Polska wchodzi w nowy etap swojej historii migracyjnej. Coraz wi\u0119cej rodak\u00f3w decyduje si\u0119 na powr\u00f3t do kraju, a skala emigracji wyra\u017anie si\u0119 zmniejsza. W ci\u0105gu o\u015bmiu lat liczba Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych czasowo za granic\u0105 spad\u0142a o oko\u0142o milion. Co wi\u0119cej, w 2024 roku po raz pierwszy w historii por\u00f3wnywalnych statystyk wi\u0119cej os\u00f3b przenios\u0142o si\u0119 z Niemiec do Polski ni\u017c w przeciwnym kierunku.<\/p>\n
Emigracja wyra\u017anie traci na sile<\/a> <\/p>\n Autorzy raportu Warsaw Enterprise Institute wskazuj\u0105 jednak, \u017ce stworzenie warunk\u00f3w sprzyjaj\u0105cych trwa\u0142ym powrotom wymaga znacznie wi\u0119cej ni\u017c samych zach\u0119t podatkowych.<\/p>\n Takie wnioski p\u0142yn\u0105 z opracowania \u201eWielki zwrot \u2013 kto wraca do domu, dlaczego w\u0142a\u015bnie teraz i co Polska musi zrobi\u0107, by ich zatrzyma\u0107?\u201d, przygotowanego przez Warsaw Enterprise Institute (WEI). Autorka raportu, Fatima Zahra Znioi, badaczka z O\u015brodka Bada\u0144 nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, zwraca uwag\u0119, \u017ce Polska przestaje by\u0107 krajem kojarzonym przede wszystkim z masow\u0105 emigracj\u0105. Coraz wyra\u017aniej staje si\u0119 natomiast pa\u0144stwem, w kt\u00f3rym procesy migracyjne przebiegaj\u0105 w obu kierunkach.<\/p>\n Dane dotycz\u0105ce liczby Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych poza granicami pokazuj\u0105 skal\u0119 zachodz\u0105cej zmiany. W 2017 roku za granic\u0105 przebywa\u0142o oko\u0142o 2,5 mln obywateli Polski, natomiast siedem lat p\u00f3\u017aniej by\u0142o ich ju\u017c oko\u0142o 1,5 mln. Nawet przy zastosowaniu bardziej restrykcyjnego kryterium, obejmuj\u0105cego pobyt trwaj\u0105cy co najmniej 12 miesi\u0119cy, widoczny jest spadek \u2013 z 1,690 mln do 1,499 mln os\u00f3b.<\/p>\n Oznacza to, \u017ce okres gwa\u0142townego zwi\u0119kszania si\u0119 emigracji, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 po wej\u015bciu Polski do Unii Europejskiej, wyra\u017anie si\u0119 zako\u0144czy\u0142.<\/p>\n Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce s\u0105 dane dotycz\u0105ce Niemiec. Przez lata by\u0142y one jednym z najwa\u017cniejszych kierunk\u00f3w emigracji zarobkowej Polak\u00f3w. W 2024 roku dosz\u0142o jednak do sytuacji bezprecedensowej. Jak wynika z raportu, w\u00a02024 r. Federalny Urz\u0105d Statystyczny Niemiec (Destatis) odnotowa\u0142 90 807 os\u00f3b przenosz\u0105cych si\u0119 z Niemiec do Polski oraz 82 082 osoby przenosz\u0105ce si\u0119 z Polski do Niemiec<\/p>\n Po raz pierwszy od 2000 roku, czyli od momentu rozpocz\u0119cia por\u00f3wnywalnych statystyk, saldo migracji mi\u0119dzy oboma pa\u0144stwami by\u0142o korzystne dla Polski. R\u00f3\u017cnica wynios\u0142a ponad 8,7 tys. os\u00f3b.<\/p>\n Podobne zjawisko mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w Wielkiej Brytanii. Tam liczba Polak\u00f3w opuszczaj\u0105cych kraj coraz cz\u0119\u015bciej okazuje si\u0119 wi\u0119ksza od liczby os\u00f3b przyje\u017cd\u017caj\u0105cych. Na sytuacj\u0119 wp\u0142yn\u0119\u0142y m.in. brexit oraz pandemia COVID-19, kt\u00f3re raport okre\u015bla wsp\u00f3lnie mianem \u201epolikryzysu\u201d.<\/p>\n Nie tylko pieni\u0105dze decyduj\u0105 o powrocie<\/a> <\/p>\n Jednym z najwa\u017cniejszych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Polacy decyduj\u0105 si\u0119 na powr\u00f3t, jest poprawiaj\u0105ca si\u0119 sytuacja gospodarcza kraju. Rosn\u0105ce p\u0142ace i stosunkowo stabilny rynek pracy sprawiaj\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cnica ekonomiczna mi\u0119dzy Polsk\u0105 a pa\u0144stwami Europy Zachodniej nie jest ju\u017c tak du\u017ca jak wcze\u015bniej.<\/p>\n Jednocze\u015bnie \u017cycie w tradycyjnych krajach emigracji staje si\u0119 coraz dro\u017csze, a niekt\u00f3re z nich mierz\u0105 si\u0119 ze spowolnieniem gospodarczym. Szczeg\u00f3lnie widoczne jest to w Niemczech, gdzie problemy przemys\u0142u i s\u0142absza koniunktura ograniczaj\u0105 atrakcyjno\u015b\u0107 tamtejszego rynku pracy.<\/p>\n Powroty nie wynikaj\u0105 jednak wy\u0142\u0105cznie z kalkulacji finansowej. Dla os\u00f3b, kt\u00f3re wyjecha\u0142y z Polski po 2004 roku, coraz wi\u0119ksze znaczenie maj\u0105 kwestie rodzinne i osobiste. Po kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu latach emigracji zmieniaj\u0105 si\u0119 ich priorytety. Opieka nad starzej\u0105cymi si\u0119 rodzicami, ch\u0119\u0107 wychowywania dzieci w Polsce, przywi\u0105zanie do kraju oraz potrzeba odbudowania wi\u0119zi z ojczyzn\u0105 mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie wa\u017cne jak wysoko\u015b\u0107 wynagrodzenia.<\/p>\n Powracaj\u0105cy Polacy mog\u0105 wzmocni\u0107 rynek pracy<\/a> <\/p>\n Rosn\u0105ca liczba powrot\u00f3w ma szczeg\u00f3lne znaczenie w obliczu niekorzystnych prognoz demograficznych. Wed\u0142ug przewidywa\u0144 Polskiego Instytutu Ekonomicznego do 2035 roku liczba os\u00f3b tworz\u0105cych polskie zasoby pracy mo\u017ce zmniejszy\u0107 si\u0119 o oko\u0142o 2,1 mln.<\/p>\n W tej sytuacji powracaj\u0105cy emigranci mog\u0105 stanowi\u0107 istotne uzupe\u0142nienie krajowego rynku pracy. Nie chodzi wy\u0142\u0105cznie o liczb\u0119 pracownik\u00f3w. Osoby, kt\u00f3re przez lata funkcjonowa\u0142y za granic\u0105, cz\u0119sto przywo\u017c\u0105 ze sob\u0105 znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w, mi\u0119dzynarodowe kontakty, do\u015bwiadczenie zdobyte w zagranicznych przedsi\u0119biorstwach oraz kompetencje, kt\u00f3rych nie da si\u0119 \u0142atwo zdoby\u0107 w kraju.<\/p>\n WEI zwraca dlatego uwag\u0119 na potrzeb\u0119 zmiany sposobu my\u015blenia o migracji. Zamiast skupia\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na problemie \u201edrena\u017cu m\u00f3zg\u00f3w”, warto rozwija\u0107 model \u201ecyrkulacji m\u00f3zg\u00f3w” \u2013 sytuacji, w kt\u00f3rej do\u015bwiadczenie zdobyte za granic\u0105 wraca do Polski i mo\u017ce by\u0107 wykorzystane przez krajow\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n