{"id":68775,"date":"2025-10-26T06:21:14","date_gmt":"2025-10-26T06:21:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/68775\/"},"modified":"2025-10-26T06:21:14","modified_gmt":"2025-10-26T06:21:14","slug":"dostal-nobla-chcialby-zrewolucjonizowac-wybory-mowi-o-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/68775\/","title":{"rendered":"Dosta\u0142 Nobla, chcia\u0142by zrewolucjonizowa\u0107 wybory. M\u00f3wi o Polsce"},"content":{"rendered":"\n<p>Grzegorz Siemionczyk, g\u0142\u00f3wny analityk money.pl: Od kilku lat pa\u0144ska dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna koncentruje si\u0119 na propagowaniu reformy systemu g\u0142osowania w\u00a0USA. Ma to by\u0107 remedium na polaryzacj\u0119 polityczn\u0105. Dlaczego ekonomista zaj\u0105\u0142 si\u0119 tym tematem?<\/p>\n<p>Eric Maskin, ameryka\u0144ski ekonomista i\u00a0matematyk, wyk\u0142adowca Uniwersytetu Harvarda: Bo polaryzacja polityczna to problem, kt\u00f3ry ma implikacje gospodarcze. Po pierwsze, mo\u017ce prowadzi\u0107 do <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/niewygodne-slowo-na-k-tak-wynik-wyborow-moze-wplynac-na-gospodarke-analiza-7164001248942848a.html\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\" target=\"_blank\">parali\u017cu decyzyjnego rz\u0105d\u00f3w<\/a>. W\u00a0USA jest to wyra\u017anie widoczne w\u00a0Kongresie, gdzie lewica i\u00a0prawica maj\u0105 coraz mniej p\u0142aszczyzn porozumienia. Kongres sta\u0142 si\u0119 niezdolny do osi\u0105gni\u0119cia kompromisu, co zmniejsza jego zdolno\u015b\u0107 do dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>Po drugie, polaryzacja sprawia, \u017ce zmiany w\u0142adzy s\u0105 przej\u015bciem od jednej skrajno\u015bci do drugiej. W\u00a0USA najpierw mieli\u015bmy do\u015b\u0107 lewicow\u0105 administracj\u0119 Bidena, a\u00a0teraz mamy prawicow\u0105 administracj\u0119 Trumpa. Dystans ideologiczny mi\u0119dzy nimi jest ogromny. Taka zmienno\u015b\u0107 w\u00a0polityce jest szkodliwa dla spo\u0142ecze\u0144stwa i\u00a0dla gospodarki. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce polaryzacj\u0119 polityczn\u0105 nale\u017cy ogranicza\u0107. <\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/><\/p>\n<p>T\u0142it &#8211;\u00a0Andrzej Doma\u0144ski <\/p>\n<p>Czy nie s\u0105dzi pan, \u017ce ta polaryzacja w\u00a0polityce jest nieco pozorna i\u00a0w\u00a0du\u017cej mierze ogranicza si\u0119 do retoryki, a\u00a0nie faktycznych decyzji? Przyk\u0142adowo, Joe Biden nie cofn\u0105\u0142 <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/usa-rozpoczely-negocjacje-z-chinami-to-moze-byc-wstep-do-rozmow-trumpa-i-xi-7183269811538688a.html\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\" target=\"_blank\">podwy\u017cek ce\u0142<\/a> na import z\u00a0Chin, wprowadzonych w\u00a0pierwszej kadencji Donalda Trumpa. By\u0107 mo\u017ce jest tak, \u017ce to realia gospodarcze wp\u0142ywaj\u0105 na polityk\u0119 bardziej ni\u017c polityka na te realia.<\/p>\n<p>Nie zgadzam si\u0119 z\u00a0tez\u0105, \u017ce rz\u0105d Bidena nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 zasadniczo od rz\u0105du Trumpa. Zostawiaj\u0105c na boku temat ce\u0142, prosz\u0119 spojrze\u0107 na polityk\u0119 \u015brodowiskow\u0105. Administracja Bidena by\u0142a bardzo zaanga\u017cowana w\u00a0transformacj\u0119 energetyczn\u0105, d\u0105\u017cy\u0142a do tego, aby USA odchodzi\u0142y od paliw kopalnych w\u00a0kierunku energii ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych. Trump zmierza w\u00a0<a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/aleksandra-majda\/trump-i-jego-ludzie-mowia-co2-nie-szkodzi-szkodza-regulacje-eksperci-oddaje-wyscig-walkowerem-7184954845416032a.html\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\" target=\"_blank\">przeciwnym kierunku<\/a>. To jest straszne nie tylko ze wzgl\u0119du na \u015brodowisko, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce uderza w\u00a0ju\u017c dokonane inwestycje w\u00a0energi\u0119 odnawialn\u0105. Biznes \u017ale znosi tak\u0105 nieprzewidywalno\u015b\u0107 polityki pa\u0144stwa.<\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/> <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/pieniadze\/slaby-dolar-to-cel-a-nie-skutek-uboczny-wojny-handlowej-oto-plan-ekipy-trumpa-analiza-7143957108497376a.html\" class=\"teaser-inline\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Zjg2YzhldQsGUC9JRxd4HkUIexMBTnZIEhBjWEddaFJXSnYcAQA_GAJCNlQPHi8aBkUpVBgAdQsXW3YMWUM-AxRCNRsRQz8HBVc9.jpeg\" width=\"0\" height=\"0\" loading=\"lazy\" class=\"wp-media-image cropped\" alt=\"S\u0142aby dolar to cel, a nie skutek uboczny wojny handlowej. Oto plan ekipy Trumpa [ANALIZA]\"\/><\/p>\n<p>S\u0142aby dolar to cel, a nie skutek uboczny wojny handlowej. Oto plan ekipy Trumpa [ANALIZA]<\/p>\n<p><\/a> <\/p>\n<p>Trump jest chyba innego zdania. Uwa\u017ca, \u017ce nieprzewidywalno\u015b\u0107 jest jego si\u0142\u0105. Czy s\u0105dzi pan, \u017ce za jego decyzjami, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka wydaj\u0105 si\u0119 chaotyczne, kryje si\u0119 jaki\u015b przemy\u015blany plan na zmian\u0119 globalnego \u0142adu gospodarczego?<\/p>\n<p>Ja nie potrafi\u0119 dostrzec w\u00a0dzia\u0142aniach Trumpa jakiegokolwiek planu. To nie jest intelektualista, my\u015bliciel. Wiele decyzji podejmuje emocjonalnie, z\u00a0pobudek osobistych, bo kto\u015b lub co\u015b mu si\u0119 nie podoba, a\u00a0nie po to, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 jaki\u015b cel. <\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/> <\/p>\n<p>Kilka dni temu zdenerwowa\u0142a go reklama telewizyjna w Kanadzie, w kt\u00f3rej Ronald Reagan m\u00f3wi\u0142, \u017ce c\u0142a s\u0105 szkodliwe dla gospodarki. Reakcj\u0105 Trumpa by\u0142o przerwanie negocjacji handlowych z Kanad\u0105. To nie jest spos\u00f3b, w jaki powinien zachowywa\u0107 si\u0119 doros\u0142y cz\u0142owiek, a ju\u017c w szczeg\u00f3lno\u015bci prezydent USA. Trump zachowuje si\u0119 jak trzyletnie dziecko.<\/p>\n<p>Mo\u017ce Trump nie ma planu, ale na pewno ma diagnoz\u0119, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na jego decyzje: uwa\u017ca, \u017ce USA by\u0142y wykorzystywane przez inne kraje, czego przejawem by\u0142 permanentny deficyt handlowy. Ma racj\u0119?<\/p>\n<p>Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby sta\u0142e deficyty w\u00a0handlu zagranicznym by\u0142y szczeg\u00f3lnym powodem do niepokoju. USA rozwija\u0142y si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale pomimo tego stanu rzeczy. I\u00a0raczej nie b\u0119d\u0105 si\u0119 rozwija\u0142y lepiej dzi\u0119ki polityce Donalda Trumpa.<\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/> <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/o-co-chodzi-trumpowi-ekonomista-to-pytanie-do-psychoanalityka-7142200522890208a.html\" class=\"teaser-inline\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/ZGY3NTM5dSY4UThnYk54M3sJbD0kF3ZlLBF0dmIEaH9pS2EyJFk_NTxDIXoqRy83OEQ-ej1ZdSYpWmEifBo-LipDIjU0Gj8qO1Yq.jpeg\" width=\"0\" height=\"0\" loading=\"lazy\" class=\"wp-media-image cropped\" alt=\"O co chodzi Trumpowi? Ekonomista: to pytanie do psychoanalityka\"\/><\/p>\n<p>O co chodzi Trumpowi? Ekonomista: to pytanie do psychoanalityka<\/p>\n<p><\/a> <\/p>\n<p>Ostrze\u017cenia, \u017ce Trump zniszczy ameryka\u0144sk\u0105 gospodark\u0119, zahamuje jej rozw\u00f3j, pojawiaj\u0105 si\u0119 stale od kiedy wr\u00f3ci\u0142 do w\u0142adzy. Jak dot\u0105d nic takiego si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\n<p>Dajmy mu czas. Pe\u0142ni urz\u0105d prezydenta dopiero od dziewi\u0119ciu miesi\u0119cy. Zniszczenie tak pot\u0119\u017cnej gospodarki jak USA mo\u017ce wymaga\u0107 nieco wi\u0119cej czasu. Pewne powa\u017cne znaki ostrzegawcze ju\u017c wida\u0107. Hamuje <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/amerykanski-rynek-pracy-hamuje-nowe-dane-o-zatrudnieniu-to-dzwonek-ostrzegawczy-7197954512829344a.html\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\" target=\"_blank\">wzrost zatrudnienia<\/a>, pogarszaj\u0105 si\u0119 nastroje konsument\u00f3w. Nie widz\u0119 zbyt wielu powod\u00f3w do optymizmu, je\u015bli chodzi o\u00a0kondycj\u0119 gospodarki USA w\u00a0kolejnych latach.<\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/> <\/p>\n<p>Wzrost gospodarczy, kt\u00f3ry z\u00a0perspektywy USA mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 rozczarowuj\u0105cy, w\u00a0zachodniej Europie jest obiektem zazdro\u015bci. Powszechne jest przekonanie, \u017ce Europa przegrywa wy\u015bcig ekonomiczny z\u00a0USA i\u00a0Chinami, \u017ce nie jest konkurencyjna. Dlaczego tak si\u0119 dzieje?<\/p>\n<p>Przewag\u0105 USA jest z\u00a0pewno\u015bci\u0105 duch przedsi\u0119biorczo\u015bci. Tamtejsi przedsi\u0119biorcy wysuwaj\u0105 nowe pomys\u0142y, wprowadzaj\u0105 je w\u00a0\u017cycie i\u00a0zmieniaj\u0105 \u015bwiat. W\u00a0Europie tego ducha brakuje. Nie mam pewno\u015bci, dlaczego tak jest. By\u0107 mo\u017ce to kwestia kultury albo organizacji systemu edukacji. Chcia\u0142bym jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce ostatnio Europa radzi sobie ca\u0142kiem nie\u017ale. <\/p>\n<p>W og\u00f3le rozw\u00f3j gospodarczy to nie jest wy\u015bcig, kt\u00f3ry ma jednego zwyci\u0119zc\u0119. Europa w ostatnich 20 latach rozwija\u0142a si\u0119 wolniej ni\u017c USA, ale jednak si\u0119 rozwija\u0142a. Warunki \u017cycia, ju\u017c teraz bardzo dobre, ci\u0105gle si\u0119 poprawiaj\u0105. \u017beby odnosi\u0107 sukces gospodarczy, nie trzeba by\u0107 numerem jeden.<\/p>\n<p> <img role=\"presentation\" class=\"absolute left-1\/2 top-1\/2 max-h-[80%] max-w-[100px] -translate-x-1\/2 -translate-y-1\/2\" src=\"https:\/\/v.wpimg.pl\/ZXJfd3AudTkrBBIAbg54LGhcRlAxHQUrPgJGH2MAeGJoSQ1eIBI_K2UHAEVuBTY5KQMMXC0RPyoVERQdMgM9ejc\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"\/> <\/p>\n<p>Innym \u017ar\u00f3d\u0142em obaw wielu ekonomist\u00f3w, nie tylko w\u00a0Europie, jest szybki w\u00a0ostatnich latach wzrost zad\u0142u\u017cenia wielu rz\u0105d\u00f3w. MFW prognozuje, \u017ce za kilka lat d\u0142ug publiczny w\u00a0skali globu po raz pierwszy od lat 40. XX w. przebije 100 proc. PKB. To niepokoj\u0105ce zjawisko?<\/p>\n<p>Nie znam sytuacji wszystkich pa\u0144stw, ale w\u00a0przypadku USA niepokoj\u0105ce jest to, \u017ce politycy nie robi\u0105 nic, aby zahamowa\u0107 narastanie d\u0142ugu publicznego. Gdybym widzia\u0142, \u017ce liderzy maj\u0105 jakie\u015b pomys\u0142y, jak ograniczy\u0107 deficyt w\u00a0finansach publicznych, nie martwi\u0142bym si\u0119 jego obecnym poziomem. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, deficyt sam w\u00a0sobie nie jest niczym z\u0142ym, s\u0105 okresy, gdy mo\u017ce by\u0107 potrzebny. Wa\u017cne jest jednak to, aby na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie by\u0142 wy\u017cszy ni\u017c tempo wzrostu gospodarczego.<\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/pieniadze\/puchnacy-dlug-publiczny-polski-nie-przestraszyl-inwestorow-wywiad-7212135808121792a.html\" class=\"teaser-inline\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Mjg0MTFjYgsGUjtnaRFvHkUKbz0vSGFIEhJ3dmlbf1JXSGIyLwYoGAJAInohGDgaBkc9ejYGYgsXWWIid0UpAxRAITU_RSgHBVUp.jpeg\" width=\"0\" height=\"0\" loading=\"lazy\" class=\"wp-media-image cropped\" alt=\"Puchn\u0105cy d\u0142ug publiczny Polski nie przestraszy\u0142 inwestor\u00f3w [WYWIAD]\"\/><\/p>\n<p>Puchn\u0105cy d\u0142ug publiczny Polski nie przestraszy\u0142 inwestor\u00f3w [WYWIAD]<\/p>\n<p><\/a> <\/p>\n<p>Zatoczyli\u015bmy wi\u0119c ko\u0142o, bo rosn\u0105ce zad\u0142u\u017cenie, zar\u00f3wno w\u00a0USA, jak i\u00a0w\u00a0Polsce, wi\u0105\u017ce si\u0119 z\u00a0kwesti\u0105 polaryzacji politycznej, z\u00a0<a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/polska-moglaby-udzwignac-sporo-wiekszy-dlug-mamy-inny-problem-analiza-7199133431184000a.html\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\" target=\"_blank\">brakiem porozumienia<\/a> w\u00a0kwestiach podatk\u00f3w i\u00a0wydatk\u00f3w. Jaki jest pa\u0144ski pomys\u0142, aby t\u0119 polaryzacj\u0119 zmniejszy\u0107?<\/p>\n<p>Mam wra\u017cenie, \u017ce wiele os\u00f3b nie zdaje sobie sprawy z\u00a0tego, jak istotny wp\u0142yw na funkcjonowanie naszych system\u00f3w politycznych ma to, jakie stosujemy procedury wyborcze. W\u00a0USA system wyborczy jest tak skonstruowany, \u017ce eliminuje centryst\u00f3w. Wyborcy decyduj\u0105 pomi\u0119dzy dwoma biegunowo r\u00f3\u017cnymi kandydatami. <\/p>\n<p>Moja propozycja jest taka, aby wyb\u00f3r by\u0142 pomi\u0119dzy trzema kandydatami. Wyborcy wskazywaliby, kogo preferuj\u0105 spo\u015br\u00f3d ka\u017cdej z\u00a0trzech par. Wygrywa\u0142by ten, kto najcz\u0119\u015bciej by\u0142by wskazywany jako pierwszy. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce do wyboru jest kandydat lewicowy A, prawicowy B\u00a0i\u00a0centrowy C. Zwolennicy A\u00a0woleliby zapewne C\u00a0ni\u017c B, a\u00a0zwolennicy B\u00a0woleliby C\u00a0ni\u017c A. C\u00a0m\u00f3g\u0142by wygra\u0107. Alternatywa to tzw. metoda Condorceta, w\u00a0kt\u00f3rej wyborcy szereguj\u0105 wszystkich kandydat\u00f3w od najbardziej im pasuj\u0105cego do najmniej pasuj\u0105cego. To zapewnia zwyci\u0119stwo kandydatowi, kt\u00f3ry ma faktycznie poparcie wi\u0119kszo\u015bci wyborc\u00f3w w\u00a0por\u00f3wnaniu z\u00a0ka\u017cdym innym kandydatem z\u00a0osobna.<\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/polska-moglaby-udzwignac-sporo-wiekszy-dlug-mamy-inny-problem-analiza-7199133431184000a.html\" class=\"teaser-inline\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/MmUxNGRjYgw0Gjh0fRFvGXdCbC47SGFPIFp0ZX1bf1VlAGEhOwYoHzAIIWk1GDgdNA8-aSIGYgwlEWExY0UpBCYIIiYrRSgANx0q.jpeg\" width=\"0\" height=\"0\" loading=\"lazy\" class=\"wp-media-image cropped\" alt=\"Polska mog\u0142aby ud\u017awign\u0105\u0107 sporo wi\u0119kszy d\u0142ug. Mamy inny problem [ANALIZA]\"\/><\/p>\n<p>Polska mog\u0142aby ud\u017awign\u0105\u0107 sporo wi\u0119kszy d\u0142ug. Mamy inny problem [ANALIZA]<\/p>\n<p><\/a> <\/p>\n<p>Czy pa\u0144skie propozycje s\u0105 skrojone pod ameryka\u0144ski system polityczny, czy mog\u0142yby zadzia\u0142a\u0107 w\u00a0ka\u017cdej demokracji?*<\/p>\n<p>Na potrzeby wyk\u0142adu w\u00a0Polsce sprawdzi\u0142em, jaki wynik da\u0142aby taka procedura w\u00a0waszych ostatnich wyborach prezydenckich. W\u00a0pierwszej turze \u017caden kandydat nie uzyska\u0142 wi\u0119kszo\u015bci g\u0142os\u00f3w, w\u00a0drugiej turze zmierzyli si\u0119 Karol Nawrocki i\u00a0Rafa\u0142 Trzaskowski. Dystans ideologiczny mi\u0119dzy nimi by\u0142 spory. <\/p>\n<p>Gdyby wyborcy mogli g\u0142osowa\u0107 na kandydata centrowego, np. Szymona Ho\u0142owni\u0119, a procedura by\u0142aby taka, jak proponuj\u0119, by\u0107 mo\u017ce wygra\u0142by w\u0142a\u015bnie on, cho\u0107 w pierwszej turze zdoby\u0142 tylko 5 proc. g\u0142os\u00f3w. Chodzi o to, \u017ce wyborcy Nawrockiego prawdopodobnie woleliby Ho\u0142owni\u0119 od Trzaskowskiego, a wyborcy Trzaskowskiego woleliby Ho\u0142owni\u0119 od Nawrockiego. Kandydat, kt\u00f3ry wygrywa z ka\u017cdym z pozosta\u0142ych w bezpo\u015brednim pojedynku, jest zwyci\u0119zc\u0105 w sensie Condorceta.<\/p>\n<p>Sk\u0105d w\u0142a\u015bciwie wiadomo, \u017ce scena polityczna sta\u0142a si\u0119 faktycznie bardziej spolaryzowana ni\u017c by\u0142a w\u00a0przesz\u0142o\u015bci?*<\/p>\n<p>W przypadku USA wskazuje na to cho\u0107by odsetek ustaw, kt\u00f3re s\u0105 przyjmowane w\u00a0Kongresie g\u0142osami obu oboz\u00f3w politycznych. Dawniej by\u0142o to powszechne, dzisiaj nie. <\/p>\n<p>Ale system g\u0142osowania w\u00a0USA si\u0119 nie zmieni\u0142. Dlaczego dzisiaj skutkuje wzrostem polaryzacji, a\u00a0w\u00a0przesz\u0142o\u015bci nie mia\u0142 takich konsekwencji?*<\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em tej zmiany by\u0142y trudno\u015bci ekonomiczne. W\u00a0USA mieli\u015bmy do czynienia z\u00a0seri\u0105 szok\u00f3w: najpierw by\u0142 to kryzys finansowy, a\u00a0nast\u0119pnie pandemia COVID-19. Oba wywo\u0142a\u0142y g\u0142\u0119bok\u0105 recesj\u0119. Takie okoliczno\u015bci tworz\u0105 przestrze\u0144 dla ekstremist\u00f3w i\u00a0populist\u00f3w, kt\u00f3rzy zapewniaj\u0105, \u017ce znaj\u0105 proste rozwi\u0105zania problem\u00f3w. R\u00f3wnocze\u015bnie ca\u0142y czas zachodzi\u0142y zmiany zwi\u0105zane z\u00a0globalizacj\u0105 i\u00a0automatyzacj\u0105. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce wolny handel jest korzystny dla wszystkich zaanga\u017cowanych pa\u0144stw, ale w\u00a0ich granicach korzy\u015bci nie s\u0105 r\u00f3wno roz\u0142o\u017cone. To samo dotyczy automatyzacji. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 jest dla wszystkich korzystna, ale w\u00a0kr\u00f3tkim okresie niekt\u00f3rzy trac\u0105 prac\u0119. To jest \u017cyzny grunt dla populist\u00f3w, kt\u00f3rzy zapewniaj\u0105, \u017ce ochroni\u0105 wyborc\u00f3w przed tymi trendami.<\/p>\n<p>A nie s\u0105dzi pan, \u017ce polaryzacja polityczna odzwierciedla polaryzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw? Inaczej m\u00f3wi\u0105c, je\u015bli wyborcy sami s\u0105 bardzo podzieleni, to trudno oczekiwa\u0107, \u017ce nie b\u0119d\u0105 g\u0142osowali na kandydat\u00f3w skrajnych*.<\/p>\n<p>Przypuszczalnie w\u00a0spolaryzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie umiarkowany kandydat nie by\u0142by dla wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b pierwszym wyborem. Ale zwolennicy skrajnych kandydat\u00f3w woleliby umiarkowanego od tego z\u00a0przeciwleg\u0142ego bieguna. Ostatecznie umiarkowany kandydat pasuje wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci wyborc\u00f3w ni\u017c kt\u00f3rykolwiek ze skrajnych kandydat\u00f3w.<\/p>\n<p> <a href=\"https:\/\/www.money.pl\/podatki\/polska-jest-krajem-wysokich-podatkow-raczej-niskich-ale-zlych-analiza-7159930433141696a.html\" class=\"teaser-inline\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">  <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/NGQwNzNjYSYwFThJYRFsM3NNbBMnSGJlJFV0WGFbfH9hD2EcJwYrNTQHIVQpGDs3MAA-VD4GYSYhHmEMf0UqLiIHIhs3RSsqMxIq.jpeg\" width=\"0\" height=\"0\" loading=\"lazy\" class=\"wp-media-image cropped\" alt=\"Polska jest krajem wysokich podatk\u00f3w? Raczej niskich, ale z\u0142ych [ANALIZA]\"\/><\/p>\n<p>Polska jest krajem wysokich podatk\u00f3w? Raczej niskich, ale z\u0142ych [ANALIZA]<\/p>\n<p><\/a> <\/p>\n<p>Powiedzia\u0142 pan wcze\u015bniej, \u017ce Biden i\u00a0Trump prowadz\u0105 bardzo r\u00f3\u017cn\u0105 polityk\u0119. Czyli mimo polaryzacji politycznej, jakie\u015b zmiany s\u0105 mo\u017cliwe. Czy nie obawia si\u0119 pan tego, \u017ce w\u00a0systemie, kt\u00f3ry premiowa\u0142by umiarkowanych kandydat\u00f3w, politycy staliby si\u0119 bardzo ostro\u017cni, unikaliby kontrowersyjnych temat\u00f3w i\u00a0trudnych decyzji, a\u00a0przez to straciliby jak\u0105kolwiek moc sprawcz\u0105?<\/p>\n<p>Faktycznie mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce moje propozycje promuj\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i\u00a0eliminuj\u0105 odwa\u017cnych polityk\u00f3w z\u00a0wielkimi wizjami. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce te obawy s\u0105 na wyrost. Zwyci\u0119zca w\u00a0sensie Condorceta jest zwyci\u0119zc\u0105 wi\u0119kszo\u015bciowym. To oznacza, \u017ce jego wizja odpowiada wi\u0119kszo\u015bci ludzi. Je\u015bli odwa\u017cny polityk z\u00a0dobrymi pomys\u0142ami potrafi je przekonuj\u0105co przedstawi\u0107, mo\u017ce przekona\u0107 przeci\u0119tnego wyborc\u0119, aby na niego zag\u0142osowa\u0142. To b\u0119dzie stopniowo przesuwa\u0142o \u015brodek spektrum ideologicznego. Wygrywali b\u0119d\u0105 ci, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 uzyska\u0107 najwi\u0119ksze poparcie.<\/p>\n<p>Rozmawia\u0142 Grzegorz Siemionczyk, g\u0142\u00f3wny analityk money.pl<\/p>\n<p>Eric S. Maskin jest ameryka\u0144skim ekonomist\u0105 i\u00a0matematykiem, wyk\u0142adowc\u0105 na Uniwersytecie Harvarda. W\u00a02007 r. wraz z\u00a0Leonidem Hurwiczem i\u00a0Rogerem B. Myerson zosta\u0142 uhonorowany Nagrod\u0105 Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w\u00a0dziedzinie ekonomii. *Rozmowa odby\u0142a si\u0119 24 pa\u017adziernika w\u00a0kuluarach konferencji naukowej w\u00a0Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego, gdzie Maskin wyg\u0142osi\u0142 wyk\u0142ad na temat system\u00f3w wyborczych i\u00a0polaryzacji. Cz\u0119\u015b\u0107 pyta\u0144 oznaczonych gwiazdk\u0105 pad\u0142a w\u00a0trakcie tego wyst\u0105pienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Grzegorz Siemionczyk, g\u0142\u00f3wny analityk money.pl: Od kilku lat pa\u0144ska dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczna koncentruje si\u0119 na propagowaniu reformy systemu g\u0142osowania&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":68776,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-68775","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115439029645874789","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68775"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68775\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}