{"id":641040,"date":"2026-08-23T11:05:12","date_gmt":"2026-08-23T11:05:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/641040\/"},"modified":"2026-08-23T11:05:12","modified_gmt":"2026-08-23T11:05:12","slug":"gruzinski-ekspert-bada-operacje-wplywu-mamy-sygnaly-ze-memy-zaczynaja-sluzyc-wrogiej-narracji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/641040\/","title":{"rendered":"Gruzi\u0144ski ekspert bada operacje wp\u0142ywu: mamy sygna\u0142y, \u017ce memy zaczynaj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 wrogiej narracji"},"content":{"rendered":"

Tomasz Aw\u0142asewicz: Od lat zawodowo zajmuje si\u0119 pan badaniem rosyjskich operacji wp\u0142ywu, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144skich wysi\u0142k\u00f3w koncentruje si\u0119 na polskoj\u0119zycznym internecie. Dlaczego wybra\u0142 pan akurat Polsk\u0119?<\/p>\n

Givi Gigitashvili: Polskie spo\u0142ecze\u0144stwo jest bardzo odporne, a jednocze\u015bnie bardzo podatne na takie zagro\u017cenia.<\/p>\n

Na S\u0142owacji i na W\u0119grzech Rosjanie mog\u0105 liczy\u0107 na to, \u017ce tre\u015bci otwarcie prokremlowskie do pewnego stopnia si\u0119 sprawdz\u0105. A w Polsce? W\u0142a\u015bciwie nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci, bo niemal w ca\u0142ym spektrum politycznym Rosja uwa\u017cana jest za zagro\u017cenie. Z drugiej strony, Polacy s\u0105 bardzo nara\u017ceni, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na dwa czynniki aktywnie wykorzystywane przez Rosjan: g\u0142\u0119bok\u0105 polaryzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa oraz konflikt o pami\u0119\u0107 historyczn\u0105 pomi\u0119dzy Warszaw\u0105 a Kijowem.<\/p>\n

Polak\u00f3w nie ma sensu zalewa\u0107 prorosyjskimi tre\u015bciami, ale ju\u017c antyukrai\u0144skimi, antybrukselskimi oraz po prostu antyrz\u0105dowymi \u2014 jak najbardziej.<\/p>\n

Polska jest wi\u0119c dla Rosjan idealnym poligonem do\u015bwiadczalnym dla operacji wp\u0142ywu, w kt\u00f3rych cel osi\u0105gany jest w spos\u00f3b niebezpo\u015bredni. Dla ludzi takich jak ja \u015bledzenie wydarze\u0144 nad Wis\u0142\u0105 pozwala na wyci\u0105gni\u0119cie bardzo wa\u017cnych wniosk\u00f3w.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Obserwowanie tego, co dzieje si\u0119 na poligonie, pozwala przewidzie\u0107, jaka bro\u0144 b\u0119dzie w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci szerzej wykorzystywana?<\/p>\n

Tak, to jeden z istotnych element\u00f3w tych bada\u0144. Techniki stosowane przez Rosjan nad Wis\u0142\u0105 w p\u00f3\u017aniejszym okresie cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w innych cz\u0119\u015bciach Europy, a to pozwala tworzy\u0107 pewne prognozy.<\/p>\n

To r\u00f3wnie\u017c oznacza, \u017ce Polska ma mniejsze mo\u017cliwo\u015bci przygotowania si\u0119 na nowe techniki stosowane w ramach operacji wp\u0142ywu.<\/p>\n

Niestety. Polska jest pa\u0144stwem frontowym i jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w skoordynowanych dzia\u0142a\u0144 polegaj\u0105cych na manipulowaniu \u015brodowiskiem informacyjnym lub ingerowaniu w nie, czyli tzw. operacji FIMI (ang. Foreign Information Manipulation and Interference). Dzia\u0142ania te organizuj\u0105 podmioty zagraniczne lub po\u015brednicy, a\u017ceby wp\u0142ywa\u0107 na opini\u0119 publiczn\u0105 i zak\u0142\u00f3ca\u0107 funkcjonowanie demokracji w danych pa\u0144stwach.<\/p>\n

Jak wi\u0119c internauci w Polsce mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 swoje szanse na rozpoznanie tre\u015bci celowo podsuwanych im przez Rosj\u0119 tudzie\u017c inne pa\u0144stwa prowadz\u0105ce operacje FIMI?<\/p>\n

Przede wszystkim zach\u0119cam do tego, by dwa razy si\u0119 zastanowi\u0107, nim udost\u0119pnimy, polubimy lub podamy dalej tre\u015bci, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y w nas gniew. Gra na emocjach to wa\u017cny element tego typu operacji. Nie przez przypadek wasz przeciwnik b\u0119dzie wy\u0142awia\u0142 takie gor\u0105ce tematy, a nast\u0119pnie jeszcze je podgrzewa\u0142.<\/p>\n

„Jest zbyt wiele temat\u00f3w, kt\u00f3re rozgrzewaj\u0105 polski internet”<\/p>\n

W gr\u0119 wchodzi r\u00f3wnie\u017c podsuwanie nam tre\u015bci opartych od pocz\u0105tku do ko\u0144ca na zmy\u015blonych informacjach? <\/p>\n

Tu dotykamy wa\u017cnej kwestii, bo wbrew pozorom wrogie Polsce podmioty zagraniczne rzadko decyduj\u0105 si\u0119 na kreowanie nowych problem\u00f3w i puszczanie do obiegu zupe\u0142nie nowych narracji.<\/p>\n

Po pierwsze, jakkolwiek smutno by to brzmia\u0142o, jest zbyt wiele temat\u00f3w, kt\u00f3re rozgrzewaj\u0105 polski internet, by marnowa\u0107 czas na wymy\u015blanie nowych. Po co co\u015b tworzy\u0107, skoro mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 po temat Ukrai\u0144c\u00f3w, Wo\u0142ynia, kryzysu na granicy z Bia\u0142orusi\u0105, imigracji albo po prostu polskiej polityki?<\/p>\n

Po drugie, zmy\u015blone historie, mimo wszystko, wymagaj\u0105 lepszych lub gorszych dowod\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy sfabrykowa\u0107 i podsun\u0105\u0107 w odpowiednie miejsce. Tymczasem autentyczny, istniej\u0105cy ju\u017c problem sam si\u0119 obroni. Oczywi\u015bcie, podmioty zagraniczne tworz\u0105 w\u0142asne teksty, podsuwaj\u0105 Polakom spreparowane artyku\u0142y. Ale owe artyku\u0142y zazwyczaj bazuj\u0105 na problemach i narracjach istniej\u0105cych ju\u017c w \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. W takim scenariuszu nie ma potrzeby walczy\u0107 o to, by przekona\u0107 odbiorc\u0119, \u017ce jaka\u015b informacja jest prawdziwa, bo odbiorca ju\u017c od samego pocz\u0105tku w ni\u0105 mniej lub bardziej wierzy. W ramach operacji FIMI temat jest tylko umiej\u0119tnie „podgrzewany”.<\/p>\n

\"Givi<\/p>\n

archiwum prywatne \/ archiwum prytwane<\/p>\n

Givi Gigitashvili<\/p>\n

Dodatkowo, u\u017cywaj\u0105c autentycznych informacji, podmioty zagraniczne minimalizuj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce kto\u015b udowodni ich ingerencj\u0119. Rosjanie i Bia\u0142orusini w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w stoj\u0105 jedynie za umiej\u0119tn\u0105 i wprowadzaj\u0105c\u0105 odbiorc\u00f3w w b\u0142\u0105d dystrybucj\u0105 danej informacji, a nie za informacj\u0105 sam\u0105 w sobie \u2014 a to ogromna r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n

Jaki jest wi\u0119c modus operandi Rosjan i Bia\u0142orusin\u00f3w zaanga\u017cowanych w operacje FIMI? <\/p>\n

Przyk\u0142adowo, w ramach operacji „Doppelganger” (ang. sobowt\u00f3r) Rosjanie tworz\u0105 strony imituj\u0105ce autentyczne polskie witryny, a nast\u0119pnie publikuj\u0105 na nich teksty, kt\u00f3re s\u0105 dystrybuowane z pomoc\u0105 p\u0142atnych reklam na platformie Facebook. W tym przypadku sygna\u0142ami ostrzegawczymi s\u0105: nieodleg\u0142a data rejestracji domeny, ukryty w\u0142a\u015bciciel oraz parokrotnie zmieniaj\u0105ca si\u0119 nazwa podmiotu, kt\u00f3ry wykupi\u0142 reklam\u0119.<\/p>\n

Innym przyk\u0142adem jest operacja „Portal Kombat”, czasem nazywana te\u017c sieci\u0105 „Prawda”. To setki zautomatyzowanych stron, kt\u00f3re repostuj\u0105 kremlowskie tre\u015bci w dziesi\u0105tkach j\u0119zyk\u00f3w, w tym po polsku. Ciekawe jest to, \u017ce odbiorc\u0105 tych tre\u015bci cz\u0119sto wcale nie ma by\u0107 cz\u0142owiek. W operacji „Portal Kombat” chodzi o „zainfekowanie” du\u017cych modeli j\u0119zykowych i, w konsekwencji, wp\u0142ywanie na to, w jaki spos\u00f3b chatboty oparte na sztucznej inteligencji odpowiedz\u0105 na pytania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zadawa\u0107 u\u017cytkownicy.<\/p>\n

Ofiarami FIMI maj\u0105 pa\u015b\u0107 tak\u017ce fact-checkerzy i dziennikarze. W ramach operacji „Matrioszka” Rosjanie produkuj\u0105 nagrania z logo tak znanych podmiot\u00f3w jak BBC czy Deutsche Welle, a tak\u017ce renomowanych uczelni. Te myl\u0105ce odbiorc\u0119 materia\u0142y wysy\u0142ane s\u0105 do newsroom\u00f3w i nawet je\u015bli adresat zorientuje si\u0119, \u017ce co\u015b jest nie tak \u2014 strona rosyjska zdo\u0142a\u0142a ju\u017c wprowadzi\u0107 chaos i zmarnowa\u0107 wszystkim czas.<\/p>\n

„Najsilniejsza etyka pracy na kontynencie”. „The Telegraph”: teraz to Brytyjczycy przenosz\u0105 si\u0119 do Polski<\/p>\n

Przeczytaj ca\u0142y tekst „The Telegraph”<\/a><\/p>\n

\"Defilada<\/p>\n

Spos\u00f3b dzia\u0142ania Bia\u0142orusin\u00f3w jest inny. W ramach kampanii „Ghostwriter” w\u0142amuj\u0105 si\u0119 przyk\u0142adowo na konta polskich polityk\u00f3w, dziennikarzy i innych interesuj\u0105cych os\u00f3b, by pod ich nazwiskiem publikowa\u0107 konkretne tre\u015bci. Bia\u0142orusini maj\u0105 na koncie r\u00f3wnie\u017c w\u0142amania do system\u00f3w mniejszych, lokalnych portali informacyjnych w Polsce, by tam zamie\u015bci\u0107 spreparowane artyku\u0142y. Tekst pojawia si\u0119 na autentycznej, zaufanej stronie, a nie na portalu, kt\u00f3ry jedynie tak\u0105 stron\u0119 udaje. Przez to jeszcze trudniej zauwa\u017cy\u0107 fortel.<\/p>\n

„Strony z memami zaczynaj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 do popularyzowania wrogiej narracji”<\/p>\n

Jak bardzo niewinnie mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 tre\u015bci b\u0119d\u0105ce elementem operacji FIMI?<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy na polsk\u0105 kultur\u0119 tworzenia mem\u00f3w. Ja absolutnie uwielbiam te obrazki. Polacy maj\u0105 wspania\u0142e poczucie humoru i to niesamowite, w jakim tempie po danym wydarzeniu s\u0105 w stanie wprowadzi\u0107 do obiegu bardzo trafne \u017carty. Ale niestety Rosjanie post\u0119powaliby nielogicznie, rezygnuj\u0105c z zaanga\u017cowania si\u0119 w polsk\u0105 kultur\u0119 mem\u00f3w. Tu istnieje pewien paradoks \u2014 z jednej strony memy stanowi\u0105 naturalny mechanizm obronny Polak\u00f3w, bo nad Wis\u0142\u0105 pr\u0119dzej wy\u015bmiewa si\u0119 propagand\u0119, ani\u017celi si\u0119 w ni\u0105 wierzy. Jednak z drugiej strony \u017carty staj\u0105 si\u0119 wiralami o wiele \u0142atwiej ni\u017c logiczne argumenty.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej nie da si\u0119 sprawdzi\u0107, kto jest autorem dowcipu, fact-checking mem\u00f3w w\u0142a\u015bciwie nie istnieje, a moderatorzy pr\u0119dzej przymykaj\u0105 oko na fa\u0142szywe informacje w memach, bo w naturalny spos\u00f3b towarzyszy im my\u015bl: to tylko takie \u017carty. Gdybym by\u0142 Rosjaninem i planowa\u0142 wrogie dzia\u0142ania wobec Polski, to na pewno zainwestowa\u0142bym wi\u0119cej w takie \u017carty, ani\u017celi w spreparowane artyku\u0142y. I, uwaga, s\u0105 ju\u017c pierwsze sygna\u0142y \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce tak si\u0119 dzieje \u2014 strony z memami zaczynaj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zagranicznym podmiotom do popularyzowania wrogiej narracji.<\/p>\n

Czy mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nawet w dobie pomocnych cz\u0142owiekowi narz\u0119dzi opartych na AI tworzenie mem\u00f3w i innych tre\u015bci po polsku jest dla Rosjan i Bia\u0142orusin\u00f3w mimo wszystko j\u0119zykowym wyzwaniem?<\/p>\n

Bariera j\u0119zykowa to nadal problem dla zagranicznych operator\u00f3w wrogich kampanii. Zdarzaj\u0105 im si\u0119 chocia\u017cby typowe „kalki j\u0119zykowe”, a wi\u0119c wypowiedzi przet\u0142umaczone s\u0142owo w s\u0142owo z ich j\u0119zyka. Nierzadko widzi si\u0119 b\u0142\u0119dy gramatyczne, kt\u00f3rych nie zrobi\u0142by Polak, brakuj\u0105ce znaki diakrytyczne, cyrylic\u0119 wpl\u0105tan\u0105 pomi\u0119dzy wasze litery czy te\u017c pisowni\u0119 nazw miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra przypomina bardziej t\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla Rosjan. Nowoczesne technologie zdecydowanie zmniejszy\u0142y liczb\u0119 takich b\u0142\u0119d\u00f3w w generowanych przez podmioty zagraniczne tre\u015bciach, ale problem nie znikn\u0105\u0142 ca\u0142kowicie. Zreszt\u0105 przyk\u0142ad\u00f3w banalnych schemat\u00f3w jest wi\u0119cej \u2014 jak wyja\u015bni\u0107 cho\u0107by to, \u017ce jakie\u015b konto lub strona internetowa publikuje intensywnie, po czym zamiera w trakcie trwania rosyjskich \u015bwi\u0105t.<\/p>\n

\"Bariera<\/p>\n

xtock \/ Shutterstock<\/p>\n

Bariera j\u0119zykowa to nadal problem dla zagranicznych operator\u00f3w wrogich kampanii<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b wielkie platformy spo\u0142eczno\u015bciowe anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w przeciwdzia\u0142anie operacjom FIMI?<\/p>\n

Jeszcze siedem, mo\u017ce osiem lat temu wielkie firmy zach\u0119ca\u0142y zewn\u0119trzne organizacje do nadsy\u0142ania informacji o zagro\u017ceniach oraz naruszeniach regulaminu ich platform. To si\u0119 jednak zmieni\u0142o, gdy temat moderacji tre\u015bci zosta\u0142 upolityczniony. Firmy sta\u0142y si\u0119 bardziej odporne na naciski z zewn\u0105trz dotycz\u0105ce usuwania problematycznych materia\u0142\u00f3w i zasob\u00f3w. Dzi\u015b w takich korporacjach funkcjonuj\u0105 wewn\u0119trzne zespo\u0142y specjalizuj\u0105ce si\u0119 w wykrywaniu zagro\u017ce\u0144, dlatego tamtejsze firmy postrzegaj\u0105 zewn\u0119trzne raporty jako mniej cenne.<\/p>\n

Meta, do kt\u00f3rej nale\u017cy Facebook, dzieli si\u0119 informacjami na temat dzia\u0142a\u0144 wymierzonych w sieci nieautentycznych kont i stron. Polska pojawia\u0142a si\u0119 w jej raportach niejednokrotnie. Wynika z nich, \u017ce w rezultacie wewn\u0119trznych \u015bledztw Meta zneutralizowa\u0142a szereg zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re dotyczy\u0142y w\u0142a\u015bnie Polski. Badaniu tego typu niebezpiecze\u0144stw du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119caj\u0105 te\u017c Google i Microsoft. I podobnie jak Meta, dziel\u0105 si\u0119 wynikami. Inaczej wygl\u0105da sytuacja z platform\u0105 X, kt\u00f3ra niedawno zaprzesta\u0142a publikowania takich raport\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym kana\u0142em dla rosyjskiej i bia\u0142oruskiej propagandy jest oczywi\u015bcie Telegram, gdzie moderacja tre\u015bci stoi na bardzo niskim poziomie.<\/p>\n

Domy\u015blam si\u0119, \u017ce organizacje badaj\u0105ce zagro\u017cenia licz\u0105 na dane od wielkich firm, a ograniczenie dost\u0119pu do nich stanowi dla ludzi takich jak pan realny problem. Czy w konsekwencji wolniej rozpoznajemy zagro\u017cenia? <\/p>\n

Platformy s\u0105 nie tylko coraz bardziej niech\u0119tne do dzielenia si\u0119 informacjami, ale nawet tam, gdzie dost\u0119p jest mo\u017cliwy, firmy zwi\u0119kszy\u0142y koszty, z kt\u00f3rymi musz\u0105 liczy\u0107 si\u0119 badacze zainteresowani wgl\u0105dem w dane. Powoduje to, \u017ce powstaj\u0105 luki informacyjne i martwe punkty w badaniach.<\/p>\n

Sarah Wynn-Williams ujawnia kulisy Facebooka. „Chodzi\u0142o tylko o pieni\u0105dze”<\/p>\n

„Ksi\u0105\u017cka jest naprawd\u0119 wstrz\u0105saj\u0105ca” \u2014 pisze Bartosz W\u0119glarczyk<\/a><\/p>\n

\""Bezwzgl\u0119dni.<\/p>\n

Platformy maj\u0105 dost\u0119p do danych, o kt\u00f3rych my mo\u017cemy zaledwie pomarzy\u0107 \u2014 dysponuj\u0105 chocia\u017cby technicznymi dowodami, takimi jak dane z rejestracji, numery IP, informacje o urz\u0105dzeniach, dane dotycz\u0105ce p\u0142atno\u015bci. S\u0105 w stanie przypisa\u0107 konkretne dzia\u0142ania konkretnym pa\u0144stwom, podczas gdy my cz\u0119sto dochodzimy tylko do wniosku, \u017ce „co\u015b wygl\u0105da na skoordynowan\u0105 operacj\u0119 przeprowadzon\u0105 przez podmiot zagraniczny”. Atrybucja jest dla nas o wiele wi\u0119kszym wyzwaniem.<\/p>\n

„Wo\u0142y\u0144 to temat wr\u0119cz idealny dla Rosjan. Emocje s\u0105 autentyczne”<\/p>\n

Dot\u0105d rozmawiali\u015bmy o tre\u015bciach, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 na kontach b\u0119d\u0105cych pod ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105 podmiot\u00f3w zagranicznych. Nie od dzi\u015b wiemy, \u017ce Rosjanie werbuj\u0105 ludzi do wykonywania prostych zada\u0144, takich jak chocia\u017cby rysowanie graffiti. Czy Rosjanie p\u0142ac\u0105 Polakom za publikowanie konkretnych tre\u015bci lub za dost\u0119p do ich kont?<\/p>\n

Istniej\u0105ce od dawna konta to dla Rosjan nie lada gratka, bo maj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119, wi\u0119c nie wzbudzaj\u0105 podejrze\u0144. Dodatkowo maj\u0105 grono obserwator\u00f3w uznaj\u0105cych te konta za wiarygodne. Rosjanie czasem je przejmuj\u0105 wbrew woli w\u0142a\u015bciciela, a czasem po prostu kupuj\u0105. W tym drugim wariancie w gr\u0119 wchodzi wynagrodzenie, ale niekt\u00f3rzy sprzedaj\u0105cy nie wiedz\u0105, w czyje r\u0119ce przekazuj\u0105 klucze do konta \u2014 czasem dlatego, \u017ce nie zdo\u0142ali si\u0119 zorientowa\u0107, a czasem dlatego, \u017ce po prostu nie interesuje ich, kim jest osoba oferuj\u0105ca im w sieci pieni\u0105dze. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce w\u0142a\u015bciciele kont tylko publikuj\u0105 nades\u0142ane przez Rosjan tre\u015bci, dostaj\u0105 za to pieni\u0105dze i nigdy nie przekazuj\u0105 im has\u0142a do swojego profilu.<\/p>\n

Z punktu widzenia regulaminu platform, a nawet prawa, najtrudniejszy jest wariant, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bciciel profilu co prawda otrzymuje pieni\u0105dze, ale wszystkie publikowane tre\u015bci s\u0105 jego autorstwa, a nawet s\u0105 zgodne z jego opiniami. W\u00f3wczas jedyny „obcy” element to wspomniane pieni\u0105dze, kt\u00f3re maj\u0105 tylko motywowa\u0107 tw\u00f3rc\u0119 tre\u015bci do publikowania wi\u0119cej, cz\u0119\u015bciej.<\/p>\n

Niedawne napi\u0119cia na linii Warszawa \u2014 Kij\u00f3w, zwi\u0105zane z decyzj\u0105 o nadaniu jednostce wojskowej imienia bohater\u00f3w UPA, musia\u0142y by\u0107 ogromnym u\u0142atwieniem dla Rosjan zaanga\u017cowanych w operacje FIMI.<\/p>\n

Wo\u0142y\u0144 to temat wr\u0119cz idealny dla Rosjan. Emocje s\u0105 autentyczne, Rosjanie upewniaj\u0105 si\u0119 tylko, \u017ce rany nie b\u0119d\u0105 si\u0119 goi\u0107. Nie musz\u0105 nawet wymy\u015bla\u0107 sposob\u00f3w na wywo\u0142anie napi\u0119\u0107. Po prostu koordynuj\u0105 dzia\u0142ania wzmagaj\u0105ce te napi\u0119cia i robi\u0105 wszystko, by wytyczy\u0107 prost\u0105 lini\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 wydarzenia z 1943 r. z dzisiejsz\u0105 polityk\u0105. Ka\u017cdy ruch, kt\u00f3ry doprowadza do zmniejszenia wsparcia dla Ukrainy, jest z punktu widzenia Rosjan ruchem w\u0142a\u015bciwym.<\/p>\n

Rosja mo\u017ce wzmaga\u0107 napi\u0119cia, nie tylko zwi\u0119kszaj\u0105c niech\u0119ci Polak\u00f3w do Ukrai\u0144c\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c poprzez zniech\u0119canie Ukrai\u0144c\u00f3w do Polak\u00f3w. Czy ch\u0119tnie korzysta z tej drugiej strategii?<\/p>\n

To element dzia\u0142a\u0144, o kt\u00f3rych ca\u0142y czas rozmawiamy. Dla Polak\u00f3w jest mniej zauwa\u017calny, bo tre\u015bci s\u0105 w j\u0119zyku ukrai\u0144skim i rosyjskim, a odbiorcami maj\u0105 by\u0107 oczywi\u015bcie Ukrai\u0144cy. Rosjanie podsuwaj\u0105 im bardzo zdywersyfikowane tre\u015bci \u2014 jedna z dominuj\u0105cych narracji g\u0142osi, \u017ce Polacy maj\u0105 ambicje terytorialne i tylko czekaj\u0105 na w\u0142a\u015bciwy moment. Nie tak dawno forsowane by\u0142y tre\u015bci, \u017ce Polska zabija ukrai\u0144sk\u0105 gospodark\u0119, blokuj\u0105c granice. Najnowsze ustalenia jednoznacznie wskazuj\u0105 na to, \u017ce Rosja dystrybuuje fa\u0142szywe klipy, na kt\u00f3rych wida\u0107 polskich \u017co\u0142nierzy wypowiadaj\u0105cych si\u0119 negatywnie o Ukrainie, a jednocze\u015bnie Polacy mog\u0105 zobaczy\u0107 na swoich ekranach nieprawdziwe nagrania, na kt\u00f3rych obra\u017caj\u0105 ich ukrai\u0144scy wojskowi.<\/p>\n

Jakie s\u0105 praktyczne, proste metody wykrywania tre\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142y nam celowo podsuni\u0119te?<\/p>\n

W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci sprawdzajmy, kto jako pierwszy udost\u0119pni\u0142 dan\u0105 wiadomo\u015b\u0107 i kiedy. Przygl\u0105dajmy si\u0119 kontom, a nie tylko postom. Zawsze warto sprawdzi\u0107, kiedy profil powsta\u0142 i co by\u0142o na nim zamieszczane wcze\u015bniej. Zastan\u00f3wmy si\u0119, czy tre\u015bci wygl\u0105daj\u0105, jak gdyby stoj\u0105cy za nimi cz\u0142owiek mia\u0142 jakiekolwiek \u017cycie poza polityk\u0105.<\/p>\n

Zach\u0119cam te\u017c do dywersyfikowania \u017ar\u00f3de\u0142 informacji. Warto zagl\u0105da\u0107 na strony, kt\u00f3re niekoniecznie publikuj\u0105 tre\u015bci stuprocentowo zgodne z naszymi przekonaniami, ale ciesz\u0105 si\u0119 renom\u0105 i s\u0105 wiarygodne.<\/p>\n

A na koniec chcia\u0142bym doda\u0107, by\u015bmy nie zapominali o rozmowach z lud\u017ami, kt\u00f3rym ufamy, kt\u00f3rych kochamy. Nasi bliscy, osoby m\u0105dre, osoby starsze warte s\u0105 pos\u0142uchania. Wbrew pozorom cz\u0119sto to oni, siedz\u0105c przy kuchennym stole, obalaj\u0105 mity o wiele szybciej ani\u017celi instytucje za to odpowiedzialne.<\/p>\n

Givi Gigitashvili \u2014 badacz rezydent w DFRLab (Digital Forensic Research Lab \u2014 Laboratorium Bada\u0144 Kryminalistyki Cyfrowej), dzia\u0142aj\u0105cym w ramach ameryka\u0144skiego think tanku Atlantic Council, w kt\u00f3rym bada operacje wp\u0142ywu, manipulacje w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych oraz kampanie FIMI wymierzone w Europ\u0119 Wschodni\u0105 oraz Kaukaz Po\u0142udniowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Tomasz Aw\u0142asewicz: Od lat zawodowo zajmuje si\u0119 pan badaniem rosyjskich operacji wp\u0142ywu, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144skich wysi\u0142k\u00f3w koncentruje…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":641041,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,61195,32,33,2056,5192,36,37,490,27,1766,49,34,35,23640,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,87,47,29,30,26],"class_list":["post-641040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-dezinformacja_fake_news","tag-facebook","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-google","tag-headlines","tag-internet","tag-kraj","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-memy","tag-naglowki","tag-najwazniejsze-artykuly","tag-nat_styl","tag-news","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-rosja","tag-screening_general","tag-top-stories","tag-topstories","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117144500950961967","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=641040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641040\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/641041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=641040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=641040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=641040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}