\n
![\"\"](\"https:\/\/e-teatr.pl\/files\/multimedias\/178916\/Projekt-bez-nazwy-20-e1774867714459.png\" "\\"\\"")
<\/a><\/p>\nfot. mat. teatru<\/p>\n
\u201eWpadka\u201d Micha\u0142a Molki i Macieja Kowalewskiego,
\nwyre\u017cyserowana przez Kowalewskiego i prezentowana przez Agencj\u0119 Artystyczn\u0105
\nCOPA w Scenie Relax, jest przedstawieniem, kt\u00f3re do\u015b\u0107 nieoczekiwanie sk\u0142ania do
\npyta\u0144 wykraczaj\u0105cych poza sam spektakl. Nie tyle dlatego, \u017ce stawia szczeg\u00f3lnie
\nwa\u017cne pytania, ile dlatego, \u017ce dobrze pokazuje pewien problem polskiej komedii
\nteatralnej: pomys\u0142 na sytuacj\u0119 bywa znacznie ciekawszy ni\u017c spos\u00f3b, w jaki
\nzostaje zapisany.<\/p>\n
A pomys\u0142 \u201eWpadka\u201d ma. Punkt wyj\u015bcia jest wr\u0119cz obiecuj\u0105cy.
\nM\u0119\u017cczyzna wraca z pracy na platformie, \u017cona czeka na niego z bardzo konkretnymi
\nplanami dotycz\u0105cymi ich ma\u0142\u017ce\u0144skiego \u017cycia, a wydarzenia zaczynaj\u0105 wymyka\u0107 si\u0119
\nspod kontroli. Pojawiaj\u0105 si\u0119 dawny kolega, przebrania, pomy\u0142ki, kolejne zwi\u0105zki
\nmi\u0119dzy bohaterami, ci\u0105\u017ce, rodzinne komplikacje, a w ko\u0144cu tak\u017ce kryminalny
\nabsurd. Mechanizm komedii pomy\u0142ek jest tu wi\u0119c uruchomiony z pe\u0142n\u0105
\n\u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce im dalej, tym mniej prawdopodobna powinna by\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n
Problem zaczyna si\u0119 gdzie indziej: absurd wymaga precyzji.
\n\u017beby widz zgodzi\u0142 si\u0119 na coraz bardziej nieprawdopodobny \u015bwiat, musi najpierw
\nuwierzy\u0107 w regu\u0142y, kt\u00f3re ten \u015bwiat organizuj\u0105. W \u201eWpadce\u201d tych regu\u0142 cz\u0119sto
\nbrakuje. Kolejne komplikacje nie tyle wynikaj\u0105 z poprzednich, ile s\u0105 do nich
\ndok\u0142adane. Jeden \u017cart otwiera drog\u0119 nast\u0119pnym, sytuacja zast\u0119puje charakter
\npostaci, a puenta nie zawsze jest konsekwencj\u0105 zdarze\u0144, lecz raczej kolejnym
\npomys\u0142em, kt\u00f3ry trzeba jeszcze zmie\u015bci\u0107 w przedstawieniu.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie tekst wydaje si\u0119 najs\u0142abszym ogniwem spektaklu.
\nJest to o tyle ciekawe, \u017ce Maciej Kowalewski nie jest przecie\u017c autorem
\npozbawionym do\u015bwiadczenia czy komediowego s\u0142uchu. Tym razem jednak dialogi
\ncz\u0119sto wybieraj\u0105 naj\u0142atwiejsz\u0105 drog\u0119. Komizm opiera si\u0119 na j\u0119zykowych
\nprzekr\u0119ceniach, pomy\u0142kach s\u0142ownych, dos\u0142owno\u015bci, powtarzaniu tych samych
\nmechanizm\u00f3w i coraz bardziej oczywistym podkr\u0119caniu sytuacji. Zamiast budowa\u0107
\nkomedi\u0119 z charakter\u00f3w i relacji mi\u0119dzy lud\u017ami, przedstawienie do\u015b\u0107 cz\u0119sto
\npr\u00f3buje j\u0105 wydoby\u0107 z samej sytuacji.<\/p>\n
Nie musi to oczywi\u015bcie oznacza\u0107, \u017ce widz nie b\u0119dzie si\u0119
\n\u015bmia\u0142. B\u0119dzie. I to jest istotna cz\u0119\u015b\u0107 tej historii.<\/p>\n
Reakcje publiczno\u015bci mog\u0105 by\u0107 bowiem zupe\u0142nie inne ni\u017c
\nreakcja krytyka, a \u201eWpadka\u201d jest dobrym przyk\u0142adem tego rozd\u017awi\u0119ku. Spektakl
\nzosta\u0142 skonstruowany tak, by mo\u017cliwie szybko rozpoznawa\u0107 oczekiwania widowni i
\nje spe\u0142nia\u0107. Jest muzyka, jest fizyczno\u015b\u0107, s\u0105 przebieranki, jest du\u017co energii,
\ns\u0105 powracaj\u0105ce sytuacje i wyra\u017anie zaznaczone miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna
\noczekiwa\u0107 \u015bmiechu. Publiczno\u015b\u0107 dostaje komedi\u0119 bez konieczno\u015bci
\nrozszyfrowywania jej j\u0119zyka. To propozycja nastawiona przede wszystkim na
\nbezpo\u015bredni kontakt i natychmiastow\u0105 reakcj\u0119.<\/p>\n
A jednak w\u0142a\u015bnie dlatego warto zapyta\u0107, czy wsp\u00f3\u0142czesna
\npolska komedia teatralna nie mog\u0142aby chcie\u0107 od siebie troch\u0119 wi\u0119cej.<\/p>\n
Aktorzy w \u201eWpadce\u201d maj\u0105 niewdzi\u0119czne zadanie: musz\u0105 zagra\u0107
\ntekst, kt\u00f3ry nie zawsze daje im wystarczaj\u0105co interesuj\u0105ce narz\u0119dzia. I robi\u0105
\nto z wyczuciem. Ewa Gawryluk jest w tym gronie szczeg\u00f3lnie przekonuj\u0105ca. Nie
\npr\u00f3buje na si\u0142\u0119 podnosi\u0107 temperatury sceny, nie dopowiada dowcip\u00f3w gestem, nie
\nzamienia swojej bohaterki w karykatur\u0119. Gra prosto, dzi\u0119ki czemu nawet mocno
\nprzerysowana sytuacja mo\u017ce przez chwil\u0119 pozosta\u0107 sytuacj\u0105, a nie wy\u0142\u0105cznie
\nnumerem komediowym. Anna Gzyra, Sebastian Cybulski, \u0141ukasz P\u0142oszajski i
\nKarolina Chapko r\u00f3wnie\u017c staraj\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 dla swoich postaci co\u015b wi\u0119cej ni\u017c
\ntylko zestaw scenicznych funkcji.<\/p>\n
To zreszt\u0105 interesuj\u0105ce: im wi\u0119cej aktorzy pr\u00f3buj\u0105 odnale\u017a\u0107
\nw tych bohaterach normalnych ludzi, tym ciekawszy staje si\u0119 spektakl. Bo pod
\nwarstw\u0105 dowcip\u00f3w znajduje si\u0119 materia\u0142 na ca\u0142kiem sprawn\u0105 fars\u0119 o samotno\u015bci,
\npotrzebie blisko\u015bci, ma\u0142\u017ce\u0144skich oczekiwaniach, zazdro\u015bci i przypadkowo\u015bci
\nrelacji. Mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 \u201eWpadk\u0119\u201d, w kt\u00f3rej te elementy zosta\u0142yby mocniej
\nrozwini\u0119te, a komizm wyrasta\u0142by z charakter\u00f3w bohater\u00f3w, zamiast by\u0107 przede
\nwszystkim dostarczany z zewn\u0105trz.<\/p>\n
I tu dochodzimy do szerszego problemu.<\/p>\n
Polska scena teatralna od dawna ma k\u0142opot z now\u0105 komedi\u0105. Z
\njednej strony istnieje publiczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra chce komedii i bardzo wyra\u017anie
\nkomunikuje swoje oczekiwania. Z drugiej \u2014 literatura komediowa cz\u0119sto
\ntraktowana jest jak gatunek wymagaj\u0105cy mniejszej precyzji ni\u017c dramat. Jakby
\nwystarczy\u0142o mie\u0107 kilka zabawnych sytuacji, seri\u0119 pomy\u0142ek i bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy
\npowiedz\u0105 co\u015b nieporadnego, \u017ceby powsta\u0142a pe\u0142noprawna komedia.<\/p>\n
Tymczasem komedia jest gatunkiem niezwykle wymagaj\u0105cym.
\nWymaga rytmu, konstrukcji, konsekwencji, \u015bwietnego dialogu i przede wszystkim
\nwiedzy o bohaterach. Dobry \u017cart nie musi by\u0107 wyrafinowany, ale powinien wynika\u0107
\nz sytuacji. W \u201eWpadce\u201d zbyt cz\u0119sto jest odwrotnie \u2014 \u017cart pojawia si\u0119 dlatego,
\n\u017ce autor zdecydowa\u0142 si\u0119 go dopisa\u0107.<\/p>\n
Warto w tym miejscu przypomnie\u0107 o inicjatywie Teatru
\nPowszechnego w \u0141odzi, kt\u00f3ry chce zach\u0119ca\u0107 do powstawania nowych polskich
\nkomedii. To kierunek potrzebny i, by\u0107 mo\u017ce, w\u0142a\u015bnie dlatego warto przygl\u0105da\u0107
\nsi\u0119 efektom takich pr\u00f3b bez taryfy ulgowej, ale r\u00f3wnie\u017c bez \u0142atwego szyderstwa.
\nJe\u015bli polska komedia ma si\u0119 rozwija\u0107, potrzebuje nie tylko kolejnych tekst\u00f3w,
\nlecz tak\u017ce pracy nad warsztatem komediowego pisania. Potrzebuje autor\u00f3w, kt\u00f3rzy
\npotraktuj\u0105 ten gatunek jako form\u0119 wymagaj\u0105c\u0105 r\u00f3wnie du\u017cej dyscypliny jak
\ndramat.<\/p>\n
\u201eWpadka\u201d pokazuje, jak daleka mo\u017ce by\u0107 jeszcze droga. Nie
\ndlatego, \u017ce nie ma w niej pomys\u0142\u00f3w. Przeciwnie \u2014 jest ich nawet za du\u017co. Nie
\ndlatego, \u017ce aktorzy nie maj\u0105 energii. Maj\u0105 jej sporo. I nie dlatego, \u017ce
\npubliczno\u015b\u0107 nie chce takiej rozrywki. Wszystko wskazuje na to, \u017ce chce. K\u0142opot
\npolega na tym, \u017ce pomi\u0119dzy pomys\u0142em a gotow\u0105 komedi\u0105 trzeba jeszcze znale\u017a\u0107
\nj\u0119zyk, kt\u00f3ry potrafi ten pomys\u0142 unie\u015b\u0107.<\/p>\n
Nie zmienia to faktu, \u017ce przedstawienie mo\u017ce by\u0107 dla cz\u0119\u015bci
\nwidz\u00f3w udanym sposobem na wiecz\u00f3r. Komedia nie musi przecie\u017c za ka\u017cdym razem
\nudowadnia\u0107 swojej literackiej warto\u015bci, a \u015bmiech nie potrzebuje recenzenta,
\n\u017ceby go legitymizowa\u0107. Warto jednak oddzieli\u0107 dwie rzeczy: skuteczno\u015b\u0107
\npojedynczego dowcipu i jako\u015b\u0107 komediowej konstrukcji. \u201eWpadka\u201d potrafi by\u0107
\npierwsza, znacznie rzadziej jest druga.<\/p>\n
Dlatego bardziej ni\u017c jako kolejn\u0105 \u201enajzabawniejsz\u0105 komedi\u0119
\nsezonu\u201d interesuje mnie jako przyk\u0142ad szerszego zjawiska. Pokazuje bowiem, \u017ce
\npolski teatr ma dzi\u015b zar\u00f3wno publiczno\u015b\u0107 gotow\u0105 na komedi\u0119, jak i aktor\u00f3w
\npotrafi\u0105cych j\u0105 gra\u0107. Brakuje jeszcze tekst\u00f3w, kt\u00f3re dor\u00f3wna\u0142yby im
\nwarsztatowo.<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie od tego powinien zacz\u0105\u0107 si\u0119 powa\u017cniejszy
\nnamys\u0142 nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 polskiej komedii.<\/p>\n
\n
\u00a0<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eWpadka\u201d Micha\u0142a Molki i Macieja Kowalewskiego w re\u017c. Macieja Kowalewskiego na Scenie Relax w Warszawie. Pisze Wies\u0142aw Kowalski.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":650785,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51605],"tags":[2434,8588,6588,17490,16331,51630,42,38,40,39,41,649,650,11541,51629,8815,51631,8767,51628,800,8816,435],"class_list":["post-650784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-warszawa","tag-aktor","tag-aktorzy","tag-festiwal","tag-festiwale","tag-kariera","tag-kariery","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-premiera","tag-premiery","tag-realizacja","tag-realizacje","tag-repertuar","tag-ruch-teatralny","tag-sztuka","tag-sztuki","tag-teatr","tag-teatry","tag-warszawa"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117169840320915709","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/650784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=650784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/650784\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/650785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=650784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=650784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=650784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}