{"id":769598,"date":"2026-10-22T12:21:18","date_gmt":"2026-10-22T12:21:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/769598\/"},"modified":"2026-10-22T12:21:18","modified_gmt":"2026-10-22T12:21:18","slug":"polskie-cmentarze-z-niepokojacym-trendem-zmiana-bardzo-widoczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/769598\/","title":{"rendered":"Polskie cmentarze z niepokoj\u0105cym trendem. &#8222;Zmiana bardzo widoczna&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>Magdalena od 24 lat regularnie odwiedza sw\u00f3j pomnik. Nieco na uboczu, na zboczu starej cz\u0119\u015bci cmentarza na Podlasiu, stoi dwuosobowy nagrobek z szarego kamienia, kt\u00f3ry w zale\u017cno\u015bci od \u015bwiat\u0142a mieni si\u0119 niebieskawym odcieniem. Jest jedna wsp\u00f3lna p\u0142yta, a na niej imi\u0119 i nazwisko m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry zmar\u0142 w wieku zaledwie 32 lat. W kamieniu wyryto r\u00f3wnie\u017c wiersz. Drugiego imienia na razie nie ma. To miejsce czeka na Magdalen\u0119, kt\u00f3ra jeszcze za \u017cycia zdecydowa\u0142a, \u017ce kiedy\u015b spocznie obok m\u0119\u017ca.<\/p>\n<p>Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideoW\u0142asny pomnik jeszcze za \u017cycia. Tak t\u0142umacz\u0105 swoj\u0105 decyzj\u0119<\/p>\n<p>Na nagrobku stoj\u0105 znicze i kwiaty. Dekoracje zmieniaj\u0105 si\u0119 wraz z porami roku i kalendarzem. Jesieni\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 chryzantemy, a w okresie Bo\u017cego Narodzenia \u015bwi\u0105teczne znicze. Gr\u00f3b jest zadbany, cho\u0107 znajduje si\u0119 z dala od g\u0142\u00f3wnych cmentarnych alejek. \u2014 Nie chcia\u0142am nikogo obarcza\u0107. Jest ju\u017c gotowy i rodzina ma to z g\u0142owy \u2014 m\u00f3wi Magdalena.<\/p>\n<p>Sw\u00f3j pomnik, tym razem pojedynczy, ma tak\u017ce 87-letnia Krystyna. W odcieniach br\u0105zu stoi na nowej cz\u0119\u015bci cmentarza. Miejsce zosta\u0142o wykupione wcze\u015bniej. Na p\u0142ycie wyryto ju\u017c imi\u0119, nazwisko i dat\u0119 urodzenia. Brakuje tylko daty \u015bmierci.<\/p>\n<p>\u2014 Nigdy nie wysz\u0142am za m\u0105\u017c, nie mam dzieci. Nie chcia\u0142am robi\u0107 problemu rodzinie \u2014 t\u0142umaczy. Sw\u00f3j pomnik odwiedza zw\u0142aszcza po okresach gorszej pogody. Sprz\u0105ta go, bo jak m\u00f3wi, &#8222;o cmentarz trzeba dba\u0107. \u2014 Nie boj\u0119 si\u0119 \u015bmierci, nie my\u015bl\u0119 o niej cz\u0119sto \u2014 dodaje.<\/p>\n<p>Ksi\u0105dz o budowaniu pomnik\u00f3w za \u017cycia<\/p>\n<p>\u2014 Z jednej strony to symbol \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce cia\u0142o jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 Ducha \u015awi\u0119tego. Ludzie chc\u0105, by zosta\u0142o godnie pochowane. Ale budowanie sobie pomnika za \u017cycia \u015bwiadczy te\u017c o pewnej niewydolno\u015bci wsp\u00f3lnoty. To wyraz tego, \u017ce kto\u015b boi si\u0119, i\u017c po jego \u015bmierci zostanie zapomniany \u2014 m\u00f3wi ks. Rados\u0142aw Rakowski. \u2014 Nie wynika to z przekonania, \u017ce nie chcemy nak\u0142ada\u0107 na innych ci\u0119\u017car\u00f3w nie do uniesienia i dlatego wszystko za\u0142atwimy sami. To raczej l\u0119k, \u017ce nie ma ju\u017c nikogo, kto si\u0119 nami zajmie. Dlatego sam musz\u0119 wybudowa\u0107 sobie pomnik. To bardzo smutne \u2014 dodaje duchowny.<\/p>\n<p>Zdaniem ks. Rakowskiego b\u0142\u0119dne jest przekonanie, \u017ce organizacja nagrobka stanowi problem dla najbli\u017cszych. \u2014 Na tym polega \u017cycie we wsp\u00f3lnocie. Je\u015bli sami b\u0119dziemy robi\u0107 przelewy, szuka\u0107 sobie dom\u00f3w opieki, budowa\u0107 pomniki i organizowa\u0107 \u017cycie bez udzia\u0142u innych ludzi, to stracimy sens wsp\u00f3lnoty \u2014 zaznacza. \u2014 \u017bycie polega na wybaczaniu i kochaniu. W tym tkwi klucz do szcz\u0119\u015bcia, a nie w tym, \u017ceby za wszelk\u0105 cen\u0119 nie sprawia\u0107 nikomu k\u0142opotu.<\/p>\n<p>Ks. Rakowski dodaje, \u017ce my\u015blenie o w\u0142asnej \u015bmierci jest czym\u015b dobrym, bo sk\u0142ania do refleksji nad tym, jak \u017cy\u0107. Wierni rzadko poruszaj\u0105 z nim temat budowy w\u0142asnego pomnika za \u017cycia. Je\u015bli ju\u017c, to robi\u0105 to najcz\u0119\u015bciej, t\u0142umacz\u0105c swoj\u0105 decyzj\u0119 brakiem potomstwa. \u2014 A to zawsze jest dow\u00f3d na to, \u017ce wsp\u00f3lnota parafialna nie dzia\u0142a tak, jak powinna.<\/p>\n<p>Niepokoj\u0105cy trend na polskich cmentarzach. M\u0142ode ma\u0142\u017ce\u0144stwa stawiaj\u0105 sobie groby<\/p>\n<p>Jeszcze bardziej niepokoj\u0105cy trend zauwa\u017cy\u0142a Wioletta, w\u0142a\u015bcicielka firmy kamieniarskiej na Podlasiu. Od 15 lat zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do niej seniorzy, kt\u00f3rzy stawiaj\u0105 sobie nagrobki jeszcze za \u017cycia. Nie dziwi jej ju\u017c widok starszej pani przychodz\u0105cej z wnuczkiem lub prawnuczkiem, by zam\u00f3wi\u0107 tak\u0105 us\u0142ug\u0119.<\/p>\n<p>\u2014 Po pandemii coraz wi\u0119cej os\u00f3b zg\u0142asza si\u0119, by postawi\u0107 sobie pomnik. Jest ich naprawd\u0119 du\u017co, ale chyba najbardziej niepokoj\u0105cy jest wiek klient\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 to ma\u0142\u017ce\u0144stwa mi\u0119dzy 55. a 65. rokiem \u017cycia \u2014 m\u00f3wi Wioletta.<\/p>\n<p>Jak wyja\u015bnia, wiele os\u00f3b ma wcze\u015bniej wykupione miejsca na cmentarzu, a dodatkowo dochodz\u0105 regulaminy obowi\u0105zuj\u0105ce na niekt\u00f3rych nekropoliach, zw\u0142aszcza w wi\u0119kszych miastach.<\/p>\n<p>\u2014 Zdarza si\u0119, \u017ce regulamin wymaga postawienia pomnika w okre\u015blonym czasie, na przyk\u0142ad do sze\u015bciu miesi\u0119cy od wykupienia miejsca. I wtedy pojawia si\u0119 paradoks. Je\u015bli ma\u0142\u017ce\u0144stwo w wieku 55 lat postawi sobie pomnik i b\u0119dzie \u017cy\u0142o jeszcze 30 lat, to nagrobek trzeba b\u0119dzie odnawia\u0107. Nie b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142 tak samo jak na pocz\u0105tku.<\/p>\n<p>\u2014 Powsta\u0142a jaka\u015b spo\u0142eczna fobia, pewien l\u0119k o przysz\u0142o\u015b\u0107. Ludzie stawiaj\u0105 pomniki, bo boj\u0105 si\u0119 tego, co b\u0119dzie. Wspominaj\u0105 o sytuacji politycznej na \u015bwiecie, o wojnach. Ta zmiana jest bardzo widoczna.<\/p>\n<p>Z do\u015bwiadczenia w\u0142a\u015bcicielki zak\u0142adu kamieniarskiego wynika r\u00f3wnie\u017c, \u017ce od lat standardem jest stawianie pomnika za \u017cycia, po \u015bmierci bardzo bliskiej osoby, na przyk\u0142ad ma\u0142\u017conka, niezale\u017cnie od wieku. \u2014 Cz\u0119\u015b\u0107 klient\u00f3w od razu przygotowuje ca\u0142e tablice. Zostawiaj\u0105 jedynie miejsce na dat\u0119 \u015bmierci. Inni zamawiaj\u0105 puste p\u0142yty i takie stoj\u0105 ju\u017c na cmentarzu, bo przecie\u017c taki pomnik mo\u017cna p\u00f3\u017aniej sprzeda\u0107.<\/p>\n<p>Pomnik budowany za \u017cycia. Psycholog o powodach decyzji<\/p>\n<p>Dlaczego ludzie decyduj\u0105 si\u0119 na postawienie w\u0142asnego nagrobka jeszcze za \u017cycia? O psychologiczne pod\u0142o\u017ce takich decyzji zapytali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c psychologa Czes\u0142awa Michalczyka. Jak wyja\u015bnia ekspert, powod\u00f3w mo\u017ce by\u0107 kilka, ale jednym z najwa\u017cniejszych jest troska o najbli\u017cszych.<\/p>\n<p>\u2014 My\u015bl\u0119, \u017ce przede wszystkim chodzi o to, by po swojej \u015bmierci nie sprawia\u0107 bliskim dodatkowych problem\u00f3w. Gr\u00f3b jest ju\u017c przygotowany, pomnik stoi, rodzina nie musi si\u0119 tym zajmowa\u0107. I wcale nie musi to dotyczy\u0107 os\u00f3b samotnych \u2014 t\u0142umaczy psycholog.<\/p>\n<p>Ekspert por\u00f3wnuje takie przygotowania do sporz\u0105dzania testamentu czy porz\u0105dkowania spraw maj\u0105tkowych. Zwraca uwag\u0119, \u017ce dawniej starsze osoby cz\u0119sto przygotowywa\u0142y nawet ubranie, w kt\u00f3rym mia\u0142y zosta\u0107 pochowane. W ten spos\u00f3b chcia\u0142y oszcz\u0119dzi\u0107 rodzinie dodatkowych obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n<p>Decyzja o postawieniu nagrobka za \u017cycia mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zana z utrat\u0105 bliskiej osoby. Szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy po \u015bmierci m\u0119\u017ca lub \u017cony wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conek przygotowuje wsp\u00f3lny gr\u00f3b, pozostawiaj\u0105c na tablicy miejsce jedynie na dat\u0119 w\u0142asnej \u015bmierci.<\/p>\n<p>\u2014 Osoby, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y odej\u015bcia najbli\u017cszych, wiedz\u0105, \u017ce \u015bmier\u0107 jest nieuchronna. Chc\u0105 te\u017c spocz\u0105\u0107 blisko osoby, kt\u00f3r\u0105 kocha\u0142y. To podej\u015bcie nie tylko uczuciowe, ale r\u00f3wnie\u017c bardzo racjonalne \u2014 wyja\u015bnia.<\/p>\n<p>Co ciekawe, przygotowanie w\u0142asnego miejsca poch\u00f3wku mo\u017ce przynie\u015b\u0107 tak\u017ce psychiczn\u0105 ulg\u0119. Daje poczucie uporz\u0105dkowania spraw i wype\u0142nienia obowi\u0105zku wobec rodziny. Nie oznacza jednak, \u017ce kto\u015b chce przyspieszy\u0107 w\u0142asne odej\u015bcie.<\/p>\n<p>Widok nagrobka z wyrytym imieniem, nazwiskiem i dat\u0105 urodzenia, ale bez daty \u015bmierci, u wielu os\u00f3b mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 niepok\u00f3j. Psycholog zwraca jednak uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnice pokoleniowe. M\u0142odzi ludzie zazwyczaj nie my\u015bl\u0105 o w\u0142asnej \u015bmiertelno\u015bci, podczas gdy seniorzy, cz\u0119sto do\u015bwiadczeni utrat\u0105 bliskich, s\u0105 z ni\u0105 znacznie bardziej oswojeni.<\/p>\n<p>1\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/N7ak9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9hMDk2OGJhMy0zOWM4LTRlMmItYjQyZC01NTg5ZTc4OTVkYmIuanBlZ.jpeg\" height=\"529\" width=\"940\" alt=\"639282705506480732.jpg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/a0968ba3-39c8-4e2b-b42d-5589e7895dbb.jpeg\" description=\"639282705506480732.jpg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Polacy stawiaj\u0105 sobie pomniki ju\u017c za \u017cycia.<\/p>\n<p>2\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/vU1k9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83MDE1Mzg4OS1jNDQyLTRkMDgtODliYi03NTU0ZmU2NmI3OTcuanBlZ.jpeg\" height=\"705\" width=\"940\" alt=\"639282705505387122.jpeg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/70153889-c442-4d08-89bb-7554fe66b797.jpeg\" description=\"639282705505387122.jpeg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Cmentarz w wojew\u00f3dztwie podlaskim. <\/p>\n<p>3\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/WRQk9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9lMzA5ZTlmNi03MWMzLTRhNDctYmUxZC04MzI3ZWZkYzk5MDkuanBlZ.jpeg\" height=\"705\" width=\"940\" alt=\"639282705512674591.jpeg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/e309e9f6-71c3-4a47-be1d-8327efdc9909.jpeg\" description=\"639282705512674591.jpeg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Alejka na cmentarzu na Podlasiu. <\/p>\n<p>4\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/nkHk9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kNzNiYWUxMS01NTgyLTQ5ZjktOTlmZi05MTY4NDUzOGE2NTguanBlZ.jpeg\" height=\"705\" width=\"940\" alt=\"639282705509080601.jpeg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/d73bae11-5582-49f9-99ff-91684538a658.jpeg\" description=\"639282705509080601.jpeg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Na p\u0142ycie brakuje tylko daty \u015bmierci. <\/p>\n<p>5\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/iEYk9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kOWQxZmU3Ny01ODM2LTQwNmQtYjg3YS1hMjcxNjY2MzEzYjIuanBlZ.jpeg\" height=\"800\" width=\"600\" alt=\"639282705510799461.jpeg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/d9d1fe77-5836-406d-b87a-a271666313b2.jpeg\" description=\"639282705510799461.jpeg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Pomnik z pust\u0105 tablic\u0105. <\/p>\n<p>6\/6<img class=\"ods-a-photo ods-a-photo--background\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/8wik9lGaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy80MTYwODUwZC1mYWJlLTQ2NzgtYjA0Ni01ODZiNDEyYjk4MWMuanBlZ.jpeg\" height=\"705\" width=\"940\" alt=\"639282705507105812.jpeg\" loading=\"lazy\" fetchpriority=\"auto\" decoding=\"auto\" url=\"https:\/\/ocdn.eu\/pulscms\/MDA_\/4160850d-fabe-4678-b046-586b412b981c.jpeg\" description=\"639282705507105812.jpeg\" author=\"Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl\" source=\"\"\/><\/p>\n<p>Sylwia Bagi\u0144ska \/ Fakt.pl<\/p>\n<p>Pomnik z pust\u0105 tablic\u0105. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Magdalena od 24 lat regularnie odwiedza sw\u00f3j pomnik. Nieco na uboczu, na zboczu starej cz\u0119\u015bci cmentarza na Podlasiu,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":769599,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[22],"tags":[61195,8446,122,9957,46,129234,42,16487,38,40,39,41,16651,123,47,5121,100098,1092],"class_list":["post-769598","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-rozrywka","tag-bottomfeed_styl","tag-cmentarz","tag-entertainment","tag-grob","tag-omp","tag-omp_tst2","tag-pl","tag-pochowek","tag-poland","tag-polish","tag-polska","tag-polski","tag-pomnik","tag-rozrywka","tag-screening_general","tag-seniorzy","tag-topbar","tag-wydarzenia"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/117484538314496765","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/769598","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=769598"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/769598\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/769599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=769598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=769598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=769598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}