Innym wa\u017cnym tematem jest polityka spo\u0142eczna. W Niemczech mamy pa\u0144stwo socjalne. Przez wiele lat \u017cyli\u015bmy ponad stan. Teraz trwa jego korekta i pozostaje odczeka\u0107, jaki b\u0119dzie ostateczny wynik.<\/p>\n
![\"Ekonomista](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/f8rk9kqTURBXy84ZGY5ODg0Y2Q1YTAzYWMzZDVhYzc4ZjMyN2ZiNDk2NC5qcGVnkpUCzQOsAMLDlQIAzQJLwsPeAAOhMAGhMQGhM.jpeg\")
Aureliusz M. P\u0119dziwol\/DW \/ Partner Deutsche Welle<\/p>\n
Ekonomista Matthias Bauer jest dyrektorem ECIPE, Europejskiego Centrum Mi\u0119dzynarodowej Ekonomii Politycznej, brukselskiego think tanku zajmuj\u0105cego si\u0119 polityk\u0105 gospodarcz\u0105, handlow\u0105 i technologiczn\u0105<\/p>\n
Czy kanclerz Friedrich Merz mo\u017ce znacz\u0105co zmieni\u0107 polityk\u0119 gospodarcz\u0105 Niemiec, skoro rz\u0105dzi razem z SPD?<\/p>\n
Mechanizm koryguj\u0105cy ju\u017c istnieje. Ma ograniczy\u0107 biurokracj\u0119, zmniejszy\u0107 ulgi podatkowe i doprowadzi\u0107 do przebudowy systemu opieki spo\u0142ecznej. Otwartym pozostaje pytanie, czy to wystarczy, \u017ceby powstrzyma\u0107 odp\u0142yw krwi z niemieckiego przemys\u0142u.<\/p>\n
Obawiam si\u0119, \u017ce tak raczej nie b\u0119dzie, poniewa\u017c mamy do czynienia z wielkimi, globalnymi zawirowaniami. Ludzie i przedsi\u0119biorstwa w Azji i Ameryce \u0141aci\u0144skiej s\u0105 gotowi pracowa\u0107 wi\u0119cej za mniejsze pieni\u0105dze. Dlatego spora cz\u0119\u015b\u0107 rozwoju gospodarczego i technologicznego rozgrywa si\u0119 poza Europ\u0105.<\/p>\n
Bo w Niemczech by\u0142oby to zbyt drogie?<\/p>\n
Niemcy jako miejsce prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej charakteryzuj\u0105 wysokie wynagrodzenia i pozap\u0142acowe koszty pracy, po cz\u0119\u015bci droga energia, a tak\u017ce biurokracja, kt\u00f3ra wynika nie tylko z uwarunkowa\u0144 krajowych, ale i z niezwykle silnej fragmentacji prawnej na europejskim rynku wewn\u0119trznym.<\/p>\n
Ten rynek opiera si\u0119 na trzech zasadach: swobodzie przedsi\u0119biorczo\u015bci (czyli wyboru kraju prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej \u2014 przyp.), braku ce\u0142 i daleko id\u0105cym uznawaniu produkt\u00f3w, co znaczy, \u017ce je\u015bli jaki\u015b produkt jest dopuszczony do obrotu w jednym kraju cz\u0142onkowskim Unii, mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c sprzedawany w innym kraju unijnym. Poza tym nie mamy zbyt wiele wsp\u00f3lnego rynku wewn\u0119trznego.<\/p>\n
Ma pan na my\u015bli us\u0142ugi?<\/p>\n
Tak, to ten klasyczny obszar. Prawie wszystkie us\u0142ugi podlegaj\u0105 regulacjom krajowym. Ale jeszcze gorzej jest z przepisami, kt\u00f3re dotycz\u0105 wszystkich przedsi\u0119biorstw, niezale\u017cnie od tego, gdzie prowadz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Mam na my\u015bli kwestie opodatkowania, rynku pracy, ochrony danych osobowych czy og\u00f3lnej ochrony konsument\u00f3w. W tym zakresie obowi\u0105zuj\u0105 z regu\u0142y przepisy krajowe, chronione przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 to kraje ma\u0142e, czy du\u017ce. To obejmuje r\u00f3wnie\u017c zachowanie kompetencji.<\/p>\n
Zaliczy\u0142by pan r\u00f3wnie\u017c do tego Zielony \u0141ad?<\/p>\n
Przepisy dotycz\u0105ce ochrony \u015brodowiska i klimatu s\u0105 tak\u017ce przewa\u017cnie krajowe. Mamy wiele dyrektyw, kt\u00f3re musz\u0105 zosta\u0107 wdro\u017cone do prawa narodowego. To ma nawet sens. Ale jednocze\u015bnie wszystkie pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie trwaj\u0105 przy swoich w\u0142asnych regulacjach. A ja siebie pytam, czy to jest jeszcze uzasadnione.<\/p>\n
Dlaczego?<\/p>\n
My\u015bl\u0119, \u017ce ludziom w Europie jest wszystko jedno, czy robi\u0105 zakupy zgodnie z polsk\u0105 ustaw\u0105 o ochronie konsument\u00f3w, czy z niemieck\u0105. To samo dotyczy ochrony danych. Preferencje s\u0105 tu raczej takie same, inaczej ni\u017c na obszarach, kt\u00f3re nie maj\u0105 bezpo\u015bredniego znaczenia dla gospodarki, jak prawo karne czy aborcyjne. To obszary maj\u0105ce silne zabarwienie polityczne, gdzie by\u0107 mo\u017ce nie nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do harmonizacji. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c stawek podatkowych pobieranych w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich.<\/p>\n
Jednak ju\u017c przy obliczaniu jednolitej podstawy opodatkowania mo\u017cna by wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 znacznie bli\u017cej i zgodzi\u0107 si\u0119 na jak\u0105\u015b regulacj\u0119 europejsk\u0105. Istnieje interesuj\u0105ca inicjatywa o nazwie 28. system prawny. Z ni\u0105 wi\u0105\u017c\u0119 pewne nadzieje. Chodzi bowiem o harmonizacj\u0119 i u\u0142atwienia przy zak\u0142adaniu przedsi\u0119biorstw w ca\u0142ej Europie.<\/p>\n
Co na tym polu mog\u0142yby zrobi\u0107 kraje Europy \u015arodkowej i Wschodniej?<\/p>\n
Mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 tworzy\u0107 warunki ramowe, kt\u00f3re stymulowa\u0142yby konkurencj\u0119. Na przyk\u0142ad niskie podatki nie tylko dla przedsi\u0119biorstw, ale i pracownik\u00f3w, \u017ceby zatrzyma\u0107 w kraju lub do niego przyci\u0105gn\u0105\u0107 ludzi naprawd\u0119 zdolnych.<\/p>\n
By\u0142bym te\u017c zdecydowanie za tym, \u017ceby d\u0105\u017cy\u0107 do harmonizacji prawnej na wszystkich obszarach, kt\u00f3re s\u0105 wa\u017cne dla firm zajmuj\u0105cych si\u0119 handlem transgranicznym. Czyli zharmonizowa\u0107 wszystkie horyzontalne przepisy dotycz\u0105ce podatk\u00f3w, rynku pracy, prawa kontraktowego, kt\u00f3re dotycz\u0105 wszystkich przedsi\u0119biorstw. Mo\u017cna to zrobi\u0107 elegancko, poprzez 28. system prawny.<\/p>\n
Je\u015bli dobrze rozumiem, m\u00f3wi pan „wi\u0119cej Europy, mniej pa\u0144stw narodowych”?<\/p>\n
Opowiadam si\u0119 za wi\u0119ksz\u0105 rol\u0105 Europy i zmniejszeniem kompetencji pa\u0144stw narodowych we wszystkich obszarach, kt\u00f3re s\u0105 wa\u017cne dla przedsi\u0119biorstw chc\u0105cych prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 transgraniczn\u0105 lub inwestowa\u0107 za granic\u0105.<\/p>\n
Wr\u00f3\u0107my jeszcze do polityki klimatycznej. Coraz g\u0142o\u015bniej s\u0142ycha\u0107 \u017c\u0105dania, by Unia Europejska zrewidowa\u0142a jej cele. Ale czy wtedy nie zagrozi to ca\u0142emu europejskiemu przemys\u0142owi, tak jak chi\u0144ska konkurencja w bran\u017cy samochod\u00f3w elektrycznych?<\/p>\n
By\u0107 mo\u017ce. Nie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego rz\u0105d mia\u0142by chroni\u0107 stare ga\u0142\u0119zie przemys\u0142u. Nale\u017cy zapewni\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 gospodarcz\u0105 i stara\u0107 si\u0119 nie dyskryminowa\u0107 \u017cadnej bran\u017cy, jak to po cz\u0119\u015bci zdarzy\u0142o si\u0119 w przemy\u015ble motoryzacyjnym. Ja bym tego jednak nie pot\u0119pia\u0142.<\/p>\n
Obserwujemy ogromny post\u0119p w rozwoju energii odnawialnej w Niemczech. Koszty energii s\u0105 wysokie, to prawda. Ale wcze\u015bniej by\u0142y sztucznie zani\u017cane, poniewa\u017c dostawali\u015bmy ogromne ilo\u015bci taniego gazu z Rosji.<\/p>\n
Poza tym koszty energii s\u0105 wielkim tematem dla bran\u017c energoch\u0142onnych: hutniczej, chemicznej, papierniczej czy cementowej. Jednak dla du\u017cej cz\u0119\u015bci gospodarki nie odgrywaj\u0105 one wi\u0119kszej roli. Wa\u017cniejsze s\u0105 raczej p\u0142ace i pozap\u0142acowe koszty pracy.<\/p>\n
Druga kwestia: nie potrzebujemy polityki energetycznej, kt\u00f3ra chroni klimat. Potrzebujemy polityki energetycznej niezale\u017cnej od takich bogatych w surowce i autokratycznie rz\u0105dzonych kraj\u00f3w, jak Rosja.<\/p>\n
A gdy j\u0105 b\u0119dziemy mieli, pomo\u017cemy te\u017c klimatowi?<\/p>\n
Tu b\u0119d\u0119 raczej sceptyczny. Je\u015bli bowiem spojrze\u0107 na wielko\u015b\u0107 emisji, to jak tu wygl\u0105daj\u0105 Niemcy?<\/p>\n
Jednak niezale\u017cnie od tego osi\u0105gn\u0119li\u015bmy w Niemczech ogromny post\u0119p w dziedzinie odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. My\u015bl\u0119, \u017ce za pi\u0119\u0107 do 10 lat struktura energetyczna b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej, na ich korzy\u015b\u0107.<\/p>\n
A co z chi\u0144sk\u0105 konkurencj\u0105? Chi\u0144czycy du\u017co o tym nie m\u00f3wi\u0105, ale prowadz\u0105 polityk\u0119 coraz bardziej przyjazn\u0105 dla klimatu. W produkcji elektrycznych aut i energetyce s\u0142onecznej wyprzedzili ju\u017c wszystkich innych.<\/p>\n
Tak, robi\u0105 to ca\u0142kiem nie\u017ale. Bardzo wiele dzieje si\u0119 w dziedzinie energii odnawialnej, w produkcji baterii, a tak\u017ce aut elektrycznych. Moim zdaniem to dobrze. Pytanie brzmi oczywi\u015bcie, jak my na to zareagujemy.<\/p>\n
Nie jestem zwolennikiem ce\u0142, ani tak zwanych pozataryfowych barier handlowych. Nie mo\u017cemy jednak zapomina\u0107, \u017ce chi\u0144ska gospodarka jest ekstremalnie silnie subsydiowana, a my nie mamy nawet poj\u0119cia, jak bardzo. Tam subsydiuje si\u0119 na ka\u017cdym rogu. Subsydiowana jest energia. Subsydiowana jest praca. Subsydiowany jest kapita\u0142. Do tego dochodz\u0105 wszelkiego rodzaju dotacje, od szczebla centralnego po prowincje i gminy. Chiny subsydiuj\u0105 jak szalone, a my nie wiemy, kto ile pieni\u0119dzy dostaje.<\/p>\n
Ale czy w ostatecznym rozrachunku nie jest tak, \u017ce to pomaga klimatowi? Niezale\u017cnie od tego, czy jest dotowane, czy nie?<\/p>\n
Polityka klimatyczna nie musi bezwzgl\u0119dnie nale\u017ce\u0107 do unijnych kompetencji. Nie trzeba zabiera\u0107 pieni\u0119dzy z pa\u0144stw cz\u0142onkowskich po to, by je nast\u0119pnie drog\u0105 okr\u0119\u017cn\u0105 wysy\u0142a\u0107 z powrotem do tych pa\u0144stw, \u017ceby budowa\u0142y wiatraki czy finansowa\u0142y zielone NGO’sy.<\/p>\n
Obszar, na kt\u00f3rym potrzebna jest wsp\u00f3\u0142praca, to ustawodawstwo dotycz\u0105ce ochrony \u015brodowiska i klimatu. Dobrze by\u0142oby, gdyby uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 porozumienie w sprawie zharmonizowanych regu\u0142. To jednak nie musi dzia\u0107 si\u0119 w klubie 27 pa\u0144stw. Wystarczy 5 lub 12. Kto nie chce w tym uczestniczy\u0107, mo\u017ce zosta\u0107 na zewn\u0105trz.<\/p>\n
*Ekonomista Matthias Bauer jest dyrektorem ECIPE, Europejskiego Centrum Mi\u0119dzynarodowej Ekonomii Politycznej, brukselskiego think tanku zajmuj\u0105cego si\u0119 polityk\u0105 gospodarcz\u0105, handlow\u0105 i technologiczn\u0105, a tak\u017ce rozwojem gospodarczym i dzia\u0142aniami politycznymi w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"DW: Kiedy\u015b niemiecka gospodarka by\u0142a wzorem, ale od jakiego\u015b czasu stan\u0119\u0142a w miejscu, a k\u0142opoty z tego powodu…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":67930,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[113,112,311,105,2253,53,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,50],"class_list":{"0":"post-67929","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-biznes","9":"tag-business","10":"tag-deutsche_welle","11":"tag-ekonomia","12":"tag-mh","13":"tag-new_header","14":"tag-onet3","15":"tag-onet3d","16":"tag-onet3d_2i","17":"tag-phx","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-screening_general","24":"tag-v2021"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115435005847120421","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67929\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67930"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}