{"id":717478,"date":"2026-09-27T14:12:14","date_gmt":"2026-09-27T14:12:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/717478\/"},"modified":"2026-09-27T14:12:14","modified_gmt":"2026-09-27T14:12:14","slug":"87-rocznica-powstania-polskiego-panstwa-podziemnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/717478\/","title":{"rendered":"87. rocznica powstania Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego"},"content":{"rendered":"<p>&#13;<br \/>\n        87. rocznica powstania Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego        27 wrze\u015bnia 2026 r. w Warszawie odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z 87. rocznic\u0105 powstania Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego.      <\/p>\n<p>&#13;<br \/>\n&#13;<\/p>\n<p>W ramach obchod\u00f3w dyrektor Biura Upami\u0119tniania Walk i M\u0119cze\u0144stwa IPN Adam Siwek\u00a0z\u0142o\u017cy\u0142\u00a0wie\u0144ce pod pomnikiem Stefana Roweckiego \u201eGrota\u201d. G\u0142\u00f3wne uroczysto\u015bci odby\u0142y si\u0119 pod pomnikiem Polskiego Pa\u0144swa Podziemnego i Armii Krajowej.<\/p>\n<p>Podczas uroczysto\u015bci zosta\u0142 odczytany list od prezydenta RP Karola Naworckiego. Prezydent zaznaczy\u0142, \u017ce pa\u0144stwo polskie trwa\u0142o, poniewa\u017c trwa\u0142a wola jego obywateli, by mu s\u0142u\u017cy\u0107:<\/p>\n<p>Dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu setek tysi\u0119cy zaprzysi\u0119\u017conych konspirator\u00f3w oraz solidarnemu wsparciu milion\u00f3w patriot\u00f3w Polska Walcz\u0105ca dzia\u0142a\u0142a w wielu wymiarach. Zamachy na najgro\u017aniejszych kat\u00f3w i kolaborant\u00f3w hitlerowskich oraz akcje sabota\u017cowe by\u0142y \u015bwiadectwem niez\u0142omnego trwania naszego narodu. Po epopei Polski podziemnej pozosta\u0142a pami\u0119\u0107 o heroicznych czynach.<\/p>\n<p>List odczyta\u0142 doradca Prezydenta RP, prezydent miasta Che\u0142m\u00a0Jakub Banaszek.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align:center\">* * *<\/p>\n<p>27 wrze\u015bnia 1939 r., powo\u0142ana zosta\u0142a S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski, przekszta\u0142cona w Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej, a nast\u0119pnie w AK. Sta\u0142a si\u0119 ona zal\u0105\u017ckiem Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105c w latach 1939\u20131945 na terenach okupowanych przez Niemc\u00f3w i Sowiet\u00f3w, by\u0142o fenomenem w ogarni\u0119tej wojn\u0105 Europie. Polskie Pa\u0144stwo Podziemne kierowane by\u0142o przez w\u0142adze RP na uchod\u017astwie: prezydenta, rz\u0105d i Naczelnego Wodza oraz ich krajowe przedstawicielstwa.<\/p>\n<p>Podziemnym parlamentem, reprezentuj\u0105cym najwi\u0119ksze stronnictwa polityczne: Stronnictwo Ludowe, Polsk\u0105 Parti\u0119 Socjalistyczn\u0105, Stronnictwo Narodowe oraz Stronnictwo Pracy by\u0142 w latach 1940-1943 Polityczny Komitet Porozumiewawczy, od 1943 do 1944 r. Krajowa Rada Polityczna, a od 1944 r. do ko\u0144ca wojny \u2013 Rada Jedno\u015bci Narodowej. Delegat Rz\u0105du na Kraj, od maja 1944 r. w randze wicepremiera, kierowa\u0142 zakonspirowanym aparatem administracji cywilnej \u2013 Delegatur\u0105 Rz\u0105du na szczeblu centralnym, w wojew\u00f3dztwach i powiatach. Delegatura sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 18 departament\u00f3w, m.in. Spraw Wewn\u0119trznych, Informacji i Prasy, Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej oraz O\u015bwiaty i Kultury. Wymiarem sprawiedliwo\u015bci zajmowa\u0142o si\u0119 Kierownictwo Walki Cywilnej (oddzielny organ Delegatury) wraz z Cywilnymi S\u0105dami Specjalnymi i Pa\u0144stwowym Korpusem Bezpiecze\u0144stwa (podziemna policja). S\u0105dzono za kolaboracj\u0119 z okupantem i wymierzano kary, od bojkotu, ch\u0142osty, kontrybucji a\u017c po wyroki \u015bmierci. Wydawano tak\u017ce wyroki za przest\u0119pstwa pospolite.<\/p>\n<p>KWC organizowa\u0142o powszechny op\u00f3r spo\u0142ecze\u0144stwa i pomaga\u0142o Polakom przetrwa\u0107 lata okupacji. Dzia\u0142aj\u0105c pod przewodnictwem Stefana Korbo\u0144skiego opublikowa\u0142o \u201eDziesi\u0119\u0107 Przykaza\u0144 Walki Cywilnej\u201d, kt\u00f3re g\u0142osi\u0142y, \u017ce podstawowym nakazem i obowi\u0105zkiem ka\u017cdego obywatela polskiego jest poszanowanie prawowitych w\u0142adz polskich na emigracji, pos\u0142uch wobec zarz\u0105dze\u0144 czynnik\u00f3w miarodajnych w Kraju, a w stosunku do okupanta bojkot jego zarz\u0105dze\u0144 i wezwa\u0144 oraz absolutne zerwanie z nim stosunk\u00f3w handlowych, kulturalnych i towarzyskich.<\/p>\n<p>Przy Delegaturze Rz\u0105du na Kraj, dzia\u0142a\u0142a Rada Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d \u2013 jedyna w okupowanej przez Niemc\u00f3w Europie instytucja pa\u0144stwowa ratuj\u0105ca ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 od zag\u0142ady. KWC wyda\u0142o ostrze\u017cenie, \u017ce szanta\u017c wobec \u017byd\u00f3w i ich denuncjowanie b\u0119d\u0105 karane z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Jednym z najwi\u0119kszych osi\u0105gni\u0119\u0107 Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego by\u0142o zorganizowanie tajnego nauczania. W podziemnych drukarniach wydawano pras\u0119 informacyjno-polityczn\u0105, publicystyk\u0119, dzie\u0142a literackie oraz podr\u0119czniki. Organizowano tak\u017ce konspiracyjne koncerty, przedstawienia teatralne, wieczory autorskie i wyk\u0142ady naukowe.<\/p>\n<p>Polskie Pa\u0144stwo Podziemne mia\u0142o w\u0142asne si\u0142y zbrojne. Na czele utworzonej 27 wrze\u015bnia 1939 r. S\u0142u\u017cby Zwyci\u0119stwu Polski stan\u0105\u0142 gen. Micha\u0142 Karaszewicz \u2013 Tokarzewski. SZP zosta\u0142a przekszta\u0142cona najpierw w 1940 r. w Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej, a nast\u0119pnie rozkazem Naczelnego Wodza z 14 lutego 1942 r. w Armi\u0119 Krajow\u0105, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wesz\u0142o ok. 200 organizacji wojskowych, zar\u00f3wno spod okupacji niemieckiej jak i sowieckiej. AK od pocz\u0105tku by\u0142a organizacj\u0105 masow\u0105. Liczba jej zaprzysi\u0119\u017conych \u017co\u0142nierzy wynosi\u0142a na pocz\u0105tku 1942 r. ok. 100 tys., za\u015b w lecie 1944 r. ju\u017c ok. 380 tys., w tym ok. 10,8 tys. oficer\u00f3w, 7,5 tys. podchor\u0105\u017cych i 87,9 tys. podoficer\u00f3w.<\/p>\n<p>Od 1943 r. w jednostkach podporz\u0105dkowanych Komendzie G\u0142\u00f3wnej AK tworzono kompanie i bataliony, od 1944 r. \u2013 pu\u0142ki, brygady, dywizje, zgrupowania pu\u0142kowe i dywizyjne. AK realizowa\u0142a swe cele poprzez prowadzenie walki bie\u017c\u0105cej i przygotowywanie powstania powszechnego. Walka bie\u017c\u0105ca prowadzona by\u0142a g\u0142\u00f3wnie przez akcje ma\u0142ego sabota\u017cu, akcje sabota\u017cowo-dywersyjne, bojowe, a tak\u017ce bitwy partyzanckie z si\u0142ami policyjnymi oraz regularnym wojskiem niemieckim. Specjalne miejsce w dzia\u0142alno\u015bci bojowej AK zajmowa\u0142y akcje odwetowe i represyjne w stosunku do SS i policji oraz zdrajc\u00f3w i prowokator\u00f3w.<\/p>\n<p>Kulminacj\u0105 wysi\u0142ku zbrojnego AK by\u0142o Powstanie Warszawskie stanowi\u0105ce kluczowy element akcji \u201eBurza\u201d. Przez 63 dni powsta\u0144cy prowadzili z wojskami niemieckimi heroiczn\u0105 i osamotnion\u0105 walk\u0119, kt\u00f3rej celem by\u0142a niepodleg\u0142a Polska, wolna od niemieckiej okupacji i dominacji sowieckiej. Ogromne straty poniesione przez stron\u0119 polsk\u0105 w wyniku powstania powoduj\u0105, i\u017c decyzja o jego rozpocz\u0119ciu do dzi\u015b wywo\u0142uje kontrowersje.<\/p>\n<p>19 stycznia 1945 r., wobec b\u0142yskawicznych post\u0119p\u00f3w wielkiej ofensywy wojsk sowieckich, Dow\u00f3dca Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki \u201eNied\u017awiadek\u201d wyda\u0142 rozkaz o rozwi\u0105zaniu AK. Zwracaj\u0105c si\u0119 do \u017co\u0142nierzy pisa\u0142: \u201e\u017bo\u0142nierze Armii Krajowej! Daj\u0119 Wam ostatni rozkaz. Dalsz\u0105 sw\u0105 prac\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowad\u017acie w duchu odzyskania pe\u0142nej niepodleg\u0142o\u015bci Pa\u0144stwa i ochrony ludno\u015bci polskiej przed zag\u0142ad\u0105. Starajcie si\u0119 by\u0107 przewodnikami Narodu i realizatorami niepodleg\u0142ego Pa\u0144stwa Polskiego. W tym dzia\u0142aniu ka\u017cdy z Was musi by\u0107 dla siebie dow\u00f3dc\u0105\u201d.<\/p>\n<p>Po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Polski przyw\u00f3dcy Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego zostali aresztowani przez NKWD. 21 czerwca 1945 r. Kolegium Wojskowe S\u0105du Najwy\u017cszego ZSRS w Moskwie skaza\u0142o ich \u2013 jak g\u0142osi\u0142o uzasadnienie \u2013 za \u201edzia\u0142ania przeciwko Armii Czerwonej i Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami\u201d. Trzech spo\u015br\u00f3d skazanych w procesie zmar\u0142o w sowieckich wi\u0119zieniach: ostatni dow\u00f3dca AK gen. Leopold Okulicki, wicepremier i delegat Rz\u0105du na Kraj Jan Stanis\u0142aw Jankowski oraz Stanis\u0142aw Jasiukowicz, cz\u0142onek Rady Ministr\u00f3w na Kraj ze Stronnictwa Narodowego. 1 lipca 1945 r. Rada Jedno\u015bci Narodowej og\u0142osi\u0142a przes\u0142anie Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, nazywane Testamentem Polski Walcz\u0105cej, m\u00f3wi\u0105ce o Polsce wolnej, sprawiedliwej i demokratycznej.<\/p>\n<p>Polecamy materia\u0142y IPN:<\/p>\n<p>        &#13;<br \/>\n        \t        &#13;<br \/>\n        \t        &#13;<br \/>\n        &#13;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"&#13; 87. rocznica powstania Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego 27 wrze\u015bnia 2026 r. w Warszawie odby\u0142y si\u0119 uroczysto\u015bci zwi\u0105zane z&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":717479,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[51605],"tags":[53498,10656,53499,53500,53501,3199,53502,43003,40677,53503,10683,53489,53504,53505,53493,53494,53495,53490,53496,53497,53506,53507,53508,53509,14268,46408,53510,53511,53512,53488,7988,53491,53492,42,38,40,39,41,435],"class_list":["post-717478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-warszawa","tag-17-wrzesnia-1939","tag-agent","tag-ak","tag-akcja-wisla","tag-ako","tag-antysemityzm","tag-aparat-bezpieczenstwa","tag-archiwa","tag-armia-krajowa","tag-armia-krajowa-obywatelska","tag-auschwitz","tag-bep","tag-biuletyn","tag-biuro-edukacji-publicznej","tag-biuro-lustracyjne","tag-biuro-polityczne","tag-biuro-udostepniana-i-archiwizacji-dokumentow","tag-buiad","tag-cyganie","tag-czerwiec-1956","tag-czerwiec-1976","tag-czerwiec56","tag-czerwiec76","tag-delegatura-rzadu-na-kraj","tag-dokumenty","tag-dyskusja","tag-gkszpnp","tag-glowna-komisja-badania-zbrodni-hitlerowskich","tag-glowna-komisja-badania-zbrodni-niemieckich","tag-instytut-pamieci-narodowej","tag-ipn","tag-kszpnp","tag-lustracja","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-warszawa"],"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/717478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=717478"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/717478\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/717479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=717478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=717478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=717478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}