Kamil Markiewicz (FXMAG): Jak wygl\u0105da\u0142y pocz\u0105tku programu Czyste Powietrze? Wtedy te\u017c wyst\u0119powa\u0142y problemy z p\u0142atno\u015bciami?<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Grzegorz Furmann (w\u0142a\u015bciciel firmy ProEnergy): Nasza firma od pocz\u0105tku zajmuje si\u0119 wszystkim, aby pom\u00f3c klientowi skorzysta\u0107 z tego programu. Pomagamy przeprowadzi\u0107 beneficjent\u00f3w przez wszystkie formalno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 wymagane do tego, aby m\u00f3c skorzysta\u0107 z dotacji, a tak\u017ce wykonywali\u015bmy wszystkie prace. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich robili\u015bmy sami, a cz\u0119\u015b\u0107 zlecali\u015bmy podwykonawcom, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracujemy. Program Czyste Powietrze zacz\u0105\u0142 funkcjonowa\u0107 w 2018 roku, ale\u00a0 dopiero w 2023 roku wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co go w znacznym stopniu nap\u0119dzi\u0142o. Wymiany \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a i termomodernizacje znacznie przyspieszy\u0142y, zw\u0142aszcza przez prefinansowanie. Polega ono na tym, \u017ce beneficjent p\u0142aci cz\u0119\u015b\u0107 za prac\u0119, kt\u00f3ra jest nieobj\u0119ta przez dotacj\u0119. Za sam\u0105 dotacj\u0119 nie musi klient zak\u0142ada\u0107, tylko robi to firma wykonawcza, kt\u00f3ra dostaje na swoje konto 50% zaliczki wysoko\u015bci dotacji przed pracami. Po ich zako\u0144czeniu i rozliczeniu wszystkiego otrzymuje drug\u0105 po\u0142ow\u0119, kt\u00f3r\u0105 w imieniu beneficjenta fundusz przekazuje na konto wykonawcy.\u00a0<\/p>\n
To nap\u0119dzi\u0142o bardzo mocno rynek, bo co do zasady uczestnikami tego programu s\u0105 osoby najbiedniejsze, kt\u00f3re nie maj\u0105 warunk\u00f3w finansowych, aby najpierw wy\u0142o\u017cy\u0107 100 tys., aby firma mog\u0142a zrobi\u0107 robot\u0119, a p\u00f3\u017aniej czeka\u0107 na zwrot tych pieni\u0119dzy od funduszu, przez kolejnych kilka miesi\u0119cy. Mechanizm prefinansowania zacz\u0105\u0142 realnie odpowiada\u0107 na potrzeby najbiedniejszych beneficjent\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli dop\u0142aci\u0107 tylko ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Bardzo cz\u0119sto by\u0142o to tylko wysoko\u015b\u0107 8-procentowego podatku VAT za ca\u0142\u0105 inwestycj\u0119. Reszt\u0119 \u015brodk\u00f3w fundusz w imieniu beneficjenta mia\u0142 przelewa\u0107 firmie wykonawczej.\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Czytaj te\u017c: Problem\u00f3w wci\u0105\u017c przybywa. Program Czyste Powietrze mia\u0142 by\u0107 szans\u0105, a sta\u0142 si\u0119 powodem do drwin<\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Moja firma, podobnie jak wiele innych, na pocz\u0105tku podesz\u0142a do programu bardzo ostro\u017cnie obserwuj\u0105c, jak on funkcjonuje. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce wygl\u0105da\u0142o to naprawd\u0119 dobrze. Boom je\u015bli chodzi o program nast\u0105pi\u0142 na prze\u0142omie 2023 i 2024 roku, gdy bardzo du\u017co firm zacz\u0119\u0142o si\u0119 do tego programu przy\u0142\u0105cza\u0107. Po pierwsze, bo by\u0142a taka potrzeba rynku, a po drugie, fundusz patrz\u0105c na du\u017ce zainteresowanie zach\u0119ca\u0142 wykonawc\u00f3w do tego, aby si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 w wykonywanie inwestycji, co mia\u0142o przyspieszy\u0107 transformacj\u0119 energetyczn\u0105, kt\u00f3ra jest jednym z podstawowych za\u0142o\u017ce\u0144 programu.\u00a0<\/p>\n Ca\u0142y mechanizm wydawa\u0142 si\u0119 bardzo sp\u00f3jny. Ludzie dzi\u0119ki pomocy pa\u0144stwa mogli sobie swoje domy zmodernizowa\u0107, a firmy mia\u0142y ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zlece\u0144, poniewa\u017c zapotrzebowanie na rynku by\u0142o w\u00f3wczas bardzo du\u017ce. Bez tego programu wielu Polak\u00f3w w \u017cyciu nie by\u0142oby sta\u0107 na to, co mogli wykona\u0107 dzi\u0119ki otrzymanej dotacji. Najcz\u0119\u015bciej beneficjentami tego programu by\u0142y osoby, kt\u00f3re w przeliczeniu na cz\u0142onka rodziny mia\u0142y poni\u017cej 1 tys. z\u0142 dochodu miesi\u0119cznie.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n To by\u0142 te\u017c wym\u00f3g, aby otrzyma\u0107 najwy\u017cszy poziom dofinansowania.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Dok\u0142adnie tak. Dlatego to by\u0142a grupa docelowa, kt\u00f3ra najcz\u0119\u015bciej decydowa\u0142a si\u0119 na korzystanie z programu.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kiedy zacz\u0105\u0142 pojawia\u0107 si\u0119 problem? Rozumiem z pana wypowiedzi, \u017ce przez pierwsze lata otrzymywali\u015bcie na bie\u017c\u0105co zap\u0142at\u0119 za wykonan\u0105 prac\u0119 ze strony funduszu?<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Na samym pocz\u0105tku wszystko by\u0142o dobrze. Problemy zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 na pocz\u0105tku 2024 roku. P\u00f3\u017aniej, z ka\u017cdym miesi\u0105cem by\u0142o gorzej. Apogeum problemu nast\u0105pi\u0142o w drugiej po\u0142owie 2024 roku.\u00a0<\/p>\n To dzia\u0142a\u0142o troch\u0119, jak kula \u015bnie\u017cna. Na pocz\u0105tku wyp\u0142aty pieni\u0119dzy otrzymywali\u015bmy w terminach. W\u00f3wczas fundusz przestrzega\u0142 zapis\u00f3w zamieszczonych w regulaminie. Jednak od tego momentu z ka\u017cdym miesi\u0105cem zacz\u0119\u0142y nast\u0119powa\u0107 coraz wi\u0119ksze op\u00f3\u017anienia. Najpierw 2-tygodniowe, p\u00f3\u017aniej miesi\u0119czne, 2-miesi\u0119czne i tak dalej.\u00a0<\/p>\n Pierwsze protesty zacz\u0119\u0142y si\u0119 jesieni\u0105 2024 roku, gdy sytuacja zrobi\u0142a si\u0119 naprawd\u0119 trudna. Zaleg\u0142o\u015bci w wyp\u0142atach si\u0119ga\u0142y w\u00f3wczas ju\u017c kilku miesi\u0119cy.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n W tym momencie jak to wygl\u0105da w przypadku pana firmy. Ile wniosk\u00f3w z\u0142o\u017conych do funduszu wci\u0105\u017c nie zosta\u0142o doprowadzonych do finalizacji?\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n W naszym przypadku jest to grubo ponad 100 um\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 ju\u017c zrealizowane. To s\u0105 umowy na bardzo r\u00f3\u017cnych etapach. W sumie obs\u0142u\u017cyli\u015bmy ponad 200 beneficjent\u00f3w. W cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w od miesi\u0119cy czekamy na rozpatrzenie wniosku. W innych, po wielu miesi\u0105cach op\u00f3\u017anie\u0144 fundusz w ko\u0144cu wyp\u0142aci\u0142 zaliczk\u0119. Dzi\u0119ki temu mogli\u015bmy w og\u00f3le przyst\u0105pi\u0107 do realizacji prac, bo po pierwsze wcze\u015bniej nam tego nie wolno zrobi\u0107, a po drugie sk\u0105d na to wzi\u0105\u0107 pieni\u0105dze? Trzecia grupa klient\u00f3w, najbardziej w tym momencie pal\u0105ca, to taka, za kt\u00f3r\u0105 kilka miesi\u0119cy temu otrzymali\u015bmy zaliczk\u0119, wszystkie prace zosta\u0142y wykonane, a dokumenty dostarczone do funduszu, a mimo to kolejnej transzy pieni\u0119dzy wci\u0105\u017c nie otrzymali\u015bmy.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Jaka jest to skala je\u015bli chodzi o kwot\u0119, kt\u00f3r\u0105 fundusz pana firmie powinien wyp\u0142aci\u0107?\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n W naszym przypadku chodzi o kilka milion\u00f3w z\u0142otych.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Jak w tej sytuacji firma radzi sobie na rynku? Patrz\u0105c na to, \u017ce tak du\u017ce pieni\u0105dze s\u0105 zablokowane na koncie funduszu.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Nas uratowa\u0142o to, \u017ce prace wykonywane dzi\u0119ki programowi Czyste Powietrze, to nie by\u0142a jedyna ga\u0142\u0105\u017a naszego dzia\u0142ania. Przez ostatnie 1,5 roku zyskami z innych realizacji \u0142atali\u015bmy dziur\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z braku wp\u0142at z Czystego Powietrza. Natomiast obecnie jeste\u015bmy ju\u017c na etapie, \u017ce mamy n\u00f3\u017c na gardle i nie mo\u017cemy d\u0142u\u017cej czeka\u0107, bo niekt\u00f3re nasze zobowi\u0105zania przez to tak\u017ce staj\u0105 si\u0119 ju\u017c przeterminowane, mi\u0119dzy innymi w hurtowniach i u podwykonawc\u00f3w. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce aby wykona\u0107 wiele inwestycji musieli\u015bmy posi\u0142kowa\u0107 si\u0119 kredytami, kt\u00f3re te\u017c musimy sp\u0142aca\u0107.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Zobacz r\u00f3wnie\u017c: Czyste Powietrze, nieczysta sprawa. Program, z kt\u00f3rego korzystali Polacy pod lup\u0105 prokuratury<\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n To, \u017ce mieli\u015bmy doch\u00f3d z innych dzia\u0142a\u0144 uchroni\u0142o nas przed bankructwem i pozwoli\u0142o nam utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku. Wiele firm, kt\u00f3re znam nie przetrwa\u0142y tej pr\u00f3by i przez opiesza\u0142o\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w musia\u0142o zako\u0144czy\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107. To te firmy, kt\u00f3re skupi\u0142y si\u0119 jedynie na wykonywaniu inwestycji dofinansowanych z programu Czyste Powietrze. Je\u015bli taki wykonawca nie mia\u0142 od\u0142o\u017conej du\u017ce kwoty pieni\u0119dzy lub nie mia\u0142 du\u017cej zdolno\u015bci kredytowej, to w tej sytuacji tak naprawd\u0119 nie mia\u0142 szans przetrwa\u0107.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Patrz\u0105c na to, co si\u0119 dzieje uwa\u017ca pan, \u017ce program Czyste Powietrze ma szans\u0119 przetrwa\u0107? Jest w og\u00f3le zainteresowanie ze strony klient\u00f3w pozyskaniem dotacji?\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Je\u015bli chodzi o klient\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 skorzysta\u0107 z dotacji, to zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 oni do nas ju\u017c bardzo sporadycznie. Prawda jest taka, \u017ce my jako firma nie chcemy bra\u0107 udzia\u0142u w kolejnych edycjach programu dop\u00f3ki nie zostan\u0105 doprowadzone do ko\u0144ca te sprawy, na kt\u00f3re czekamy od miesi\u0119cy. Problemem jest ogromny, kryzys zaufania do funduszu, a tak\u017ce do rz\u0105dz\u0105cych, kt\u00f3rzy mimo g\u0142o\u015bnych zapowiedzi i wielu deklaracji wci\u0105\u017c nie doprowadzili do rozwi\u0105zania tego problemu.\u00a0<\/p>\n Program mia\u0142 zosta\u0107 naprawiony. Jego nowa edycja pojawi\u0142a si\u0119 w marcu tego roku, ale zmiany, jak nie by\u0142o tak nie ma. Trudno zaufa\u0107 urz\u0119dnikom, \u017ce nagle wszystko si\u0119 zmieni i p\u00f3jdzie to w dobr\u0105 stron\u0119. To wszystko odbija si\u0119 na zainteresowaniu programem w ca\u0142ym kraju. W poprzedniej edycji Czystego Powietrza miesi\u0119cznie do funduszu trafia\u0142o kilka tysi\u0119cy wniosk\u00f3w. Obecnie, ze statystyk wynika, \u017ce po wznowieniu programu by\u0142o ich momentami kilkadziesi\u0105t, a p\u00f3\u017aniej kilkaset na terenie ca\u0142ego kraju. Teraz ta liczba mo\u017ce by\u0107 troch\u0119 wy\u017csza, ale to i tak jest kilkukrotny spadek w por\u00f3wnaniu do tego, co by\u0142o przed marcem 2025 roku.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Jako przedsi\u0119biorcy czujecie si\u0119 oszukani? Tego typu g\u0142osy by\u0142o s\u0142ycha\u0107 chocia\u017cby podczas czwartkowego protestu, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Kielcach przed siedzib\u0105 Wojew\u00f3dzkiego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n W Kielcach protest odby\u0142 si\u0119 ju\u017c po raz trzeci. Prezes \u015bwi\u0119tokrzyskiego funduszu Jacek Sk\u00f3rski mam wra\u017cenie, \u017ce traktuje nas wszystkich z g\u00f3ry, jako osoby gorszej kategorii. Wychodzi do nas w przyciemnionych okularach, nie patrzy nam w oczy, nie odpowiada na pytania. Osobi\u015bcie zapyta\u0142em go, ile czasu ma fundusz na wyp\u0142at\u0119 pieni\u0119dzy, po zaakceptowaniu wniosku? Pan prezes nie potrafi\u0142 odpowiedzie\u0107. Najpierw musia\u0142 zapyta\u0107 swojego zast\u0119pc\u0119 i nawet po tym nie by\u0142 gotowy na udzielenie odpowiedzi na to pytanie. My\u015bl\u0119, \u017ce to mimo wszystko nie wynika z braku wiedzy, tylko z tego, \u017ce gdyby publicznie w obecno\u015bci medi\u00f3w powiedzieli o tym, \u017ce maj\u0105 na to 30 dni, to opinia publiczna dowiedzia\u0142aby si\u0119 o tym. Gdyby okaza\u0142o si\u0119, \u017ce sp\u00f3\u017aniaj\u0105 si\u0119 z tym nieraz po kilkana\u015bcie miesi\u0119cy, to w oczach opinii publicznej by si\u0119 po prostu o\u015bmieszyli.\u00a0<\/p>\n Podczas protestu w Kielcach w\u0142adze funduszu zaprosi\u0142y naszych przedstawicieli do budynku, aby porozmawia\u0107 o problemie. Wszystko odby\u0142o si\u0119 za zamkni\u0119tymi drzwiami bez obecno\u015bci medi\u00f3w. Wida\u0107, \u017ce pan Sk\u00f3rski boi si\u0119 rozmawia\u0107 w obecno\u015bci medi\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce ma sobie wiele do zarzucenia i nie chce, aby to wszystko prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na spo\u0142eczn\u0105 presj\u0119 wymierzon\u0105 w jego kierunku. Prezes Sk\u00f3rski <\/p>\n sobie z nas wychodz\u0105c oficjalnie przed budynek funduszu, patrz\u0105c na ludzi, kt\u00f3rym nie wyp\u0142aci\u0142 setek tysi\u0119cy z\u0142otych za prac\u0119, kt\u00f3r\u0105 wykonali zgodnie z umow\u0105, a on m\u00f3wi, \u017ce nie ma sobie nic do zarzucenia.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Co jako przedsi\u0119biorcy chcecie zrobi\u0107? Sytuacja wydaje si\u0119 by\u0107 patowa, a reakcji ze strony rz\u0105dz\u0105cych wci\u0105\u017c nie ma, mimo, \u017ce takie zapowiedzi by\u0142y, \u017ce problem zostanie rozwi\u0105zany do ko\u0144ca wrze\u015bnia. Mamy ko\u0144c\u00f3wk\u0119 pa\u017adziernika, a rozwi\u0105zania sprawy wci\u0105\u017c brak.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Pan Krzysztof Bolesta, wiceminister klimatu i \u015brodowiska z\u0142o\u017cy\u0142 deklaracj\u0119 w mediach, \u017ce do 30 wrze\u015bnia 2025 roku wszystkie wnioski z\u0142o\u017cone w 2024 roku zostan\u0105 rozliczone. I tak uwa\u017camy, \u017ce s\u0105 to och\u0142apy, bo po kilku miesi\u0105cach zator\u00f3w w ko\u0144cu kto\u015b \u0142askawie deklaruje wyp\u0142acenie pieni\u0119dzy, kt\u00f3re nam si\u0119 po prostu nale\u017c\u0105 i to kilka lub kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po terminie. Co wa\u017cne, mimo takiej oficjalnej deklaracji wiceminister nie wywi\u0105za\u0142 si\u0119 ze swoich s\u0142\u00f3w. Pieni\u0105dze wci\u0105\u017c nie zosta\u0142y wyp\u0142acone, dlatego ponownie zacz\u0119li\u015bmy protestowa\u0107.\u00a0<\/p>\n Na dzi\u015b mamy postulat polegaj\u0105cy na spotkaniu z premierem Donaldem Tuskiem, minister klimatu i \u015brodowiska Paulin\u0105 Hennig-Klosk\u0105, a tak\u017ce z dyrektorami Narodowego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej oraz przedstawicielami wszystkich 16 wojew\u00f3dzkich funduszy. Dlaczego w takim gronie? Poniewa\u017c wci\u0105\u017c jeste\u015bmy mamieni sprzecznymi komunikatami. Chocia\u017cby podczas protestu w Kielcach prezes Jacek Sk\u00f3rski odsy\u0142a\u0142 nas z naszymi pytaniami do narodowego funduszu, twierdz\u0105c, \u017ce to co dzieje si\u0119 w regionach, to wytyczne centrali. Podczas rozm\u00f3w z przedstawicielami Narodowego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej pi\u0142eczka jest odbijana i za ca\u0142\u0105 sytuacj\u0119 obwiniane s\u0105 w\u0142adze wojew\u00f3dzkich funduszy. Mamy tego do\u015b\u0107. Jako przedsi\u0119biorcy i beneficjenci biegamy od jednych do drugich, a ci przerzucaj\u0105 si\u0119 odpowiedzialno\u015bci\u0105, bo to jest prostsze ni\u017c wzi\u0119cie odpowiedzialno\u015bci za t\u0119 sytuacj\u0119.\u00a0<\/p>\n Tylko spotkanie przy \u201cokr\u0105g\u0142ym stole\u201d mo\u017ce doprowadzi\u0107 do wyj\u015bcia z tej patowej sytuacji. Mam nadziej\u0119, \u017ce widz\u0105 to tak\u017ce rz\u0105dz\u0105cy i do tego dojdzie, aby ustali\u0107 jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 wersj\u0119, kt\u00f3ra pomo\u017ce wyj\u015b\u0107 z tej sytuacji i doprowadzi do rozwi\u0105zania problemu. Jako przedsi\u0119biorcy chcemy, aby to wszystko zosta\u0142o spisane, aby\u015bmy mieli jasn\u0105 podk\u0142adk\u0119, aby pomagaj\u0105c beneficjentom w rozliczeniu dotacji m\u00f3c wskaza\u0107, gdzie jest granica.\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n