\n Wyczyn Haugen sta\u0142 si\u0119 kanw\u0105 scenariusza filmu Aarona Sorkina „The Social Reckoning”, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce trafi na ekrany.\n <\/p>\n
„W zasadzie jeste\u015bmy dealerami”<\/p>\n
\n Przytaczane w trakcie procesu KGM cytaty z wewn\u0119trznych notatek Mety nie pozostawia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci: „Je\u015bli chcemy odnie\u015b\u0107 sukces w\u015br\u00f3d nastolatk\u00f3w, musimy \u0142apa\u0107 ich w m\u0142odszym wieku”. Dlatego weryfikacja wieku na platformach to fikcja. W trakcie procesu przedstawiono te\u017c wewn\u0119trzny dokument Mety, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce rodzice nastolatk\u00f3w nie powinni wiedzie\u0107, jakie tre\u015bci ogl\u0105daj\u0105 ich dzieci, bo „to by z miejsca uziemi\u0142o nasz produkt”.\n <\/p>\n
\n Podczas procesu KGM Mark Lanier si\u0119ga\u0142 wykaza\u0142, \u017ce pracownicy firmy doskonale wiedzieli o tym, co tworz\u0105. „Instagram jest jak narkotyk… W zasadzie jeste\u015bmy dealerami” \u2014 to fragment jednego z chat\u00f3w w Mecie. W jednej z notatek cytowano badania, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce 11-latki cztery razy ch\u0119tniej wracaj\u0105 na Instagram ni\u017c na konkurencyjne apki.\n <\/p>\n
\n Jak uzale\u017cni\u0107 dzieciaki od Instagrama czy Facebooka? Aplikacja zawiera wbudowane mechanizmy, kt\u00f3re za to odpowiadaj\u0105: nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 przewijanie tre\u015bci, funkcja autoplay i zap\u0119tlanie tre\u015bci, system nagr\u00f3d premiuj\u0105cych d\u0142ugi czas przed ekranem, spersonalizowane tre\u015bci, filtry upi\u0119kszaj\u0105ce i idealizuj\u0105ce wygl\u0105d cia\u0142a, system powiadomie\u0144 o nowych tre\u015bciach, lajkach czy komentarzach oraz kr\u00f3tkie formy wideo. Nawet gdy na chwil\u0119 oderwiemy wzrok od ekranu, i tak wracamy, kiedy przyjdzie powiadomienie o nowym wydarzeniu. Takie powiadomienie to dopaminowy strza\u0142 dla m\u00f3zgu. A z czasem brak powiadomie\u0144 mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w drug\u0105 stron\u0119: prowadzi do niepokoju, depresji, zaburze\u0144 w postrzeganiu samego siebie, a wr\u0119cz do my\u015bli samob\u00f3jczych.\n <\/p>\n
\n Zreszt\u0105 szkodliwo\u015b\u0107 nie ogranicza\u0142a si\u0119 tylko m\u0142odych ludzi: „Jedn\u0105 z konsekwencji strategii Facebooka jest optymalizacja tre\u015bci pod k\u0105tem najwi\u0119kszej zdolno\u015bci do zwi\u0119kszenia zaanga\u017cowania u\u017cytkownik\u00f3w. Wewn\u0119trzne badania firmy pokazuj\u0105 jednak, \u017ce s\u0105 to zazwyczaj nienawistne tre\u015bci, prowadz\u0105ce do podzia\u0142\u00f3w i polaryzacji. Gniew du\u017co bardziej przyci\u0105ga ludzi w por\u00f3wnaniu z innymi emocjami” \u2014 t\u0142umaczy\u0142a Frances Haugen w programie „60 minutes” w CBS pi\u0119\u0107 lat temu.\n <\/p>\n
Ugoda na 17 mld dolar\u00f3w<\/p>\n
\n Proces KGM by\u0142 prze\u0142omowy, bo zamiast pozywa\u0107 big techy za publikowane tre\u015bci (od czego koncerny wykr\u0119caj\u0105 si\u0119 skutecznie powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na klauzul\u0119 wolno\u015bci s\u0142owa), Mark Lanier postanowi\u0142 wykaza\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciciele tych serwis\u00f3w z premedytacj\u0105 tworz\u0105 produkty uzale\u017cniaj\u0105ce, nie ostrzegaj\u0105c przed tym u\u017cytkownik\u00f3w. W podobny spos\u00f3b kl\u0119sk\u0119 ponios\u0142y koncerny tytoniowe pod koniec lat 90., a konsekwencj\u0105 \u00f3wczesnych pora\u017cek w s\u0105dach s\u0105 wielkie napisy ostrzegawcze i odstr\u0119czaj\u0105ce zdj\u0119cia na paczkach papieros\u00f3w.\n <\/p>\n
\n KGM wygra\u0142a w marcu od Mety 6 mln dolar\u00f3w (Snap i TikTok przytomnie posz\u0142y na ugod\u0119), ale to by\u0142a dopiero przygrywka do prawdziwej s\u0105dowej batalii. 47 prokurator\u00f3w stanowych zamierza\u0142o wytkn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi Facebooka i Instagrama to samo, co Mark Lanier: \u017ce bezkarnie uzale\u017cnia dzieci i nastolatk\u00f3w od swoich produkt\u00f3w. Jeden ze stan\u00f3w domaga\u0142 si\u0119 nawet 200 mld dolar\u00f3w odszkodowa\u0144. Do procesu nie dosz\u0142o, bo w \u015brod\u0119 26 sierpnia prawnicy Mety poszli na ugod\u0119, kt\u00f3ra zak\u0142ada m.in. ponad 17 mld dolar\u00f3w odszkodowa\u0144.<\/a> Co istotniejsze jednak, przyznali tym samym, \u017ce zarzuty dotycz\u0105ce mechanizm\u00f3w uzale\u017cniaj\u0105cych s\u0105 prawd\u0105.\n <\/p>\n \n Nie, Meta nie padnie z powodu tych 17 mld dolar\u00f3w, bo tylko w jednym kwartale tego roku zarobi\u0142a na reklamach ponad 60 mld dolar\u00f3w. Bardziej mo\u017ce zabole\u0107 j\u0105 inny wym\u00f3g ugody \u2014 konieczno\u015b\u0107 wprowadzenia istotnych zmian w serwisach, takich jak ograniczenia czasowe dla nastolatk\u00f3w, blokada powiadomie\u0144 w czasie przebywania w szkole, blokada aplikacji w godzinach nocnych czy zakaz stosowania filtr\u00f3w do zdj\u0119\u0107 imituj\u0105cych operacje plastyczne. W ten spos\u00f3b firma realnie mo\u017ce ograniczy\u0107 czas sp\u0119dzany przez dzieci przed ekranem. A mniej oczu patrz\u0105cych na reklamy, to mniej przychod\u00f3w w kasie firmy. Nie stanie si\u0119 to na pewno od razu i prawnicy Mety b\u0119d\u0105 robili wszystko, \u017ceby ten mechanizm os\u0142abi\u0107, ale wy\u0142om ju\u017c si\u0119 pojawi\u0142.\n <\/p>\n \n Pytanie jak odbije si\u0119 to na dzia\u0142alno\u015bci firmy w Unii Europejskiej. Magdalena Bigaj, prezeska Instytutu Cyfrowego Obywatelstwa, w niedawnej rozmowie z „Newsweekiem” m\u00f3wi\u0142a<\/a>: „Stawiamy na paradygmat zdrowia publicznego. Przekonujemy, \u017ce pa\u0144stwo ma obowi\u0105zek chroni\u0107 obywateli przed negatywnymi skutkami rozwoju gospodarczego. Dlatego postulujemy np. powszechn\u0105 klasyfikacj\u0119 produkt\u00f3w i us\u0142ug cyfrowych pod wzgl\u0119dem poziomu ryzyka. Wtedy mo\u017cemy \u0142atwo regulowa\u0107 dost\u0119p do takiego produktu.” Ameryka\u0144ska ugoda wykazuj\u0105ca, \u017ce Meta tworzy produkty uzale\u017cniaj\u0105ce u\u017cytkownik\u00f3w mog\u0142aby sta\u0107 si\u0119 dobrym pretekstem do takiej regulacji.\n <\/p>\n Brzoska kontra Meta<\/p>\n \n Meta musi prze\u0142kn\u0105\u0107 jeszcze jedn\u0105 gorzk\u0105 pigu\u0142k\u0119, tym razem w Polsce. Koncern od lat zarabia na reklamach oszuka\u0144czych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 pot\u0119\u017cne pieni\u0105dze: w 2004 r. sama Meta oszacowa\u0142a, \u017ce to 10 proc. jej przychod\u00f3w, ponad 16 mld dol. Ale trafi\u0142a kosa na kamie\u0144: Rafa\u0142 Brzoska, tw\u00f3rca InPostu, zirytowany zalewem scamowych reklam z twarz\u0105 swoj\u0105 i swojej \u017cony, Omeny Mensaah, poszed\u0142 do s\u0105du. I prawomocnie wygra\u0142. Tyle \u017ce reklamy wcale z serwis\u00f3w Mety nie znikn\u0119\u0142y. Niedawno Brzoska, zirytowany bezczynno\u015bci\u0105, i kolejnym scamem, w kt\u00f3rym przedstawiono go na zdj\u0119ciu w kajdankach, napisa\u0142 na platformach spo\u0142eczo\u015bciowych odezw\u0119 wprost do mened\u017cer\u00f3w polskiego oddzia\u0142u Mety, wymieniaj\u0105c ich z nazwiska: „Na waszym miejscu szuka\u0142bym innej pracy, bo pokazuje to, \u017ce jeste\u015bcie polskimi marionetkami w \u015bwiatowym koncernie, kt\u00f3ry 16 proc. procent zysk\u00f3w czerpie z fake news\u00f3w i fake reklam na kt\u00f3re naci\u0105ga spo\u0142ecze\u0144stwo!” \u2014 doda\u0142.\n <\/p>\n \n W reakcji zablokowano mu konto na Instagramie, \u017ceby pokaza\u0107 kto tu rz\u0105dzi.\n <\/p>\n \n Epilog tej sprawy mo\u017ce by\u0107 jednak zupe\u0142nie inny: minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wys\u0142a\u0142 w\u0142a\u015bnie do Komisji Europejskiej wniosek o 250 mln euro kary od Mety za ignorowanie problemu oszuka\u0144czych reklam. Gawkowski opublikowa\u0142 w sieci korespondencj\u0119 z Meta w tej sprawie<\/a>, a w ko\u0144cu wys\u0142a\u0142 wniosek do Brukseli: „Bezczynno\u015b\u0107 i nieskuteczno\u015b\u0107 w zwalczaniu szkodliwych dla Polak\u00f3w reklam i oszuka\u0144czych tre\u015bci nie b\u0119dzie tolerowana. Oczekuj\u0119, \u017ce Komisja Europejska szybko przeprowadzi post\u0119powanie i na\u0142o\u017cy kar\u0119. Dowod\u00f3w jest a\u017c nadto.”\n <\/p>\n \n Ruch Gawkowskiego jest tym bardziej zaskakuj\u0105cy, \u017ce od wybuchu awantury z fa\u0142szywymi reklamami z Brzosk\u0105, ministrowi wytykano, \u017ce do Rady Cyfryzacji powo\u0142a\u0142 m.in. Jakuba Turowskiego, dyrektora Mety ds. polityki publicznej na Europ\u0119 \u015arodkowo-Wschodni\u0105. Turowski zasiada zreszt\u0105 tak\u017ce w prezydenckiej Radzie Nowych Medi\u00f3w. To jeden z mened\u017cer\u00f3w polskiego oddzia\u0142u Mety wymieniony z imienia i nazwiska we wspomnianym po\u015bcie Brzoski.\n <\/p>\n \n Nawet je\u015bli Komisja Europejska przychyli si\u0119 do wniosku Gawkowskiego, Meta nie zbiednieje od tych 250 mln euro. Ale Mark Zuckerberg m\u00f3g\u0142by sykn\u0105\u0107 z b\u00f3lu, gdyby Bruksela rozwa\u017cy\u0142a pomys\u0142 promowany od kilku dni przez Brzosk\u0119. Skoro Meta zarabia krocie na fa\u0142szywych reklamach, to trzeba sprawi\u0107, \u017ceby te zyski sta\u0142y si\u0119 problemem. Dlatego Brzoska utworzy\u0142 petycj\u0119, w kt\u00f3rej wzywa do stworzenia prawa nak\u0142adaj\u0105cego 150 proc. sankcji na dochody z reklamowego scamu. Petycj\u0119 pod adresem 150proc.pl<\/a> podpisa\u0142o ju\u017c ponad 92 tys. os\u00f3b.\n <\/p>\n \n Na tej samej stronie Brzoska zamie\u015bci\u0142 te\u017c narz\u0119dzie do zg\u0142aszania i weryfikacji fa\u0142szywych reklam. Wystarczy wej\u015b\u0107 na stron\u0119 150proc.pl\/scamwatch<\/a> i zg\u0142osi\u0107 podejrzany materia\u0142. Jego weryfikacj\u0105 i wnioskiem o blokad\u0119 zajmie si\u0119 zesp\u00f3\u0142 fundacji opiekuj\u0105cej si\u0119 projektem polskiego modelu AI Bielik, gdzie powsta\u0142y ju\u017c specjalne narz\u0119dzia do sprawdzania zg\u0142oszonych reklam. Brzoska jaki\u015b czas temu zosta\u0142 najwi\u0119kszym sponsorem Bielika.\n <\/p>\n \n Minister Gawkowski wys\u0142a\u0142 wniosek o kar\u0119 dla Mety w oparciu o unijne rozporz\u0105dzenie o us\u0142ugach cyfrowych (DSA). Ale w Polsce jeszcze nie wdro\u017cono DSA do naszych przepis\u00f3w. Sejm uchwali\u0142 nowelizacj\u0119 ustawy o \u015bwiadczeniu us\u0142ug drog\u0105 elektroniczn\u0105, ale 6 stycznia zawetowa\u0142 j\u0105 prezydent Nawrocki. Dlatego Brzoska nie wierzy w skuteczno\u015b\u0107 DSA i stara si\u0119 podejmowa\u0107 inne dzia\u0142ania. „Dane, kt\u00f3re powinny by\u0107 udost\u0119pnione, nie s\u0105 udost\u0119pniane. Przepisy DSA nie id\u0105 w parze z tym, co robi platforma i na czym zarabia. Koszty spo\u0142eczne s\u0105 tu i teraz, a prawo nie jest wymierzalne. Za kilka dni poka\u017cemy bardzo dok\u0142adny raport, jak wiele Meta zarabia na scamie, pierwsze szacunki, jakie widzia\u0142em to ponad 20 mln z\u0142 dziennie” \u2014 m\u00f3wi Brzoska w rozmowie z serwisem WNP<\/a>. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wyczyn Haugen sta\u0142 si\u0119 kanw\u0105 scenariusza filmu Aarona Sorkina „The Social Reckoning”, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce trafi na ekrany. „W…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":650711,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[62713],"tags":[1345,5192,15826,491,7375,29788],"class_list":["post-650710","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-donald-tusk","tag-donald-tusk","tag-facebook","tag-krzysztof-gawkowski","tag-meta","tag-rafal-brzoska","tag-scam"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117169654562260587","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/650710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=650710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/650710\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/650711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=650710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=650710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=650710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}