\u201eNajpierw Demos, potem demokracj\u0119 trzeba obroni\u0107 przed najbardziej dotkliwym zjawiskiem w\u00a0\u015bwiecie polityki, tak jak ja\u00a0je\u00a0postrzegam, czyli zamachem na\u00a0demokracj\u0119, bo\u00a0to\u00a0z\u00a0czym mamy obecnie do\u00a0czynienia ze\u00a0strony wspomnianych elit, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone, owych elit brukselsko-strasburskich w\u00a0skr\u00f3cie m\u00f3wi\u0105c, najbardziej niedemokratycznej instytucji jaka istnieje chyba w\u00a0skali instytucji mi\u0119dzynarodowych, czyli Parlamentu Europejskiego, bo\u00a0nie ma\u00a0bardziej oddalonego powiedzia\u0142bym od\u00a0Demosu instytutu, kt\u00f3ry udaje przedstawicielstwo ni\u017c Parlament Europejski. To\u00a0w\u0142a\u015bnie ten strach przed demokracj\u0105 powoduje \u017ce\u00a0wola wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, du\u017cych grup spo\u0142ecze\u0144stw, jest kwestionowana jako populistyczna\u201d – powiedzia\u0142 prof. Andrzej Nowak podczas konwencji programowej PiS \u201eMy\u015bl\u0105c Polska\u201d\u00a0w\u00a0Katowicach.<\/p>\n
Historyk wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w\u00a0panelu dyskusyjnym dotycz\u0105cym problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji i\u00a0to\u017csamo\u015bci narodowej podczas konwencji programowej PiS\u00a0w\u00a0Katowicach. <\/p>\n
Problem numer\u00a0jeden <\/p>\n
Prof. Andrzej Nowak podkre\u015bla\u0142, \u017ce\u00a0d\u0105\u017cenie do\u00a0fazy antycywilizacji \u201enie sprowadza si\u0119 tylko do\u00a0zakwestionowania roli pa\u0144stw, to\u017csamo\u015bci narodowych\u201d. Podkre\u015bla\u0142 tu\u00a0zw\u0142aszcza kryzys\u00a0demograficzny.<\/p>\n
\nW\u00a0istocie chodzi o\u00a0wyemancypowanie cz\u0142owiecze\u0144stwa od\u00a0cz\u0142owiecze\u0144stwa. Prezydent Lech Kaczy\u0144ski sformu\u0142owa\u0142 proste zdanie, kt\u00f3re warto wci\u0105\u017c powtarza\u0107: \u201ewarto by\u0107 Polakiem\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce\u00a0do\u00a0tego wracamy w\u00a0naszej dyskusji, ale trzeba u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce\u00a0ta\u00a0ideologia, o\u00a0kt\u00f3rej powiedzia\u0142 redaktor Wildstein, pr\u00f3buje wm\u00f3wi\u0107 ludziom, \u017ce\u00a0nie warto by\u0107 cz\u0142owiekiem. Szkodliwie jest by\u0107 cz\u0142owiekiem, bo\u00a0przecie\u017c psuje si\u0119 natur\u0119. Nie nale\u017cy mie\u0107 dzieci, bo\u00a0zostawia ka\u017cde dziecko rosn\u0105cy \u015blad w\u0119glowy za\u00a0sob\u0105 i\u00a0tak to\u00a0pod szczytnymi has\u0142ami ideologicznymi wyzwolenia natury lub przekroczenia natury, bo\u00a0oba te\u00a0has\u0142a wyst\u0119puj\u0105 razem, uzasadnia si\u0119 tendencje do\u00a0wyludnienia \u015bwiata, ale wyludnienia poczynaj\u0105c od\u00a0konkretnej cywilizacji, od\u00a0konkretnego miejsca nazywanego Zachodem, nazywanego Europ\u0105, kt\u00f3re powinno wyludnia\u0107 si\u0119 jak najszybciej. Nie mo\u017cna tego utrzyma\u0107 w\u00a0r\u00f3wnym poziomie w\u00a0stosunku do\u00a0wszystkich kontynent\u00f3w\u00a0i\u00a0miejsca<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014\u00a0powiedzia\u0142.<\/p>\n
\nZatem ta\u00a0nier\u00f3wnowaga, im\u00a0szybciej wyludni si\u0119 Europa, tym pr\u0119dzej zast\u0105pi\u0105 j\u0105\u00a0tutaj przedstawiciele tych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, kt\u00f3re wolniej si\u0119 wyludniaj\u0105. A\u00a0wyludnia si\u0119 ca\u0142y \u015bwiat. Na\u00a0to\u00a0warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119. Problem demograficzny jest problemem numer 1\u00a0dla ca\u0142ego \u015bwiata. Kilka kraj\u00f3w afryka\u0144skich nie ma\u00a0tego problemu i\u00a0pa\u0144stwo Izrael nie ma\u00a0tego problemu. Wszystkie pozosta\u0142e kraje \u015bwiata, w\u0142\u0105cznie z\u00a0Indiami i\u00a0w\u00a0wielkim stopniu z\u00a0Chinami, maj\u0105 olbrzymi problem demograficzny, ale Europa\u00a0najwi\u0119kszy<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014 doda\u0142\u00a0historyk.<\/p>\n
\u201eZmiana nastawienia\u00a0kulturowego\u201d <\/p>\n
\nDlaczego o\u00a0tym m\u00f3wi\u0119? Bo\u00a0przypomina mi\u00a0si\u0119 zdanie, kt\u00f3re te\u017c mo\u017ce warto przytoczy\u0107 po\u00a0ju\u017c przywo\u0142anej maksymie, bardzo m\u0105drej i\u00a0zawsze wartej powtarzania prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego, s\u0142owa Maurycego Mochnackiego, a\u00a0raczej te, kt\u00f3re wypowiedziano przy okazji jego pogrzebu: \u201ePierw by\u0107, a\u00a0potem radzi\u0107 jak by\u0107 potrzeba\u201d. To\u00a0znaczy najpierw musz\u0105 by\u0107 ludzie, \u017ceby\u015bmy mogli zatroszczy\u0107 si\u0119 o\u00a0to, \u017ceby byli oni Polakami w\u00a0naszej ojczy\u017anie. Wstrz\u0105sn\u0119\u0142a mn\u0105 informacja, kt\u00f3r\u0105 przeczyta\u0142em wczoraj, \u017ce\u00a0urodzenia \u017cywe w\u00a02024 roku w\u00a0Polsce odnotowane osi\u0105gn\u0119\u0142y, w\u00a0sensie niskiego poziomu, 180 tys. os\u00f3b. To\u00a0jest ponad czterokrotnie mniej ni\u017c by\u0142o na\u00a0pocz\u0105tku lat 80\u00a0i\u00a0o\u00a040\u00a0tys. mniej ni\u017c by\u0142o rok wcze\u015bniej. To\u00a0oznacza, \u017ce\u00a0gdyby\u015bmy si\u0119 w\u00a0tym tempie wyludniali, gdyby inne zjawiska nie zachodzi\u0142y, \u017ce\u00a0\u201ew\u00a0tym kraju\u201d, celowo u\u017cywam tego okre\u015blenia, bo\u00a0pytanie czy ten kraj by\u0142by jeszcze Polsk\u0105 w\u00a0roku 2100 nie by\u0142oby 20\u00a0milion\u00f3w, ale by\u0142oby najwy\u017cej 10\u00a0milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w, je\u017celi tego procesu nie\u00a0zatrzymamy<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014\u00a0wskazywa\u0142.<\/p>\n
\nWi\u0119c najpierw zacznijmy od\u00a0tej kwestii, jak zatrzyma\u0107 ten proces. Rz\u0105d Prawa i\u00a0Sprawiedliwo\u015bci podj\u0105\u0142 ten temat bardzo wa\u017cnym krokiem, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 okaza\u0107 si\u0119 wystarczaj\u0105cy, poniewa\u017c nie wystarcz\u0105 tylko zach\u0119ty materialne do\u00a0tego, by\u00a0przekonywa\u0107 ludzi, \u017ce\u00a0warto by\u0107 Polakiem, \u017ce\u00a0warto by\u0107 cz\u0142owiekiem, \u017ce\u00a0warto mie\u0107 dzieci. Potrzebna jest zasadnicza, o\u00a0czym m\u00f3wi\u0142 redaktor Wildstein, zmiana nastawienia kulturowego, cywilizacyjnego, \u017ce\u00a0warto przed\u0142u\u017ca\u0107 ten gatunek, \u017ce\u00a0warto podtrzyma\u0107 pewn\u0105 kultur\u0119, o\u00a0czym tak\u017ce by\u0142a ju\u017c\u00a0mowa<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014\u00a0doda\u0142.<\/p>\n
Kwestia\u00a0pami\u0119ci <\/p>\n
Prof. Nowak wskazywa\u0142 na\u00a0fundamentalne znaczenie pami\u0119ci dla narod\u00f3w i\u00a0ich\u00a0to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n
\nI\u00a0tu\u00a0przechodz\u0119 do\u00a0drugiego i\u00a0ostatniego punktu mojego kr\u00f3tkiego wyst\u0105pienia w\u00a0tej cz\u0119\u015bci dyskusji, a\u00a0mianowicie do\u00a0tak\u017ce refleksji, kt\u00f3r\u0105 przedstawi\u0142 wspomniany ju\u017c Maurycy Mochnacki w\u00a0jednej z\u00a0najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek napisanych w\u00a0j\u0119zyku polskim w\u00a0XIX wieku o\u00a0literaturze polskiej w\u00a0wieku XIX, uko\u0144czonej tu\u017c przed wybuchem powstania listopadowego. Mochnacki zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na\u00a0to, \u017ce\u00a0najwa\u017cniejsz\u0105 cech\u0105 ludzk\u0105, kt\u00f3ra pozwala nam zachowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107, jest pami\u0119\u0107. A\u00a0skoro stawiamy pytanie o\u00a0to, kim s\u0105\u00a0Polacy, to\u00a0musimy powiedzie\u0107 bez zachowania pami\u0119ci o\u00a0kulturze polskiej, o\u00a0do\u015bwiadczeniu historycznym polskim, pami\u0119ci, kt\u00f3ra oczywi\u015bcie nie musi by\u0107 tak g\u0142\u0119boka, by\u00a0wkuwa\u0107 na\u00a0pami\u0119\u0107 wszystkie daty, mie\u0107 w\u00a0g\u0142owie wszystkie grube ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone polskiej historii, ale kanon pewnych wydarze\u0144, zjawisk, postaci, to\u00a0kanon, kt\u00f3ry uk\u0142ada si\u0119 w\u0142a\u015bnie w\u00a0pewn\u0105 ni\u0107 to\u017csamo\u015bci. Pozwala nam zrozumie\u0107, co\u00a0ze\u00a0sob\u0105 niesiemy, co\u00a0warto nie\u015b\u0107 dalej, co\u00a0warto upi\u0119kszy\u0107, rozbudowa\u0107, je\u017celi nie b\u0119dziemy mieli pami\u0119ci, je\u017celi b\u0119dziemy \u017cyli tylko chwil\u0105, a\u00a0to\u00a0jest te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 tej cywilizacji, o\u00a0kt\u00f3rej z\u0142ych tendencjach m\u00f3wi\u0142 redaktor Wildstein, \u017cycie chwil\u0105 bez tego, co\u00a0by\u0142o minut\u0119 temu, czy nawet sekundy temu i\u00a0bez my\u015bli o\u00a0tym, co\u00a0b\u0119dzie za\u00a0sekund\u0119. Liczy si\u0119 tylko to, co\u00a0niesie przekaz\u00a0chwili<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014 podkre\u015bla\u0142 prof.\u00a0Nowak.<\/p>\n
\nNa\u00a0tym opiera si\u0119 mi\u0119dzy innymi w\u00a0widoczny spos\u00f3b polityka dzisiaj rz\u0105dz\u0105cych w\u00a0Polsce, \u017ce\u00a0mo\u017cna w\u00a0jednej chwili powiedzie\u0107 \u201eA\u201d, a\u00a0w\u00a0drugiej chwili powiedzie\u0107 \u201enie A\u201d. Jak d\u0142ugo ludzie nie maj\u0105 pami\u0119ci, tak d\u0142ugo da\u00a0si\u0119 tego rodzaju polityk\u0119 uprawia\u0107. Ale jest to\u00a0polityka prowadz\u0105ca do\u00a0zguby naszego cz\u0142owiecze\u0144stwa i\u00a0do\u00a0zaniku naszej kultury, bo\u00a0kultura bez pami\u0119ci, podobnie jak to\u017csamo\u015b\u0107 bez pami\u0119ci, nie mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107. A\u00a0zatem podkre\u015bl\u0119 potrzeb\u0119 takich dzia\u0142a\u0144 ze\u00a0strony pa\u0144stwa, cho\u0107 pa\u0144stwo tutaj nie jest jedynym ani mo\u017ce nawet niekoniecznie najwa\u017cniejszym aktorem w\u00a0tej sprawie, ale jest wa\u017cnym aktorem. Takich dzia\u0142a\u0144 pa\u0144stwa w\u00a0zakresie szkolnictwa, w\u00a0zakresie instytucji kultury, na\u00a0tyle na\u00a0ile one mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 w\u00a0tym zglobalizowanym \u015bwiecie i\u00a0przeciwstawia\u0107 si\u0119 trendom globalnym, by\u00a0chroni\u0107 lepiej nasz\u0105 pami\u0119\u0107, by\u00a0j\u0105\u00a0wzmacnia\u0107, by\u00a0wype\u0142nia\u0107 t\u0119\u00a0przestrze\u0144 publiczn\u0105 przypomnieniami naszej pami\u0119ci maksymalnie atrakcyjnymi dla kolejnych pokole\u0144. To\u00a0taki bardzo prosty\u00a0apel<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014 uzupe\u0142ni\u0142\u00a0naukowiec.<\/p>\n
Ratowa\u0107\u00a0Demos <\/p>\n
Historyk wy\u0142uszczy\u0142, \u017ce\u00a0zasadnicz\u0105 trosk\u0105 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa powinno by\u0107 \u201euratowanie\u00a0Demosu\u201d.<\/p>\n
\nTo\u00a0znaczy, \u017ceby byli ludzie, kt\u00f3rzy potem mog\u0105, dzi\u0119ki wychowaniu, dzi\u0119ki otoczeniu, przestrzeni publicznej, w\u0142a\u015bnie tymi znakami pami\u0119ci i\u00a0to\u017csamo\u015bci sta\u0107 si\u0119 Polakami. A\u00a0wi\u0119c najpierw Demos, potem demokracj\u0119 trzeba obroni\u0107 przed najbardziej dotkliwym zjawiskiem w\u00a0\u015bwiecie polityki, tak jak ja\u00a0je\u00a0postrzegam, czyli zamachem na\u00a0demokracj\u0119, bo\u00a0to\u00a0z\u00a0czym mamy obecnie do\u00a0czynienia ze\u00a0strony wspomnianych elit, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 zagro\u017cone, owych elit brukselsko-strasburskich w\u00a0skr\u00f3cie m\u00f3wi\u0105c, najbardziej niedemokratycznej instytucji jaka istnieje chyba w\u00a0skali instytucji mi\u0119dzynarodowych, czyli Parlamentu Europejskiego, bo\u00a0nie ma\u00a0bardziej oddalonego powiedzia\u0142bym od\u00a0Demosu instytutu, kt\u00f3ry udaje przedstawicielstwo ni\u017c Parlament Europejski. To\u00a0w\u0142a\u015bnie ten strach przed demokracj\u0105 powoduje \u017ce\u00a0wola wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa, du\u017cych grup spo\u0142ecze\u0144stw, jest kwestionowana jako\u00a0populistyczna<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014\u00a0powiedzia\u0142.<\/p>\n
\nCoraz cz\u0119\u015bciej s\u0142ysz\u0119 g\u0142osy \u201edemokracja si\u0119 prze\u017cy\u0142a, trzeba odebra\u0107 prawo g\u0142osu temu mot\u0142ochowi\u201d, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie nie spe\u0142nia warunku tolerancji tak jak przedstawi\u0142 ironicznie, ale niestety zgodnie z\u00a0prawd\u0105 redaktor Wildstein, t\u0119\u00a0definicj\u0119 tolerancji i\u00a0pluralizmu. A\u00a0wi\u0119c ci, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z\u00a0jej wizj\u0105 przedstawian\u0105 przez elity, czyli wizj\u0105 kt\u00f3ra zaspokaja jej interesy, wtedy nazywany jest \u201epopulist\u0105\u201d i\u00a0powinien by\u0107 pozbawiony g\u0142osu. A\u00a0wi\u0119c obroni\u0107 Demos czyli sprawi\u0107, \u017ceby ludzie chcieli mie\u0107 dzieci, \u017ceby te\u00a0dzieci by\u0142y nadal w\u00a0kolejnych pokoleniach. Notabene dam ilustracj\u0119 tego jaka jest skala problemu. Skoro urodzi\u0142o si\u0119 w\u00a0zesz\u0142ym roku 180 tys. os\u00f3b w\u00a0Polsce, to\u00a0kobiety, kt\u00f3re z\u00a0tej generacji b\u0119d\u0105 mog\u0142y rodzi\u0107 dzieci za\u00a0lat 20\u00a0do\u00a030, powinny mie\u0107 o\u015bmioro dzieci, \u017ceby nadrobi\u0107 te\u00a0strat\u0119. Nie dw\u00f3jk\u0119, nie czw\u00f3rk\u0119, tylko o\u015bmioro. Wi\u0119c w\u00a0tym sensie kryzys jest g\u0142\u0119boko nieuchronny, ale musimy zrobi\u0107 wszystko, \u017ceby go\u00a0zmniejszy\u0107. Na\u00a0tym polega dramatyzm tego\u00a0wyzwania<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014\u00a0kontynuowa\u0142.<\/p>\n
\nDemokracja jest po\u00a0to\u00a0nam potrzebna, \u017ceby\u015bmy mogli w\u00a0tej sprawie wygra\u0107 wyb\u00f3r dobry dla przysz\u0142o\u015bci. Ta\u00a0demokracja musi uwzgl\u0119dnia\u0107 fakt, kt\u00f3ry zosta\u0142 tutaj przypomniany przez profesora Stawowskiego – ocena socjologiczna naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Badanie, na\u00a0kt\u00f3re cz\u0119sto si\u0119 powo\u0142uje, ale wa\u017cne, odkrywcze badanie, przedstawione przez Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk sprzed dw\u00f3ch lat, kt\u00f3re dotyczy\u0142o stosunku Polak\u00f3w do\u00a0polsko\u015bci, kt\u00f3re ujawni\u0142o \u017ce\u00a014\u00a0proc. Polak\u00f3w nienawidzi Polski i\u00a0gardzi Polsk\u0105. No\u00a0wi\u0119c jaki to\u00a0jest paradoks? To\u00a0s\u0105\u00a0te\u017c Polacy, bo\u00a0to\u00a0nie s\u0105\u00a0przedstawiciele jaki\u015b wrogich mniejszo\u015bci, to\u00a0s\u0105\u00a0Polacy, kt\u00f3rzy deklaruj\u0105, \u017ce\u00a0nienawidz\u0105, wstydz\u0105 si\u0119, gardz\u0105 polsko\u015bci\u0105. Ot\u00f3\u017c naszym obowi\u0105zkiem, jako obywateli pa\u0144stwa, kt\u00f3rych wci\u0105\u017c jest wi\u0119cej ni\u017c tych 14\u00a0proc., kt\u00f3rzy nienawidz\u0105 Polski i\u00a0gardz\u0105 ni\u0105, jest zawstydzi\u0107 ich, nie da\u0107 samych siebie zawstydzi\u0107 i\u00a0odebra\u0107 mo\u017cliwo\u015bci psucia kultury publicznej, masowej, przez takie\u00a0zjawiska<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014 zaznaczy\u0142 prof.\u00a0Nowak.<\/p>\n
Historyk pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 te\u017c jaskrawym przyk\u0142adem w\u00a0kontek\u015bcie sporu o\u00a0kultur\u0119\u00a0narodow\u0105.<\/p>\n
\nZn\u00f3w dam jeden przyk\u0142ad. Akurat w\u00a0teatrze, finansowanym przez Urz\u0105d Marsza\u0142kowski z\u00a0wi\u0119kszo\u015bci\u0105 Prawa i\u00a0Sprawiedliwo\u015bci w\u00a0Krakowie, w\u00a0Teatrze S\u0142owackiego, najnowsza premiera \u201ePana Tadeusza\u201d przedstawia wy\u0142\u0105cznie to, czego nie ma\u00a0w\u00a0Panu Tadeuszu, czyli los ch\u0142opa pa\u0144szczy\u017anianego oraz ucisk Zosi, kt\u00f3ra jest poddana presji wczesnego zam\u0119\u015bcia. A\u00a0rol\u0119 Pana Tadeusza powierzono ukrai\u0144skiemu aktorowi. Nie dlatego, \u017ce\u00a0jest wybitnym aktorem, ale dlatego, \u017ce\u00a0ma\u00a0k\u0142opoty z\u00a0j\u0119zykiem polskim. I\u00a0tego rodzaju tendencje, je\u017celi s\u0105\u00a0finansowane ze\u00a0\u015brodk\u00f3w publicznych, nie powinny by\u0107 finansowane ze\u00a0\u015brodk\u00f3w publicznych. Trzeba zawstydza\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy nie reprezentuj\u0105 kultury alternatywnej, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 po\u00a0prostu chamstwo – nazwijmy rzecz\u00a0po\u00a0imieniu<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u2014 podkre\u015bli\u0142 prof. Andrzej\u00a0Nowak.<\/p>\n
<\/p>\n
CZYTAJ\u00a0TE\u017b:<\/p>\n
\u2014 To\u00a0b\u0119dzie program PiS? W\u00a0dokumencie partii zaproponowano m. in. wyp\u0142acanie 500 z\u0142\u00a0ka\u017cdemu Polakowi i\u00a0waloryzacj\u0119 800\u00a0plus<\/a><\/p>\n