{"id":661434,"date":"2026-09-02T03:04:45","date_gmt":"2026-09-02T03:04:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/661434\/"},"modified":"2026-09-02T03:04:45","modified_gmt":"2026-09-02T03:04:45","slug":"prof-antoni-dudek-o-reparacjach-jestem-rozczarowany-polityka-historyczna-donalda-tuska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/661434\/","title":{"rendered":"Prof. Antoni Dudek o reparacjach. „Jestem rozczarowany polityk\u0105 historyczn\u0105 Donalda Tuska”"},"content":{"rendered":"

To trzecia cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu z prof. Antonim Dudkiem przeprowadzonego na Festiwalu Media i Sztuka w Dar\u0142owie<\/p>\n

Magdalena Rigamonti: Nie ma pan poczucia, \u017ce Niemcy uodpornili si\u0119 na nasze \u017c\u0105dania dotycz\u0105ce reparacji wojennych?<\/p>\n

Prof. Antoni Dudek: Uodpornili si\u0119 na walenie m\u0142otem. Trzeba wi\u0119c budowa\u0107 polityk\u0119 historyczn\u0105 w inny spos\u00f3b.<\/p>\n

Problem w tym, \u017ce u nas wszyscy stali si\u0119 zak\u0142adnikami licytacji na radykalizm. A na pocz\u0105tku tej uliczki jest w\u0142a\u015bnie ta licytacja polsko-ukrai\u0144ska, kt\u00f3r\u0105 teraz obserwujemy. I moim zdaniem to nam nic nie da.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Efektem mo\u017ce by\u0107 tylko coraz wi\u0119kszy nacjonalizm. Zreszt\u0105 w ca\u0142ej Europie to jest widoczne. Mo\u017ce doj\u015b\u0107 do tego, \u017ce ca\u0142a Europa zostanie zdominowana przez nacjonalistyczne rz\u0105dy, kt\u00f3re rozmontuj\u0105 projekt europejski\u2026<\/p>\n

I wr\u00f3cimy do \u015bwietnie nam znanej historii Europy sprzed II wojny \u015bwiatowej: dyktatu najwi\u0119kszych graczy. I oby\u015bmy do nich do\u0142\u0105czyli z nasz\u0105 armi\u0105, kt\u00f3r\u0105 teraz gwa\u0142townie rozbudowujemy. Je\u015bli nie, to mo\u017cemy by\u0107 za kilkadziesi\u0105t lat w du\u017cych tarapatach.<\/p>\n

Prof. Dudek: cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w uleg\u0142a temu szanta\u017cowi ze strony PiS-u<\/p>\n

Rozmow\u0119 o reparacjach od Niemc\u00f3w za II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 zacz\u0105\u0142 PiS za swoich rz\u0105d\u00f3w w latach 2015-2023.<\/p>\n

Mamy polityk\u0119 prezesa Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, kt\u00f3ra jako\u015b si\u0119 wpisuje w dzia\u0142ania Instytutu Pami\u0119ci Narodowej zdominowanego przez ludzi zwi\u0105zanych z Prawem i Sprawiedliwo\u015bci\u0105. Ci ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce g\u0142\u00f3wnym argumentem w relacjach polsko-niemieckich jest s\u0142ynny raport pos\u0142a Arkadiusza Mularczyka, dotycz\u0105cy biliona euro reparacji niemieckich\u2026 I wed\u0142ug nich, dop\u00f3ki to nie b\u0119dzie za\u0142atwione, nie ma mowy o porozumieniu z Niemcami\u2026<\/p>\n

W zesz\u0142ym roku premier W\u0142adys\u0142aw Kosiniak-Kamysz m\u00f3wi\u0142, \u017ce Polsce nale\u017c\u0105 si\u0119 reparacje od Niemiec<\/a>.<\/p>\n

Jest tak, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 polityk\u00f3w uleg\u0142a temu szanta\u017cowi ze strony PiS-u. Gdybym by\u0142 liderem partii, to ju\u017c dawno z\u0142o\u017cy\u0142bym raport w sprawie odszkodowa\u0144, kt\u00f3re chcemy uzyska\u0107 od Rosji. I najbardziej bym tym dr\u0119czy\u0142 Grzegorza Brauna. Wszyscy politycy by m\u00f3wili: tak, my te\u017c popieramy te \u017c\u0105dania, Rosja powinna nam zap\u0142aci\u0107 odszkodowania, rekompensaty\u2026<\/p>\n

Co z tego, \u017ce b\u0119dziemy tego \u017c\u0105da\u0107, skoro doskonale wiemy, \u017ce nie mamy \u017cadnych narz\u0119dzi, \u017ceby od Rosjan cokolwiek wyegzekwowa\u0107?<\/p>\n

Nie mamy w og\u00f3le \u017cadnych narz\u0119dzi, \u017ceby wyegzekwowa\u0107 tego typu zado\u015b\u0107uczynienia, bo nie tak osi\u0105ga si\u0119 rekompensaty od innych narod\u00f3w. No, chyba \u017ce wypowiada im si\u0119 wojn\u0119, wygrywa t\u0119 wojn\u0119 i narzuca reparacje. W innej sytuacji to jest kompletnie \u015blepa uliczka.<\/p>\n

Prof. Dudek: jestem rozczarowany polityk\u0105 historyczn\u0105 Donalda Tuska<\/p>\n

Skupmy si\u0119 na Niemczech.<\/p>\n

Jestem, nie kryj\u0119, rozczarowany polityk\u0105 historyczn\u0105 Donalda Tuska. Premier nie by\u0142 w stanie nak\u0142oni\u0107 kolejnego niemieckiego kanclerza do rozpocz\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej na polu dialogu historycznego. Od lat strona niemiecka robi w sprawach historycznych uniki.<\/p>\n

Napi\u0119cia na linii Warszawa \u2014 Berlin. Za kulisami spotkania Donalda Tuska i Friedricha Merza zawrza\u0142o. „Polska nie mia\u0142a nic do powiedzenia”\"Donald<\/p>\n

Wyobra\u017amy sobie, \u017ce Donald Tusk jedzie do kanclerza Niemiec i m\u00f3wi tak: „Panie kanclerzu, proponujemy, \u017ceby wszyscy niemieccy maturzy\u015bci je\u017adzili na wycieczki do by\u0142ych niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych i zag\u0142ady, kt\u00f3re by\u0142y na terytorium Polski. My pokryjemy 1\/3 koszt\u00f3w, a wy 2\/3. Albo pan si\u0119 zgadza, albo wyjd\u0119 i przed kamerami powiem, \u017ce strona niemiecka odm\u00f3wi\u0142a, a pan b\u0119dzie si\u0119 t\u0142umaczy\u0142\u2026”. Zapewniam, \u017ce takie wizyty w by\u0142ych obozach na d\u0142ugo zapad\u0142yby w pami\u0119\u0107 wielu m\u0142odym Niemcom. I to by\u0142by nasz kapita\u0142 na przysz\u0142o\u015b\u0107, pierwszy etap dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

Podam przyk\u0142ad, jak nale\u017ca\u0142o spraw\u0119 reparacji rozegra\u0107. Sam pomys\u0142 nie by\u0142 g\u0142upi, tylko prezes Kaczy\u0144ski wykona\u0142 go z wdzi\u0119kiem s\u0142onia w sk\u0142adzie porcelany. Mo\u017cna by\u0142o zwo\u0142a\u0107 wielk\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 na temat szacowania strat wojennych, \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 najwybitniejszych specjalist\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, po czym zbudowa\u0107 zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3ry opracuje mi\u0119dzynarodow\u0105 metodologi\u0119 badania tych strat. Nast\u0119pnie uruchomi\u0107 grant europejski dla grupy historyk\u00f3w z wielu kraj\u00f3w \u2014 bardzo dobrze op\u0142acanych, w tym Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w \u2014 \u017ceby oszacowali skal\u0119 strat, jakie wywo\u0142a\u0142a okupacja niemiecka w Polsce. W efekcie tego procesu po kilku latach mieliby\u015bmy raport autorstwa grupy wybitnych historyk\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata i przekazaliby\u015bmy go Niemcom w prezencie z informacj\u0105: „Zobaczcie, co wasi przodkowie zrobili, przemy\u015blcie to, sprawd\u017acie, czy nie macie jakich\u015b zobowi\u0105za\u0144 wobec Polski”. Przez lata nikt nie wpad\u0142 na ten prosty pomys\u0142.<\/p>\n

Jestem zwolennikiem uprawiania polityki historycznej w trybie perswazyjnym, a nie w trybie \u017c\u0105dania i walenia pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142. Wiemy ju\u017c, \u017ce prezes Kaczy\u0144ski tak\u0105 polityk\u0105 do niczego nie doprowadzi\u0142. Mamy raport, mamy \u017c\u0105dania i jak PiS wr\u00f3ci do w\u0142adzy, znowu b\u0119dzie robi\u0142 to samo. I wiemy doskonale, \u017ce nic nie uzyska. Niemcy tego nie zap\u0142ac\u0105, nie ma si\u0119 co \u0142udzi\u0107, \u017ce Niemcy kiedykolwiek zbli\u017c\u0105 si\u0119 z reparacjami do biliona euro. To jest nierealne, ich na to nie sta\u0107. W zwi\u0105zku z tym powinni\u015bmy gra\u0107 spraw\u0105 zbrodni niemieckich i zniszcze\u0144, jakich Niemcy dokonali w czasie II wojny \u015bwiatowej w Polsce. To jest element przetargowy w bie\u017c\u0105cych i przysz\u0142ych negocjacjach.<\/p>\n

Pan pewnie wie, jak wygl\u0105daj\u0105 ksi\u0105\u017cki do historii dla niemieckich licealist\u00f3w. Niewiele tam jest o Polsce, niewiele o tym, co Niemcy robili na naszych ziemiach w czasie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Niemcy maj\u0105 zdecentralizowany system edukacji. Ka\u017cdy kraj zwi\u0105zkowy ma inne podr\u0119czniki. I nie mamy \u017cadnych szans na to, \u017ceby tam wymusi\u0107 nasz\u0105 wizj\u0119 historii. Natomiast tym, co mo\u017cemy robi\u0107, jest ten program pozytywny. W\u0142a\u015bnie dlatego m\u00f3wi\u0142em o wycieczkach.<\/p>\n

Prof. Dudek: mamy do wyboru dwie drogi, i to nie tylko w relacjach z Ukrai\u0144cami czy z Niemcami<\/p>\n

Jestem skrajnie sceptyczny co do dzia\u0142a\u0144 urz\u0119dowych, r\u00f3\u017cnych porozumie\u0144 na szczeblu centralnym, kt\u00f3re schodzi\u0142yby w d\u00f3\u0142 do o\u015bwiaty. Jestem wielkim zwolennikiem oddolnej dzia\u0142alno\u015bci. Na przyk\u0142ad mog\u0119 sobie wyobrazi\u0107 granty dla w\u0142adz samorz\u0105dowych na nawi\u0105zywanie wsp\u00f3\u0142pracy z niemieckimi miastami. Bo powtarzam \u2014 nie da si\u0119 zaprojektowa\u0107 tego centralnie i odg\u00f3rnie narzuci\u0107. Wiara, \u017ce osi\u0105gniemy wielki sukces, bo jaki\u015b kolejny rz\u0105d niemiecki przeforsuje w podr\u0119cznikach wersj\u0119 dla nas korzystn\u0105, jest naiwno\u015bci\u0105.<\/p>\n

\"Barbara<\/p>\n

Onet<\/p>\n

Barbara Nowacka, Przemys\u0142aw Czarnek<\/p>\n

Obserwuj\u0119 t\u0119 naiwno\u015b\u0107 w polskich sporach o kszta\u0142t edukacji u kolejnych ministr\u00f3w. Przemys\u0142aw Czarnek, Barbara Nowacka \u2014 zideologizowani ludzie, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce z pozycji ministra narzuc\u0105 co\u015b nauczycielowi. To naiwne, dlatego \u017ce ci nauczyciele s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cni, maj\u0105 swoje pogl\u0105dy i tak naprawd\u0119 nikt im nie narzuci okre\u015blonej wersji historii.<\/p>\n

Panie profesorze, niedawno rozmawia\u0142am z panem Czes\u0142awem Lewandowskim, przewodnicz\u0105cym Zwi\u0105zku Kombatant\u00f3w, powsta\u0144cem warszawskim, wi\u0119\u017aniem obozu koncentracyjnego Stutthof. Pyta\u0142am, jakie odszkodowanie dosta\u0142 od Niemc\u00f3w. Niewiele ponad 30 tys. z\u0142. Za chwil\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy prze\u017cyli II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 i doznali wielkich krzywd od Niemc\u00f3w, ju\u017c nie b\u0119dzie, wi\u0119c nie b\u0119dzie komu dawa\u0107 odszkodowa\u0144, a do tego \u0142atwiej b\u0119dzie manipulowa\u0107 histori\u0105 i pami\u0119ci\u0105.<\/p>\n

Manipulowa\u0107 mo\u017cna, nawet jak \u017cyj\u0105 ofiary i \u015bwiadkowie. I tego typu pr\u00f3by manipulacji, nie tylko ze strony niemieckiej, by\u0142y podejmowane wielokrotnie i na r\u00f3\u017cnym poziomie.<\/p>\n

Co do odszkodowa\u0144, to nie wiem, jaka kwota by\u0142aby odpowiednia, bo czy mo\u017cna przelicza\u0107 \u017cycie i cierpienie na konkretne pieni\u0105dze? Pr\u00f3bujemy to robi\u0107, ale to zawsze b\u0119dzie u\u0142omne. Problem tkwi w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej \u2014 w tym, jak\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 zbudujemy przez dyskusj\u0119 o historii. Wiem, \u017ce mo\u017cna si\u0119 zajmowa\u0107 histori\u0105 dla samej historii, ale dla mnie historia jest te\u017c wa\u017cna jako nauczycielka \u017cycia i jako pewien fundament pod bie\u017c\u0105ce oraz przysz\u0142e relacje.<\/p>\n

Mamy do wyboru dwie drogi, i to nie tylko w relacjach z Ukrai\u0144cami czy z Niemcami: albo konfrontacyjn\u0105, albo wr\u0119cz przeciwnie. Jestem zwolennikiem drogi niekonfrontacyjnej, co nie znaczy \u2014 kapitulacyjnej.<\/p>\n

W Polsce jest te\u017c takie przekonanie, \u017ce jak kto\u015b nie chce bra\u0107 udzia\u0142u w licytacji na radykalizm oskar\u017ce\u0144 \u2014 jak to nas wszyscy dr\u0119czyli i prze\u015bladowali \u2014 to nie jest patriot\u0105, jest renegatem, wyrzek\u0142 si\u0119 polskiego interesu narodowego. A ja uwa\u017cam, \u017ce interes narodowy wymaga obrony, ale w spos\u00f3b racjonalny, spokojny i przemy\u015blany.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"To trzecia cz\u0119\u015b\u0107 wywiadu z prof. Antonim Dudkiem przeprowadzonego na Festiwalu Media i Sztuka w Dar\u0142owie Magdalena Rigamonti:…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":661435,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[62713],"tags":[56,61195,1345,212,6979,422,49,48,46,1649,772,47,26761],"class_list":["post-661434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-donald-tusk","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-donald-tusk","tag-donald_tusk","tag-ii_wojna_swiatowa","tag-jaroslaw_kaczynski","tag-kraj","tag-nat_styl","tag-omp","tag-reparacje","tag-reparacje_wojenne","tag-screening_general","tag-stosunki_polsko_niemieckie"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117199233382136709","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/661434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=661434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/661434\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/661435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=661434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=661434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=661434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}