{"id":73701,"date":"2025-10-29T09:25:07","date_gmt":"2025-10-29T09:25:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/73701\/"},"modified":"2025-10-29T09:25:07","modified_gmt":"2025-10-29T09:25:07","slug":"szklo-goluchowskie-wraca-do-polski-bezcenny-zabytek-odzyskany-po-latach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/73701\/","title":{"rendered":"Szk\u0142o go\u0142uchowskie wraca do Polski. Bezcenny zabytek odzyskany po latach"},"content":{"rendered":"

Ameryka\u0144ska archeolo\u017cka dr Dorothy King odkry\u0142a zaginione szk\u0142o go\u0142uchowskie w prywatnych zbiorach w USA, po przeczytaniu artyku\u0142u na temat zaginionych dzie\u0142 z kolekcji go\u0142uchowskiej.<\/p>\n

W maju 2025 r. poinformowa\u0142a o swoim odkryciu Muzeum Narodowe w Poznaniu, kt\u00f3re skontaktowa\u0142o si\u0119 z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Resort kultury podj\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z ameryka\u0144skimi s\u0142u\u017cbami, przekazuj\u0105c im dokumentacj\u0119 historyczn\u0105 obiektu. Dzi\u0119ki tym dzia\u0142aniom, 15 pa\u017adziernika w Konsulacie Generalnym RP w Nowym Jorku, p\u0142k Matthew Bogdanos z Biura Prokuratora Okr\u0119gowego Hrabstwa Nowy Jork uroczy\u015bcie przekaza\u0142 zabytek polskiej stronie.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca na rzecz odzyskania dziedzictwa kulturowego<\/p>\n

Ministerstwo Kultury podkre\u015bla, \u017ce odzyskanie szk\u0142a go\u0142uchowskiego by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki pierwszej w historii kooperacji z wydzia\u0142em ds. handlu antykami w Biurze Prokuratora Okr\u0119gowego Hrabstwa Nowy Jork. W przesz\u0142o\u015bci polskie w\u0142adze wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z Departamentem Bezpiecze\u0144stwa Krajowego USA przy odzyskiwaniu innych dzie\u0142 sztuki, takich jak „Portret damy” Melchiora Geldorpa czy rysunki \u0142\u00f3dzkiej synagogi, jednak tym razem zaanga\u017cowano dodatkowe zasoby.<\/p>\n

Paulina Vogt-Wawrzyniak, kierowniczka zamku w Go\u0142uchowie, w rozmowie z „Gazet\u0105 Wyborcz\u0105” wyja\u015bnia, \u017ce dr King mog\u0142a zidentyfikowa\u0107 zabytek dzi\u0119ki katalogowi niemieckiego archeologa Wilhelma Fr\u00f6hnera, wydanemu w XIX w. „Przed wojn\u0105 w kolekcji Czartoryskich by\u0142o dziewi\u0119\u0107 takich szkie\u0142, zdobionych z\u0142otem. Wszystkie zosta\u0142y w katalogu Fr\u00f6hnera nie tylko opisane, ale tak\u017ce zilustrowane” \u2014 powiedzia\u0142a Paulina Vogt-Wawrzyniak w rozmowie z „Gazet\u0105 Wyborcz\u0105”.<\/p>\n

Historia i znaczenie odnalezionego artefaktu<\/p>\n

Odzyskany fragment szk\u0142a, b\u0119d\u0105cy dnem dekoracyjnej misy, przedstawia rzymskie ma\u0142\u017ce\u0144stwo Caritos\u0119 i Venantiego wraz z ich dzie\u0107mi. Nad ich g\u0142owami widnieje inskrypcja „Caritosa, Venantius, vivatis in Deo”, co t\u0142umaczy si\u0119 jako „Caritosa i Venantius \u2014 \u017cyjecie w Bogu”. Wed\u0142ug Vogt-Wawrzyniak, naczynia tego typu mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105, rytualn\u0105 lub epitafijn\u0105 w czasach wczesnego chrze\u015bcija\u0144stwa. Zosta\u0142y odnalezione w rzymskich katakumbach, co sugeruje ich zwi\u0105zek z poch\u00f3wkami.<\/p>\n

Obiekt zostanie zaprezentowany w listopadzie w Muzeum Narodowym w Poznaniu, a od 1 grudnia do\u0142\u0105czy do zbior\u00f3w zamku w Go\u0142uchowie.<\/p>\n

Rozproszone skarby kolekcji Czartoryskich<\/p>\n

Cho\u0107 odzyskanie szk\u0142a go\u0142uchowskiego jest sukcesem, wiele dzie\u0142 sztuki z kolekcji Izabelli Czartoryskiej<\/a> wci\u0105\u017c pozostaje rozproszonych po \u015bwiecie. Kierowniczka zamku w Go\u0142uchowie wyja\u015bnia, \u017ce arystokracja w latach 50., zmagaj\u0105c si\u0119 z trudno\u015bciami finansowymi, by\u0142a zmuszona sprzedawa\u0107 cenne obiekty, kt\u00f3re trafi\u0142y do muze\u00f3w i prywatnych kolekcji w r\u00f3\u017cnych krajach.<\/p>\n

Niekt\u00f3re z tych artefakt\u00f3w, jak „z\u0142ote szk\u0142a go\u0142uchowskie” w muzeum w Jerozolimie, nie wr\u00f3c\u0105 do Polski, poniewa\u017c zosta\u0142y legalnie sprzedane przez cz\u0142onk\u00f3w rodziny Czartoryskich. Inne, jak jedno ze z\u0142otych szkie\u0142 znajduj\u0105ce si\u0119 w muzeum w Stuttgarcie, wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na ustalenie ich statusu prawnego.<\/p>\n

Historia kolekcji i jej rozproszenie<\/p>\n

Zamek w Go\u0142uchowie, por\u00f3wnywany do zamk\u00f3w nad Loar\u0105, by\u0142 miejscem, gdzie Izabella Czartoryska gromadzi\u0142a cenne dzie\u0142a sztuki z ca\u0142ego \u015bwiata. W 1893 r. ca\u0142a kolekcja zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do ordynacji Rodziny Ksi\u0105\u017c\u0105t Czartoryskich w Go\u0142uchowie. Niestety, zbiory zosta\u0142y rozproszone w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych. Niemcy wywie\u017ali cz\u0119\u015b\u0107 dzie\u0142 do Austrii, sk\u0105d trafi\u0142y na rynki antykwaryczne w Europie i Ameryce. Po wojnie wiele obiekt\u00f3w przej\u0119li Rosjanie, kt\u00f3rzy traktowali je jako \u0142upy wojenne.<\/p>\n

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego od lat prowadzi dzia\u0142ania na rzecz odzyskania polskich d\u00f3br kultury. Od 2008 r. uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 805 obiekt\u00f3w, a obecnie prowadzone s\u0105 prawie 200 post\u0119powania w 18 krajach. W bazie ministerstwa znajduje si\u0119 70 tys. dzie\u0142 sztuki wywiezionych z Polski podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Polecamy r\u00f3wnie\u017c:<\/p>\n

Dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3re po latach wr\u00f3ci\u0142y do Polski. „Nasze straty by\u0142y ogromne”<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ameryka\u0144ska archeolo\u017cka dr Dorothy King odkry\u0142a zaginione szk\u0142o go\u0142uchowskie w prywatnych zbiorach w USA, po przeczytaniu artyku\u0142u na…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":73702,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,18200,13103,34,35,28,919,31,48,25,46,42,38,40,39,41,47,29,30,26,5808],"class_list":{"0":"post-73701","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-izabela_czartoryska","14":"tag-kul_ai_tst0","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najnowsze_wiadomosci_kultura","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-pl","24":"tag-poland","25":"tag-polish","26":"tag-polska","27":"tag-polski","28":"tag-screening_general","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-wiadomosci","32":"tag-zloto"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115456738933305944","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73701"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73701\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}