{"id":64740,"date":"2025-10-23T16:36:17","date_gmt":"2025-10-23T16:36:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/64740\/"},"modified":"2025-10-23T16:36:17","modified_gmt":"2025-10-23T16:36:17","slug":"pala-z-ekonomii-trump-wpadl-w-pulapke-skazuje-swoich-rolnikow-na-biede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/64740\/","title":{"rendered":"Pa\u0142a z ekonomii. Trump wpad\u0142 w pu\u0142apk\u0119. Skazuje swoich rolnik\u00f3w na bied\u0119"},"content":{"rendered":"

Kiedy fotografka niedawno uchwyci\u0142a sekretarza skarbu USA Scotta Bessenta<\/a> czytaj\u0105cego sms na Zgromadzeniu Og\u00f3lnym ONZ, zdj\u0119cie przy okazji ujawni\u0142o skal\u0119 pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu rolnego w Ameryce.<\/p>\n

„Wczoraj uratowali\u015bmy Argentyn\u0119” \u2014 czytamy w wiadomo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 najwyra\u017aniej wys\u0142a\u0142a sekretarz rolnictwa Brooke Rollins. „W zamian Argenty\u0144czycy znosz\u0105 c\u0142a eksportowe na zbo\u017ca, obni\u017caj\u0105 ich cen\u0119 i sprzedaj\u0105 sporo soi do Chin w czasie, gdy normalnie to my sprzedawaliby\u015bmy do Chin”.<\/p>\n

W ci\u0105gu 48 godzin od podj\u0119cia przez Argentyn\u0119 decyzji o zniesieniu podatk\u00f3w eksportowych na produkty zbo\u017cowe chi\u0144scy nabywcy zakupili ok. 1,3 mln ton argenty\u0144skiej soi \u2014 w momencie, gdy ameryka\u0144scy rolnicy rozpocz\u0119li sezon zbior\u00f3w bez chi\u0144skich zam\u00f3wie\u0144<\/a>. Gwa\u0142towny wzrost argenty\u0144skiego eksportu spowodowa\u0142 spadek cen soi, daj\u0105c Chinom jeszcze wi\u0119ksz\u0105 przewag\u0119 nad Stanami Zjednoczonymi.<\/p>\n

To nie tylko historia o sporach handlowych czy przep\u0142ywach towarowych. To studium przypadku pokazuj\u0105ce, w jaki spos\u00f3b polityka celna prezydenta USA Donalda Trumpa zasadniczo wynika z niezrozumienia ekonomii \u0142a\u0144cucha dostaw XXI w. i tego, jak tymczasowe wstrz\u0105sy mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 trwa\u0142e zmiany strukturalne.<\/p>\n

Konwencjonalna narracja przedstawia soj\u0119 jako kart\u0119 przetargow\u0105 mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami, jednak nie jest ona fina\u0142owym dobrem konsumpcyjnym. Soja jest p\u00f3\u0142produktem w \u015bci\u015ble zintegrowanym rolniczo-przemys\u0142owym \u0142a\u0144cuchu dostaw. Przetw\u00f3rnie uzyskuj\u0105 z soi pasz\u0119 dla zwierz\u0105t i olej, kt\u00f3re z kolei podtrzymuj\u0105 produkcj\u0119 zwierz\u0119c\u0105 i bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe. Zak\u0142\u00f3cenie jednego w\u0119z\u0142a powoduje reorganizacj\u0119 ca\u0142ego systemu, kt\u00f3ry nigdy nie powraca do swojej poprzedniej formy.<\/p>\n

Chi\u0144ska nauczka sprzed dw\u00f3ch dekad<\/p>\n

Chiny nauczy\u0142y si\u0119 tego na w\u0142asnej sk\u00f3rze w 2004 r., kiedy to globalni handlowcy manipulowali cenami soi, podnosz\u0105c je z 540 do ponad 750 dol. za ton\u0119. Nast\u0119pnie og\u0142osili masowe zbiory, kt\u00f3re spowodowa\u0142y spadek cen do 500 dol. i z\u0142apa\u0142y chi\u0144skich przetw\u00f3rc\u00f3w w pu\u0142apk\u0119 drogich kontrakt\u00f3w. Badacze szacuj\u0105, \u017ce ok. 3000 przetw\u00f3rc\u00f3w soi zbankrutowa\u0142o, podczas gdy zagraniczni handlowcy przej\u0119li kontrol\u0119 nad 70-85 proc. chi\u0144skich mocy produkcyjnych.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Chiny nie tylko straci\u0142y pieni\u0105dze; straci\u0142y kontrol\u0119 nad krytycznym ogniwem w swoim \u0142a\u0144cuchu dostaw \u017cywno\u015bci. W odpowiedzi zbudowa\u0142y ogromne rezerwy strategiczne za po\u015brednictwem pa\u0144stwowej korporacji zbo\u017cowej Sinograin, zabezpieczy\u0142y reszt\u0119 pa\u0144stwowych przetw\u00f3rni i zacz\u0119\u0142y intensywnie inwestowa\u0107 w po\u0142udniowoameryka\u0144sk\u0105 infrastruktur\u0119 rolnicz\u0105.<\/p>\n

C\u0142a Trumpa z 2018 r. przyspieszy\u0142y te wysi\u0142ki na rzecz dywersyfikacji. Chi\u0144skie inwestycje ju\u017c wcze\u015bniej sfinansowa\u0142y porty, linie kolejowe i sieci logistyczne, kt\u00f3re obecnie skutecznie przenosz\u0105 po\u0142udniowoameryka\u0144sk\u0105 soj\u0119 na rynki azjatyckie, zapewniaj\u0105c, \u017ce do czasu, gdy c\u0142a zak\u0142\u00f3ci\u0142y handel mi\u0119dzy USA a Chinami, niezb\u0119dna infrastruktura by\u0142a ju\u017c gotowa.<\/p>\n

W rezultacie to, co kiedy\u015b mog\u0142o zaj\u0105\u0107 dwie dekady, rozwik\u0142a\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu zaledwie siedmiu lat. W latach 2011-2018 ok. 60 proc. ca\u0142ego eksportu soi z USA trafi\u0142o do Chin. Jednak do 2024 r. udzia\u0142 Brazylii w chi\u0144skim imporcie soi wzr\u00f3s\u0142 do 71 proc., z zaledwie 2 proc. w latach 90. ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n

Dzisiejsza wojna handlowa, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a reorganizacj\u0119 rozpocz\u0119t\u0105 w 2018 r., pokazuje d\u0142ugoterminowe dzia\u0142anie globalnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw. Brazylijscy i argenty\u0144scy rolnicy zwi\u0119kszyli produkcj\u0119, a ich moce produkcyjne nie wyparowa\u0142y po zniesieniu ce\u0142. Chi\u0144skie przetw\u00f3rnie nawi\u0105za\u0142y trwa\u0142e relacje z dostawcami z Ameryki Po\u0142udniowej, a porty i sieci logistyczne zosta\u0142y zoptymalizowane pod k\u0105tem tras Brazylia-Chiny. Globalne ceny soi, kiedy\u015b zale\u017cne od zbior\u00f3w w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, teraz pod\u0105\u017caj\u0105 za kalendarzem rolniczym Ameryki Po\u0142udniowej.<\/p>\n

USA uzale\u017cni\u0142y si\u0119 od jednego nabywcy. Teraz ameryka\u0144scy rolnicy p\u0142ac\u0105 cen\u0119 za ten b\u0142\u0105d<\/p>\n

Logika ekonomiczna stoj\u0105ca za t\u0105 zmian\u0105 jest prosta: skoncentrowanym nabywcom, takim jak Chiny, znacznie \u0142atwiej zdywersyfikowa\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a dostaw ni\u017c znale\u017a\u0107 r\u00f3wnowa\u017cne rynki rozproszonym sprzedawcom, tacy jak ameryka\u0144scy rolnicy. Chiny importuj\u0105 100-105 mln ton soi rocznie, przewy\u017cszaj\u0105c tym samym wszystkich innych importer\u00f3w.<\/p>\n

Poniewa\u017c Chiny odpowiadaj\u0105 za 60 proc. \u015bwiatowego handlu soj\u0105, ameryka\u0144scy rolnicy nie s\u0105 w stanie odtworzy\u0107 tego popytu w innym miejscu. Chiny by\u0142y kiedy\u015b nadmiernie uzale\u017cnione od jednego dostawcy, natomiast ameryka\u0144scy rolnicy p\u0142ac\u0105 teraz cen\u0119 za poleganie na jednym nabywcy. \u017badna mieszanka mniejszych rynk\u00f3w nie mo\u017ce zrekompensowa\u0107 utraty najwi\u0119kszego klienta, kt\u00f3ry zainwestowa\u0142 w realne alternatywy.<\/p>\n

Wszystko to \u015bwiadczy o niesp\u00f3jno\u015bci obecnej postawy handlowej Ameryki. Stany Zjednoczone zapewni\u0142y Argentynie ok. 20 mld dol. [ok. 73 mld z\u0142] pomocy finansowej, aby powstrzyma\u0107 j\u0105 przed dalszym dryfowaniem w orbicie Chin. Argentyna odpowiedzia\u0142a zniesieniem podatk\u00f3w eksportowych, natychmiast zwi\u0119kszaj\u0105c konkurencyjno\u015b\u0107 swojej soi przed sprzeda\u017c\u0105 do Chin.<\/p>\n

\"Nasiona<\/p>\n

Nasiona soi. Zdj\u0119cia ilustracyjneMadlen \/ Shutterstock<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie ameryka\u0144scy rolnicy, kt\u00f3rzy otrzymali ok. 28 mld dol. [obecnie ok. 102 mld z\u0142] dotacji w latach 2018-2019, obserwuj\u0105, jak ich udzia\u0142 w rynku wyparowuje, a teraz zn\u00f3w mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 ratunku. Jak stwierdzi\u0142 niedawno rzecznik Illinois Soybean Association: „To, czego naprawd\u0119 chcemy, to dobre relacje z naszymi partnerami handlowymi. Chcemy rynk\u00f3w. Nie chcemy dofinansowania”. Mimo to Stany Zjednoczone nadal subsydiuj\u0105 swoich rolnik\u00f3w i finansuj\u0105 swoich konkurent\u00f3w.<\/p>\n

Dynamika ta ujawnia g\u0142\u0119bsz\u0105 wad\u0119 podej\u015bcia USA do globalnych, po\u0142\u0105czonych rynk\u00f3w. C\u0142a mog\u0105 chroni\u0107 bran\u017ce d\u00f3br konsumpcyjnych, gdy znalezienie alternatywy du\u017co kosztuje, ale s\u0105 katastrofalne dla p\u00f3\u0142produkt\u00f3w w elastycznych \u0142a\u0144cuchach dostaw, w kt\u00f3rych nabywcy mog\u0105 \u0142atwo zast\u0105pi\u0107 ogniwa. Najwyra\u017aniej ameryka\u0144ska polityka handlowa nie uznaje tego zasadniczego rozr\u00f3\u017cnienia.<\/p>\n

Amerykanie przegapili gorzk\u0105 lekcj\u0119 brexitu<\/p>\n

Podobie\u0144stwa z polityk\u0105 handlow\u0105 Wielkiej Brytanii po brexicie s\u0105 uderzaj\u0105ce. Strategie obu kraj\u00f3w odzwierciedlaj\u0105 donios\u0142\u0105 retoryk\u0119 dotycz\u0105c\u0105 suwerenno\u015bci i przewadze, ignoruj\u0105c jednocze\u015bnie spos\u00f3b, w jaki z\u0142o\u017cone \u0142a\u0144cuchy dostaw dostosowuj\u0105 si\u0119 do zak\u0142\u00f3ce\u0144. Traktuj\u0105 handel jako dwustronny, podczas gdy jest on z natury wielostronny. Przeceniaj\u0105 swoj\u0105 niezb\u0119dno\u015b\u0107 i nie doceniaj\u0105 koszt\u00f3w, z jakimi wi\u0105\u017ce si\u0119 dostosowanie.<\/p>\n

Moje w\u0142asne badania dotycz\u0105ce handlu po brexicie pokazuj\u0105, \u017ce zak\u0142\u00f3cenia raczej nasilaj\u0105 si\u0119 ni\u017c ust\u0119puj\u0105 z czasem. 2023 r. wykaza\u0142 wyra\u017aniejsze spadki handlu ni\u017c poprzednie lata, co wskazuje na g\u0142\u0119bsze zmiany strukturalne, a nie tymczasowe dostosowanie. Wielka Brytania zosta\u0142a od\u0142\u0105czona od unijnych \u0142a\u0144cuch\u00f3w warto\u015bci w zakresie d\u00f3br konsumpcyjnych, pozostaj\u0105c jednocze\u015bnie zale\u017cn\u0105 od UE w zakresie d\u00f3br po\u015brednich i kapita\u0142owych.<\/p>\n

Podobnie jak ameryka\u0144scy rolnicy trac\u0105cy dost\u0119p do chi\u0144skiego rynku, strona inicjuj\u0105ca zak\u0142\u00f3cenia stoi w obliczu asymetrycznej podatno\u015bci na zagro\u017cenia. Kupuj\u0105cym, dysponuj\u0105cym opcjami (UE i Chiny), \u0142atwiej jest zreorganizowa\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a dostaw ni\u017c sprzedaj\u0105cym (Wielka Brytania i USA) znale\u017a\u0107 r\u00f3wnowa\u017cne alternatywne rynki. Saga o soi daje jeszcze jedn\u0105, bardziej og\u00f3ln\u0105 lekcj\u0119. W nowoczesnym handlu kontrola nad w\u0119z\u0142ami \u0142a\u0144cucha dostaw ma wi\u0119ksze znaczenie ni\u017c kontrola nad surowcami. Chiny straci\u0142y kontrol\u0119 nad swoimi zdolno\u015bciami przetw\u00f3rstwa w 2004 r. i sp\u0119dzi\u0142y dwie dekady na zapewnieniu, \u017ce nigdy wi\u0119cej nie b\u0119d\u0105 tak podatne na zagro\u017cenia.<\/p>\n

Stany Zjednoczone trac\u0105 obecnie dost\u0119p do swojego najwi\u0119kszego rynku eksportowego, poniewa\u017c nie zrozumia\u0142y, \u017ce po reorganizacji \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw nie mo\u017cna ich przywr\u00f3ci\u0107 tylko dlatego, \u017ce zmieniaj\u0105 si\u0119 c\u0142a. Gdy Bessent przeczyta\u0142 tamten sms, wynik by\u0142 ju\u017c przes\u0105dzony. Czyta\u0142 w\u0142a\u015bciwie nekrolog stosunk\u00f3w handlowych, kt\u00f3re przez lata b\u0142\u0119dnej polityki by\u0142y systematycznie demontowane. Pytanie nie brzmi teraz, czy mo\u017cna je odbudowa\u0107, ale czy ameryka\u0144scy decydenci rozumiej\u0105, dlaczego nie mo\u017cna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kiedy fotografka niedawno uchwyci\u0142a sekretarza skarbu USA Scotta Bessenta czytaj\u0105cego sms na Zgromadzeniu Og\u00f3lnym ONZ, zdj\u0119cie przy okazji…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":64741,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[16],"tags":[968,56,113,112,85,63,48,46,4897,42,38,40,39,41,47,7413,80,71],"class_list":["post-64740","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-biznes","tag-argentyna","tag-article_premium","tag-biznes","tag-business","tag-chiny","tag-cla","tag-nat_styl","tag-omp","tag-perso_tst0","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-screening_general","tag-soja","tag-swiat","tag-usa"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115424459965434574","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64740"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64740\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}