Dlaczego fosforyty s\u0105 uznawane za surowiec krytyczny.<\/p>\n
Gdzie w Polsce znajduj\u0105 si\u0119 z\u0142o\u017ca fosforyt\u00f3w.<\/p>\n
Co sprawi\u0142o, \u017ce stare z\u0142o\u017ca wykre\u015blono z krajowego bilansu zasob\u00f3w.<\/p>\n
Ile wynosz\u0105 obecne zasoby przemys\u0142owe fosforyt\u00f3w w Polsce.<\/p>\n
Fosforyty s\u0105 surowcem krytycznym. W Polsce wydobycie stan\u0119\u0142o 55 lat temu<\/p>\n Fosforyty znajduj\u0105 si\u0119 na li\u015bcie Polska ma w\u0142asne z\u0142o\u017ca tego surowca, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim w pasie wychodnich osad\u00f3w albu (kreda dolna) na odcinku Radom \u2013 I\u0142\u017ca \u2013 Annopol \u2013 Go\u015bcierad\u00f3w \u2013 Modliborzyce w r\u00f3\u017cnego typu osadach w formie konkrecji zasobnych w fosforany wapnia. Obecnie jednak nie prowadzi si\u0119 wydobycia surowca. Jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu sytuacja wygl\u0105da\u0142a zupe\u0142nie inaczej.\u00a0Eksploatacj\u0119 fosforyt\u00f3w w Polsce rozpocz\u0119to w okresie mi\u0119dzywojennym, jednak z czasem wydobycie stawa\u0142o si\u0119 coraz mniej op\u0142acalne.\u00a0Ostatnio eksploatowane z\u0142o\u017ce w Cha\u0142upkach zosta\u0142o zamkni\u0119te w 1961 roku, a w Annopolu w 1971 roku. Zatem nie wydobywamy fosforyt\u00f3w od 55 lat.<\/p>\n Parametry udokumentowanych z\u0142\u00f3\u017c mocno odbiega\u0142y\u00a0od granicznych warto\u015bci parametr\u00f3w definiuj\u0105cych z\u0142o\u017ce fosforyt\u00f3w. Innymi s\u0142owy \u2013 aby wydoby\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 surowca, trzeba by\u0142oby eksploatowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 ska\u0142y, co z kolei pogarsza\u0142o op\u0142acalno\u015b\u0107 wydobycia. O braku ekonomicznych przes\u0142anek wydobycia przes\u0105dza\u0142y te\u017c inne czynniki.\u00a0\u201eZ\u0142o\u017ca s\u0105 zawodnione, co bardzo utrudnia\u0142oby potencjaln\u0105 eksploatacj\u0119, ponadto znaczne ich fragmenty zosta\u0142y zabudowane lub poprowadzono przez nie drogi, linie kolejowe i linie wysokiego napi\u0119cia. W skrajnych przypadkach powoduje to zmniejszenie dost\u0119pnych do eksploatacji zasob\u00f3w nawet o 50-80 proc.. Z powy\u017cszych powod\u00f3w wszystkie z\u0142o\u017ca fosforyt\u00f3w w roku 2006 zosta\u0142y wykre\u015blone z krajowego bilansu zasob\u00f3w, a krajowe zapotrzebowanie na surowce fosforytowe w ca\u0142o\u015bci pokrywane jest importem\u201d \u2013 wyja\u015bnia PIG-PIB w\u00a0\u201eBilansie zasob\u00f3w z\u0142\u00f3\u017c kopalin w Polsce\u201d z 2024 roku.<\/p>\n \t\t\t\t \tPolska poszukuje nowych z\u0142\u00f3\u017c fosforyt\u00f3w<\/p>\n Cho\u0107 ju\u017c od lat ca\u0142o\u015b\u0107 zapotrzebowania Polska pokrywa surowcem z zagranicy, rosn\u0105ce ceny fosforyt\u00f3w i nawoz\u00f3w fosforanowych, silna koncentracja producent\u00f3w ograniczona do kilku pa\u0144stw na \u015bwiecie, wyj\u0105tkowe znaczenie fosforu w rolnictwie, a dodatkowo brak mo\u017cliwo\u015bci jego substytucji to czynniki, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce poszukiwania nowych z\u0142\u00f3\u017c w kraju nabiera znaczenia. Badania geologiczne dostarczaj\u0105 nowych informacji na temat z\u0142\u00f3\u017c fosforyt\u00f3w w Polsce.<\/p>\n W 2020 roku fosforyty udokumentowano jako kopalin\u0119 towarzysz\u0105c\u0105 w z\u0142o\u017cu Nied\u017awiada II w powiecie lubartowskim. Z\u0142o\u017ce wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 fosforu \u2013 \u015brednia zawarto\u015b\u0107 wynosi 22,86 proc., podczas gdy wymagane minimum to 15 proc. To warto\u015b\u0107 niespotykana w innych miejscach w kraju. W 2021 roku wydano koncesj\u0119 eksploatacyjn\u0105, a zasoby przemys\u0142owe fosforyt\u00f3w w Polsce wzros\u0142y do 7,33 tys. ton. Mimo koncesji z\u0142o\u017ce do dzi\u015b nie jest eksploatowane.<\/p>\n W 2025 roku udokumentowano jeszcze dwa z\u0142o\u017ca: Go\u015bcierad\u00f3w Pleba\u0144ski w wojew\u00f3dztwie lubelskim oraz Skoropycz w wojew\u00f3dztwie podkarpackim. Ich \u0142\u0105czne zasoby geologiczne bilansowe wynosz\u0105 6,7 tys. ton, ale w tabeli PIG-PIB nie wykazano dla nich zasob\u00f3w przemys\u0142owych. W Go\u015bcieradowie Pleba\u0144skim \u015brednia zawarto\u015b\u0107 fosforu wynosi 13,87 proc., a w Skoropyczu 15,22 proc.<\/p>\n S\u0105 jednak przes\u0142anki, na podstawie kt\u00f3rych nawet te gorszej jako\u015bci z\u0142o\u017ca zyska\u0142y na znaczeniu. Autorzy publikacji dotycz\u0105cej wsp\u00f3\u0142czesnej op\u0142acalno\u015bci wydobycia fosforyt\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce we wschodniej i po\u0142udniowo-wschodniej Polsce wyst\u0119puj\u0105 p\u0142ytko zalegaj\u0105ce konkrecje fosforytowe wieku eoce\u0144skiego. W niekt\u00f3rych miejscach mog\u0142yby one mie\u0107 znaczenie z\u0142o\u017cowe, a ich wydobycie mo\u017cna by\u0142oby prowadzi\u0107 metod\u0105 odkrywkow\u0105.\u00a0To o tyle istotne, \u017ce przy p\u0142ytkich odkrywkach nie trzeba stosowa\u0107 tak rygorystycznych parametr\u00f3w, jakie przyj\u0119to dla z\u0142\u00f3\u017c eksploatowanych pod ziemi\u0105. Autorzy przeanalizowali m.in. zmiany cen fosforyt\u00f3w, parametry projekt\u00f3w kopal\u0144 na \u015bwiecie oraz ekonomik\u0119 wydobycia odkrywkowego. Na tej podstawie zaproponowali nowe parametry, kt\u00f3re mog\u0142yby s\u0142u\u017cy\u0107 do oceny eoce\u0144skich fosforyt\u00f3w w Polsce.<\/p>\n Jednocze\u015bnie trwaj\u0105 prace w ramach Krajowego Programu Poszukiwa\u0144 Surowc\u00f3w Krytycznych, a na prze\u0142omie III i IV kwarta\u0142u 2026 roku planowane jest rozpocz\u0119cie kolejnych prac.\u00a0Fosforyty znalaz\u0142y si\u0119 w \u015br\u00f3d surowc\u00f3w, kt\u00f3rych Polska poszukiwa\u0107 b\u0119dzie w pierwszej kolejno\u015bci.\u00a0Program na lata 2026-2033 ma dysponowa\u0107 ponad 180 mln z\u0142.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Radio ZET\/pgi.gov.pl\/ By\u0142e\u015b \u015bwiadkiem czego\u015b niespodziewanego? Masz temat, kt\u00f3rym powinni\u015bmy si\u0119 zaj\u0105\u0107?<\/p>\n
\n\u00a0surowc\u00f3w krytycznych<\/a> Unii Europejskiej. S\u0105 przede wszystkim wykorzystywane do produkcji nawoz\u00f3w fosforowych, dlatego ich dost\u0119pno\u015b\u0107 ma znaczenie dla rolnictwa i bezpiecze\u0144stwa dostaw.\u00a0Najwi\u0119ksze znane z\u0142o\u017ca fosforyt\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 w Afryce P\u00f3\u0142nocnej, przede wszystkim w Maroku i na obszarze Sahary Zachodniej, a liderem wydobycia s\u0105 od Chiny.<\/p>\n
\ngov.pl<\/a><\/p>\n