00f3w, skupienie si\u0119 na relacjach oraz ch\u0119\u0107 odgrywania wi\u0119kszej roli w procesach \u015bwiatowych \u2014 pozwala Chinom na stosowanie elastycznego podej\u015bcia w sytuacjach konfliktowych. Chi\u0144ska strategia dyplomatyczna ma zatem na celu budowanie po\u017c\u0105danego rodzaju stosunk\u00f3w z innymi krajami, a tak\u017ce umacnianie wizerunku Chin jako obro\u0144cy pokoju. Pekinowi nie zawsze si\u0119 to jednak udaje, a apele o pok\u00f3j czasami ust\u0119puj\u0105 miejsca aktom demonstracji si\u0142y.<\/p>\n
Jakie s\u0105 dzisiejsze Chiny<\/p>\n
Reaguj\u0105c na r\u00f3\u017cne kryzysy, Chiny aktywnie zmieniaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 i wybieraj\u0105 najbardziej odpowiedni\u0105 strategi\u0119 post\u0119powania. Role te mo\u017cna warunkowo podzieli\u0107 na cztery typy: wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cy tytan, bezkompromisowy gospodarz, m\u0105dry s\u0119dzia oraz zwolennik koncepcji „za wszystko, co dobre”.<\/p>\n
Pierwsz\u0105 z tych r\u00f3l chi\u0144ska dyplomacja wykorzystuje w stosunkach ze Stanami Zjednoczonymi. Chocia\u017c mi\u0119dzy Waszyngtonem a Pekinem nie dochodzi do zbrojnych star\u0107, ich strategiczna rywalizacja stanowi jeden z g\u0142\u00f3wnych potencjalnych konflikt\u00f3w XXI w.<\/p>\n
Ju\u017c za rz\u0105d\u00f3w Bidena Stany Zjednoczone okre\u015bli\u0142y Chiny w swojej Strategii Bezpiecze\u0144stwa Narodowego mianem g\u0142\u00f3wnego d\u0142ugoterminowego rywala. Chiny z kolei uznaj\u0105, \u017ce stosunki ze Stanami Zjednoczonymi s\u0105 dla nich najwa\u017cniejsze na \u015bwiecie i \u017ce nale\u017cy nimi umiej\u0119tnie zarz\u0105dza\u0107, aby unikn\u0105\u0107 kryzysu.<\/p>\n
Konfliktowo\u015b\u0107 tych relacji polega na tym, \u017ce Chiny stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla Stan\u00f3w Zjednoczonych praktycznie we wszystkich kluczowych dziedzinach. Rywalizacja mi\u0119dzy tymi dwoma mocarstwami obejmuje p\u00f3\u0142przewodniki, handel, sektor wojskowy, rozw\u00f3j technologiczny, a tak\u017ce walk\u0119 o wp\u0142ywy na \u015bwiecie i w poszczeg\u00f3lnych regionach. Zar\u00f3wno na szczeblu oficjalnym, jak i naukowym, ewentualn\u0105 konfrontacj\u0119 mi\u0119dzy Chinami a Stanami Zjednoczonymi postrzega si\u0119 jako jedno z g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 globalnej niestabilno\u015bci \u2014 w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na jej wszechstronny charakter.<\/p>\n
![\"Donald](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/-ICk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9jNmNkODM2MGMzODQ2MGVjYTBiYjZkNWU2MTFkZjQyOC5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n
ALEX WONG \/ Getty Images<\/p>\n
Donald Trump i Xi Jinping w Pekinie, 14 maja 2026 r.<\/p>\n
Chiny, jako wschodz\u0105ca pot\u0119ga, maj\u0105 w\u0142asn\u0105 wizj\u0119 przysz\u0142ego porz\u0105dku \u015bwiatowego. Zgodnie z zamys\u0142em Pekinu istniej\u0105cy porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy nie powinien zosta\u0107 zlikwidowany, lecz zreformowany w duchu wielobiegunowo\u015bci. W modelu \u015bwiata, kt\u00f3ry Chiny otwarcie propaguj\u0105, nie d\u0105\u017c\u0105 one do pojawienia si\u0119 jednego hegemona, lecz deklaruj\u0105 zamiar stworzenia porz\u0105dku opartego na dialogu. W ramach tej koncepcji Stanom Zjednoczonym przypisuj\u0105 wa\u017cn\u0105, ale nie wy\u0142\u0105czn\u0105 rol\u0119. W perspektywie d\u0142ugoterminowej Pekin liczy na to, \u017ce Waszyngton uzna wielobiegunowo\u015b\u0107, b\u0119dzie szanowa\u0142 jego „czerwone linie” i zapewni bardziej sprawiedliw\u0105 konkurencj\u0119.<\/p>\n
W tych okoliczno\u015bciach strategia Chin sprowadza si\u0119 do zapobiegania otwartemu konfliktowi. W\u0142a\u015bnie dlatego Xi Jinping konsekwentnie proponuje budowanie „nowego rodzaju stosunk\u00f3w mi\u0119dzy wielkimi mocarstwami”. Istota sprawy polega na uznaniu r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy obydwoma krajami, kontynuowaniu rywalizacji, ale przede wszystkim \u2014 na dialogu. Pekin jest got\u00f3w utrzymywa\u0107 z Waszyngtonem bezpo\u015brednie kontakty na najwy\u017cszym szczeblu, zar\u00f3wno politycznym, jak i wojskowym.<\/p>\n
Je\u015bli jednak nie uda si\u0119 unikn\u0105\u0107 konfliktu, Chiny reaguj\u0105 na presj\u0119 \u015brodkami symetrycznymi. Przyk\u0142adowo podczas ostatniej wojny celnej, kt\u00f3ra wybuch\u0142a w drugiej kadencji prezydenckiej Donalda Trumpa, Pekin nie tylko odpowiada\u0142 na ameryka\u0144skie c\u0142a w\u0142asnymi op\u0142atami celnymi, ale tak\u017ce ograniczy\u0142 eksport metali ziem rzadkich. Nawet w warunkach ostrej rywalizacji ChRL d\u0105\u017cy nie tyle do uzyskania decyduj\u0105cej przewagi, co do utrzymania konkurencji w rozs\u0105dnych granicach i zachowania obecnego stanu rzeczy.<\/p>\n
W sporach, w kt\u00f3rych bezpo\u015brednio dotkni\u0119te s\u0105 kluczowe interesy Chin, pragmatyzm Pekinu schodzi na drugi plan. Do takich interes\u00f3w nale\u017c\u0105 integralno\u015b\u0107 terytorialna, suwerenno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo narodowe. Geograficznie wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych interes\u00f3w skupia si\u0119 w Azji Wschodniej \u2014 w regionie, w kt\u00f3rym Chiny chc\u0105 sta\u0107 si\u0119 o\u015brodkiem pot\u0119gi. Najwyra\u017aniej wida\u0107 to na przyk\u0142adzie Tajwanu. W ostatnich latach, w kontek\u015bcie boomu na sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, produkcji p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w oraz dyskusji na temat ewentualnej pr\u00f3by si\u0142owego przy\u0142\u0105czenia wyspy do 2027 r., Tajwan znalaz\u0142 si\u0119 w centrum uwagi \u015bwiatowej opinii publicznej.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Chiny podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nie chc\u0105 eskalacji konfliktu wok\u00f3\u0142 wyspy, ale nie s\u0105 gotowe tolerowa\u0107 okazywania politycznego wsparcia dla w\u0142adz Tajpej. Zamiast otwartych pr\u00f3b zmiany status quo w Cie\u015bninie Tajwa\u0144skiej Pekin aktywnie stosuje taktyk\u0119 „szarej strefy” \u2014 rozszerza obszar \u0107wicze\u0144 marynarki wojennej, przeprowadza regularne przeloty lotnictwa bojowego oraz patroluje wody wok\u00f3\u0142 wyspy. Pozwala to zapobiega\u0107 wci\u0105gni\u0119ciu sojusznik\u00f3w Tajwanu w konflikt, nie przekraczaj\u0105c przy tym progu bezpo\u015bredniej konfrontacji zbrojnej.<\/p>\n
W podobny spos\u00f3b Chiny reaguj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na inne wyzwania. Pekin cz\u0119sto odpowiada si\u0142\u0105 na dzia\u0142ania Japonii, kt\u00f3re uwa\u017ca za nieprzyjazne. Kiedy w listopadzie 2025 r. nowa premier Japonii, Sanae Takaichi, oceni\u0142a ewentualny atak na Tajwan jako zagro\u017cenie egzystencjalne dla samej Japonii, nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107 na reakcj\u0119 Chin. Na Japoni\u0119 spad\u0142a lawina \u015brodk\u00f3w restrykcyjnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142o si\u0119 zawieszenie importu japo\u0144skich owoc\u00f3w morza oraz odwo\u0142anie lot\u00f3w. W ten spos\u00f3b Chiny pokazuj\u0105, \u017ce wszelkie dzia\u0142ania, kt\u00f3re uznaj\u0105 za naruszenie swoich suwerennych interes\u00f3w, b\u0119d\u0105 karane w najsurowszy spos\u00f3b.<\/p>\n
Prawdziwy cel Pekinu<\/p>\n
Chiny anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w konflikty r\u00f3wnie\u017c w roli po\u015brednika. Zazwyczaj ma to miejsce w sytuacjach, gdy Pekin ma znacz\u0105ce interesy gospodarcze w krajach obj\u0119tych konfliktem, pozycja Stan\u00f3w Zjednoczonych jest tam stosunkowo s\u0142aba, a ryzyko wci\u0105gni\u0119cia w zbrojn\u0105 konfrontacj\u0119 jest minimalne. W\u0142a\u015bnie takie warunki tworz\u0105 dla Xi Jinpinga sprzyjaj\u0105ce warunki do wykazania si\u0119 chi\u0144sk\u0105 elastyczno\u015bci\u0105 dyplomatyczn\u0105. W takich okoliczno\u015bciach Pekin d\u0105\u017cy do zachowania r\u00f3wnego dystansu wobec stron konfliktu, utrzymuj\u0105c relacje robocze z ka\u017cd\u0105 z nich a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia porozumienia.<\/p>\n
Pewnym sukcesem chi\u0144skiej dyplomacji sta\u0142a si\u0119 normalizacja stosunk\u00f3w mi\u0119dzy Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105 a Iranem w 2023 r. Dzi\u0119ki mediacji Pekinu strony podpisa\u0142y wsp\u00f3lne o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym m.in. zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do przywr\u00f3cenia stosunk\u00f3w dyplomatycznych.<\/p>\n
Chiny osi\u0105gn\u0119\u0142y ten sukces nieprzypadkowo. Po pierwsze, ChRL importuje znaczne ilo\u015bci ropy naftowej z obu kraj\u00f3w, a dla Iranu jest wr\u0119cz kluczowym partnerem w eksporcie ropy. Po drugie, Pekin utrzymuje dobre stosunki zar\u00f3wno z Rijadem, jak i z Teheranem, podczas gdy Stany Zjednoczone nie mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 roli neutralnego po\u015brednika ze wzgl\u0119du na wieloletni\u0105 konfrontacj\u0119 z Iranem. Po\u0142\u0105czenie tych czynnik\u00f3w umo\u017cliwi\u0142o Chinom odegranie roli po\u015brednika w odleg\u0142ym konflikcie, umacniaj\u0105c jednocze\u015bnie ich wizerunek mocarstwa mi\u0142uj\u0105cego pok\u00f3j.<\/p>\n
Ostatnie zaostrzenie konfliktu na Bliskim Wschodzie \u2014 mi\u0119dzy Iranem z jednej strony a Stanami Zjednoczonymi i Izraelem z drugiej \u2014 ujawni\u0142o jednak ograniczenia chi\u0144skich dzia\u0142a\u0144 pokojowych. Gdy pod koniec lutego konflikt zbrojny w Iranie wszed\u0142 w faz\u0119 eskalacji, chi\u0144skie ministerstwo spraw zagranicznych pot\u0119pi\u0142o dzia\u0142ania Stan\u00f3w Zjednoczonych i Izraela oraz wyrazi\u0142o zaniepokojenie zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0105. Jednocze\u015bnie specjalny wys\u0142annik rz\u0105du ChRL ds. Bliskiego Wschodu, Zhai Jun, prowadzi\u0142 dyplomacj\u0119 wahad\u0142ow\u0105 i odwiedza\u0142 stolice regionu, pr\u00f3buj\u0105c utrzyma\u0107 kontakt ze wszystkimi partnerami.<\/p>\n
W miar\u0119 przed\u0142u\u017cania si\u0119 konfliktu Pekin ponownie zacz\u0105\u0142 wzywa\u0107 strony do jak najszybszego rozwi\u0105zania spor\u00f3w i podj\u0119cia dialogu. Wyniki chi\u0144skich dzia\u0142a\u0144 z 2023 r. nie posz\u0142y na marne \u2014 Iran i Arabia Saudyjska utrzyma\u0142y stosunki dyplomatyczne pomimo atak\u00f3w ameryka\u0144skich si\u0142 zbrojnych na Iran z terytorium Arabii Saudyjskiej. W rzeczywisto\u015bci na tym ograniczy\u0142a si\u0119 jednak chi\u0144ska rola w konflikcie.<\/p>\n
![\"Xi](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/r5Vk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80NTZhNGYwNjQyZWJjN2UxZDZmNDgxMzA1ZmYxNjY3NS5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n
Anadolu \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n
Xi Jinping i W\u0142adimir Putin, Pekin, 20 maja 2026 r.<\/p>\n
Dzia\u0142ania Pekinu dowiod\u0142y, \u017ce chi\u0144ska dyplomacja mo\u017ce pom\u00f3c w naprawie stosunk\u00f3w tylko wtedy, gdy partnerzy s\u0105 do tego gotowi. W gor\u0105cym konflikcie, w kt\u00f3rym Pekin nie dysponuje narz\u0119dziami przymusu por\u00f3wnywalnymi z tymi, jakimi dysponuje Waszyngton, chi\u0144skie dzia\u0142ania na rzecz pokoju okazuj\u0105 si\u0119 nieskuteczne.<\/p>\n
Istnieje jednak r\u00f3wnie\u017c czwarta rola Chin w konfliktach mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3ra najwyra\u017aniej ujawni\u0142a si\u0119 w ich podej\u015bciu do wojny w Ukrainie. Po 24 lutego 2022 r. Pekin znalaz\u0142 si\u0119 w trudnej sytuacji. Z jednej strony jego kluczowi partnerzy gospodarczy, jakimi s\u0105 kraje Zachodu, oczekiwali od niego wywierania presji na Kreml i podj\u0119cia wysi\u0142k\u00f3w na rzecz powstrzymania wojny. Po drugiej stronie znajduje si\u0119 jednak Rosja, kt\u00f3ra jest potrzebna Pekinowi jako przeciwwaga w strategicznej konfrontacji z Zachodem.<\/p>\n
Aby zachowa\u0107 wizerunek konstruktywnego gracza, Chiny musia\u0142y zaj\u0105\u0107 stanowisko, kt\u00f3re wielu badaczy okre\u015bla mianem prorosyjskiej neutralno\u015bci. Pekin kontynuowa\u0142 rozwijanie wi\u0119zi gospodarczych z Moskw\u0105 \u2014 nie jest zainteresowany powstaniem sytuacji kryzysowej ani zmian\u0105 re\u017cimu u swoich p\u00f3\u0142nocnych granic. Z Pekinu do Moskwy p\u0142ynie pomoc w postaci towar\u00f3w podw\u00f3jnego zastosowania oraz wsparcia w obchodzeniu cz\u0119\u015bci sankcji. Formalnie Chiny nie dostarczaj\u0105 Rosji broni \u015bmierciono\u015bnej, a w swoich oficjalnych o\u015bwiadczeniach nadal podkre\u015blaj\u0105 znaczenie zasady nienaruszalno\u015bci granic \u2014 robi\u0105 to dla zachodniej opinii publicznej (w rzeczywisto\u015bci wsp\u00f3\u0142praca wojskowa z Rosj\u0105 jest znacznie szersza, ni\u017c oficjalnie deklaruj\u0105, ale odbywa si\u0119 w warunkach \u015bcis\u0142ej tajemnicy).<\/p>\n
Jednocze\u015bnie wojna w Ukrainie nadal pozostaje do\u015b\u0107 odleg\u0142a od \u017cywotnych interes\u00f3w Chin. Chocia\u017c zar\u00f3wno Rosja, jak i Ukraina s\u0105 wa\u017cnymi partnerami Pekinu, nie ma on wiele powod\u00f3w do bezpo\u015bredniej ingerencji w konflikt. W\u0142a\u015bnie dlatego chi\u0144ska polityka w tym zakresie pozostaje niezwykle abstrakcyjna.<\/p>\n
W opublikowanym w lutym 2023 r. planie pokojowym Chiny wezwa\u0142y do zawieszenia broni i rozpocz\u0119cia negocjacji. Nie zaproponowa\u0142y jednak konkretnych \u015brodk\u00f3w maj\u0105cych na celu zako\u0144czenie wojny. To po raz kolejny pokazuje, \u017ce Pekin nie ma ochoty pe\u0142ni\u0107 roli stra\u017cnika porz\u0105dku i ko\u0144czy\u0107 odleg\u0142ych konflikt\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 niewielki zwi\u0105zek z interesami Chin. Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 ochoczo lawiruje mi\u0119dzy interesami innych stron konfliktu, sk\u0142adaj\u0105c propozycje pokojowe dla pozoru i czekaj\u0105c na moment normalizacji sytuacji, aby nast\u0119pnie m\u00f3c dalej rozwija\u0107 stosunki z tymi krajami.<\/p>\n
Pod wieloma wzgl\u0119dami podobny charakter przybra\u0142o zaanga\u017cowanie Chin w wojn\u0119 mi\u0119dzy Iranem a Stanami Zjednoczonymi. Wed\u0142ug doniesie\u0144 medi\u00f3w Pekin dostarcza Iranowi towary podw\u00f3jnego zastosowania, dane wywiadowcze i zdj\u0119cia satelitarne, a tak\u017ce \u2014 wed\u0142ug niekt\u00f3rych informacji \u2014 realizuje dla niego komercyjne dostawy broni. Jednocze\u015bnie Pekin odrzuca wszelkie zarzuty dotycz\u0105ce jakiegokolwiek udzia\u0142u w dzia\u0142aniach wojennych.<\/p>\n
Taka linia post\u0119powania wpisuje si\u0119 w t\u0119 sam\u0105 logik\u0119, co w przypadku Rosji. Pekin nie jest zainteresowany upadkiem re\u017cimu w Iranie \u2014 wa\u017cnym dostawcy ropy naftowej \u2014 dlatego jest got\u00f3w w pewnym stopniu wspiera\u0107 zdolno\u015b\u0107 bojow\u0105 ira\u0144skich si\u0142 zbrojnych. Pomoc ta przybiera jednak formy, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 w jak najwi\u0119kszym stopniu zachowa\u0107 pole do zaprzecze\u0144 i unikn\u0105\u0107 bezpo\u015bredniego udzia\u0142u wojskowego w konflikcie.<\/p>\n
Wi\u0119cej ni\u017c kalkulacja<\/p>\n
Praktyka pokazuje, \u017ce zaanga\u017cowanie Pekinu w konflikt nie zawsze ko\u0144czy si\u0119 sukcesem. Pr\u00f3buj\u0105c zachowa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy przeciwnymi stronami konfliktu w Ukrainie, Chiny \u2014 swoimi silnymi powi\u0105zaniami z Rosj\u0105 \u2014 w taki czy inny spos\u00f3b podwa\u017caj\u0105 zaufanie do siebie kraj\u00f3w zachodnich. Chi\u0144skie wysi\u0142ki pokojowe, cho\u0107 przynosz\u0105 pewne sukcesy, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c podejmowane przez Pekin niech\u0119tnie i wy\u0142\u0105cznie pod warunkiem, \u017ce nie narusza to jego bezpiecze\u0144stwa. A pr\u00f3by narzucenia w\u0142asnego porz\u0105dku w Cie\u015bninie Tajwa\u0144skiej lub na Morzu Po\u0142udniowochi\u0144skim wr\u0119cz sk\u0142aniaj\u0105 rywali do \u015bci\u015blejszej wsp\u00f3\u0142pracy wojskowo-politycznej ze Stanami Zjednoczonymi. Chi\u0144ska strategia w r\u00f3\u017cnych konfliktach sama w sobie nie opiera si\u0119 jednak wy\u0142\u0105cznie na korzy\u015bciach materialnych.<\/p>\n
W przypadku niemal ka\u017cdego wsp\u00f3\u0142czesnego konfliktu spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa nieodmiennie zadaje sobie pytanie: co na tym zyskaj\u0105 Chiny? Najcz\u0119\u015bciej analitycy pr\u00f3buj\u0105 znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do gospodarki lub geopolityki. Gdyby jednak g\u0142\u00f3wnym celem Pekinu by\u0142a maksymalizacja zysk\u00f3w z cudzych konflikt\u00f3w, jego dzia\u0142ania by\u0142yby znacznie bardziej zdecydowane. Przyk\u0142adowo wykorzystywa\u0142by on kryzysy do si\u0142owego rozwi\u0105zywania spor\u00f3w w pobli\u017cu swoich granic lub narzuca\u0142by bardziej korzystne dla siebie warunki wsp\u00f3\u0142pracy i tak ju\u017c zale\u017cnym od siebie Rosji i Iranowi. Tak si\u0119 jednak nie dzieje.<\/p>\n
Dla Pekinu anga\u017cowanie si\u0119 w konflikty mi\u0119dzynarodowe nie jest celem samym w sobie ani narz\u0119dziem do zdobywania punkt\u00f3w politycznych. Co wi\u0119cej, chi\u0144skie kierownictwo stara si\u0119 zdystansowa\u0107 od odleg\u0142ych i ma\u0142o zwi\u0105zanych z jego interesami konflikt\u00f3w za pomoc\u0105 apeli politycznych. Odgrywaj\u0105c r\u00f3\u017cne role w zale\u017cno\u015bci od sytuacji, Chiny pr\u00f3buj\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 cele o szerszym zasi\u0119gu: wzmocni\u0107 swoj\u0105 pot\u0119g\u0119, przyspieszy\u0107 zmiany w porz\u0105dku \u015bwiatowym i sta\u0107 si\u0119 uznanym o\u015brodkiem si\u0142y.<\/p>\n
Po\u017c\u0105dany przez chi\u0144sk\u0105 klas\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 porz\u0105dek \u015bwiatowy charakteryzuje si\u0119 kilkoma cechami. Po pierwsze, zgodnie z nim na \u015bwiecie nie powinno by\u0107 jednego hegemona, a stosunki mi\u0119dzynarodowe nale\u017cy „zdemokratyzowa\u0107”. Po drugie, wielkie mocarstwa musz\u0105 szanowa\u0107 wzajemn\u0105 suwerenno\u015b\u0107 i „czerwone linie”, uznawa\u0107 prawo do istnienia r\u00f3\u017cnych system\u00f3w politycznych, a nie tylko liberalnej demokracji, oraz budowa\u0107 relacje w oparciu o kontrolowan\u0105 konkurencj\u0119, a nie bezpo\u015bredni\u0105 konfrontacj\u0119. Po trzecie, w po\u017c\u0105danym przez Pekin przysz\u0142ym porz\u0105dku \u015bwiatowym wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 powinny mie\u0107 nie tylko organizacje mi\u0119dzynarodowe, ale tak\u017ce \u2014 g\u0142\u00f3wnie pod wzgl\u0119dem gospodarczym \u2014 kraje Globalnego Po\u0142udnia.<\/p>\n
S\u0105dz\u0105c po o\u015bwiadczeniach i dzia\u0142aniach chi\u0144skich w\u0142adz, przej\u015bcie do takiego porz\u0105dku powinno przebiega\u0107 stopniowo i stosunkowo \u0142agodnie, bez natychmiastowego podwa\u017cania istniej\u0105cego systemu. W\u0142a\u015bnie dlatego Pekin nie traktuje priorytetowo osi\u0105gania korzy\u015bci z ka\u017cdej sytuacji konfliktowej. Na pierwszym miejscu w chi\u0144skiej strategii pozostaj\u0105 d\u0142ugoterminowe relacje i ochrona w\u0142asnych interes\u00f3w. To fundament, z kt\u00f3rego korzy\u015bci odczuwalne s\u0105 w perspektywie d\u0142ugoterminowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ju\u017c w 2017 r., podczas spotkania z chi\u0144skimi dyplomatami, przewodnicz\u0105cy Chi\u0144skiej Republiki Ludowej Xi Jinping, opisuj\u0105c sytuacj\u0119 na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":639222,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[14],"tags":[56,61195,32,33,85,27,34,35,28,31,48,25,46,40,41,87,47,80,29,30,71,26,82,83,84],"class_list":["post-639221","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-swiat","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-chiny","tag-headlines","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-polish","tag-polski","tag-rosja","tag-screening_general","tag-swiat","tag-top-stories","tag-topstories","tag-usa","tag-wiadomosci","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117139133614683904","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639221","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=639221"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639221\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/639222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=639221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=639221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=639221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}