{"id":75448,"date":"2025-10-30T09:14:09","date_gmt":"2025-10-30T09:14:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/75448\/"},"modified":"2025-10-30T09:14:09","modified_gmt":"2025-10-30T09:14:09","slug":"ekspert-rozgryzl-chiny-oto-dlaczego-staly-sie-potega-nowa-waluta-wladzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/75448\/","title":{"rendered":"Ekspert rozgryz\u0142 Chiny. Oto dlaczego sta\u0142y si\u0119 pot\u0119g\u0105. „Nowa waluta w\u0142adzy”"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli spojrze\u0107 na same dane ekonomiczne, to Pa\u0144stwo \u015arodka wyprzedzi\u0142o Stany Zjednoczone. Przynajmniej je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 dane dotycz\u0105ce PKB oparte na parytecie si\u0142y nabywczej. W\u00f3wczas Chiny odpowiadaj\u0105 za prawie jedn\u0105 pi\u0105t\u0105 \u015bwiatowej produkcji gospodarczej, a Stany Zjednoczone tylko za ok. 15 proc. Wormuth potwierdza r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Chiny s\u0105 dzi\u015b pot\u0119g\u0105 przemys\u0142ow\u0105 i technologiczn\u0105 \u2014 siln\u0105 w produkcji, infrastrukturze, energetyce, elektromobilno\u015bci<\/a>, sztucznej inteligencji i robotyce.<\/p>\n

Kraj ten ma „rzeczywist\u0105 przewag\u0119 przemys\u0142ow\u0105” i sta\u0142 si\u0119 „niezwykle silny technologicznie”. Jednak ta si\u0142a jest tylko fasad\u0105, za kt\u00f3r\u0105 kryj\u0105 si\u0119 wewn\u0119trzne s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n

Gospodarka krajowa i konsumpcja pozostaj\u0105 s\u0142abe, poniewa\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo nie ma zaufania do swojej przysz\u0142o\u015bci finansowej. Jednocze\u015bnie gospodarka cierpi z powodu tendencji deflacyjnych i nadmiernych mocy produkcyjnych. Na przyk\u0142ad 107 producent\u00f3w samochod\u00f3w produkuje \u0142\u0105cznie 50 mln pojazd\u00f3w rocznie, a bran\u017ca boryka si\u0119 z problemem spadku mar\u017c. Ponadto 20-25 proc. przedsi\u0119biorstw przemys\u0142owych przynosi straty, co stanowi najwy\u017cszy odsetek od ponad 20 lat.<\/p>\n

Bezrobocie w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy<\/a> wynosi ok. 20 proc., a wielu absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych nie mo\u017ce znale\u017a\u0107 pracy. Do tego dochodzi trauma psychologiczna spowodowana lockdownami i trwaj\u0105cym kryzysem na rynku nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ry zniszczy\u0142 dobrobyt wielu rodzin. \u2014 Z zewn\u0105trz Chiny s\u0105 gospodarczym gigantem i maj\u0105 siln\u0105 pozycj\u0119 eksportow\u0105, ale wewn\u0105trz s\u0105 os\u0142abione \u2014 to mieszanka dominacji przemys\u0142owej i erozji spo\u0142ecznej \u2014 m\u00f3wi Wormuth.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da handel z Chinami?<\/p>\n

Chiny s\u0105 niedo\u015bcignionym mistrzem \u015bwiata w eksporcie i wyra\u017anie wyprzedzi\u0142y Niemcy i Stany Zjednoczone. Wynika to r\u00f3wnie\u017c ze zmiany struktury eksportu. Wcze\u015bniej eksporterzy pochodzili g\u0142\u00f3wnie z klasycznego sektora przemys\u0142owego i d\u00f3br konsumpcyjnych, takich jak tekstylia, meble i elektronika. Obecnie s\u0105 to przede wszystkim bran\u017ce high-tech i przysz\u0142o\u015bciowe: samochody elektryczne, baterie, instalacje fotowoltaiczne, komponenty p\u00f3\u0142przewodnikowe.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

\u2014 Chiny nie s\u0105 ju\u017c przed\u0142u\u017ceniem linii produkcyjnej. Sta\u0142y si\u0119 eksporterem zaawansowanych technologii \u2014 i to na \u015bwiatowym poziomie \u2014 m\u00f3wi Wormuth. Ponadto Pekin ponownie odkry\u0142 eksport jako bro\u0144 strategiczn\u0105. Konsumpcja krajowa stagnuje, wi\u0119c przemys\u0142 musi przenie\u015b\u0107 swoje nadwy\u017cki produkcyjne za granic\u0119.<\/p>\n

\u2014 Chiny eksportuj\u0105 swoje nadwy\u017cki produkcyjne na ca\u0142y \u015bwiat. Jest to genialne posuni\u0119cie z ekonomicznego punktu widzenia, ale brutalne dla reszty \u015bwiata \u2014 twierdzi Wormuth. Znajduje to r\u00f3wnie\u017c odzwierciedlenie w danych dotycz\u0105cych handlu z Niemcami<\/a>.<\/p>\n

Je\u015bli zsumowa\u0107 import i eksport, Chiny ponownie sta\u0142y si\u0119 najwa\u017cniejszym partnerem handlowym Niemiec. W ci\u0105gu ostatnich 12 miesi\u0119cy warto\u015b\u0107 towar\u00f3w i us\u0142ug wymienionych mi\u0119dzy tymi krajami wynios\u0142a 246,2 mld euro (ok. 1,044 bln z\u0142), podczas gdy w przypadku Stan\u00f3w Zjednoczonych by\u0142o to tylko 246,1 mld euro (1,043 bln z\u0142). Jednak w handlu z Chinami wyst\u0119puje deficyt w wysoko\u015bci ponad 80 mld euro (339 mld z\u0142), podczas gdy w handlu z USA Niemcy osi\u0105gaj\u0105 nadwy\u017ck\u0119 w wysoko\u015bci 60,8 mld euro (257 mld z\u0142).<\/p>\n

Co powinny zrobi\u0107 Niemcy? <\/p>\n

\u2014 Nie powinni\u015bmy handlowa\u0107 z Chinami mniej, ale m\u0105drzej \u2014 m\u00f3wi Wormuth. Niemcy nie powinny izolowa\u0107 si\u0119 od Chin, ale uczy\u0107 si\u0119 od Chi\u0144czyk\u00f3w<\/a> i wi\u0105za\u0107 import z konkretn\u0105 warto\u015bci\u0105 dodan\u0105 we w\u0142asnym kraju. Republika Federalna Niemiec powinna zwraca\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na to, aby chi\u0144skie produkty by\u0142y przetwarzane w lokalnej produkcji, a nie tylko importowane w postaci gotowej.<\/p>\n

\"Chi\u0144ski<\/p>\n

Chi\u0144ski przyw\u00f3dca Xi Jinping, Pekin, wrzesie\u0144 2025 r.KEVIN FRAYER \/ Getty Images<\/p>\n

Podobnie jak wcze\u015bniej robi\u0142y to same Chiny, import powinien by\u0107 zatwierdzany tylko w zamian za udzia\u0142 w technologii lub produkcji w kraju. Niemcy powinny przy tym realizowa\u0107 ukierunkowan\u0105 strategi\u0119 reindustrializacji. Nale\u017cy ponownie zbudowa\u0107 w\u0142asn\u0105 produkcj\u0119 high-tech \u2014 w zakresie baterii, p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w, budowy maszyn i sztucznej inteligencji. Celem powinno by\u0107 tworzenie wi\u0119kszej warto\u015bci dodanej w Niemczech, a nie tylko monta\u017c lub handel. Jest to jednak mo\u017cliwe tylko dzi\u0119ki jasnej strategicznej polityce przemys\u0142owej.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da stosunek mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Chinami?<\/p>\n

Wormuth opisuje stosunki mi\u0119dzy USA a Chinami jako „systemow\u0105 rywalizacj\u0119 o w\u0142adz\u0119 i warto\u015bci”, kt\u00f3ra ju\u017c dawno przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 z czystego konfliktu handlowego w fundamentaln\u0105 rywalizacj\u0119 geopolityczn\u0105 i technologiczn\u0105. \u2014 Technologia jest now\u0105 walut\u0105 w\u0142adzy \u2014 i obie strony same j\u0105 drukuj\u0105 \u2014 dodaje ekspert.<\/p>\n

Jednak rywalizacja polityczna jest prowadzona w bardzo r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Podczas gdy Trump w swoim zwyczajowym stylu og\u0142asza lub wycofuje c\u0142a karne<\/a>, Pekin my\u015bli d\u0142ugofalowo i ju\u017c od dawna pracuje nad kolejn\u0105 pi\u0119cioletni\u0105 strategi\u0105. Ostatnio odby\u0142o si\u0119 plenum Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Chin, podczas kt\u00f3rego nie dyskutowano o c\u0142ach, ale o polityce przemys\u0142owej, \u015bwiatowej pozycji lidera w dziedzinie technologii i strategicznej samowystarczalno\u015bci. Chiny nie my\u015bl\u0105 bowiem w kategoriach cykli wyborczych, ale dziesi\u0119cioleci.<\/p>\n

\u2014 Chiny nie s\u0105 krajem reakcji, ale planowania. Stany Zjednoczone prowokuj\u0105 \u2014 Chiny realizuj\u0105 w\u0142asny scenariusz \u2014 m\u00f3wi Wormuth. I informuje, \u017ce Amerykanie nie s\u0105 ju\u017c traktowani powa\u017cnie. \u2014 To nie s\u0105 powa\u017cni ludzie \u2014 nie mo\u017cna z nimi powa\u017cnie rozmawia\u0107 \u2014 tak wielu Chi\u0144czyk\u00f3w my\u015bli o klasowym wrogu.<\/p>\n

Oba kraje inwestuj\u0105 ogromne \u015brodki w sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, komputery kwantowe, p\u00f3\u0142przewodniki, robotyk\u0119, energi\u0119 i technologie zbrojeniowe. Chiny d\u0105\u017c\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia niezale\u017cno\u015bci technologicznej do 2035 r. \u2014 zw\u0142aszcza w zakresie chip\u00f3w i energii. Stany Zjednoczone chc\u0105 temu zapobiec, aby utrzyma\u0107 swoj\u0105 strategiczn\u0105 przewag\u0119. \u2014 USA i Chiny nie s\u0105 ju\u017c partnerami, ale nie s\u0105 te\u017c wrogami \u2014 s\u0105 systemowymi rywalami, kt\u00f3rzy potrzebuj\u0105 si\u0119 nawzajem, aby zdefiniowa\u0107 w\u0142asn\u0105 si\u0142\u0119 \u2014 m\u00f3wi Wormuth.<\/p>\n

Kto ma lepsze karty w rywalizacji systemowej?<\/p>\n

Chiny kontroluj\u0105 rynek metali ziem rzadkich<\/a> \u2014 kluczowego surowca dla zaawansowanych technologii. Bez tych metali nie da si\u0119 produkowa\u0107 silnik\u00f3w elektrycznych, turbin wiatrowych, baterii, chip\u00f3w, smartfon\u00f3w ani system\u00f3w uzbrojenia. \u2014 Pierwiastki ziem rzadkich s\u0105 cich\u0105 d\u017awigni\u0105 Chin \u2014 to ich niewidzialny atut w globalnej wojnie handlowej \u2014 m\u00f3wi Wormuth. Chocia\u017c z\u0142o\u017ca tych pierwiastk\u00f3w s\u0105 rozmieszczone na ca\u0142ym \u015bwiecie, r\u00f3wnie\u017c w Australii, Kanadzie, USA i Afryce, to prawie wy\u0142\u0105cznie w Chinach s\u0105 one rafinowane. Ponad 90 proc. \u015bwiatowych mocy przerobowych jest kontrolowanych przez Pekin.<\/p>\n

\"Kopalnia<\/p>\n

Kopalnia metali ziem rzadkich w Chinach, Bayan OboBert van Dijk \/ Contributor \/ Getty Images<\/p>\n

Jesieni\u0105 2025 r. Pekin wprowadzi\u0142 tymczasowe kontrole eksportu niekt\u00f3rych metali ziem rzadkich i minera\u0142\u00f3w krytycznych \u2014 oficjalnie ze wzgl\u0119d\u00f3w \u015brodowiskowych, ale w rzeczywisto\u015bci w odpowiedzi na ameryka\u0144skie c\u0142a handlowe i embarga technologiczne. Dotyczy to przede wszystkim: galu i germanu, kt\u00f3re s\u0105 wa\u017cne dla p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w, grafitu do baterii oraz metali ziem rzadkich do magnes\u00f3w trwa\u0142ych, takich jak neodym i dysproz. R\u00f3wnie\u017c niemieckie przedsi\u0119biorstwa ucierpia\u0142y z powodu tych ogranicze\u0144.<\/p>\n

Wed\u0142ug raportu agencji finansowej Bloomberg niemieckie firmy musia\u0142y ujawni\u0107 tajemnice handlowe, aby uzyska\u0107 pozwolenie na dostawy z Pekinu. \u2014 Je\u015bli Chiny ogranicz\u0105 eksport, Tesla<\/a>, Siemens i Lockheed Martin odczuj\u0105 to w ci\u0105gu kilku tygodni \u2014 tak Wormuth opisuje sytuacj\u0119.<\/p>\n

Jak dosz\u0142o do powstania monopolu na pierwiastki ziem rzadkich?<\/p>\n

Chiny nie zbudowa\u0142y monopolu na pierwiastki ziem rzadkich przypadkowo, ale strategicznie planowa\u0142y to przez dziesi\u0119ciolecia. Pa\u0144stwo \u015arodka bardzo wcze\u015bnie zda\u0142o sobie spraw\u0119, \u017ce metale ziem rzadkich s\u0105 surowcem XXI w. \u2014 niezast\u0105pionym w bran\u017cy high-tech, wojskowo\u015bci, energetyce i cyfryzacji. Ju\u017c w latach 80. \u00f3wczesny przyw\u00f3dca Deng Xiaoping stwierdzi\u0142:<\/p>\n

\n

„Bliski Wsch\u00f3d ma rop\u0119 \u2014 Chiny maj\u0105 metale ziem rzadkich”.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Od tego czasu Pekin systematycznie inwestowa\u0142 w poszukiwania, wydobycie i przetwarzanie.<\/p>\n

\u2014 Nie by\u0142a to spontaniczna zmiana na rynku, ale strategia pa\u0144stwowa realizowana przez dziesi\u0119ciolecia \u2014 m\u00f3wi Wormuth.<\/p>\n

W latach 90. i 2000. Zach\u00f3d \u015bwiadomie pozostawi\u0142 Chinom produkcj\u0119 szkodliw\u0105 dla \u015brodowiska i tani\u0105. Zamkni\u0119to kopalnie zachodnie, na przyk\u0142ad w USA lub Australii. Dzi\u0119ki ni\u017cszym standardom \u015brodowiskowym i dotacjom Chiny by\u0142y w stanie obni\u017cy\u0107 ceny do momentu, a\u017c wszyscy konkurenci zrezygnowali. Pa\u0144stwo chi\u0144skie koordynowa\u0142o monopolizacj\u0119 poprzez polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105, ukierunkowan\u0105 promocj\u0119 okre\u015blonych przedsi\u0119biorstw, pa\u0144stwowe ustalanie cen oraz dotacje na eksport i badania. Jednocze\u015bnie zachodnie koncerny zosta\u0142y zmuszone do zak\u0142adania sp\u00f3\u0142ek joint venture w Chinach, je\u015bli chcia\u0142y uzyska\u0107 dost\u0119p do tych surowc\u00f3w \u2014 w ten spos\u00f3b dosz\u0142o do transferu technologii.<\/p>\n

\u2014 Chiny nie oszuka\u0142y Zachodu \u2014 to Zach\u00f3d da\u0142 im technologi\u0119, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mog\u0105 produkowa\u0107 taniej \u2014 m\u00f3wi Wormuth. Pekin zbudowa\u0142 monopol na metale ziem rzadkich, poniewa\u017c my\u015bla\u0142 d\u0142ugofalowo, systematycznie inwestowa\u0142 i by\u0142 gotowy wykonywa\u0107 brudn\u0105 robot\u0119. \u2014 Chiny zrozumia\u0142y to, o czym my na Zachodzie zapomnieli\u015bmy: kto kontroluje surowce, kontroluje przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2014 t\u0142umaczy ekspert.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u015bli spojrze\u0107 na same dane ekonomiczne, to Pa\u0144stwo \u015arodka wyprzedzi\u0142o Stany Zjednoczone. Przynajmniej je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":75449,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,85,2979,190,27,34,35,10137,28,31,48,25,46,4887,40,41,9421,47,80,10441,1348,29,30,26,82,83,84,9048],"class_list":{"0":"post-75448","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-chiny","12":"tag-eksport","13":"tag-gospodarka","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-metale_ziem_rzadkich","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-nat_styl","21":"tag-news","22":"tag-omp","23":"tag-perso_tst1","24":"tag-polish","25":"tag-polski","26":"tag-samochod_elektryczny","27":"tag-screening_general","28":"tag-swiat","29":"tag-sztuczna_inteligencja","30":"tag-technologia","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-wiadomosci","34":"tag-world","35":"tag-world-news","36":"tag-worldnews","37":"tag-xi_jinping"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115462357992039966","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75448","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75448\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/75449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}