{"id":641556,"date":"2026-08-23T17:25:11","date_gmt":"2026-08-23T17:25:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/641556\/"},"modified":"2026-08-23T17:25:11","modified_gmt":"2026-08-23T17:25:11","slug":"czesi-nie-maja-pojecia-o-dlugu-granicznym-jana-robi-wielkie-oczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/641556\/","title":{"rendered":"Czesi nie maj\u0105 poj\u0119cia o d\u0142ugu granicznym. „Jana robi wielkie oczy”"},"content":{"rendered":"

Prezentujemy fragment ksi\u0105\u017cki „Z widokiem na Polsk\u0119. S\u0105siedzi, kciuk Stalina, czeski d\u0142ug i KGB”<\/a>. Po raz pierwszy tekst zosta\u0142 opublikowany w Onecie w marcu <\/p>\n

By\u0142 rok 1958. Po dekadach wysuwania przez Polsk\u0119 roszcze\u0144 wobec cz\u0119\u015bci Zaolzia, Orawy i Spisza w\u0142adze ludowe podpisuj\u0105 traktat o przebiegu granicy z Czechos\u0142owacj\u0105. Linia dziel\u0105ca oba kraje ma by\u0107 mo\u017cliwie kr\u00f3tka i prosta. W ramach tego prostowania granicy Czesi uzyskuj\u0105 od Polski 1205 hektar\u00f3w terenu, a Polacy od Czech\u00f3w 837 hektar\u00f3w. Tak powstaje 368-hektarowy d\u0142ug, kt\u00f3rego sp\u0142aty od dziesi\u0105tek lat Polska nie mo\u017ce si\u0119 u po\u0142udniowego s\u0105siada doprosi\u0107.<\/p>\n

Czeskie w\u0142adze jako potencjaln\u0105 rekompensat\u0119 wskaza\u0142y tereny przygraniczne le\u017c\u0105ce w kraju libereckim, hradeckim, pardubickim, o\u0142omunieckim i morawsko-\u015bl\u0105skim. Polski MSZ planuje wznowi\u0107 negocjacje z po\u0142udniowymi s\u0105siadami.<\/p>\n

[Reklama] Tekst pochodzi z ksi\u0105\u017cki „Z widokiem na Polsk\u0119. S\u0105siedzi, kciuk Stalina, czeski d\u0142ug i KGB”. To okazja, by poprzez fascynuj\u0105ce reporta\u017ce spojrze\u0107 na nasz kraj z nieznanej wcze\u015bniej, intryguj\u0105cej perspektywy. Wewn\u0105trz czeka te\u017c niespodzianka od Onet Premium. Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cesz zam\u00f3wi\u0107 tutaj!<\/a>\"Z<\/p>\n

Onet<\/p>\n

Z widokiem na Polsk\u0119. S\u0105siedzi, kciuk Stalina, czeski d\u0142ug i KGB<\/p>\n

„Dogadujemy si\u0119 z lud\u017ami z Polski czasem z pomoc\u0105 r\u0105k, czasem n\u00f3g, ale nie ma problemu”<\/p>\n

[…]<\/p>\n

Radio o pe\u0142nej godzinie podaje najnowsze wiadomo\u015bci. Z potoku s\u0142\u00f3w wy\u0142apuj\u0119 pojedyncze has\u0142a: hranice, Thajsko, Kambod\u017ea, smrteln\u00e9 ob\u011bti. Mi\u0119dzy azjatyckimi pa\u0144stwami od\u017cy\u0142 trwaj\u0105cy od ponad p\u00f3\u0142 wieku konflikt o granic\u0119. Tajlandia nie uznaje wyznaczonych na pocz\u0105tku XX w. linii granicznych, wszczynaj\u0105c co rusz zbrojne akcje przeciwko s\u0105siadowi. Tym razem w starciach zgin\u0119\u0142o ponad 30 os\u00f3b.<\/p>\n

\u2014 S\u0142ysza\u0142a pani? \u2014 pyta Jana, ko\u0144cz\u0105c uk\u0142ada\u0107 bukiet z gerber\u00f3w i go\u017adzik\u00f3w. \u2014 K\u0142\u00f3c\u0105 si\u0119 o granic\u0119\u2026 Przecie\u017c ta ziemia nie jest warta \u017cycia tych wszystkich ludzi. \u2014 Czeszka kiwa g\u0142ow\u0105 i na moment znika na zapleczu, gdzie radio gra ju\u017c ameryka\u0144ski przeb\u00f3j. Miley Cyrus zach\u0119ca, by poudawa\u0107, \u017ce to jeszcze nie koniec \u015bwiata.<\/p>\n

Jana wraca z wazonem i wk\u0142ada kwiaty do wody. Dba, \u017ceby ich koniec te\u017c nie nast\u0105pi\u0142 szybko.<\/p>\n

\u2014 Kwiaty ucz\u0105 cierpliwo\u015bci. Jak chcesz czego\u015b za bardzo i za szybko, to zwi\u0119dnie \u2014 rzuca do mnie i szeroko si\u0119 u\u015bmiecha.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Zapach kwiat\u00f3w miesza si\u0119 z aromatem kawy. Jana wystawi\u0142a przed pi\u0119trowy budynek swojej kwiaciarni dwa stoliki i krzes\u0142a. Mo\u017cna przysi\u0105\u015b\u0107 i napi\u0107 si\u0119 americano albo cappuccino. Stoliki stoj\u0105 tu\u017c przy szosie biegn\u0105cej przez P\u00ed\u0161\u0165. Jest g\u0142o\u015bno. Tras\u0105 przez wie\u015b od czeskiej Chuchelnej w stron\u0119 polskich Krzy\u017canowic mkn\u0105 osob\u00f3wki i wype\u0142nione towarem ci\u0119\u017car\u00f3wki. Albo traktory z przyczepami zbo\u017ca. Huczy kosiarka, kt\u00f3r\u0105 s\u0105siad Jany goli trawnik. Co jaki\u015b czas odezwie si\u0119 te\u017c syrena z remizy stra\u017cackiej stoj\u0105cej naprzeciwko kwiaciarni. Albo go\u015bcie wracaj\u0105cy ze spotkania w pobliskiej hospodzie.<\/p>\n

Obok dw\u00f3ch c\u00f3rek, kt\u00f3re zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do czterdziestki, kwiaciarnia to najwi\u0119ksza sta\u0142a rzecz w \u017cyciu Jany. Urodzi\u0142a si\u0119 w Opawie. Jeszcze przed rozwodem mieszka\u0142a z m\u0119\u017cem w Porubie pod Ostraw\u0105. Trzy dekady temu za\u0142o\u017cy\u0142a sw\u00f3j biznes w P\u00ed\u0161cie, gdzie \u017cyli jej rodzice. Od sze\u015bciu lat mieszka na ojcowi\u017anie.<\/p>\n

\u2014 Czujesz si\u0119 zwi\u0105zana z tym miejscem? \u2014 pytam.<\/p>\n

\u2014 Dobrze mi tu, ale ciesz\u0119 si\u0119 te\u017c, kiedy mog\u0119 zamkn\u0105\u0107 biznes i gdzie\u015b wyjecha\u0107 \u2014 odpowiada.<\/p>\n

\"Kwiaciarnia<\/p>\n

Monika Walu\u015b \/ Onet<\/p>\n

Kwiaciarnia Jany<\/p>\n

P\u00ed\u0161\u0165 le\u017cy na samej granicy polsko-czeskiej, przyklejony do powiatu raciborskiego. Jana w Polsce ma przyjaci\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3r\u0105 ch\u0119tnie odwiedza. Nie m\u00f3wi po polsku, ale sporo rozumie.<\/p>\n

\u2014 Dogadujemy si\u0119 z lud\u017ami z Polski czasem z pomoc\u0105 r\u0105k, czasem n\u00f3g, ale nie ma problemu \u2014 Czeszka si\u0119 u\u015bmiecha.<\/p>\n

Do Polski zdarza jej si\u0119 je\u017adzi\u0107 te\u017c po paliwo. M\u00f3wi, \u017ce jej auto woli polsk\u0105 benzyn\u0119, nawet teraz, gdy jest dro\u017csza ni\u017c na czeskiej stacji.<\/p>\n

\u2014 A moja babi\u010dka by\u0142a z Krzanowic \u2014 przypomina sobie, gdy rozmawiamy o polsko-czeskim pograniczu.<\/p>\n

Rodzina dziadka nie chcia\u0142a babci zaakceptowa\u0107, bo by\u0142a Polk\u0105<\/p>\n

Ona Polka, on Czech. Zakochali si\u0119 w sobie, gdy jeszcze \u015bwiata nie op\u0119ta\u0142a wojenna zawierucha. U niej dom pe\u0142ny, du\u017co g\u0119b do wykarmienia, dobrze, \u017ce p\u00f3jdzie za Czecha. Tak my\u015bleli rodzice babi\u010dki. U niego wielkie gospodarstwo, przyda si\u0119 dodatkowa para r\u0105k do pracy, my\u015bla\u0142 zakochany w polskiej dziewczynie m\u0119\u017cczyzna.<\/p>\n

\u2014 D\u0142ugo to trwa\u0142o, nim si\u0119 pobrali. Wiem, \u017ce by\u0142y problemy, rodzina dziadka nie chcia\u0142a babci zaakceptowa\u0107, bo by\u0142a Polk\u0105. Nie chcieli jej \u2014 wspomina Jana.<\/p>\n

Mi\u0142o\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 silniejsza. Dzieci by\u0142y jeszcze ma\u0142e, gdy dziadek Czech poszed\u0142 na wojn\u0119, a babi\u010dka z Krzanowic zosta\u0142a z gospodarstwem sama.<\/p>\n

\u2014 By\u0142a tu obca, ale sobie poradzi\u0142a.<\/p>\n

Jana opowiada histori\u0119 dziadk\u00f3w i podkre\u015bla, \u017ce dzisiaj jest jej bez r\u00f3\u017cnicy, czy kto\u015b jest Czechem, Polakiem czy Egipcjaninem. I jaki ma kolor sk\u00f3ry. Wskazuje, \u017ce mo\u017ce to \u017cycie przy pasie granicznym nauczy\u0142o j\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami nie bior\u0105 si\u0119 z tego, gdzie si\u0119 kto\u015b urodzi\u0142. \u017be rodz\u0105 si\u0119 w g\u0142owie.<\/p>\n

\u2014 Dzi\u0119ki Bogu za otwarte granice. Wszyscy jeste\u015bmy lud\u017ami. Po co to wszystko zamyka\u0107 i za\u0142atwia\u0107 z jakimi\u015b papierami? \u2014 pyta.<\/p>\n

I dodaje, \u017ce nim jej ojczyzn\u0119 i Polsk\u0119 zbli\u017cy\u0142 do siebie traktat z Schengen, trzeba by\u0142o si\u0119 nakombinowa\u0107. W firanki zawija\u0142a paczki, \u017ceby przemyca\u0107 je z Polski do Czech albo na odwr\u00f3t. Na to wspomnienie zanosi si\u0119 \u015bmiechem.<\/p>\n

Jana m\u00f3wi, \u017ce nie zmieni\u0142aby niczego w \u017cyciu, ale wie\u015b, w kt\u00f3rej mieszka i pracuje, bardzo si\u0119 zmieni\u0142a. Starzy poumierali, m\u0142odzi powyje\u017cd\u017cali za prac\u0105 albo mi\u0142o\u015bci\u0105. Do Opawy i Ostrawy albo za granic\u0119. Obcy wybrali P\u00ed\u0161\u0165 jako nowe miejsce na ziemi, by sta\u0107 si\u0119 „swoimi”. Bo tutaj \u2014 m\u00f3wi\u0105 mieszka\u0144cy \u2014 maj\u0105 wszystko, co trzeba: ko\u015bci\u00f3\u0142, urz\u0105d, szko\u0142\u0119, klub sportowy i hospody. Zabaw\u0119 na festynie, kino letnie za budynkiem urz\u0119du, s\u0105siedztwo przyrody. Spok\u00f3j.<\/p>\n

\u2014 Dot\u0105d nie s\u0142ysza\u0142am, \u017ceby kto\u015b si\u0119 tu nie odnalaz\u0142 \u2014 twierdzi Jana.<\/p>\n

Podkre\u015bla, \u017ce czasem ci nowi s\u0105 bardziej skorzy do pomocy ni\u017c \u017cyj\u0105cy tu od pokole\u0144.<\/p>\n

\u2014 Nie wszczynaj\u0105 k\u0142\u00f3tni o byle kur\u0119. Staraj\u0105 si\u0119 \u017cy\u0107 w zgodzie \u2014 zaznacza kwiaciarka.<\/p>\n

\u2014 A gdyby kto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce te ziemie trzeba odda\u0107 Polsce? \u2014 pytam, a zaskoczona Jana robi wielkie oczy.<\/p>\n

Przyznaje, \u017ce nie wiedzia\u0142a, i\u017c Czesi maj\u0105 u Polak\u00f3w jaki\u015b d\u0142ug. I \u017ce teraz mieliby\u015bmy si\u0119 targowa\u0107 na przyk\u0142ad o P\u00ed\u0161\u0165. Kobieta podkre\u015bla, \u017ce dzi\u015b nie widzi r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy Czechami a Polsk\u0105. M\u00f3wi, \u017ce nawet domy i teren wok\u00f3\u0142 nich mamy tak samo zadbane. Ale nie potrafi sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby nagle mia\u0142a za\u0142atwia\u0107 sprawy w polskim, a nie w czeskim urz\u0119dzie. A starzy ludzie? Jak oni mieliby si\u0119 teraz przenie\u015b\u0107 do nowej rzeczywisto\u015bci? Jana nie wie.<\/p>\n

\u2014 Pro m\u011b je to tak, jak to je ide\u00e1ln\u00ed stav \u2014 zaznacza.<\/p>\n

Si\u0119ga po ma\u0142\u0105 bia\u0142\u0105 karteczk\u0119 i d\u0142ugopis. Rysuje trzy kreski. Jej dom przyklejony do dw\u00f3ch kresek, czyli domu s\u0105siada. Gruba kreska \u2014 mur pomi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

\u2014 Jego gara\u017c wchodzi w moj\u0105 dzia\u0142k\u0119 dok\u0142adnie na 70 centymetr\u00f3w.<\/p>\n

Jana przyciska mocniej d\u0142ugopis do kartki. Ale nie ma w niej z\u0142o\u015bci. M\u00f3wi, \u017ce s\u0105siad stary, schorowany, to nie b\u0119dzie mu prawnikami zaprz\u0105ta\u0107 g\u0142owy. Nie wszczyna k\u0142\u00f3tni, bo na co jej, m\u00f3wi, konflikt o kawa\u0142ek muru z cegie\u0142.<\/p>\n

\u2014 Na papierze to jest moje, ale fizycznie stoi tam \u015bciana s\u0105siada. Musia\u0142by zburzy\u0107 gara\u017c, \u017cebym odzyska\u0142a ten kawa\u0142ek. Nie jest to tego warte.<\/p>\n

I dodaje, \u017ce chcia\u0142aby, \u017ceby nikt o granice si\u0119 ju\u017c nie wadzi\u0142. Ani jej s\u0105siedzi, ani Polska z Czechami, ani tajskie boj\u00f3wki z tymi z Kambod\u017cy.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej w ksi\u0105\u017cce „Z widokiem na Polsk\u0119. S\u0105siedzi, kciuk Stalina, czeski d\u0142ug i KGB”<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prezentujemy fragment ksi\u0105\u017cki „Z widokiem na Polsk\u0119. S\u0105siedzi, kciuk Stalina, czeski d\u0142ug i KGB”. Po raz pierwszy tekst…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":641557,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[61195,779,7438,4354,48,46,42,38,40,39,41,47,80,1758],"class_list":["post-641556","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-bottomfeed_styl","tag-czechy","tag-fragmenty_ksiazek","tag-granica","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-swiat","tag-teksty_spoleczne"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=641556"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/641556\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/641557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=641556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=641556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=641556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}