![\"\"](\"https:\/\/static.euronews.com\/website\/images\/logos\/logo-euronews-stacked-outlined-72x72-grey-9.svg\"){kind=logo}
\n REKLAMA<\/p>\n
Rocznica napa\u015bci Niemiec na Polsk\u0119 i wybuchu II wojny \u015bwiatowej, jak co roku, jest okazj\u0105 do przypomnienia tragicznych wydarze\u0144 z lat 1939\u20131945, ale tak\u017ce do podsumowania strat poniesionych przez Polsk\u0119 w wyniku wojny i okupacji. Polska by\u0142a jednym z kraj\u00f3w, kt\u00f3re w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych i okupacji niemieckiej ponios\u0142y szczeg\u00f3lnie dotkliwe straty.<\/p>\n
\n REKLAMA<\/p>\n
\n REKLAMA<\/p>\n
Poza ofiarami w ludziach by\u0142y to tak\u017ce ogromne straty materialne: zniszczona infrastruktura, zrabowane dzie\u0142a sztuki, ksi\u0119gozbiory, wyposa\u017cenie muze\u00f3w, ko\u015bcio\u0142\u00f3w, klasztor\u00f3w i synagog. <\/p>\n
Jak wynika z przygotowanego kilka lat temu raportu dotycz\u0105cego strat wojennych, kt\u00f3rego wsp\u00f3\u0142autorem i inicjatorem by\u0142 \u00f3wczesny wiceminister spraw zagranicznych Arkadiusz Mularczyk, ich warto\u015b\u0107 oszacowano na ponad 6,22 biliona z\u0142otych, czyli oko\u0142o 1,3 biliona euro.<\/p>\n
1 wrze\u015bnia Arkadiusz Mularczyk, obecnie europose\u0142 EKR, wraz z Jackiem Ozdob\u0105 otworzyli w Parlamencie Europejskim wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 dzie\u0142om sztuki zrabowanym z Polski podczas II wojny \u015bwiatowej, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 do dzi\u015b nie zosta\u0142a odzyskana.<\/p>\n
Jak m\u00f3wi w rozmowie z Euronews Jacek Ozdoba, pierwotnie pomys\u0142 na ekspozycj\u0119 by\u0142 nieco inny.<\/p>\n
\u201e1 wrze\u015bnia 1939 r. to data, kt\u00f3rej nie mo\u017cna zignorowa\u0107, bo prawie ka\u017cda polska rodzina w wyniku wojny i okupacji niemieckiej w jaki\u015b spos\u00f3b ucierpia\u0142a, moja rodzina tak\u017ce. Chcieli\u015bmy pierwotnie opowiedzie\u0107 o cierpieniach, jakich do\u015bwiadczyli Polacy, ale to temat zbyt obszerny. Postanowili\u015bmy zatem wybra\u0107 jeden motyw \u2013 skradzione dzie\u0142a sztuki \u2013 i pokaza\u0107 go w maksymalnie uproszczony spos\u00f3b. Dwa g\u0142\u00f3wne napisy i na \u015brodku symboliczna rama, kt\u00f3ra wskazuje na miejsce na skradzione dzie\u0142a sztuki\u201d \u2013 m\u00f3wi Jacek Ozdoba.<\/p>\n
Jak dodaje, wystawa ma przypomina\u0107 r\u00f3wnie\u017c o nierozwi\u0105zanej kwestii restytucji cz\u0119\u015bci polskich d\u00f3br kultury.<\/p>\n
Na ekspozycji mo\u017cna zobaczy\u0107 fotografie jedynie niewielkiej cz\u0119\u015bci zrabowanych obiekt\u00f3w \u2013 obraz\u00f3w, rze\u017ab i grafik. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107 jest czarno-bia\u0142a. Wyj\u0105tkiem jest centralna fotografia przedstawiaj\u0105ca najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o sztuki utracone z Polski w czasie wojny \u2013 \u201ePortret m\u0142odzie\u0144ca\u201d Rafaela Santiego. Obraz nale\u017ca\u0142 do kolekcji Muzeum Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Krakowie. Jest tak\u017ce jednym z najcenniejszych dzie\u0142 sztuki utraconych w czasie wojny, a jego szacunkowa warto\u015b\u0107 przekracza 100 milion\u00f3w dolar\u00f3w.<\/p>\n
Wed\u0142ug przywo\u0142ywanych przez organizator\u00f3w danych podczas wojny z Polski zrabowano ponad p\u00f3\u0142 miliona obiekt\u00f3w, w tym oko\u0142o 520 tys. dzie\u0142 sztuki. Ich \u0142\u0105czn\u0105 warto\u015b\u0107 szacuje si\u0119 na ponad 11 miliard\u00f3w dolar\u00f3w. S\u0105 to jednak dane dotycz\u0105ce zidentyfikowanych i udokumentowanych strat. Rzeczywista skala grabie\u017cy mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza, poniewa\u017c wiele dzie\u0142 nale\u017ca\u0142o do prywatnych w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w czasie wojny, a cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w nie zosta\u0142a wcze\u015bniej skatalogowana. Niekt\u00f3re obiekty znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w domach prywatnych, synagogach i ko\u015bcio\u0142ach, kt\u00f3re zosta\u0142y nast\u0119pnie zniszczone.<\/p>\n
Skala strat by\u0142a wi\u0119c ogromna. Jednocze\u015bnie liczba dzie\u0142 odzyskanych przez Polsk\u0119 pozostaje niewielka w stosunku do szacowanej liczby utraconych obiekt\u00f3w. Jak wskazuje Arkadiusz Mularczyk, jedn\u0105 z przyczyn powolnego procesu restytucji s\u0105 r\u00f3wnie\u017c obowi\u0105zuj\u0105ce w Niemczech regulacje dotycz\u0105ce w\u0142asno\u015bci i przedawnienia roszcze\u0144. Jego zdaniem problemem jest tak\u017ce niewielka presja spo\u0142eczna i brak wystarczaj\u0105cej woli politycznej, by przyspieszy\u0107 proces zwrotu dzie\u0142 pochodz\u0105cych z polskich zbior\u00f3w.<\/p>\n
Skradzione i nieoddane<\/p>\n
Jacek Ozdoba zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na kwesti\u0119 dzie\u0142, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 obecnie w niemieckich instytucjach lub kolekcjach prywatnych.<\/p>\n
\u201eNiemieckie muzea do dzi\u015b korzystaj\u0105 z tamtych kradzie\u017cy, na tym zarabiaj\u0105. Przecie\u017c tury\u015bci ogl\u0105daj\u0105 te dzie\u0142a sztuki w muzeach, bibliotekach i innych miejscach, a cz\u0119\u015b\u0107 obiekt\u00f3w znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w r\u0119kach prywatnych i w obrocie. One przynosz\u0105 wi\u0119c doch\u00f3d. I z tego dochodu nie chc\u0105 rezygnowa\u0107. Czyli po raz drugi jakby zarabiaj\u0105 na wojnie. Nie do\u015b\u0107, \u017ce ich dziadkowie zrabowali, to teraz ich dzieci i wnuki zarabiaj\u0105 na handlu i ekspozycji tych rzeczy\u201d \u2013 twierdzi polski europose\u0142.<\/p>\n
W ostatnich latach do Polski wr\u00f3ci\u0142y jednak kolejne zrabowane obiekty. Niedawno, przy okazji Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie, Niemcy przekazali Polsce m.in. \u015bredniowieczny r\u0119kopis z zapisem hymnu \u201eGaude Mater Polonia\u201d, pier\u015bcie\u0144 kr\u00f3la Zygmunta I Starego oraz 11 miniaturowych eksponat\u00f3w kolejowych z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie. Wcze\u015bniej do Polski wr\u00f3ci\u0142y m.in. dokumenty polsko-krzy\u017cackie oraz fragment \u015bredniowiecznej rze\u017aby z Malborka.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d odzyskanych dzie\u0142 znajduje si\u0119 tak\u017ce \u201eBiblia P\u0142ocka\u201d z XII wieku, przechowywana po wojnie w Getyndze i zwr\u00f3cona Polsce w 1978 roku, cho\u0107 jej lokalizacja by\u0142a znana ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n
Podczas otwarcia wystawy europose\u0142 Adam Bielan podkre\u015bla\u0142, \u017ce skala powojennych strat nie powinna by\u0107 postrzegana wy\u0142\u0105cznie jako konsekwencja wojennego chaosu.<\/p>\n
\u201ePolskie dzie\u0142a sztuki nie zagin\u0119\u0142y. Nie sta\u0142y si\u0119 po prostu ofiarami wojennego chaosu. One zosta\u0142y zrabowane przez niemieckiego okupanta w ramach systematycznej, zaplanowanej polityki grabie\u017cy i niszczenia polskiego dziedzictwa narodowego. Niemieccy nazi\u015bci g\u0142osili rzekom\u0105 ni\u017cszo\u015b\u0107 narod\u00f3w s\u0142owia\u0144skich, w tym Polski. Z pogard\u0105 odnosili si\u0119 do polskiej kultury. Mimo tego z niezwyk\u0142\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105 wyszukiwali najcenniejsze polskie dzie\u0142a, konfiskowali je i wywozili do Rzeszy. Rabowali to, czym oficjalnie pogardzali\u201d \u2013 przypomnia\u0142 podczas otwarcia wystawy Adam Bielan.<\/p>\n
Organizatorzy wystawy zaznaczaj\u0105, \u017ce jej celem nie jest budowanie wrogo\u015bci mi\u0119dzy narodami, lecz przypomnienie o stratach polskiego dziedzictwa kulturowego i kwestii jego restytucji.<\/p>\n
\u201eNie otwieramy tej wystawy po to, aby dzieli\u0107 Europ\u0119. Otwieramy j\u0105 po to, aby Europa pami\u0119ta\u0142a. Nie po to, aby budowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 na krzywdzie. Po to, aby budowa\u0107 j\u0105 na prawdzie. Polska pami\u0119ta. Polska si\u0119 nie wyrzeka. Polska b\u0119dzie upomina\u0107 si\u0119 o swoje. Polskie dziedzictwo nale\u017cy do Polski \u2013 i do Polski powinno powr\u00f3ci\u0107\u201d \u2013 podkre\u015blali organizatorzy.<\/p>\n
Wystawa \u201eSpl\u0105drowane przez Niemc\u00f3w. Nigdy nie zwr\u00f3cone. 1939\u20131945\u201d jest prezentowana na g\u0142\u00f3wnym korytarzu Parlamentu Europejskiego w Brukseli. Mo\u017cna j\u0105 ogl\u0105da\u0107 do ko\u0144ca tygodnia.<\/p>\n
Kwestia zrabowanych dzie\u0142 sztuki jest cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego sporu o konsekwencje niemieckiej okupacji i reparacje wojenne. Postulat uzyskania od Niemiec odszkodowa\u0144 za straty poniesione przez Polsk\u0119 od lat jest jednym z wa\u017cnych temat\u00f3w podejmowanych przez polityk\u00f3w prawicy, przede wszystkim PiS. W 2022 roku kierowany przez Arkadiusza Mularczyka zesp\u00f3\u0142 parlamentarny przedstawi\u0142 raport, w kt\u00f3rym warto\u015b\u0107 polskich strat oszacowano na ponad 6,22 biliona z\u0142otych. Na tej podstawie polski rz\u0105d wyst\u0105pi\u0142 do Niemiec z \u017c\u0105daniem odszkodowania. Berlin uznaje jednak kwesti\u0119 reparacji za zamkni\u0119t\u0105.<\/p>\n
Obecny rz\u0105d przyjmuje inne stanowisko ni\u017c poprzedni gabinet PiS. Premier Donald Tusk i szef MSZ Rados\u0142aw Sikorski wskazywali, \u017ce kwestia reparacji w sensie prawnym zosta\u0142a zamkni\u0119ta, jednocze\u015bnie podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce Polska ma prawo oczekiwa\u0107 od Niemiec zado\u015b\u0107uczynienia za krzywdy i straty poniesione podczas wojny. Rz\u0105d stawia wi\u0119c przede wszystkim na dzia\u0142ania dotycz\u0105ce pami\u0119ci, odszkodowa\u0144 dla \u017cyj\u0105cych ofiar oraz konkretnych form zado\u015b\u0107uczynienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rocznica napa\u015bci Niemiec na Polsk\u0119 i wybuchu II wojny \u015bwiatowej, jak co roku, jest okazj\u0105 do przypomnienia tragicznych…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":662993,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[12],"tags":[2761,291,3375,20013,42,38,40,39,41],"class_list":["post-662992","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-polska","tag-bruksela","tag-historia","tag-ii-wojna-swiatowa","tag-parlament-europejski","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117202907181790735","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/662992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=662992"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/662992\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/662993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=662992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=662992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=662992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}