\u015awiat z zapartym tchem czeka\u0142 na spotkanie prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych Donalda Trumpa i prezydenta Chin Xi Jinpinga, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w tym tygodniu. Czy bezpo\u015brednie spotkanie \u2014 tym razem podczas szczytu Azjatyckiego Forum Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej (APEC) w Korei Po\u0142udniowej \u2014 mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 konflikt, kt\u00f3ry w tym roku wywo\u0142a\u0142 coraz bardziej niepokoj\u0105ce nag\u0142\u00f3wki w mediach?<\/p>\n
Wiele os\u00f3b postrzega rywalizacj\u0119 chi\u0144sko-ameryka\u0144sk\u0105 jako now\u0105 zimn\u0105 wojn\u0119 \u2014 walk\u0119 o globaln\u0105 dominacj\u0119, w kt\u00f3rej ka\u017cda ze stron stara si\u0119 rozszerzy\u0107 swoje wp\u0142ywy finansowe, handlowe i militarne na wszystkie zak\u0105tki \u015bwiata. Prawda jest jednak taka, \u017ce oba kraje maj\u0105 mocno ograniczone mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania.<\/p>\n
To prawda, \u017ce retoryka ich przyw\u00f3dc\u00f3w potwierdza tez\u0119 Martina Wolfa, publicysty z „Financial Times”, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce jeste\u015bmy \u015bwiadkami starcia dw\u00f3ch drapie\u017cnych supermocarstw w nowej erze polaryzacji i tl\u0105cego si\u0119 konfliktu. Xi regularnie m\u00f3wi o „wielkich zmianach niespotykanych od stulecia”, przez co rozumie upadek Stan\u00f3w Zjednoczonych i wzrost znaczenia Chin. Sekretarz skarbu USA Scott Bessent uznaje z kolei ostatnie kontrole eksportowe Chin za „oznak\u0119 s\u0142abo\u015bci ich gospodarki”.<\/p>\n
Obie strony maj\u0105 racj\u0119. Ale to tylko cz\u0119\u015b\u0107 prawdy.<\/p>\n
Chiny wiedz\u0105, \u017ce USA s\u0105 w du\u017cym stopniu uzale\u017cnione od chi\u0144skich minera\u0142\u00f3w krytycznych i metali ziem rzadkich<\/a> \u2014 od galu i germanu po dysproz i samar. Jakiekolwiek zak\u0142\u00f3cenie dostaw tych materia\u0142\u00f3w mog\u0142oby zatrzyma\u0107 produkcj\u0119 zaawansowanych p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w i innych technologii w USA. Chocia\u017c mo\u017cna wydobywa\u0107 i przetwarza\u0107 te surowce gdzie indziej, nawet w USA, zmiana ta nie nast\u0105pi ani szybko, ani tanio. Na razie Stany Zjednoczone s\u0105 uzale\u017cnione od Chin i nie maj\u0105 innego wyboru, jak tylko p\u00f3j\u015b\u0107 na kompromis.<\/p>\n Pekin r\u00f3wnie\u017c ma jednak s\u0142abe punkty. Nadal potrzebuje eksportu, aby nap\u0119dza\u0107 wzrost gospodarczy, dlatego nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na za\u0142amanie \u015bwiatowego handlu. Ju\u017c sam ten fakt podwa\u017ca argument, \u017ce nasta\u0142a nowa zimna wojna \u2014 w tej z ubieg\u0142ego wieku nie by\u0142o praktycznie \u017cadnej zale\u017cno\u015bci gospodarczej mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi a Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Przyw\u00f3dcom USA i Chin mo\u017ce si\u0119 to nie podoba, ale s\u0105 zmuszeni do zawarcia pewnego rodzaju rozejmu, kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do d\u0142ugoterminowego porozumienia.<\/p>\n Mo\u017ce ono jednak wi\u0105za\u0107 si\u0119 z pewnymi problemami, bior\u0105c pod uwag\u0119 wrog\u0105 retoryk\u0119 obu stron. W ci\u0105gu ostatniej dekady zar\u00f3wno Demokraci, jak i Republikanie zacz\u0119li postrzega\u0107 Chiny jako fundamentalne zagro\u017cenie dla swojego kraju<\/a>. Chi\u0144skie w\u0142adze w podobnym \u015bwietle przedstawiaj\u0105 USA. Co pomy\u015bl\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa obu kraj\u00f3w, je\u015bli ich przyw\u00f3dcy zaczn\u0105 d\u0105\u017cy\u0107 do zbli\u017cenia z rzekomo wrog\u0105 pot\u0119g\u0105?<\/p>\n Prawdopodobnie odczucia by\u0142yby zupe\u0142nie inne ni\u017c te pod koniec zimnej wojny \u2014 Amerykanie byli w\u00f3wczas nie mniej podekscytowani ni\u017c Rosjanie, widz\u0105c, jak Ronald Reagan i Michai\u0142 Gorbaczow podaj\u0105 sobie r\u0119ce<\/a> podczas szczytu w Rejkiawiku w 1986 r. Tamtym pokoleniom rywalizacja militarna zacz\u0119\u0142a wydawa\u0107 si\u0119 bezsensowna. Nasze postrzega j\u0105 jako co\u015b naturalnego i nieuniknionego. W takich okoliczno\u015bciach ryzyko polityczne zwi\u0105zane z zawarciem porozumienia jest ogromne.<\/p>\n Jedyne wyj\u015bcie: zaryzykowa\u0107<\/p>\n R\u00f3wnie ci\u0119\u017cko rozwia\u0107 d\u0142ugoterminowe obawy obu mocarstw. Poziom zad\u0142u\u017cenia Stan\u00f3w Zjednoczonych mo\u017ce do ko\u0144ca dekady przekroczy\u0107 poziom zad\u0142u\u017cenia Grecji i W\u0142och. Chiny z kolei stoj\u0105 w obliczu kryzysu gospodarczego spowodowanego szybkim starzeniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa i spadkiem liczby ludno\u015bci<\/a>. Bior\u0105c pod uwag\u0119 skal\u0119 tych wyzwa\u0144, dzisiejsi potencjalni hegemoni wygl\u0105daj\u0105 jak giganci z g\u0142owami z \u017celaza, ale stopami z gliny.<\/p>\n Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n Oba kraje nie widz\u0105 innego wyj\u015bcia, jak tylko zaryzykowa\u0107, i oba stawiaj\u0105 na to samo. By\u0107 mo\u017ce przy du\u017cych inwestycjach sztuczna inteligencja rozwi\u0105\u017ce ich problemy \u2014 w ko\u0144cu jej zwolennicy obiecuj\u0105 radykalny wzrost wydajno\u015bci. W Stanach Zjednoczonych oznacza\u0142oby to szybszy wzrost gospodarczy, co automatycznie zmniejszy\u0142oby stosunek d\u0142ugu do PKB. W Chinach sztuczna inteligencja, w po\u0142\u0105czeniu z robotyk\u0105, mog\u0142aby rozwi\u0105za\u0107 problem utrzymania rosn\u0105cej populacji os\u00f3b starszych (nie wspominaj\u0105c o wzmocnieniu obecnego systemu nadzoru i kontroli spo\u0142ecznej).<\/p>\n Nie ma jednak gwarancji, \u017ce inwestycje w sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 si\u0119 op\u0142ac\u0105. Oba kraje zak\u0142adaj\u0105, \u017ce korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z tej technologii przypadn\u0105 przede wszystkim tym, kt\u00f3rzy jako pierwsi j\u0105 wdro\u017c\u0105. Nie jest to jednak jedyny mo\u017cliwy scenariusz. Dzi\u0119ki znacznej przewadze w zakresie zaawansowanych chip\u00f3w lub sprz\u0119tu u\u017cywanego do ich produkcji Stany Zjednoczone mog\u0105 pozosta\u0107 w czo\u0142\u00f3wce innowacji w dziedzinie sztucznej inteligencji, ale nie jest to pewne. Bo nikt nie wie, jak daleko posun\u0119\u0142y si\u0119 Chiny w rozwoju alternatywnego systemu sztucznej inteligencji.<\/p>\n Bardziej oznaka desperacji ni\u017c pewno\u015bci siebie<\/p>\n