{"id":72518,"date":"2025-10-28T14:01:13","date_gmt":"2025-10-28T14:01:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/72518\/"},"modified":"2025-10-28T14:01:13","modified_gmt":"2025-10-28T14:01:13","slug":"co-zabijalo-zolnierzy-napoleona-podczas-odwrotu-z-rosji-sa-nowe-poszlaki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/72518\/","title":{"rendered":"Co zabija\u0142o \u017co\u0142nierzy Napoleona podczas odwrotu z Rosji? S\u0105 nowe poszlaki"},"content":{"rendered":"\n

Kl\u0119ska wyprawy Napoleona Bonaparte na Rosj\u0119 w\u00a01812 r. niemal unicestwi\u0142a jego Wielk\u0105 Armi\u0119. Napoleon rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 rosyjsk\u0105 kampani\u0119 z\u00a0oko\u0142o 600 tys. \u017co\u0142nierzami, ale prze\u017cy\u0142o mniej ni\u017c 50 tys. Dot\u0105d za g\u0142\u00f3wne przyczyny uznawano g\u0142\u00f3d, ataki przeciwnika i\u00a0srogi mr\u00f3z. Teraz naukowcy wskazuj\u0105 jeszcze jeden, \u015bmiertelny czynnik: dwie choroby wywo\u0142ane przez bakterie, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie brano pod uwag\u0119.<\/p>\n

Niespodziewani zab\u00f3jcy: dur brzuszny i\u00a0nawracaj\u0105ca gor\u0105czka <\/p>\n

\"Naukowcy Naukowcy przebadali z\u0119by francuskich \u017co\u0142nierzy Napoleona z Wilna – ilustracja i zdj\u0119cia w „Current Biology” \u00a9 „Current Biology” | R\u00e9mi Barbieri, Julien Fumey, Helja Kabral, Christiana Lyn Scheib, Michel Signoli, Caroline Costedoat, Nicol\u00e1s Rascovan <\/p>\n

Historycy od lat zak\u0142adali, \u017ce w\u00a0zag\u0142adzie armii francuskiej istotn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y choroby zaka\u017ane. Powszechnie s\u0105dzono, \u017ce tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy zabi\u0142y tyfus plamisty i\u00a0gor\u0105czka okopowa. Jednak nowe badanie, opublikowane 24 pa\u017adziernika w\u00a0naukowym czasopi\u015bmie „Current Biology”<\/a>, wskazuje, \u017ce \u017co\u0142nierze mogli zosta\u0107 os\u0142abieni przez gor\u0105czki spowodowane przez ca\u0142kiem inne bakterie –\u00a0Bartonella recurrentis, a\u00a0nast\u0119pnie zabici przez paratyfus, czyli dur brzuszny (choroba niezwi\u0105zana z\u00a0tyfusem, cho\u0107 ma podobne objawy), kt\u00f3ra jest spowodowana przez Salmonella enterica i\u00a0rozprzestrzenia si\u0119 przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 i\u00a0wod\u0119.<\/p>\n

\"Car-bomba.<\/p>\n

Car-bomba. Najpot\u0119\u017cniejszy wybuch, jaki kiedykolwiek widzia\u0142a ludzko\u015b\u0107<\/p>\n

<\/a> <\/p>\n

„Nasze badanie dostarcza pierwszych bezpo\u015brednich dowod\u00f3w na to, \u017ce dur brzuszny przyczyni\u0142 si\u0119 do \u015bmierci \u017co\u0142nierzy napoleo\u0144skich podczas ich katastrofalnego odwrotu z\u00a0Rosji” \u2013\u00a0napisali naukowcy z\u00a0francuskiego uniwersytetu badawczego w\u00a0„Current Biology”.<\/p>\n

<\/p>\n

Co ujawni\u0142y z\u0119by \u017co\u0142nierzy z\u00a0armii Napoleona? <\/p>\n

Nowa analiza szcz\u0105tk\u00f3w ze zbiorowej mogi\u0142y na Litwie, zawieraj\u0105cej szkielety francuskich \u017co\u0142nierzy, nie wykry\u0142a jednak \u015blad\u00f3w bakterii wywo\u0142uj\u0105cych te choroby. Zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w pracuj\u0105cych na\u00a0Universit\u00e9 de Paris Cit\u00e9, w\u00a0sk\u0142adzie: R\u00e9mi Barbieri, Julien Fumey, Helja Kabral, Christiana Lyn Scheib, Michel Signoli, Caroline Costedoat, Nicol\u00e1s Rascovan –\u00a0przebada\u0142 DNA z\u00a0z\u0119b\u00f3w 13 francuskich \u017co\u0142nierzy pochowanych podczas odwrotu w\u00a0zbiorowej mogile w\u00a0Wilnie na Litwie (gr\u00f3b odkryto podczas prac budowlanych w\u00a02001 r.).<\/p>\n

Zamiast tego badacze znale\u017ali dowody dw\u00f3ch zupe\u0142nie innych zaka\u017ce\u0144: Salmonella enterica i\u00a0Borrelia recurrentis. W\u00a0grobie odnaleziono te\u017c pozosta\u0142o\u015bci wesz odzie\u017cowych, co mog\u0142o sugerowa\u0107 zaka\u017cenia przenoszonej przez te paso\u017cyty. Badacze podkre\u015blaj\u0105 jednak, \u017ce wszy prawdopodobnie zara\u017ca\u0142y \u017co\u0142nierzy przede wszystkim bakteri\u0105 powoduj\u0105c\u0105 „gor\u0105czk\u0119 nawracaj\u0105c\u0105” (S. enterica), kt\u00f3ra po kilku dniach ust\u0119puje, by po kr\u00f3tkiej przerwie powr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n

\"DNA DNA ujawnia, co zabi\u0142o \u017co\u0142nierzy Napoleona podczas ich powrotu \u00a9 „Current Biology” <\/p>\n

Autorzy z\u00a0paryskiego uniwersytetu zaznaczaj\u0105, \u017ce ich odkrycie nie wyklucza obecno\u015bci innych chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0142y do\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 do zgon\u00f3w. „Bior\u0105c pod uwag\u0119 ekstremalne i\u00a0trudne warunki, jakie charakteryzowa\u0142y ten odwr\u00f3t, obecno\u015b\u0107 wielu nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na siebie infekcji jest wysoce prawdopodobna” \u2013\u00a0napisali w\u00a0artykule. „Prawdopodobnym scenariuszem \u015bmierci tych \u017co\u0142nierzy by\u0142o po\u0142\u0105czenie zm\u0119czenia, zimna i\u00a0kilku chor\u00f3b, w\u00a0tym duru brzusznego i\u00a0wszawicy nawracaj\u0105cej” – dodaj\u0105.<\/p>\n

\"Cia\u0142o<\/p>\n

Cia\u0142o Sk\u0142odowskiej-Curie nadal promieniuje. Mimo trumny wy\u0142o\u017conej o\u0142owiem<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Jeden z\u00a0najwi\u0119kszych wojskowych dramat\u00f3w w\u00a0historii <\/p>\n

Odwr\u00f3t Napoleona z\u00a0Moskwy to jedna z\u00a0najczarniejszych kart historii wojskowo\u015bci. Grande Arm\u00e9e wkroczy\u0142a do miasta 14 wrze\u015bnia 1812 r., a\u00a0Napoleon spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce car Aleksander podejmie negocjacje pokojowe. Rosjanie podpalili jednak Moskw\u0119 i\u00a0nie zostawili zapas\u00f3w \u017cywno\u015bci, co wymusi\u0142o odwr\u00f3t po kilku tygodniach. Armia musia\u0142a przeby\u0107 ok. 1300 km pieszo, gdy zaczyna\u0142a si\u0119 surowa rosyjska zima. Zimy w\u00a0Moskwie przynosz\u0105 temperatury zdecydowanie poni\u017cej zera, si\u0119gaj\u0105ce nawet minus 27 stopni Celsjusza.<\/p>\n

<\/p>\n

\u015awiadkowie opisywali g\u0142oduj\u0105cych \u017co\u0142nierzy brn\u0105cych przez o\u015blepiaj\u0105ce zamiecie, w\u00a0poszarpanych mundurach, kt\u00f3re dawa\u0142y niewielk\u0105 ochron\u0119. Wielu \u017co\u0142nierzy marz\u0142o na \u015bmier\u0107 po upadku z\u00a0wyczerpania.<\/p>\n

\"Cyfrowy<\/a> Cyfrowy Polak \u00a9 Cyfrowy Polak <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kl\u0119ska wyprawy Napoleona Bonaparte na Rosj\u0119 w\u00a01812 r. niemal unicestwi\u0142a jego Wielk\u0105 Armi\u0119. Napoleon rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 rosyjsk\u0105 kampani\u0119…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":72519,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-72518","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115452162189616932","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=72518"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/72518\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=72518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=72518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}