{"id":78657,"date":"2025-11-01T05:15:21","date_gmt":"2025-11-01T05:15:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/78657\/"},"modified":"2025-11-01T05:15:21","modified_gmt":"2025-11-01T05:15:21","slug":"jak-upadaja-populisci-to-on-moze-stanac-na-czele-rzadu-holandii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/78657\/","title":{"rendered":"Jak upadaj\u0105 populi\u015bci. To on mo\u017ce stan\u0105\u0107 na czele rz\u0105du Holandii"},"content":{"rendered":"

Jedno by\u0142o pewne na d\u0142ugo przed zamkni\u0119ciem lokali wyborczych w Holandii o godz. 21.00: Geert Wilders<\/a> i tym razem nie zostanie premierem. Niezale\u017cnie od tego, czy jego prawicowo-nacjonalistyczna partia PVV oka\u017ce si\u0119 najsilniejsz\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105, czy te\u017c nie. Wed\u0142ug wst\u0119pnych wynik\u00f3w wygl\u0105da na to, \u017ce Wilders poniesie dotkliwe straty. Wszystkie du\u017ce partie wykluczy\u0142y wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z PVV w kampanii wyborczej po tym, jak Wilders zerwa\u0142 koalicj\u0119 rz\u0105dow\u0105 w czerwcu<\/a>.<\/p>\n

Z niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekiwano wi\u0119c, kt\u00f3ry z czo\u0142owych kandydat\u00f3w pozosta\u0142ych du\u017cych partii osi\u0105gnie najlepszy wynik \u2014 i tym samym b\u0119dzie mia\u0142 najwi\u0119ksze szanse na obj\u0119cie stanowiska premiera. Przez d\u0142ugi czas spodziewano si\u0119 wyr\u00f3wnanej rywalizacji mi\u0119dzy socjaldemokrat\u0105 Fransem Timmermansem<\/a> a chrze\u015bcija\u0144skim demokrat\u0105 Henrim Bontenbalem. Jednak teraz wy\u0142ania si\u0119 niespodziewany zwyci\u0119zca: Rob Jetten, 38 lat, czo\u0142owy kandydat partii Democraten66 (D66).<\/p>\n

Wed\u0142ug prognoz socjalliberalna partia uzyska\u0142a 26 mandat\u00f3w, podobnie jak PVV Wildersa. Wybory parlamentarne w 2023 r. wygra\u0142 Wilders. Jego partia uzyska\u0142a w\u00f3wczas 37 mandat\u00f3w \u2014 je\u015bli prognozy si\u0119 potwierdz\u0105, PVV straci 11 mandat\u00f3w.<\/p>\n

Jak wynika z prognoz, liberalna partia VVD zdoby\u0142a 22 mandaty, a lewicowa Groenlinks\/PvdA \u2014 20 mandat\u00f3w. Jej przewodnicz\u0105cy, komisarz UE ds. klimatu Frans Timmermans, zrezygnowa\u0142 jeszcze tego samego wieczoru<\/a>. Za nimi plasuj\u0105 si\u0119 chadecy z 18 mandatami. W sumie do parlamentu w Hadze mo\u017ce wej\u015b\u0107 15 partii.<\/p>\n

Nie jest jeszcze jasne, czy sukces wyborczy D66 pozwoli na utworzenie stabilnej koalicji rz\u0105dowej. Holenderska polityka by\u0142a ostatnio naznaczona sporami i stagnacj\u0105. By\u0142y to ju\u017c trzecie wybory w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat: po rozpadzie centroprawicowego rz\u0105du Marka Ruttego<\/a> w wyniku sporu o nowe przepisy dotycz\u0105ce \u0142\u0105czenia rodzin, ju\u017c w listopadzie 2023 r. odby\u0142y si\u0119 przedterminowe wybory. Dzi\u0119ki ostrej kampanii antyimigracyjnej<\/a> partia PVV Wildersa po raz pierwszy sta\u0142a si\u0119 najsilniejsz\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo
\n„Liczyli\u015bmy na inny wynik”<\/p>\n

Nast\u0105pi\u0142y miesi\u0105ce zmaga\u0144, a\u017c w ko\u0144cu powsta\u0142a prawicowa koalicja czterech partii, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142a PVV \u2014 jednak pod warunkiem, \u017ce Wilders nie zostanie premierem. Zamiast niego wybrano bezpartyjnego Dicka Schoofa. Kompromis ten nie przetrwa\u0142 nawet roku: po miesi\u0105cach chaosu i spor\u00f3w, podczas kt\u00f3rych prawie \u017cadne z politycznych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 nie zosta\u0142o zrealizowane, Wilders wycofa\u0142 PVV z koalicji, poniewa\u017c jego zdaniem zaostrzenie polityki azylowej nie post\u0119powa\u0142o wystarczaj\u0105co szybko.<\/p>\n

By\u0142 to ryzykowny krok, poniewa\u017c udana koalicja mog\u0142a ostatecznie ugruntowa\u0107 pozycj\u0119 partii w systemie politycznym i utorowa\u0107 Wildersowi drog\u0119 do stanowiska premiera. Jednak Wilders najwyra\u017aniej mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce uda mu si\u0119 poprawi\u0107 s\u0142abe wyniki PVV w sonda\u017cach, odchodz\u0105c od kompromis\u00f3w koalicyjnych i powracaj\u0105c do dawnej retorycznej ostro\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d w kalkulacji.<\/p>\n

PVV prawdopodobnie straci znaczn\u0105 liczb\u0119 mandat\u00f3w. Jednocze\u015bnie pozosta\u0142e partie og\u0142osi\u0142y, \u017ce eksperyment z udzia\u0142em prawicowych nacjonalist\u00f3w w rz\u0105dzie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem \u2014 i ponownie wzniesiono star\u0105 zapor\u0119. Wilders nie ma ju\u017c \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci sprawowania w\u0142adzy. W wiecz\u00f3r wyborczy przyzna\u0142 na X, \u017ce wynik jego partii by\u0142 poni\u017cej oczekiwa\u0144. „Liczyli\u015bmy na inny wynik” \u2014 napisa\u0142.<\/p>\n

Zamiast tego to socjalliberalna partia D66 mo\u017ce stan\u0105\u0107 na czele nowego rz\u0105du. Dwa lata temu partia ta zdoby\u0142a zaledwie dziewi\u0119\u0107 mandat\u00f3w i jeszcze kilka tygodni temu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce tym razem r\u00f3wnie\u017c nie uda jej si\u0119 uzyska\u0107 wi\u0119cej. Jednak czo\u0142owy kandydat Jetten mia\u0142 niezwyk\u0142y finisz w kampanii wyborczej i obecnie ma szans\u0119 na najlepszy wynik w historii partii.<\/p>\n

\"Lider<\/p>\n

Lider PVV Geert Wilders, Haga, 29 pa\u017adziernika 2025 r.SEM VAN DER WAL \/ AFP<\/p>\n

Przeciwie\u0144stwo Wildersa<\/p>\n

Po og\u0142oszeniu prognozy na imprezie wyborczej D66 rozleg\u0142y si\u0119 okrzyki „Yes, we can”. Jetten by\u0142by nie tylko pierwszym premierem socjalliberalnej partii, ale tak\u017ce najm\u0142odszym i pierwszym otwarcie homoseksualnym szefem rz\u0105du w historii Holandii. W kampanii wyborczej nie porusza\u0142 jednak tej kwestii. Zamiast polityki to\u017csamo\u015bciowej skupi\u0142 si\u0119 na tematach, takich jak edukacja, Europa czy ochrona klimatu, przesun\u0105\u0142 swoj\u0105 parti\u0119 w prawo w kwestii migracji i wezwa\u0142 do zdrowego patriotyzmu.<\/p>\n

Jetten jest uwa\u017cany za elokwentnego, ma ju\u017c do\u015bwiadczenie w rz\u0105dzie jako wicepremier i minister energii w gabinecie Ruttego. Przyj\u0105\u0142 zdecydowanie optymistyczny ton i w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych oraz debatach telewizyjnych celowo pozycjonowa\u0142 si\u0119 jako przeciwie\u0144stwo Wildersa. Podej\u015bcie to najwyra\u017aniej si\u0119 sprawdzi\u0142o \u2014 prawdopodobnie r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce kampania wyborcza, w kt\u00f3rej opr\u00f3cz migracji rol\u0119 odgrywa\u0142y przede wszystkim niezwykle napi\u0119ta sytuacja na rynku mieszkaniowym<\/a> oraz rosn\u0105ce koszty opieki zdrowotnej i piel\u0119gnacyjnej, charakteryzowa\u0142a si\u0119 cz\u0119sto ostrym tonem.<\/p>\n

Sukces wyborczy jest „zwyci\u0119stwem nad nienawi\u015bci\u0105” prawicowego populisty Wildersa \u2014 powiedzia\u0142 Jetten podczas imprezy wyborczej. „To po\u017cegnanie z polityczn\u0105 negatywno\u015bci\u0105”.<\/p>\n

38-latek uwa\u017ca, \u017ce jest gotowy do podj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci jako premier, co powiedzia\u0142 ju\u017c w przeddzie\u0144 wybor\u00f3w w rozmowie z POLITICO. „Jestem gotowy przej\u0105\u0107 przyw\u00f3dztwo, je\u015bli dostan\u0119 tak\u0105 szans\u0119” \u2014 stwierdzi\u0142. W ewentualnych negocjacjach koalicyjnych rozmawia\u0142by ze wszystkimi si\u0142ami demokratycznymi, kt\u00f3re popieraj\u0105 proeuropejski program rz\u0105dowy, wzmacniaj\u0105cy inwestycje w edukacj\u0119, przyst\u0119pne cenowo mieszkania i ochron\u0119 klimatu.<\/p>\n

Jednak poszukiwanie sojusznik\u00f3w nie b\u0119dzie \u0142atwe. Poniewa\u017c w Holandii nie ma procentowych prog\u00f3w, w parlamencie ponownie zasi\u0105dzie znacznie kilkana\u015bcie partii. Aby uzyska\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 76 mandat\u00f3w bez PVV, konieczna b\u0119dzie prawdopodobnie koalicja co najmniej czterech ugrupowa\u0144, kt\u00f3ra musia\u0142aby pogodzi\u0107 szerokie spektrum pogl\u0105d\u00f3w politycznych.<\/p>\n

\"Lider<\/p>\n

Lider D66 Rob Jetten, Haga, 29 pa\u017adziernika 2025 r.Ramon Van Flymen \/ AFP<\/p>\n

Holandia u progu zmian<\/p>\n

Z jednej strony mamy VVD, kt\u00f3ra by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 nieudanej koalicji z PVV i zgodnie z prognozami osi\u0105gn\u0119\u0142a lepszy wynik, ni\u017c sugerowa\u0142y ostatnie sonda\u017ce. R\u00f3wnie\u017c chrze\u015bcija\u0144scy demokraci odnie\u015bli sukces: dwa lata temu, maj\u0105c zaledwie pi\u0119\u0107 mandat\u00f3w, grozi\u0142o im znikni\u0119cie z politycznej sceny, a teraz mog\u0105 ponownie odegra\u0107 wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w przysz\u0142ym rz\u0105dzie.<\/p>\n

Rozczarowuj\u0105cy wiecz\u00f3r wyborczy mia\u0142 natomiast sojusz Timmermansa, kt\u00f3ry w 2023 r. by\u0142 jeszcze drug\u0105 si\u0142\u0105 polityczn\u0105, ale teraz straci\u0142 pi\u0119\u0107 mandat\u00f3w. Timmermans og\u0142osi\u0142 swoj\u0105 rezygnacj\u0119 ze stanowiska przewodnicz\u0105cego partii wkr\u00f3tce po og\u0142oszeniu pierwszych prognoz. „Nie uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 wystarczaj\u0105cej liczby os\u00f3b, aby odda\u0142y na nas swoje g\u0142osy” \u2014 powiedzia\u0142 przed swoimi zwolennikami by\u0142y komisarz UE i wiceprzewodnicz\u0105cy Komisji Europejskiej.<\/p>\n

Aby uzyska\u0107 stabiln\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107, cztery du\u017ce partie musia\u0142yby po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y \u2014 chocia\u017c przewodnicz\u0105ca PVV, Dilan Yesilgoz, wykluczy\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z koalicj\u0105. Alternatyw\u0105 by\u0142oby utworzenie rz\u0105du mniejszo\u015bciowego pod przewodnictwem jednej z partii, kt\u00f3ry musia\u0142by nast\u0119pnie organizowa\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w parlamencie dla ka\u017cdego projektu. Dok\u0142adne konstelacje b\u0119d\u0105 znane dopiero po og\u0142oszeniu wiarygodnych wynik\u00f3w.<\/p>\n

To, jak potocz\u0105 si\u0119 sprawy po niepowodzeniu eksperymentu Wildersa w Holandii, b\u0119dzie prawdopodobnie uwa\u017cnie obserwowane r\u00f3wnie\u017c w innych krajach europejskich. W wielu miejscach w nadchodz\u0105cych wyborach mo\u017cliwe s\u0105 podobne sojusze, w kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 bez prawicowych populist\u00f3w b\u0119dzie mo\u017cliwa tylko dzi\u0119ki szerokiemu sojuszowi wielu partii. W przypadku PVV udzia\u0142 w rz\u0105dzie os\u0142abi\u0142 parti\u0119, przynajmniej tymczasowo.<\/p>\n

Nie oznacza to jednak ostatecznego odej\u015bcia Wildersa, jak zapowiada potencjalny zwyci\u0119zca wybor\u00f3w Jetten. W ko\u0144cu PVV, pomimo strat, mog\u0142a osi\u0105gn\u0105\u0107 drugi najlepszy wynik w historii partii. A poza rz\u0105dem Wilders z pewno\u015bci\u0105 z \u0142atwo\u015bci\u0105 powr\u00f3ci do roli, kt\u00f3ra najbardziej mu odpowiada: prowokatora z boku, kt\u00f3ry popycha partie rz\u0105dz\u0105ce do dzia\u0142ania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jedno by\u0142o pewne na d\u0142ugo przed zamkni\u0119ciem lokali wyborczych w Holandii o godz. 21.00: Geert Wilders i tym…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":78658,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,18547,14179,27,1786,34,35,13445,409,28,31,48,25,46,4897,40,41,19287,47,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-78657","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-frans_timmermans","12":"tag-geert_wilders","13":"tag-headlines","14":"tag-holandia","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-mark_rutte","18":"tag-migracja","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-perso_tst0","25":"tag-polish","26":"tag-polski","27":"tag-populizm","28":"tag-screening_general","29":"tag-swiat","30":"tag-top-stories","31":"tag-topstories","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115472742672900072","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78657"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78657\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}