{"id":750674,"date":"2026-10-13T02:04:10","date_gmt":"2026-10-13T02:04:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/750674\/"},"modified":"2026-10-13T02:04:10","modified_gmt":"2026-10-13T02:04:10","slug":"ratunku-mam-juz-35-lat-milenialsi-i-ich-dziwny-lek-przed-starzeniem-sie-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/750674\/","title":{"rendered":"&#8222;Ratunku, mam ju\u017c 35 lat!&#8221; \u2014 Milenialsi i ich dziwny l\u0119k przed starzeniem si\u0119"},"content":{"rendered":"<p>Imprezy urodzinowe milenials\u00f3w przestaj\u0105 ju\u017c by\u0107 zabawne. Opr\u00f3cz zwyczajowych powod\u00f3w \u2014 nikt ju\u017c nie pije alkoholu, ka\u017cdy musi wraca\u0107 do domu najp\u00f3\u017aniej o 23:30 z powodu &#8222;d\u0142ugiego, intensywnego tygodnia&#8221; (nawet w sobot\u0119), a osobiste prezenty dawno zosta\u0142y zast\u0105pione przez wszechobecne vouchery \u2014 najbardziej irytuje narzekanie. \u2014 Ratunku, mam ju\u017c 35 lat! \u2014 s\u0142ycha\u0107 co chwila. Albo: \u2014 Teraz, gdy mam 38, ju\u017c naprawd\u0119 nikt nie uwa\u017ca mnie za m\u0142odego!<\/p>\n<p>Starzenie si\u0119 nigdy nie by\u0142o powodem do rado\u015bci pod nasz\u0105 szeroko\u015bci\u0105 geograficzn\u0105 \u2014 przynajmniej tak si\u0119 wydaje. W innych krajach, takich jak W\u0142ochy czy Japonia, a w og\u00f3le w spo\u0142ecze\u0144stwach, kt\u00f3re ceni\u0105 swoich starszych, wygl\u0105da to zupe\u0142nie inaczej. U nas jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2014 a przynajmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych ludzi \u2014 kojarzy ten etap \u017cycia z wys\u0142aniem do domu opieki, tysi\u0105cem chor\u00f3b i nieuchronnym ko\u0144cem, przy kt\u00f3rym, w najlepszym wypadku, pojawia si\u0119 jasne \u015bwiat\u0142o na ko\u0144cu tunelu.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">\u2014 Pewne wyobra\u017cenia o &#8222;starszych ludziach&#8221; s\u0105 naprawd\u0119 niezniszczalne: zawsze powtarza si\u0119, \u017ce s\u0105 samotni, schorowani, zapominalscy \u2014 m\u00f3wi Jana Nikitin, profesor psychologii starzenia na Uniwersytecie Wiede\u0144skim.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u017baden millenials nie chce my\u015ble\u0107 o takich cechach \u2014 a ju\u017c na pewno nie chce ich do\u015bwiadczy\u0107. Mo\u017ce dlatego, jak wida\u0107 na urodzinach, tak wcze\u015bnie przechodz\u0105 przez &#8222;dolin\u0119 \u0142ez&#8221;. Chc\u0105 si\u0119 mentalnie przygotowa\u0107 na to, co ich czeka. A mo\u017ce lepiej powiedzie\u0107: na to, co ich spotka, je\u015bli spojrze\u0107 na to cho\u0107 troch\u0119 optymistycznie.<\/p>\n<p>Dlaczego jednak nasze spo\u0142ecze\u0144stwo wci\u0105\u017c postrzega starzenie si\u0119, a zw\u0142aszcza bycie starym, jako nieunikniony los, a nie szans\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna kszta\u0142towa\u0107? Pewnych czynnik\u00f3w, jak ub\u00f3stwo w wieku senioralnym, nie da si\u0119 zamie\u015b\u0107 pod dywan \u2014 one rzeczywi\u015bcie potrafi\u0105 zepsu\u0107 ten etap \u017cycia. Starszym osobom trudniej te\u017c wr\u00f3ci\u0107 na rynek pracy \u2014 cho\u0107 \u015bredni czas poszukiwania zatrudnienia zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d absolwent\u00f3w wy\u017cszych uczelni, jak i senior\u00f3w wynosi oko\u0142o sze\u015bciu miesi\u0119cy. Po sze\u015b\u0107dziesi\u0105tce wzrasta r\u00f3wnie\u017c ryzyko chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, a tempo przetwarzania informacji spada (cho\u0107 ten proces zaczyna si\u0119 ju\u017c oko\u0142o 25. roku \u017cycia).<\/p>\n<p>Nie brzmi to szczeg\u00f3lnie motywuj\u0105co. Tyle tylko, \u017ce narzekanie te\u017c nic nie da \u2014 wie o tym Nikitin, kt\u00f3ra niedawno wraz z kole\u017cank\u0105 Christin\u0105 Ristl wyda\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 &#8222;Siedem mit\u00f3w o starzeniu si\u0119&#8221;.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">\u2014 Z bada\u0144 wiemy, \u017ce najlepszym czynnikiem przewiduj\u0105cym satysfakcj\u0119 na staro\u015b\u0107 jest przygotowanie \u2014 podkre\u015bla.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>To nie znaczy, \u017ce nale\u017cy ignorowa\u0107 dost\u0119pne informacje o czasem trudnej sytuacji po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce. A jednak warto patrze\u0107 na \u017cycie z wi\u0119kszym optymizmem lub przynajmniej dostrzega\u0107 odcienie szaro\u015bci. Osoby, kt\u00f3re maj\u0105 bardziej realistyczny i pozytywny obraz staro\u015bci, \u017cyj\u0105 \u015brednio o siedem lat d\u0142u\u017cej, ciesz\u0105 si\u0119 lepszym zdrowiem i d\u0142u\u017cej utrzymuj\u0105 sprawno\u015b\u0107 umys\u0142ow\u0105 ni\u017c te, dla kt\u00f3rych staro\u015b\u0107 to wy\u0142\u0105cznie schy\u0142ek. \u2014 Zw\u0142aszcza \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 150 lat \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia podwoi\u0142a si\u0119. W rzeczywisto\u015bci ten etap trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c dzieci\u0144stwo, m\u0142odo\u015b\u0107 i wiek \u015bredni razem wzi\u0119te \u2014 zauwa\u017ca ekspertka. Warto wi\u0119c podchodzi\u0107 do niego z optymizmem.<\/p>\n<p>Mniej biura, wi\u0119cej baru<\/p>\n<p>Co wi\u0119c, zdaniem Nikitin, mo\u017cna robi\u0107 na pocz\u0105tku, w po\u0142owie i pod koniec trzydziestki, a tak\u017ce czterdziestki? Wiele rad \u2014 regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, ograniczenie s\u0142odyczy i czerwonego mi\u0119sa, niepalenie, by wymieni\u0107 tylko kilka \u2014 jest ju\u017c dzisiaj powszechnie znanych, ale dotycz\u0105 one g\u0142\u00f3wnie zdrowia fizycznego. R\u00f3wnie wa\u017cne, a mo\u017ce nawet wa\u017cniejsze, s\u0105 nastawienie psychiczne i mentalne przygotowanie si\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">\u2014 Chodzi tu przede wszystkim o stawianie sobie fundamentalnych pyta\u0144 i jednoczesne szukanie alternatyw \u2014 zauwa\u017ca Nikitin.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Przyk\u0142ady? Gdzie b\u0119d\u0119 mieszka\u0107? Z jakimi lud\u017ami chc\u0119 si\u0119 otacza\u0107? Czy chc\u0119 dalej mie\u0107 jakie\u015b zadania, mo\u017ce pracowa\u0107, je\u015bli zdrowie i prawo na to pozwol\u0105? \u2014 Tego typu organizowaniem \u017cycia zajmujemy si\u0119 na ka\u017cdym etapie, praktycznie bez przerwy. Ci\u0105gle co\u015b planujemy \u2014 ale nie wtedy, gdy chodzi o staro\u015b\u0107. A dlaczego w\u0142a\u015bciwie nie? \u2014 Bo staro\u015b\u0107 ma wy\u0142\u0105cznie negatywne skojarzenia. To nie jest co\u015b, na co si\u0119 czeka z ut\u0119sknieniem. Dlatego wolimy m\u00f3wi\u0107:<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">Zajm\u0119 si\u0119 tym, jak ju\u017c naprawd\u0119 b\u0119d\u0119 musia\u0142 \u2014 dodaje.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>P\u00f3\u017aniej nie nadrobimy pewnych rzeczy. A przynajmniej nie bez trudu. Tak jak zaniedban\u0105 przyja\u017a\u0144, kt\u00f3ra musia\u0142a ust\u0105pi\u0107 ka\u017cdemu, nawet ma\u0142o istotnemu spotkaniu, cho\u0107 nie mia\u0142o to \u017cadnego wp\u0142ywu na \u017cyciorys. Albo mi\u0142\u0105 znajomo\u015b\u0107, kt\u00f3ra po prostu si\u0119 urwa\u0142a, bo nikt ju\u017c nie zadzwoni\u0142. Problem w tym, \u017ce brak kontakt\u00f3w z innymi ma d\u0142ugofalowe konsekwencje. Wci\u0105\u017c wiele os\u00f3b ogromnie nie docenia, jak wa\u017cne s\u0105 relacje spo\u0142eczne \u2014 podkre\u015bla Nikitin.<\/p>\n<p>\u2014 Nawet dla zapobiegania demencji kontakty z innymi s\u0105 kluczowe, bo aktywuj\u0105 w m\u00f3zgu wiele obszar\u00f3w. Trening z hantlami? Super! Orzechy do musli? \u015awietnie! \u2014 Ale dla zdrowia najwa\u017cniejsze jest spotykanie si\u0119 z lud\u017ami. Szcz\u0119\u015bliwi starsi m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety zawdzi\u0119czaj\u0105 swoje dobre samopoczucie w\u0142a\u015bnie pozytywnym relacjom spo\u0142ecznym. Dotyczy to zar\u00f3wno kontakt\u00f3w z r\u00f3wie\u015bnikami (nawet je\u015bli ich liczba si\u0119 zmniejsza), jak i z du\u017co m\u0142odszymi \u2014 bo i oni te\u017c z tego korzystaj\u0105.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">\u2014 Kiedy 35-latek widzi, jak dobrze mo\u017ce si\u0119 mie\u0107 85-latek, przestaje si\u0119 ba\u0107 staro\u015bci. Albo przynajmniej podchodzi do niej z wi\u0119kszym spokojem \u2014 t\u0142umaczy Nikitin.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ju\u017c w latach 60. Gordon Allport w swojej teorii kontaktu wykaza\u0142, \u017ce bezpo\u015brednie relacje mi\u0119dzy przedstawicielami r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych pomagaj\u0105 rozbija\u0107 stereotypy. \u2014 Zw\u0142aszcza \u017ce w wieku p\u00f3\u017aniejszym, przez r\u00f3\u017cne scenariusze \u017cyciowe, jeste\u015bmy od siebie znacznie bardziej r\u00f3\u017cni ni\u017c wcze\u015bniej \u2014 zauwa\u017ca Nikitin.<\/p>\n<p>Jak zmniejszy\u0107 ryzyko demencji?<\/p>\n<p class=\"ods-o-frame-in-text__paragraph\"><a href=\"https:\/\/kobieta.onet.pl\/wiadomosci\/jak-chronic-mozg-po-menopauzie-profesor-ma-prosta-rade\/deyejef?tpcc=202608_bloczek_LS\" id=\"9e6b5608-8b25-4c2e-956b-f0e26c79025c\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Profesor z Oksfordu radzi jedno<\/a><\/p>\n<p><img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wMqk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy8wZThhOGJkMGQyMzVlMjVkMDNkMDY5ZjMxNjY1Y2E1Ni5wbmeRlQLNA.jpeg\" height=\"282\" width=\"450\" alt=\"Profesor Eef Hogervorst po\u015bwi\u0119ci\u0142a prawie 40 lat badaniom zwi\u0105zku mi\u0119dzy hormonami menopauzy a m\u00f3zgiem\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"low\" decoding=\"async\"\/><\/p>\n<p>Dlaczego wi\u0119c, w zale\u017cno\u015bci od zasob\u00f3w finansowych, nie zapisa\u0107 si\u0119 do klubu i gra\u0107 w tenisa jako 39-latek z 74-latkiem, a potem przy piwie rozmawia\u0107 o \u017cyciu? Albo nie spr\u00f3bowa\u0107 na kursie w domu kultury wsp\u00f3lnie z grup\u0105 65-latk\u00f3w przygotowa\u0107 najlepsze tureckie przystawki, przy okazji \u0142api\u0105c kilka dobrych rad na co dzie\u0144? Osoby po sze\u015b\u0107dziesi\u0105tce cz\u0119sto pokazuj\u0105, \u017ce emerytura wcale nie oznacza bezczynno\u015bci, a spadek sprawno\u015bci fizycznej, umys\u0142owej i spo\u0142ecznej nie jest nieunikniony \u2014 je\u015bli tylko podejmujemy odpowiednie dzia\u0142ania.<\/p>\n<p>Je\u015bli si\u0119 da, warto podchodzi\u0107 do \u017cycia z wi\u0119kszym spokojem.<\/p>\n<p>Millenialsi mogliby te\u017c ju\u017c teraz uczy\u0107 si\u0119 od starszych tej wi\u0119kszej pogody ducha. Jak bardzo naprawd\u0119 s\u0105 nam potrzebne napi\u0119te do granic kalendarze, pe\u0142ne szafy czy wypchane piwnice? Teoria selektywno\u015bci spo\u0142eczno-emocjonalnej pokazuje, \u017ce starsi ludzie s\u0105 bardziej \u015bwiadomi up\u0142ywu czasu, dlatego wybieraj\u0105 to, co dla nich najwa\u017cniejsze i cz\u0119\u015bciej rezygnuj\u0105 z nieistotnych rzeczy.<\/p>\n<p>\u2014 W badaniach widzimy, \u017ce starsze osoby rzeczywi\u015bcie skupiaj\u0105 si\u0119 bardziej na pozytywnych informacjach \u2014 wyja\u015bnia Nikitin. \u2014 Uwa\u017caj\u0105 nawet, \u017ce ka\u017cde kolejne dziesi\u0119ciolecie jest lepsze od poprzedniego. Zamiast wyobra\u017ca\u0107 sobie \u017cycie jako schody od narodzin do \u015bmierci, Nikitin i Ristl proponuj\u0105 por\u00f3wnanie do tortu weselnego \u2014 ka\u017cdy wiek ma inny smak i w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci. Nawet je\u015bli nie obejmuje ju\u017c podr\u00f3\u017cy dooko\u0142a \u015bwiata na motocyklu.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">To nie znaczy, \u017ce ka\u017cdy ma \u017cy\u0107 wed\u0142ug zasady &#8222;\u017cyj tak, jakby ka\u017cdy dzie\u0144 by\u0142 twoim ostatnim&#8221;. Ale \u015bwiadomo\u015b\u0107 krucho\u015bci \u017cycia, nawet u m\u0142odych, mo\u017ce pom\u00f3c lepiej si\u0119 skoncentrowa\u0107 i wybiera\u0107 to, co naprawd\u0119 wa\u017cne \u2014 uwa\u017ca profesor.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>A propos koncentracji: gry komputerowe s\u0105 fajne, scrollowanie te\u017c, ale dla m\u00f3zgu trzy godziny przewijania social medi\u00f3w to \u017cadna korzy\u015b\u0107 (osoby w wieku 30\u201349 lat sp\u0119dzaj\u0105 \u015brednio 192 minuty dziennie ze smartfonem w r\u0119ku). Co wi\u0119cej, badania LMU Monachium pokazuj\u0105, \u017ce podczas korzystania z telefonu czas dos\u0142ownie przecieka przez palce. A to przecie\u017c nie jest co\u015b, co spodoba si\u0119 milenialsom, kt\u00f3rzy boj\u0105 si\u0119 starzenia!<\/p>\n<p>Dobra wiadomo\u015b\u0107 jest taka, \u017ce je\u015bli kto\u015b w m\u0142odo\u015bci zaniedba\u0142 lekcje gry na pianinie z powodu maratonu na Instagramie, nie musi za\u0142amywa\u0107 r\u0105k.<\/p>\n<blockquote class=\"ods-o-quote\">\n<p class=\"ods-o-quote__paragraph\">\u2014 To mit, \u017ce nauka, rozw\u00f3j i zmiany nie s\u0105 mo\u017cliwe w starszym wieku \u2014 przekonuje Nikitin. Cz\u0142owiek rozwija si\u0119 a\u017c do ostatniego tchnienia, a m\u00f3zg do ko\u0144ca potrafi tworzy\u0107 nowe po\u0142\u0105czenia nerwowe.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Tyle \u017ce osoba, kt\u00f3ra ju\u017c w wieku 35 lat czyta pi\u0119\u0107 powie\u015bci miesi\u0119cznie, prawdopodobnie \u0142atwiej b\u0119dzie robi\u0107 to samo w wieku 85 lat ni\u017c kto\u015b, kto nigdy nie mia\u0142 ksi\u0105\u017cki w r\u0119ku. A ten, kto gra w koszyk\u00f3wk\u0119 od 15 lat, b\u0119dzie mia\u0142 p\u00f3\u017aniej wi\u0119cej mi\u0119\u015bni \u2014 i zachowa je d\u0142u\u017cej. \u2014 Obserwujemy jednocze\u015bnie, \u017ce nawet osoby, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y kanapowcami, zauwa\u017caj\u0105 popraw\u0119, je\u015bli po sze\u015b\u0107dziesi\u0105tce zaczn\u0105 si\u0119 rusza\u0107.<\/p>\n<p>Staro\u015b\u0107 jest wi\u0119c tym, co z niej zrobimy \u2014 oczywi\u015bcie bior\u0105c pod uwag\u0119 tak\u017ce nieprzewidziane okoliczno\u015bci, jak choroby czy straty finansowe, kt\u00f3re mog\u0105 utrudnia\u0107 \u017cycie. \u2014 \u017baden etap \u017cycia nie jest tak nieokre\u015blony, bo nie bardzo wiemy, co z nim zrobi\u0107. Nie ma scenariusza, norm, r\u00f3l, kt\u00f3re trzeba wype\u0142ni\u0107 \u2014 podkre\u015bla Nikitin. Czyli wszystko jest mo\u017cliwe, co daje nieograniczone mo\u017cliwo\u015bci. Ale r\u00f3wnocze\u015bnie: nie ma niczego gotowego. \u2014 Musimy sami si\u0119 zastanowi\u0107, co chcemy zrobi\u0107 ze sob\u0105 i z \u017cyciem. Potrzebujemy ludzi, z kt\u00f3rymi mo\u017cemy si\u0119 identyfikowa\u0107 \u2014 podobnych do nas, ale i b\u0119d\u0105cych o krok dalej. To w\u0142a\u015bnie czyni z nich dobre wzory do na\u015bladowania.<\/p>\n<p>A mo\u017ce tymi wzorami b\u0119d\u0105 milenialsi, kt\u00f3rzy na swoich nast\u0119pnych urodzinach wreszcie zaczn\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 z kolejnych \u015bwieczek na torcie \u2014 niezale\u017cnie od tego, ile ich ju\u017c tam stoi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Imprezy urodzinowe milenials\u00f3w przestaj\u0105 ju\u017c by\u0107 zabawne. Opr\u00f3cz zwyczajowych powod\u00f3w \u2014 nikt ju\u017c nie pije alkoholu, ka\u017cdy musi&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":750675,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[20],"tags":[56,61195,5078,71826,48,120,118,119,46,42,38,40,39,41,116,114,115,47,21211,51194,30113,121,117,26],"class_list":["post-750674","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-nauka-i-technika","tag-article_premium","tag-bottomfeed_styl","tag-milenialsi","tag-mlodosc","tag-nat_styl","tag-nauka","tag-nauka-i-technika","tag-naukatechnika","tag-omp","tag-pl","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-science","tag-science-and-technology","tag-sciencetechnology","tag-screening_general","tag-starosc","tag-starzenie","tag-starzenie_sie","tag-technika","tag-technology","tag-wiadomosci"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117431151334055172","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=750674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/750674\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/750675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=750674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=750674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=750674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}