![\"Defilada](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/suHk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80YzBiMjE0ZjRkNTZhZDM1Y2VjNjY1NmJkMDkyOWVmNS5qcGeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\nW ostatnich dniach koszty zaci\u0105gania po\u017cyczek przez rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie wzros\u0142y do najwy\u017cszego poziomu od lat. Odzwierciedla to obawy o to, \u017ce wojna, spadek liczby ludno\u015bci oraz nieprzewidywalne konsekwencje zmian technologicznych doprowadzaj\u0105 finanse Waszyngtonu do granic wytrzyma\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Ma to r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na rynki finansowe w Europie.<\/p>\n
Rz\u0105dy europejskie musz\u0105 bowiem konkurowa\u0107 z Waszyngtonem o globaln\u0105 pul\u0119 oszcz\u0119dno\u015bci. W tym roku konkurencja ta znacznie si\u0119 zaostrzy\u0142a. Ameryka\u0144scy giganci technologiczni zapo\u017cyczyli si\u0119 bowiem na setki miliard\u00f3w dolar\u00f3w w d\u0105\u017ceniu do maksymalizacji zysk\u00f3w zwi\u0105zanych ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105.<\/p>\n
Paliwo dla populist\u00f3w<\/p>\n
Koszty niemieckich 10-letnich obligacji skarbowych, kt\u00f3re wyznaczaj\u0105 kierunek dla reszty Europy, na pocz\u0105tku tego tygodnia osi\u0105gn\u0119\u0142y najwy\u017cszy poziom od 2011 r. Obawy zwi\u0105zane z inflacj\u0105 i rosn\u0105cym deficytem bud\u017cetowym w USA spowodowa\u0142y, \u017ce rentowno\u015b\u0107 30-letnich obligacji skarbowych USA \u2014 czyli kwota, jak\u0105 inwestorzy otrzymuj\u0105 w zamian za po\u017cyczenie pieni\u0119dzy rz\u0105dowi \u2014 osi\u0105gn\u0119\u0142a najwy\u017cszy poziom od 19 lat. Problem pog\u0142\u0119bi\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce d\u0142ug publiczny USA przekroczy\u0142 40 bln dol. (147,7 bln z\u0142).<\/p>\n
W rezultacie wiele rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE, po powrocie z letniej przerwy do planowania bud\u017cet\u00f3w na przysz\u0142y rok, prawdopodobnie stanie w obliczu dodatkowej presji na podwy\u017cki podatk\u00f3w lub ci\u0119cia wydatk\u00f3w \u2014 nawet je\u015bli b\u0119d\u0105 stara\u0142y si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 wydatki na obronno\u015b\u0107. W niekt\u00f3rych krajach \u2014 np. we Francji, Hiszpanii i W\u0142oszech \u2014 mo\u017ce to wp\u0142yn\u0105\u0107 na przebieg przysz\u0142orocznych wybor\u00f3w krajowych, kt\u00f3re i tak zapowiadaj\u0105 si\u0119 burzliwie.<\/p>\n
Liderka francuskiej skrajnej prawicy Marine Le Pen ju\u017c wykorzystywa\u0142a t\u0119 sytuacj\u0119, by promowa\u0107 prawdopodobnie jedno ze swoich kluczowych hase\u0142 w przysz\u0142orocznych wyborach prezydenckich. „Czas posprz\u0105ta\u0107 stajni\u0119 Augiasza, w kt\u00f3r\u0105 zamieni\u0142y si\u0119 finanse publiczne!” \u2014 napisa\u0142a w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Wspomnia\u0142a r\u00f3wnie\u017c o „nieub\u0142aganym bilansie dziesi\u0119ciu lat makronizmu”.<\/p>\n
Nie poda\u0142a jednak \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych tego, w jaki spos\u00f3b zamierza to zrobi\u0107. Bruno Le Maire, kt\u00f3ry przez siedem lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 ministra finans\u00f3w Francji, odpowiedzia\u0142, \u017ce jej partia zawsze udaremnia\u0142a wysi\u0142ki rz\u0105d\u00f3w prezydenta Emmanuela Macrona maj\u0105ce na celu ponowne opanowanie deficytu bud\u017cetowego \u2014 w szczeg\u00f3lno\u015bci w 2025 r., zmuszaj\u0105c go do rezygnacji z proponowanej reformy emerytalnej.<\/p>\n
Powolna presja<\/p>\n
Brak korekty kursu przez Francj\u0119 na przestrzeni lat stopniowo podkopywa\u0142 zaufanie do niej inwestor\u00f3w. Obecnie \u017c\u0105daj\u0105 oni wy\u017cszych koszt\u00f3w zakupu francuskich obligacji ni\u017c w przypadku podobnych w\u0142oskich papier\u00f3w warto\u015bciowych. W rezultacie Pary\u017c jest szczeg\u00f3lnie nara\u017cony na zjawisko, kt\u00f3re dotyczy niemal wszystkich stolic europejskich \u2014 ryzyko refinansowania.<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w europejskich zgromadzi\u0142a w ci\u0105gu ostatnich 20 lat ogromne d\u0142ugi. Okresowe kryzysy, takie jak pandemia COVID-19 czy kryzys finansowy z 2008 r., spot\u0119gowa\u0142y tylko proces sta\u0142ego, d\u0142ugoterminowego pogarszania si\u0119 stanu finans\u00f3w publicznych spowodowanego rosn\u0105cymi zobowi\u0105zaniami w zakresie opieki zdrowotnej i emerytur.<\/p>\n
Wska\u017anik odzwierciedlaj\u0105cy zad\u0142u\u017cenie sektora publicznego w ca\u0142ej strefie euro wzr\u00f3s\u0142 z 66 proc. PKB w 2007 r. do nieco poni\u017cej 88 proc. w zesz\u0142ym roku. Komisja Europejska spodziewa si\u0119, \u017ce w najbli\u017cszym czasie wska\u017anik ten b\u0119dzie nadal r\u00f3s\u0142 \u2014 deficyty bud\u017cetowe ponownie si\u0119 bowiem powi\u0119kszaj\u0105 pod wp\u0142ywem napi\u0119\u0107 zwi\u0105zanych z konfliktami w Iranie i w Ukrainie.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
Dop\u00f3ki Europejski Bank Centralny (EBC) utrzymywa\u0142 stopy procentowe na poziomie bliskim zeru, tak jak mia\u0142o to miejsce w latach 2009-2022, koszty odsetkowe zwi\u0105zane z tym d\u0142ugiem by\u0142y do opanowania. Wraz z ponownym pojawieniem si\u0119 inflacji sytuacja uleg\u0142a jednak zmianie. EBC ju\u017c raz w tym roku podni\u00f3s\u0142 stopy procentowe, poniewa\u017c wojna USA i Izraela w Iranie spowodowa\u0142a wzrost cen ropy i gazu. David Rees, dyrektor ds. ekonomii globalnej w Schroders, spodziewa si\u0119 do ko\u0144ca roku kolejnych dw\u00f3ch podwy\u017cek o \u0107wier\u0107 procenta.<\/p>\n
W rezultacie obligacje, kt\u00f3rych emisja 10 lat temu praktycznie nic nie kosztowa\u0142a (jeszcze w 2022 r. inwestorzy p\u0142acili Niemcom za mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaci\u0105gni\u0119cia u nich po\u017cyczki), musz\u0105 teraz by\u0107 refinansowane po stopach znacznie bli\u017cszych historycznie normalnym poziomom.<\/p>\n
Francuski krajowy urz\u0105d statystyczny INSEE szacuje, \u017ce wydatki Pary\u017ca na odsetki od d\u0142ugu w bie\u017c\u0105cej dekadzie wzrosn\u0105 ponad czterokrotnie \u2014 z 30 mld euro (129 mld z\u0142) w 2020 r. do 124 mld euro (534,9 mld z\u0142) w 2030 r. To \u015brodki, kt\u00f3re w innych okoliczno\u015bciach mog\u0142yby zosta\u0107 przeznaczone na finansowanie nowych szpitali, transformacj\u0119 ekologiczn\u0105, zbrojenia \u2014 a nawet obni\u017cenie podatk\u00f3w.<\/p>\n
Ryzyko kryzysu niewielkie, ale istnieje<\/p>\n
Francja nie jest jedynym krajem, kt\u00f3ry musi zmaga\u0107 si\u0119 z wy\u017cszymi kosztami finansowania w niekorzystnym momencie cyklu politycznego. W przysz\u0142ym roku o reelekcj\u0119 ubiega\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 zar\u00f3wno Giorgia Meloni we W\u0142oszech, jak i Pedro Sanchez w Hiszpanii. Do urn udadz\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy Finlandii, Grecji, Estonii i S\u0142owacji (oraz Polski, kt\u00f3ra nie nale\u017cy do strefy euro). Zar\u00f3wno Meloni, jak i Sanchez mog\u0105 przynajmniej czerpa\u0107 pewne pocieszenie z okoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105cych.<\/p>\n
Obci\u0105\u017cenie zwi\u0105zane z obs\u0142ug\u0105 d\u0142ugu we W\u0142oszech jest znacznie mniejsze, poniewa\u017c nowe obligacje tego kraju nie s\u0105 zauwa\u017calnie dro\u017csze od tych emitowanych 10 lat temu, kiedy to W\u0142ochy wci\u0105\u017c boryka\u0142y si\u0119 z pi\u0119tnem kryzysu d\u0142ugu pa\u0144stwowego.<\/p>\n
„Najsilniejsza etyka pracy na kontynencie”. „The Telegraph”: teraz to Brytyjczycy przenosz\u0105 si\u0119 do Polski<\/p>\n
W Hiszpanii Sanchez nie jest wprawdzie w stanie uchwali\u0107 bud\u017cetu od 2022 r. Szybki wzrost liczby ludno\u015bci, kt\u00f3ry by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki \u0142agodnemu systemowi imigracyjnemu, wzmocni\u0142 jednak produkt krajowy brutto Hiszpanii i sprawi\u0142, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie wi\u0119cej os\u00f3b, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mog\u0142y ponie\u015b\u0107 ci\u0119\u017car d\u0142ugu. Wed\u0142ug Komisji Europejskiej zad\u0142u\u017cenie Hiszpanii ma w tym roku ponownie spa\u015b\u0107 poni\u017cej 100 proc. PKB.<\/p>\n
Na razie panuje zgoda co do tego, \u017ce Europa wci\u0105\u017c jest daleka od wpadni\u0119cia w nowy kryzys zad\u0142u\u017cenia. \u0141\u0105czny deficyt bud\u017cetowy strefy euro wynosi zaledwie po\u0142ow\u0119 deficytu Stan\u00f3w Zjednoczonych, a UE i EBC zlikwidowa\u0142y najpowa\u017cniejsze luki instytucjonalne i regulacyjne, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do kryzysu d\u0142ugu pa\u0144stwowego w 2010 r. Co r\u00f3wnie wa\u017cne, wed\u0142ug g\u0142\u00f3wnego ekonomisty Berenberg Banku Holgera Schmiedinga ostatnie reformy wprowadzone przez rz\u0105d Friedricha Merza w Niemczech powinny przyczyni\u0107 si\u0119 do wzmocnienia wzrostu gospodarczego zar\u00f3wno w tym kraju, jak i w ca\u0142ej UE.<\/p>\n
Jednak niepok\u00f3j ro\u015bnie \u2014 zw\u0142aszcza w \u015bwietle sytuacji we Francji.<\/p>\n
\u2014 Istnieje potencjalnie du\u017ca strefa zagro\u017cenia, w kt\u00f3rej kryzys mo\u017ce, ale nie musi nast\u0105pi\u0107, w zale\u017cno\u015bci od kaprys\u00f3w inwestor\u00f3w \u2014 powiedzia\u0142 w zesz\u0142ym tygodniu Olivier Blanchard, by\u0142y g\u0142\u00f3wny ekonomista Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. \u2014 Bior\u0105c pod uwag\u0119 nasze zad\u0142u\u017cenie i deficyt, prawdopodobnie wkroczyli\u015bmy ju\u017c do tej strefy zagro\u017cenia \u2014 doda\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W ostatnich dniach koszty zaci\u0105gania po\u017cyczek przez rz\u0105dy na ca\u0142ym \u015bwiecie wzros\u0142y do najwy\u017cszego poziomu od lat. Odzwierciedla…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":642151,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[16],"tags":[56,113,61195,112,388,48,46,42,38,40,1314,39,41,47,86,71],"class_list":["post-642150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-biznes","tag-article_premium","tag-biznes","tag-bottomfeed_styl","tag-business","tag-finanse","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-politico","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-unia_europejska","tag-usa"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117147965570493704","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/642150","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=642150"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/642150\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/642151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=642150"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=642150"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=642150"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}