Mia\u0142y\u015bmy \u017cy\u0107 jak Carrie Bradshaw. Jeste\u015bmy przepracowane i sp\u0142acamy kredyty<\/a><\/p>\n![\"Ameryka\u0144skie](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/nXdk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy82MDI0MDdhMGRjNzFiYWI4NmQzNzA1ZDkzZTRmNTgwMy5wbmeRlQLNA.jpeg\")
<\/p>\n
Polskie badania nie pokazuj\u0105 jeszcze tego zjawiska tak jednoznacznie, jednak mi\u0119dzynarodowe analizy coraz cz\u0119\u015bciej wskazuj\u0105, \u017ce m\u0142odzi doro\u015bli przestaj\u0105 by\u0107 grup\u0105 o najwy\u017cszym poziomie dobrostanu. Do niedawna uznawano, \u017ce krzywa szcz\u0119\u015bcia przypomina liter\u0119 U: najwy\u017cszy dobrostan przypada na m\u0142odo\u015b\u0107, spada w wieku \u015brednim, a nast\u0119pnie ponownie ro\u015bnie. Tymczasem dane z ostatnich lat sugeruj\u0105, \u017ce w wielu krajach zachodnich ten wzorzec nie jest ju\u017c aktualny.<\/p>\n
World Happiness Report 2024 wskazuje, \u017ce w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i cz\u0119\u015bci Europy Zachodniej to w\u0142a\u015bnie m\u0142odzi ludzie deklaruj\u0105 dzi\u015b ni\u017csze zadowolenie z \u017cycia ni\u017c osoby starsze. Podobne wnioski p\u0142yn\u0105 z analizy psycholo\u017cki Jean Twenge i ekonomisty Davida Blanchflowera, kt\u00f3rzy na podstawie jedenastu du\u017cych bada\u0144 i zbior\u00f3w danych z USA, Wielkiej Brytanii, Kanady oraz innych kraj\u00f3w angloj\u0119zycznych opisuj\u0105 narastaj\u0105cy kryzys dobrostanu m\u0142odych doros\u0142ych.<\/p>\n
Zainteresowa\u0142o mnie to nie tylko zawodowo. Sam jestem po trzydziestce i coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142ysz\u0119 rozmowy r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w nie tyle o braku pracy, pieni\u0119dzy czy perspektyw, ile o poczuciu niedosytu i tego czego\u015b, co trudno dookre\u015bli\u0107.<\/p>\n
Dlaczego szanse, jakich nie mieli nasi rodzice, nie m\u00f3wi\u0105c o dziadkach, nie da\u0142y nam szcz\u0119\u015bcia i spe\u0142nienia? Gdzie ich szuka\u0107? Rozmawiam o tym z socjologami, psychologiem i oczywi\u015bcie z m\u0142odymi Polakami.<\/p>\n
W poszukiwaniu „pracy idealnej”<\/p>\n
31-letnia Paulina wprost m\u00f3wi mi, \u017ce tymczasowo\u015b\u0107 zaczyna j\u0105 m\u0119czy\u0107. Zanim uko\u0144czy\u0142a studia z zarz\u0105dzania w kulturze, przez cztery lata mieszka\u0142a w Austrii. W dzie\u0144 sprz\u0105ta\u0142a pensjonaty, wieczorami pracowa\u0142a jako kelnerka. \u2014 To by\u0142a lekcja \u017cycia i samodyscypliny. Mog\u0142am te\u017c opanowa\u0107 niemiecki na poziomie bieg\u0142ym, cho\u0107 dzi\u015b u\u017cywam go sporadycznie \u2014 opowiada.<\/p>\n
Do Polski wr\u00f3ci\u0142a, bo nie chcia\u0142a sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142ego \u017cycia na dorywczych zaj\u0119ciach za granic\u0105. Marzy\u0142a o pracy przy projektach kulturalnych i wsp\u00f3\u0142pracy z artystami. Zderzy\u0142a si\u0119 jednak z realiami rynku.<\/p>\n
\u2014 W kulturze nie ma pieni\u0119dzy. A ja, mimo szczerych ch\u0119ci, ca\u0142y czas jestem singielk\u0105, wi\u0119c musz\u0119 zarabia\u0107 wi\u0119cej, je\u015bli chc\u0119, \u017ceby po op\u0142aceniu wynajmu mieszkania co\u015b mi jeszcze zosta\u0142o na koncie \u2014 t\u0142umaczy mi przez telefon w przerwie mi\u0119dzy jedn\u0105 a drug\u0105 prac\u0105. W tym roku, po serii internetowych kurs\u00f3w, uda\u0142o jej si\u0119 przebran\u017cowi\u0107 na ksi\u0119gow\u0105, ale zapowiada, \u017ce to nie koniec poszukiwa\u0144 „pracy idealnej”.<\/p>\n
Teoretycznie nie ma nic z\u0142ego w tym, \u017ce m\u0142odzi ludzie chc\u0105 si\u0119 realizowa\u0107 zawodowo i poszerza\u0107 kompetencje. Dr Magdalena Szpunar ostrzega jednak, \u017ce kultura ci\u0105g\u0142ego doskonalenia, w jakiej \u017cyjemy, mo\u017ce by\u0107 zwodnicza.<\/p>\n
\u2014 Taka postawa wyrasta z neoliberalnej etyki, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek postrzegany jest przede wszystkim jako projekt wymagaj\u0105cy nieustannej optymalizacji. Jej motywuj\u0105ca funkcja zanika w momencie, gdy rozw\u00f3j przestaje by\u0107 odpowiedzi\u0105 na autentyczn\u0105 potrzeb\u0119, a staje si\u0119 imperatywem zewn\u0119trznym, wobec kt\u00f3rego jednostka czuje si\u0119 stale niewystarczaj\u0105ca \u2014 wyja\u015bnia badaczka.<\/p>\n
Paulina kilkakrotnie powtarza, \u017ce nie zarabia jeszcze tyle, ile by chcia\u0142a. Nie wyobra\u017ca te\u017c sobie, \u017ceby mia\u0142a sp\u0119dzi\u0107 reszt\u0119 \u017cycia w wynajmowanej „klitce” na Targ\u00f3wku. Z zazdro\u015bci\u0105 patrzy na r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, kt\u00f3rym „ju\u017c si\u0119 uda\u0142o”.<\/p>\n
Nasza codzienno\u015b\u0107 a cudza autoprezentacja<\/p>\n
Kiedy rozmawiam z dr. Konradem Majem z Uniwersytetu SWPS o por\u00f3wnaniach w\u015br\u00f3d milenials\u00f3w, od razu zwraca uwag\u0119 na kluczow\u0105 zmian\u0119, jaka zasz\u0142a w ostatnich latach. Jeszcze do niedawna grup\u0105 odniesienia byli dla nas przede wszystkim ludzie z najbli\u017cszego otoczenia, za to dzi\u015b jest ni\u0105 w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y internet.<\/p>\n
\u2014 Polak mieszkaj\u0105cy w 30-metrowym mieszkaniu w Warszawie mo\u017ce rano zobaczy\u0107 koleg\u0119 buduj\u0105cego dom pod miastem, chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej znajom\u0105 podr\u00f3\u017cuj\u0105c\u0105 po Azji, a potem r\u00f3wie\u015bnika informuj\u0105cego o kolejnym awansie \u2014 podaje przyk\u0142ady psycholog. \u2014 Por\u00f3wnujemy wi\u0119c pe\u0142n\u0105 wersj\u0119 w\u0142asnego \u017cycia, z jego nud\u0105, niepewno\u015bci\u0105 i kosztami, z najlepszymi fragmentami \u017cycia wielu r\u00f3\u017cnych os\u00f3b. To dobry przepis na poczucie, \u017ce cho\u0107 obiektywnie radzimy sobie nie\u017ale, inni \u017cyj\u0105 lepiej i pe\u0142niej.<\/p>\n
Ale czy trawa rzeczywi\u015bcie jest bardziej zielona u s\u0105siada? To zale\u017cy, jak j\u0105 fotografuje.<\/p>\n
Dr Maj przypomina o badaniu CBOS z 2025 r., z kt\u00f3rego wynika, \u017ce blisko co pi\u0105ta osoba mi\u0119dzy 18 a 44 rokiem \u017cycia przynajmniej czasami publikuje tre\u015bci niezgodne ze swoim aktualnym samopoczuciem, na przyk\u0142ad u\u015bmiechni\u0119te zdj\u0119cie mimo z\u0142ego nastroju. \u2014 To dobrze pokazuje problem. Por\u00f3wnujemy swoj\u0105 codzienno\u015b\u0107 z cudz\u0105 autoprezentacj\u0105 \u2014 podkre\u015bla.<\/p>\n
![\"Nie](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/s3jk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83NGM1Yzk4ZjMyZDc3OTQyNTg1MjBhNTIxNWYxOWVjZi5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
MAYA LAB \/ Shutterstock<\/p>\n
Nie wszystko, co widzimy w social mediach, jest prawdziwe (zdj. ilustracyjne)<\/p>\n
M\u00f3wi\u0119 Mariuszowi (30 l.) o Paulinie, a on nie ocenia jej ani nie przykleja \u0142atki osoby „niezdecydowanej” czy „pogubionej”.<\/p>\n
\u2014 Super, \u017ce nie wkopa\u0142a si\u0119 jeszcze w kredyt i ma odwag\u0119 szuka\u0107 nowych pomys\u0142\u00f3w na siebie. Dla mnie ju\u017c chyba za p\u00f3\u017ano na wi\u0119ksze zmiany w pracy \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
Czego wci\u0105\u017c mi brak?<\/p>\n
Mariusz od niedawna prowadzi jednoosobow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 jako social media manager. Sam sp\u0142aca kredyt na dwupokojowe mieszkanie w Warszawie. Zanim urz\u0105dzi\u0142 si\u0119 na swoim, siedem razy zmienia\u0142 adres. T\u0142umaczy, \u017ce b\u0119d\u0105c studentem, rodzice op\u0142acali mu stancj\u0119 tylko w trakcie roku akademickiego. Na wakacje wraca\u0142 wi\u0119c do rodzinnego domu. Dopiero po znalezieniu pierwszej pracy w zawodzie na p\u00f3\u0142 etatu zosta\u0142 w stolicy na sta\u0142e. Nie by\u0142 to jednak koniec jego przeprowadzek. \u2014 Wiesz, jak to jest przy rozstaniach \u2014 u\u015bmiecha si\u0119 lekko speszony.<\/p>\n
Obecnie jest singlem, ale zapewnia, \u017ce nie czuje si\u0119 samotny. Wraca do sportowych pasji i testuje nowe aktywno\u015bci.<\/p>\n
\u2014 Chodzi\u0142em ju\u017c na zaj\u0119cia ze sztangami, tabat\u0119, a nawet jog\u0119. Teraz staram si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do regularnego p\u0142ywania. Chc\u0119 wyrobi\u0107 nawyk, p\u00f3ki jeszcze jest ciep\u0142o. Jesieni\u0105 i zim\u0105 pewnie b\u0119dzie mi si\u0119 chcia\u0142o mniej \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n
Kiedy pytam, jak mieszka si\u0119 na swoim, Mariusz przez chwil\u0119 szuka odpowiedzi. \u2014 Zawsze lepiej sp\u0142aca\u0107 sw\u00f3j kredyt ni\u017c cudzy, ale jeszcze nie czuj\u0119 si\u0119 tam jak u siebie. Czego\u015b brakuje. Tylko nie wiem czego \u2014 przyznaje. Mieszkanie kupi\u0142 ponad dwa lata temu.<\/p>\n
\u2014 Jeste\u015bmy dzi\u015b raczej na etapie odczuwania b\u00f3lu ni\u017c rozumienia jego przyczyn. Wielu ludzi ma poczucie, \u017ce co\u015b jest nie tak, cho\u0107 obiektywnie ich sytuacja \u017cyciowa jest dobra. Coraz cz\u0119\u015bciej okazuje si\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 poszukuj\u0105 sensu \u2014 komentuje profesor Tomasz Szlendak.<\/p>\n
![\"Dlaczego](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/fAqk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy85MmUyOWNmN2I2Y2Q4ZTk3ZDM4NWM1MzYzY2U3N2NiYi5qcGeRkwXNB.jpeg\")
<\/p>\n
New Africa \/ Shutterstock<\/p>\n
Dlaczego coraz cz\u0119\u015bciej m\u0142odzi doro\u015bli s\u0105 niezadowoleni z \u017cycia? (zdj. ilustracyjne)<\/p>\n
Opr\u00f3cz nadmiaru nowych mo\u017cliwo\u015bci do wyboru oraz iluzji medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych istotn\u0105 rol\u0119 w spadku zadowolenia z \u017cycia w\u015br\u00f3d m\u0142odych mo\u017ce odgrywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c post\u0119puj\u0105ca sekularyzacja.<\/p>\n
\u2014 W pokoleniu milenials\u00f3w religia jest mniej wa\u017cna ni\u017c w przypadku poprzednich generacji. Niezale\u017cnie od osobistych przekona\u0144 warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce badania od lat pokazuj\u0105 wyra\u017an\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy religijno\u015bci\u0105 a dobrostanem. Osoby, kt\u00f3re organizuj\u0105 swoje \u017cycie wok\u00f3\u0142 praktyk religijnych i wsp\u00f3lnoty wyznaniowej, przeci\u0119tnie deklaruj\u0105 wy\u017cszy poziom zadowolenia z \u017cycia. Ludzie najlepiej funkcjonuj\u0105 wtedy, gdy ich codzienno\u015b\u0107 jest osadzona w przewidywalnym rytmie, a religie wraz z cyklicznymi \u015bwi\u0119tami, taki oferuj\u0105 \u2014 wyja\u015bnia socjolog.<\/p>\n
Kryzys na jaki nas sta\u0107<\/p>\n
Historie Pauliny i Mariusza nie s\u0105 wyj\u0105tkami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi zmaga si\u0119 dzi\u015b nie z niedostatkiem, a z nadmiarem mo\u017cliwo\u015bci i trudno\u015bci\u0105 podj\u0119cia ostatecznej decyzji. Do tego dochodzi l\u0119k, \u017ce wybior\u0105 \u017ale.<\/p>\n
\u2014 Mamy do czynienia z sytuacj\u0105 pozornie paradoksaln\u0105. Polska osi\u0105gn\u0119\u0142a bardzo wysoki poziom jako\u015bci \u017cycia<\/a>, a jako spo\u0142ecze\u0144stwo jeste\u015bmy najzamo\u017cniejsi w swojej historii. Mimo to w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d trzydziestolatk\u00f3w i os\u00f3b jeszcze m\u0142odszych obserwujemy najni\u017cszy poziom dobrostanu. Wystarczy spojrze\u0107 na pokolenie Z, w kt\u00f3rym notuje si\u0119 bardzo wysok\u0105 liczb\u0119 pr\u00f3b samob\u00f3jczych. Ten paradoks da si\u0119 jednak wyja\u015bni\u0107 \u2014 m\u00f3wi prof. Tomasz Szlendak.<\/p>\nJak t\u0142umaczy, wraz ze wzrostem zamo\u017cno\u015bci s\u0142abnie znaczenie ostentacyjnej konsumpcji. Dobra i gad\u017cety, kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y wyznacznikiem statusu, staj\u0105 si\u0119 dzi\u015b powszechne, dlatego coraz wi\u0119cej os\u00f3b przestaje pyta\u0107 o to, co posiada, a zaczyna szuka\u0107 odpowiedzi na inne pytania.<\/p>\n
\u2014 Ludzie \u0142atwiej i szybciej podejmuj\u0105 \u017cyciowe decyzje, gdy zmagaj\u0105 si\u0119 z niedostatkiem albo kryzysem ekonomicznym. Dopiero kiedy podstawowe potrzeby s\u0105 zabezpieczone, pojawia si\u0119 przestrze\u0144 na rozmy\u015blania o celu i kierunku \u017cycia. M\u00f3wi\u0105c brutalnie, mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na taki kryzys, kiedy warunki materialne daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 tego typu rozwa\u017ca\u0144. Zwyczajnie nas na to sta\u0107. Kryzys sensu jest dzi\u015b pewnym wska\u017anikiem dobrobytu \u2014 t\u0142umaczy socjolog.<\/p>\n
Brzmi to do\u015b\u0107 s\u0142odko-gorzko. Jak nieunikniona cena bycia cz\u0119\u015bci\u0105 bogac\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Czy mimo wszystko jeste\u015bmy w stanie unikn\u0105\u0107 (lub przynajmniej oswoi\u0107) poczucie niepewno\u015bci i przeci\u0105\u017cenia wyborami? Jak odnale\u017a\u0107 si\u0119 w \u015bwiecie nadmiaru mo\u017cliwo\u015bci? Pytam o to dr. Konrada Maja.<\/p>\n
\u2014 Pomaga \u015bwiadome okre\u015blenie w\u0142asnych kryteri\u00f3w sukcesu: co naprawd\u0119 jest dla mnie wa\u017cne, a co tylko dobrze wygl\u0105da u innych. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 polega r\u00f3wnie\u017c na zaakceptowaniu, \u017ce nie da si\u0119 jednocze\u015bnie maksymalizowa\u0107 kariery, relacji, wolno\u015bci, podr\u00f3\u017cy i bezpiecze\u0144stwa. Satysfakcja wymaga nie perfekcyjnego wyboru, ale zaanga\u017cowania si\u0119 w ten, kt\u00f3rego dokonali\u015bmy \u2014 podsumowuje psycholog.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy rodzice m\u0142odszych milenials\u00f3w mieli tyle lat, co oni dzi\u015b, \u0142atwiej by\u0142o stwierdzi\u0107, czy komu\u015b „uk\u0142ada si\u0119 w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":644853,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[56,61195,48,46,42,38,40,39,41,2103,47,26,813],"class_list":["post-644852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-nat_styl","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-psychologia","tag-screening_general","tag-wiadomosci","tag-zdrowie_psychiczne"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/644852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=644852"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/644852\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/644853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=644852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=644852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=644852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}